häc viÖn chÝnh trÞ - hµnh chÝnh quèc gia
B¸o c¸o tæng kÕt ®Ò tµi cÊp bé
chuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh n«ng nghiÖp
TP.Hå ChÝ minh trong qu¸ tr×nh héi nhËp
kinh tÕ quèc tÕ
Chñ nhiÖm ®Ò tµi: trÇn minh t©m
6764
28/03/2008
hµ néi - 2007
1
LêI Më §ÇU
1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi
Thµnh phè Hå ChÝ Minh lµ trung t©m kinh tÕ, v¨n ho¸ vµ khoa häc, c«ng
nghÖ cña khu vùc Nam bé vµ cña c¶ n−íc. Sù ph¸t triÓn cña Thµnh phè kh«ng chØ
t¸c ®éng ®Õn sù ph¸t triÓn cña vïng, mµ cßn t¸c ®éng ®Õn qu¸ tr×nh ph¸t triÓn
chung cña c¶ n−íc.
Trong thêi gian qua, kinh tÕ Thµnh phè ®· cã sù t¨ng tr−ëng kh¸ cao, thêi
kú 1996-2000 tèc ®é t¨ng tr−ëng GDP b×nh qu©n ®¹t 10,2%/n¨m, t¨ng gÇn 1,5
lÇn so víi møc t¨ng b×nh qu©n cña c¶ n−íc. Thêi kú 2001-2005, tèc ®é t¨ng
tr−ëng GDP t¨ng b×nh qu©n 11%/n¨m, GDP b×nh qu©n ®Çu ng−êi ®¹t 2000
USD/n¨m, møc ®ãng gãp vµo ng©n s¸ch nhµ n−íc chiÕm 1/3 tæng thu ng©n s¸ch
nhµ n−íc. Trong ®ã ngµnh c«ng nghiÖp lu«n cã tèc ®é t¨ng nhanh nhÊt, b×nh
qu©n ®¹t 13,2% trong giai ®o¹n 1996-2000 vµ 12,37% giai ®o¹n 2001-2003,
®ång thêi c¬ cÊu ngµnh c«ng nghiÖp chiÕm tû träng ngµy cµng lín, tõ 40,1% n¨m
1996 ®· t¨ng lªn 47,9% n¨m 2003 vµ n¨m 2006 chiÕm 47,7%, còng chÝnh ngµnh
c«ng nghiÖp lµ ngµnh ®ãng gãp lín vµo sù t¨ng tr−ëng kinh tÕ cña Thµnh phè
gãp phÇn t¸c ®éng tÝch cùc ®Õn sù ph¸t triÓn cña c¸c tØnh trong khu vùc vµ c¶
n−íc. Víi ®µ t¨ng tr−ëng trªn, c¬ cÊu kinh tÕ Thµnh phè b−íc ®Çu ®· cã sù
chuyÓn dÞch ®óng h−íng, thÓ hiÖn ®−îc vai trß ®Çu tµu cña vïng kinh tÕ träng
®iÓm phÝa Nam vµ lµ trung t©m c«ng nghiÖp cña c¶ n−íc.
Tuy nhiªn, sù t¨ng tr−ëng kinh tÕ Thµnh phè thêi gian qua lµ ch−a t−¬ng
xøng víi tiÒm n¨ng hiÖn cã, sù ph¸t triÓn cña ngµnh c«ng nghiÖp cßn cã nh÷ng
yÕu tè ch−a bÒn v÷ng, tèc ®é t¨ng tr−ëng chËm, nh÷ng ngµnh c«ng nghiÖp sö
dông nhiÒu lao ®éng, hµm l−îng chÊt x¸m Ýt, g©y « nhiÔm m«i tr−êng sinh th¸i
2
cßn nhiÒu, nh÷ng ngµnh c«ng nghiÖp mòi nhän nh−: c¬ khÝ chÝnh x¸c, c«ng
nghiÖp ®iÖn tö, c«ng nghÖ phÇn mÒm, n¨ng lùc c¹nh tranh ch−a cao, ch−a thËt sù
trë thµnh nh÷ng lÜnh vùc chi phèi t¸c ®éng m¹nh ®Õn sù ph¸t triÓn chung cña
Thµnh phè vµ cña c¶ khu vùc. §ång thêi, xu h−íng toµn cÇu ho¸ kinh tÕ vµ khu
vùc ho¸ kinh tÕ ngµy cµng diÔn ra s©u réng vµ m¹nh mÏ h¬n, n−íc ta ngµy cµng
héi nhËp tÝch cùc vµ ®· trë thµnh thµnh viªn thø 150 cña tæ chøc th−¬ng m¹i thÕ
giíi (WTO), ®iÒu ®ã mét mÆt t¹o cho ngµnh c«ng nghiÖp Thµnh phè cã nhiÒu
thuËn lîi ®Ó ph¸t triÓn, nh−ng mÆt kh¸c qu¸ tr×nh ®ã còng ®Æt ra nh÷ng th¸ch
thøc gay g¾t tr−íc sù c¹nh tranh th«ng qua ho¹t ®éng ®Çu t− cña c¸c tËp ®oµn
kinh tÕ lín vµo c¸c tØnh: §ång Nai, B×nh D−¬ng, T©y Ninh…V× thÕ, trong thêi
gian tíi ngµnh c«ng nghiÖpThµnh phè cÇn ®−îc nghiªn cøu, ph©n tÝch kü nh÷ng
nguyªn nh©n t¸c ®éng, h−íng ph¸t triÓn nh÷ng ngµnh chñ lùc, s¶n phÈm chñ lùc
…qua ®ã thóc ®Èy sù chuyÓn dÞch c¬ cÊu trong néi bé ngµnh c«ng nghiÖp Thµnh
phè theo h−íng hîp lý, ®¸p øng yªu cÇu ph¸t triÓn cña Thµnh phè trong thêi gian
tíi.
XuÊt ph¸t tõ t×nh h×nh trªn t¸c gi¶ chän néi dung “chuyÓn dÞch c¬ cÊu
ngµnh c«ng nghiÖp thµnh phè Hå ChÝ Minh trong qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ
quèc tÕ” lµm néi dung nghiªn cøu ®Ò tµi cÊp bé.
2. T×nh h×nh nghiªn cøu ®Ò tµi
Cho ®Õn nay, vÊn ®Ò chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ nãi chung vµ chuyÓn dÞch
c¬ cÊu ngµnh c«ng nghiÖp Thµnh phè nãi riªng ®· cã mét sè tµi liÖu, c«ng tr×nh
nghiªn cøu cña c¸c t¸c gi¶ nh−:
+ Nh÷ng tµi liÖu mang tÝnh ®Þnh h−íng chung cã
- Bé ChÝnh trÞ (1982), NghÞ quyÕt vÒ c«ng t¸c cña Thµnh phè Hå ChÝ
Minh, sè 01-NQ/TW ngµy 14/09/1982.
- Bé ChÝnh trÞ (2002), NQ sè 20/NQ/TW, ngµy 18/11/2002, NghÞ quyÕt vÒ
ph−¬ng h−íng vµ nhiÖm vô ph¸t triÓn thµnh phè Hå ChÝ Minh ®Õn 2020.
3
- Thµnh uû thµnh phè Hå ChÝ Minh (2000), V¨n kiÖn §¹i héi ®¹i biÓu
§¶ng bé thµnh phè Hå ChÝ Minh lÇn thø VII.
- Thµnh uû thµnh phè Hå ChÝ Minh (2005), V¨n kiÖn §¹i héi ®¹i biÓu
§¶ng bé thµnh phè Hå ChÝ Minh lÇn thø VIII.
- ñy ban nh©n d©n thµnh phè Hå ChÝ Minh (1996), b¸o c¸o tæng hîp, quy
ho¹ch tæng thÓ ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi thµnh phè Hå ChÝ Minh ®Õn 2020.
- §©y lµ nh÷ng tµi liÖu quan träng ®Ò cËp ®Õn vÞ trÝ, vai trß cña Thµnh phè
®èi víi sù ph¸t triÓn cña vïng vµ cña c¶ n−íc. Ngoµi ra ®©y cßn lµ nh÷ng ®Þnh
h−íng quan träng lµm kÕt cÊu cho viÖc x¸c lËp c¬ cÊu kinh tÕ cña thµnh phè
trong tõng giai ®o¹n ph¸t triÓn.
+ C¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu ®Ò cËp ®Õn chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ nãi
chung ë ViÖt Nam.
- Ng« §×nh Giao (1994), chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ theo h−íng c«ng
nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ nÒn kinh tÕ quèc d©n, nhµ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ Quèc gia,
Hµ Néi.
- §ç Hoµi Nam (1996), chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ vµ ph¸t triÓn c¸c ngµnh
träng ®iÓm, mòi nhän ë ViÖt Nam, nhµ xuÊt b¶n Khoa häc x· héi, Hµ Néi.
- ViÖn kinh tÕ thµnh phè Hå ChÝ Minh, h−íng chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ
thµnh phè Hå ChÝ Minh, nhµ xuÊt b¶n TrÎ thµnh phè Hå ChÝ Minh.
C¸c c«ng tr×nh nµy chñ yÕu ®Ò cËp ®Õn kÕt cÊu lý luËn chung vÒ c¬ cÊu
kinh tÕ vµ chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ, sù cÇn thiÕt kh¸ch quan ph¶i chuyÓn dÞch
c¬ cÊu kinh tÕ trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng x· héi
chñ nghÜa ë ViÖt Nam trong thêi gian qua. §ång thêi còng cã c«ng tr×nh nghiªn
cøu riªng vÒ h−íng chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ vµ c¬ cÊu c¸c thµnh phÇn ë Thµnh
phè. ®©y lµ nh÷ng tµi liÖu quan träng mµ t¸c gi¶ cã thÓ kÕ thõa trong qu¸ tr×nh
nghiªn cøu cña m×nh.
4
+ C¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu ®Ò cËp néi dung chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ
trong ®iÒu kiÖn héi nhËp.
- Lª Du Phong, NguyÔn Thµnh §é (1999), chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ
trong ®iÒu kiÖn héi nhËp khu vùc vµ thÕ giíi.
- Hoµng ThÞ Thanh Nh©n (2003), ®iÒu chØnh c¬ cÊu kinh tÕ ë Hµn
Quèc, Malaysia vµ Th¸i Lan, trung t©m khoa häc x· héi vµ Nh©n v¨n quèc
gia, Hµ Néi.
C¸c c«ng tr×nh chñ yÕu nµy b−íc ®Çu ®Ò cËp sù cÇn thiÕt ph¶i chuyÓn
dÞch c¬ cÊu kinh tÕ trong qu¸ tr×nh héi nhËp vµo nÒn kinh tÕ thÕ giíi vµ nªu
lªn nh÷ng kinh nghiÖm cña mét sè n−íc vÒ chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ trong
qu¸ tr×nh ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng.
Tuy nhiªn, c¸c c«ng tr×nh nµy ch−a ®Ò cËp nhiÒu ®Õn nh÷ng t¸c ®éng tõ
qu¸ tr×nh héi nhËp vµ khi ViÖt Nam trë thµnh thµnh viªn cña tæ chøc th−¬ng
m¹i thÕ giíi ®Õn c¸c ngµnh, c¸c lÜnh vùc cña nÒn kinh tÕ. §Æc biÖt lµ ngµnh
c«ng nghiÖp trong giai ®o¹n hiÖn nay.
+ C¸c c«ng tr×nh ®Ò cËp ®Õn sù chuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh c«ng
nghiÖp ë thµnh phè Hå ChÝ Minh.
- TrÇn V¨n Nh−ng ( 2001), Xu h−íng chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ ngµnh
c«ng nghiÖp trªn ®Þa bµn thµnh phè Hå ChÝ Minh, giai ®o¹n 1996-2001.
- Tr−¬ng ThÞ Minh S©m (2001), VÊn ®Ò chuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh ë thµnh
phè Hå ChÝ Minh.
……
Trong ®ã c¸c t¸c gi¶ ®· ®Ò cËp ®Õn c¸c néi dung: nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vÒ
c¬ cÊu kinh tÕ vµ chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ, xu h−íng chuyÓn dÞch ngµnh c«ng
nghiÖp thµnh phè giai ®o¹n 1996 -2001.
MÆc dï nh÷ng néi dung nµy cã nh÷ng nÐt t−¬ng ®ång víi néi dung
®Ò tµi mµ t¸c gi¶ chän lµm ®Ò tµi nghiªn cøu, tuy nhiªn, ®iÓm kh¸c biÖt cña ®Ò tµi