BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
Biên soạn: GVC, ThS Hồ Đức Thi
GV, ThS Phạm Văn Em
GV, ThS Khâu Văn Bích
www.vanlanguni.edu.vn
TÀI LIỆU LƯU HÀNH NÔI BÔ
GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH (TẬP 1)
Biên soạn:
GVC, ThS Hồ Đức Thi
GV, ThS Phạm Văn Em
GV, ThS Khâu Văn Bích
TÀI LIỆU
GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH
Tập 1
ĐƯỜNG LỐI QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH CỦA
ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM
(Lưu hành nội bộ)
Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2020
MỤC LỤC Trang
LỜI NÓI ĐẦU ......................................................................................................... 1
Chương 1. Đối tượng, nhiệm vụ, phương pháp nghiên cứu môn học ............ 1
Chương 2. Quan điểm cơ bản của Chủ nghĩa Mác – Lê nin, tư tưởng Hồ Chí
Minh về chiến tranh, quân đội và bảo vệ Tổ quốc .................................................... 7
Chương 3. Xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân bảo vệ Tổ
quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa ............................................................................. 22
Chương 4. Chiến tranh nhân dân bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa
................................................................................................................................. 29
Chương 5. Xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân ...................................... 36
Chương 6. Kết hợp phát triển kinh tế, xã hội với tăng cường quốc phòng, an
ninh và đối ngoại ..................................................................................................... 44
Chương 7. Những vấn đề cơ bản về lịch sử nghệ thuật quân sự Việt Nam .. 61
Chương 8. Xây dựng và bảo vệ chủ quyền biển, đảo, biên giới quốc gia
trong tình hình mới .................................................................................................. 78
Chương 9. Xây dựng lực lượng dân quân tự vệ, lực lượng dự bị động viên và
động viên công nghiệp quốc phòng ........................................................................ 90
Chương 10. Xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc ......... 102
Chương 11. Những vấn đề cơ bản về bảo vệ an ninh quốc gia và giữ gìn trật
tự, an toàn xã hội ................................................................................................... 122
LỜI NÓI ĐẦU
Nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới đặt ra yêu cầu ngày càng cao
đối với toàn Đảng, toàn dân và toàn quân. Trong điều kiện bảo vệ đất nước trong
thời bình, để thực hiện được phương sách “bảo vệ Tổ quốc từ xa” đòi hỏi Đảng,
Nhà nước phải thực hiện tốt công tác giáo dục quốc phòng - an ninh cho các đối
tượng trong đó có học sinh, sinh viên. Từ đó, hoạt động giáo dục quốc phòng và an
ninh cho sinh viên luôn được Đảng và Nhà Nhà nước ta quan tâm và được xác định
trong nhiều văn bản quy phạm pháp luật của như: Chỉ thị số 62-CT/Tw ngày 12/2
năm 2001 và gần đây nhất Bộ Chính trị đã có Chỉ thị số 12-CT/TW ngày
03/5/2007 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục quốc
phòng, an ninh trong tình hình mới, Quốc hội thông qua Luật Giáo dục quốc phòng
và an ninh ngày 19/06/2013; Chính phủ cũng có Nghị định số 13/2014/NĐ-CP
ngày 25 tháng 02 năm 2014 quy định chi tiết và biện pháp thi hành Luật Giáo dục
quốc phòng và an ninh.
Quán triệt chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, Bộ Quốc phòng, Bộ
Công an và Bộ GD&ĐT, về công tác giáo dục quốc phòng và an ninh nhằm đáp
ứng tốt hơn nữa yêu cầu của mục tiêu giáo dục và đào tạo một cách toàn diện, Bộ
môn Giáo dục quốc phòng và an ninh, Trường Đại học Văn Lang đã nghiên cứu,
biên soạn cuốn tài liệu Giáo dục quốc phòng - an ninh (Tập 1) dùng cho sinh viên
Trường Đai học Văn Lang. Khi biên soạn tài liệu các tác giả đã bám sát mục tiêu,
kết quả học tập mong đợi phù hợp với chương trình ban hành theo Thông tư số:
05/2020/TT-BGDĐT của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo. Nội dung tài liệu
gồm 11 chương đề cập đến những vấn đề chung nhất về: Quan điểm chủ nghĩa
Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về chiến tranh, quân đội và bảo vệ Tổ quốc;
Lịch sử nghệ thuật quân sự Việt Nam; Đường lối quốc phòng và an ninh của Đảng
Cộng sản Việt Nam.
Quá trình biên soạn, các tác giả đã quán triệt quan điểm chủ nghĩa Mác-Lênin,
tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước về quốc phòng và
an ninh. Đồng thời, tham khảo tài liệu các đợt tập huấn cũng như các tài liệu khác về
giáo dục quốc phòng và an ninh. Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song khó tránh khỏi
những sơ suất nhất định. Chúng tôi mong nhận được nhiều ý kiến đóng góp của các
cán bộ, giảng viên và sinh viên để cuốn tài liệu ngày càng hoàn thiện.
Xin chân thành cảm ơn!
1
Chương 1
ĐỐI TƯỢNG, NHIỆM VỤ, PHƯƠNG PHÁP
NGHIÊN CỨU MÔN HỌC
Giáo dục Quốc phòng và An ninh là môn học chính khóa nằm trong chương
trình dạy học của các Trường trung học phổ thông, trung cấp chuyên nghiệp, cao đẳng
và đại học. Tầm quan trọng của môn học này là ở chỗ góp phần giáo dục thế hệ tương
lai của đất nước có đạo đức trong sáng, có ý chí kiên cường trong xây dựng và bảo vệ
Tổ quốc. Với mục tiêu giáo dục phổ thông là: Giúp học sinh, sinh viên phát triển toàn
diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực
khả năng, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã
hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh, sinh
viên tiếp tục học lên hoặc đi lên vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ
Tổ quốc.
1.1. KHÁI NIỆM VÀ ĐỐI TƯỢNG, NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU MÔN HỌC
1.1.1. Khái niệm giáo dục quốc phòng và an ninh
Giáo dục quốc phòng và an ninh là quá trình sư phạm tổng thể, có mục
đích, có tổ chức, có kế hoạch, phối hợp thống nhất giữa nhà giáo dục (giảng viên,
giáo viên) tới đối tượng giáo dục (học sinh, sinh viên), nhằm giúp học sinh, sinh
viên nắm vững những tư tưởng, quan điểm về chiến tranh cách mạng của Đảng;
xây dựng lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, lòng tự hào, tự tôn dân tộc; phát
triển các kỹ năng quân sự cần thiết để sẵn sàng tham gia bảo vệ Tổ quốc, giữ gìn
an ninh, trật tự, an toàn xã hội.
Với tiếp cận là quá trình sư phạm tổng thể, giáo dục quốc phòng và an ninh
bao gồm 2 quá trình bộ phận cấu thành, đó là: Quá trình dạy học và quá trình giáo
dục trải nghiệm quân sự, an ninh. Hai quá trình đó có mối liên hệ biện chứng, tác
động hỗ trợ lẫn nhau trong một thể thống nhất nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục
đã xác định.
Dạy học là quá trình có mục đích, có tổ chức, có kế hoạch; phối hợp thống nhất
giữa hoạt động của người dạy (giảng viên, giáo viên) và hoạt động của ngƣời học (học
sinh, sinh viên); với chức năng trội nhằm trang bị hệ thống kiến thức, kỹ xảo, kỹ năng,
phát triển tư duy sáng tạo, hình thành năng lực quân sự cho học sinh, sinh viên.
Giáo dục trải nghiệm quân sự, an ninh là quá trình có mục đích, có tổ chức,
có kế hoạch; phối hợp thống nhất giữa hoạt động của nhà giáo dục (giảng viên,
giáo viên, cán bộ quản lý sinh viên) và đối tượng giáo dục (học sinh, sinh viên);
với chức năng trội nhằm hình thành tư tưởng, quan điểm về chiến tranh cách mạng
của Đảng, xây dựng lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, lòng tự hào, tự tôn dân
tộc, niềm tin vào chiến thắng, vào đồng chí đồng đội, sẵn sàng tham gia bảo vệ Tổ
quốc, giữ gìn an ninh, trật tự, an toàn xã hội.
Quá trình dạy học và quá trình giáo dục trải nghiệm quân sự, an ninh đều
được cấu thành từ các yếu tố trong mối quan hệ biện chứng tác động lẫn nhau gồm:
Mục tiêu, yêu cầu; nội dung, chương trình; hình thức, phương pháp; phương tiện
kỹ thuật dạy học; nhà giáo, học sinh, sinh viên và kết quả giáo dục.