Bài giảng Triết học Mác - Lênin: Chương 2 - Trường Đại học Tài chính - Marketing

Chủ nghĩa duy vật biện chứng là một trong những nền tảng lý luận cốt lõi của triết học Mác-Lênin, cung cấp một hệ thống quan điểm khoa học về thế giới và sự vận động của nó. Chương 2 này đi sâu phân tích "Chủ nghĩa duy vật biện chứng", với trọng tâm ban đầu là làm rõ các phạm trù cơ bản của "Vật chất và ý thức". Việc nghiên cứu "phạm trù vật chất" không chỉ giúp nhận diện các quan niệm triết học qua các thời kỳ, từ "chủ nghĩa duy tâm" đến "chủ nghĩa duy vật" trước Mác, mà còn làm nổi bật tầm quan trọng của cuộc cách mạng khoa học tự nhiên cuối thế kỷ XIX - đầu thế kỷ XX trong việc định hình lại tư duy triết học. Mục tiêu là đặt nền móng vững chắc cho việc hiểu "thực tại khách quan" một cách khoa học.

Sinh viên ngành triết học, khoa học xã hội, chính trị học và những ai quan tâm đến các khái niệm nền tảng của triết học Mác-Lênin.

Tài liệu này cung cấp một cái nhìn toàn diện về "Chủ nghĩa duy vật biện chứng", đặc biệt tập trung vào phân tích sâu sắc khái niệm "Vật chất và ý thức" – hai phạm trù nền tảng của triết học. Phần đầu tiên trình bày sự phát triển của quan niệm về vật chất qua các thời kỳ lịch sử, từ "chủ nghĩa duy tâm" đến các trường phái "chủ nghĩa duy vật" cổ đại và cận đại trước Mác, qua đó làm rõ những ưu điểm và hạn chế của từng quan điểm. Đặc biệt, tài liệu nhấn mạnh vai trò của cuộc cách mạng trong khoa học tự nhiên cuối thế kỷ XIX - đầu thế kỷ XX, vốn đã làm phá sản các quan điểm "duy vật siêu hình" và đặt ra yêu cầu về một định nghĩa mới về vật chất. "Triết học Mác-Lênin" đã đáp ứng yêu cầu này thông qua đóng góp của Ph. Ăngghen và đặc biệt là V.I. Lênin, người đã đưa ra định nghĩa kinh điển về "phạm trù vật chất" là "thực tại khách quan" được cảm giác phản ánh và tồn tại độc lập với ý thức. Định nghĩa này có ý nghĩa quan trọng trong việc giải quyết hai mặt cơ bản của triết học, khắc phục khủng hoảng trong khoa học tự nhiên và tạo tiền đề cho quan điểm duy vật về lịch sử và xã hội. Việc nghiên cứu kỹ lưỡng các khía cạnh này cung cấp một khuôn khổ lý luận vững chắc, giúp người học nhận thức đúng đắn bản chất của thế giới, đồng thời ứng dụng tư duy biện chứng vào việc phân tích và giải quyết các vấn đề thực tiễn.