Báo cáo khoa học
Ảnh hưởng của khẩu phần protein thấp được bổ sung
d,l-metionin và l-lyzin.hcl đến sức sản xuất của đàn
gà đẻ isa brown thương phẩm giai đoạn từ 23 đến 40
tuần tuổi
T¹p chÝ KHKT N«ng nghiÖp 2007: TËp V, Sè 3: 39-44 §¹i häc N«ng nghiÖp I
¶nh h−ëng cña khÈu phÇn protein thÊp ®−îc bæ sung d,l-metionin
vµ l-lyzin.hcl ®Õn søc s¶n xuÊt cña ®µn gµ ®Î isa brown th−¬ng phÈm
giai ®o¹n tõ 23 ®Õn 40 tuÇn tuæi
Effects of low-protein diets supplemented with D, L-methionine and L-lysine
on performance of commercial ISA Brown laying hens during the period
from 23rd to 40th week of age
§Æng Th¸i H¶i1
SUMMARY
An experiment was undertaken to determine effects of low-protein diets with
supplementation of D, L-methionine and L- lysine on performance of ISA Brown laying hens
during the period from 23rd to 40th week of age. Three diets containing 17% (control), 16%, and
15% CP were fed. The lower protein diets were supplemented with D, L-methionine and L-
lysine according to the standard of the Commission of Farm Animal Nutrition, Czech
Academy of Sciences. Results showed that compared to the control the low-protein diets
supplemented with D, L-methionine and L-lysine had the same effects on the laying rate, egg
production, egg weight, and egg quality of the hens (P>0.05). There were no differences in
feed consumption per 10 eggs among the three groups (P>0.05), but the low-protein diets
reduced the cost of feed/10 eggs by 3.9% and 5.1%, respectively, in comparison with the
control (P<0.05).
Key words: Low-protein diets, laying hens, methionine, lysine, egg production.
1. §ÆT VÊN §Ò
Thøc ¨n chiÕm tíi 70-75% tæng chi phÝ
trong ch¨n nu«i gia cÇm. Gi¸ thµnh c¸c lo¹i
nguyªn liÖu thøc ¨n, ®Æc biÖt lµ c¸c lo¹i
cung cÊp protein, t¨ng cao trong nh÷ng n¨m
gÇn ®©y ®· thóc ®Èy c¸c nhµ s¶n xuÊt t×m
c¸ch gi¶m chi phÝ thøc ¨n. Gi¶m tû lÖ
protein khÈu phÇn, ®ång thêi bæ sung axÝt
amin giíi h¹n lµ mét trong nh÷ng biÖn ph¸p
nh»m môc ®Ých trªn.
Bïi §øc Lòng vµ céng sù (1995) còng
cho biÕt: ®Ó gi¶m l−îng protein ®éng vËt (quÝ
hiÕm) vµ gi¶m hµm l−îng protein th« trong
khÈu phÇn thøc ¨n, cã thÓ bæ sung hai lo¹i axÝt
amin ®Çu b¶ng lµ D,L-metionin vµ L-lyzin ®Ó
c©n b»ng sù thiÕu hôt hai axit amin nµy.
Theo AWT (1998), cã nhiÒu −u ®iÓm khi
bæ sung axÝt amin tæng hîp, song ®¸ng quan
t©m nhÊt lµ nh÷ng thuËn lîi sau ®©y: 1) Cã thÓ
tho¶ m·n nhu cÇu c¸c axÝt amin kh«ng thay
thÕ mét c¸ch hiÖu qu¶ nhÊt vµ 2) cã thÓ gi¶m
møc protein khÈu phÇn, lµm h¹n chÕ c¸c hîp
chÊt chøa nit¬ trong chÊt th¶i gia cÇm.
T¹i Céng hoµ Slovakia, Kociova vµ céng
sù (1992) ®· bæ sung Met vµ Lys vµo khÈu
phÇn protein thÊp (15,1% CP) cho gµ ®Î trøng
th−¬ng phÈm Hisex Brown. C¸c t¸c gi¶ ®·
th«ng b¸o r»ng lo¹i khÈu phÇn nµy ®· h¹ ®−îc
gi¸ thµnh thøc ¨n hçn hîp, kh«ng ¶nh h−ëng
®Õn tû lÖ ®Î, n¨ng suÊt trøng còng nh− hiÖu
qu¶ chuyÓn ho¸ thøc ¨n. ë ViÖt Nam, t¹i ViÖn
khoa häc kü thuËt N«ng nghiÖp miÒn Nam, L·
V¨n KÝnh vµ céng sù (1997) th«ng b¸o r»ng
c¸c ®µn gµ Hy-line ®Î trøng th−¬ng phÈm
nhËn khÈu phÇn 18% CP vµ 16% CP ®−îc bæ
sung metionin cã tû lÖ ®Î vµ n¨ng suÊt trøng
t−¬ng ®−¬ng nhau.
1 Khoa Ch¨n nu«i - Thuû s¶n, §¹i häc N«ng nghiÖp - Hµ Néi.
§Æng Th¸i H¶i
V× vËy nghiªn cøu nµy ®−îc tiÕn hµnh
nh»m t×m hiÓu ¶nh h−ëng cña khÈu phÇn
protein thÊp ®−îc bæ sung mét sè axit amin
kh«ng thay thÕ nh− Met vµ Lys ®Õn søc s¶n
xuÊt cña ®µn gµ ®Î trøng th−¬ng phÈm, gãp
phÇn lµm gi¶m gi¸ thµnh thøc ¨n hçn hîp vµ
gi¶m chi phÝ thøc ¨n.
2. PH¦¥NG PH¸P NGHI£N CøU
ThÝ nghiÖm ®−îc tiÕn hµnh trªn ®µn gµ ®Î
trøng th−¬ng phÈm Isa Brown giai ®o¹n 23-40
tuÇn tuæi, t¹i tr¹i Quang Trung, tr−êng §¹i
häc N«ng nghiÖp I; thêi gian tõ th¸ng 1 ®Õn
th¸ng 5 n¨m 2006.
Thøc ¨n nguyªn liÖu ®−îc ph©n tÝch ®Ó
x¸c ®Þnh hµm l−îng vËt chÊt kh« vµ protein
th«, nh÷ng sè liÖu nµy ®−îc dïng ®Ó tÝnh hµm
l−îng c¸c axÝt amin kh«ng thay thÕ theo
Degussa (1996). KhÈu phÇn ¨n ®−îc x©y dùng
nhê phÇn mÒm Optimix. C¸c khÈu phÇn
protein thÊp ®−îc bæ sung D,L-metionin (Met)
vµ L- lyzin (Lys) cho ®ñ nhu cÇu theo tiªu
chuÈn CAZV (1993).
ThÝ nghiÖm ®−îc tiÕn hµnh theo ph−¬ng
ph¸p ph©n l« so s¸nh; 450 gµ Isa Brown b¾t
®Çu cã tû lÖ ®Î cao ®−îc chia thµnh 9 « (mçi «
50 con), cø 3 « lµ 1 l« (3 l«). Mçi l« nhËn 1
lo¹i thøc ¨n hçn hîp t−¬ng øng chøa 17; 16 vµ
15% CP.
B¶ng 1. CÊu tróc khÈu phÇn thÝ nghiÖm
Nguyªn liÖu T¡ (%) L« 1 L« 2 L« 3
Ng« 63,47 64,50 63,62
C¸m g¹o - 1,23 6,66
Kh« ®Ëu t−¬ng 43% CP 25,45 23,67 19,17
Bét c¸ 60% CP 0,86 - -
D,L- Metionin 0,11 0,14 0,16
Lyzin.HCl - - 0,10
Muèi ¨n 0,28 0,35 0,37
DCP 1,93 2,22 1,73
Bét ®¸ nghiÒn 7,65 7,64 7,94
Premix 0,25 0,25 0,25
Gi¸ thµnh T¡HH (®/kg) 3 484,5 3 393,8 3 334,3
Gµ thÝ nghiÖm ®−îc nu«i trªn nÒn cã líp
®én chuång b»ng trÊu. Thøc ¨n vµ n−íc uèng
®−îc cung cÊp tù do. MËt ®é nu«i, nhiÖt ®é, thêi
gian chiÕu s¸ng theo quy tr×nh nu«i d−ìng gµ ®Î.
CÊu tróc vµ gi¸ trÞ dinh d−ìng cña c¸c khÈu phÇn
thÝ nghiÖm ®−îc tr×nh bµy ë b¶ng 1 vµ 2.
B¶ng 2. Thµnh phÇn dinh d−ìng cña khÈu phÇn
thÝ nghiÖm (g/kg)
Thµnh phÇn dinh
d−ìng L« 1 L« 2 L« 3
ME (MJ/kg) 11,5 11,5 11,5
Protein th« 170 160 150
X¬ th« 32,13 32,24 34,12
Arg 10,75 10,05 9,27
Lys 8,76 8,0 8,0
Met 3,95 4,05 4,15
Thr 6,5 6,07 5,6
Trp 1,87 1,74 1,59
Met + Cys 6,8 6,8 6,8
P tiªu ho¸ 4,55 5,0 5,0
Ca 35 35 35
Na 1,5 1,5 1,5
C¸c chØ tiªu theo dâi nh− tû lÖ nu«i sèng;
tû lÖ ®Î vµ n¨ng suÊt trøng; sù thu nhËn vµ
hiÖu qu¶ chuyÓn hãa thøc ¨n; gi¸ thµnh thøc
¨n hçn hîp, chi phÝ thøc ¨n vµ mét sè chØ tiªu
vÒ chÊt l−îng trøng ®−îc x¸c ®Þnh theo c¸c
ph−¬ng ph¸p th−êng qui. Gi¸ thµnh thøc ¨n
hçn hîp vµ chi phÝ thøc ¨n ®−îc x¸c ®Þnh nhê
gi¸ c¸c lo¹i thøc ¨n nguyªn liÖu vµ hiÖu qu¶
chuyÓn ho¸ thøc ¨n.
Hµm l−îng VCK trong c¸c lo¹i thøc ¨n
nguyªn liÖu ®−îc x¸c ®Þnh theo TCVN-4326-
86. Hµm l−îng protein th« d−îc x¸c ®Þnh theo
TCVN-4327-86.
Sè liÖu thu ®−îc trong thÝ nghiÖm ®−îc xö
lý b»ng ph−¬ng ph¸p thèng kª sinh häc nhê
phÇn mÒm Excel vµ Minitab.
3. KÕT QU¶ Vµ TH¶O LUËN
3.1. Tû lÖ nu«i sèng cña ®µn gµ
Tû lÖ nu«i sèng trong c¶ giai ®o¹n thÝ
nghiÖm (23 - 40 tuÇn tuæi) cña l« 1, l« 2 vµ l«
3 t−¬ng øng 94; 96 vµ 94%. L« 2 nhËn khÈu
phÇn 16% CP cã tû lÖ sèng cao nhÊt, cao h¬n
2% so víi l« 1 vµ l« 3 (B¶ng 3). Tuy nhiªn, sù
sai kh¸c gi÷a c¸c l« lµ kh«ng cã ý nghÜa, viÖc
gi¶m protein khÈu phÇn vµ bæ sung ®Çy ®ñ
§Æng Th¸i H¶i
Met vµ Lys kh«ng ¶nh h−ëng ®Õn tû lÖ nu«i sèng cña ®µn gµ (P > 0,05).
B¶ng 3. KÕt qu¶ theo dâi mét sè chØ tiªu vÒ søc s¶n xuÊt cña c¸c l« thÝ nghiÖm
ChØ tiªu L« 1
17% CP
L« 2
16% CP
L« 3
15% CP
Tû lÖ nu«i sèng (%) 94,00 ± 1,15 96,00 ± 1,99 94,00 ± 1,15
Tû lÖ ®Î (%) 89,87 ± 0,24 90,60 ± 0,29 90,16 ± 0,32
N¨ng suÊt trøng (qu¶/m¸i) 113,23 114,16 113,60
Khèi l−îng trøng (g/qu¶) 59,90 ± 0,26 57,70 ± 0,22 59,50 ± 0,15
T¡ thu nhËn (g/con/ngµy) 122,50 ± 0,19 121,90 ± 0,02 121,80 ± 0,28
TTT¡/10 trøng (g) 1363,80 ±3,94 1346,10± 1,61 1352,10 ± 8,33
Tiªu tèn protein/10 trøng (g) 231,8a ±0,87 215,40b ±0,33 202,50c ±1,62
Chi phÝ T¡/10 trøng (®) 4752,2a ±13,3
(100%)
4568,2 b ± 5,2
(96,1%)
4508,3 b ± 26,9
(94,9%)
a; b; c (P<0,05): trong cïng mét hµng, sù sai kh¸c gi÷a c¸c gi¸ trÞ trung b×nh cã mét ch÷ c¸i kh¸c nhau lµ cã ý nghÜa.
3.2. Tû lÖ ®Î, n¨ng suÊt vµ khèi l−îng trøng
Tû lÖ ®Î
KÕt qu¶ theo dâi cho thÊy, tû lÖ ®Î ë 3 l«
thÝ nghiÖm t−¬ng ®èi æn ®Þnh gi÷a c¸c tuÇn.
B¶ng 3 cho thÊy tû lÖ ®Î trung b×nh ®¹t
89,87%; 90,60% vµ 90,16% t−¬ng øng ë c¸c
l« nhËn khÈu phÇn 17% CP, 16% CP vµ 15%
CP. Kh«ng cã sù sai kh¸c cã ý nghÜa vÒ tû lÖ
®Î trung b×nh gi÷a c¸c l« (P>0,05). ViÖc bæ
sung ®ñ Met vµ Lys vµo c¸c khÈu phÇn protein
thÊp ®· duy tr× ®−îc n¨ng suÊt cña ®µn gµ.
KÕt qu¶ nghiªn cøu nµy phï hîp víi c«ng
bè cña L· V¨n KÝnh vµ céng sù (1997) khi
nu«i gµ ®Î Hubbard b»ng nh÷ng khÈu phÇn
17%; 16%; 15% CP ®−îc bæ sung ®Çy ®ñ c¸c
axit amin kh«ng thay thÕ trong giai ®o¹n cao
cña kú sinh s¶n (tõ tuÇn tuæi 31 ®Õn tuÇn 42).
Kociova vµ céng (1992) còng th«ng b¸o r»ng
gµ ®Î Hisex Brown nhËn khÈu phÇn 16,7%
(®èi chøng) vµ 15,1% CP + 0,03% Met (thÝ
nghiÖm) cho tû lÖ ®Î trung b×nh gÇn nh− nhau
(82,7 vµ 83,1%).
N¨ng suÊt trøng
Trong giai ®o¹n 23- 40 tuÇn tuæi, n¨ng
suÊt trøng céng dån ë l« 1, l« 2 vµ l« 3 lÇn l−ît
lµ 113,23; 114,16 vµ 113,60 qu¶/gµ m¸i. Nh−
vËy, gµ ë 2 l« nhËn khÈu phÇn thÊp ®Òu ®¹t
n¨ng suÊt trøng cao h¬n l« ®èi chøng. Tuy
nhiªn, sù sai kh¸c nµy kh«ng cã ý nghÜa
(P>0,05).
KÕt qu¶ nµy còng phï hîp víi c«ng bè
cña cña L· V¨n KÝnh vµ céng sù (1997) trªn
gµ ®Î trøng th−¬ng phÈm Hyline giai ®o¹n tõ
24-40 tuÇn tuæi. C¸c t¸c gi¶ cho biÕt n¨ng suÊt
trøng cña gµ nhËn khÈu phÇn 16% CP, 17%
CP ®−îc bæ sung ®Çy ®ñ c¸c axÝt amin kh«ng
thay thÕ kh«ng sai kh¸c víi nhãm nhËn khÈu
phÇn 18% CP.
Khèi l−îng trøng
Khi so s¸nh khèi l−îng trøng gi÷a c¸c l«
thÝ nghiÖm ®· cho thÊy ë c¸c tuÇn tuæi khèi
l−îng trøng cña 3 l« thÝ nghiÖm t−¬ng ®èi
®ång ®Òu nhau. Khèi l−îng trøng trung b×nh
ë l« 1, l« 2, l« 3 lÇn l−ît lµ: 59,9; 59,7 vµ
59,5 g/qu¶. Kh«ng cã sù sai kh¸c cã ý nghÜa
gi÷a 3 l« (P>0,05). §iÒu nµy cã nghÜa lµ khÈu
phÇn protein thÊp ®−îc bæ sung Met vµ Lys
®· kh«ng ¶nh h−ëng tíi khèi l−îng trøng.
KÕt qu¶ nµy còng phï hîp víi c«ng bè cña
KocÝ (1991). T¸c gi¶ cho biÕt: gµ nhËn khÈu
phÇn 14,6% CP, 13,8% CP ®−îc bæ sung ®Çy
®ñ c¸c axit amin kh«ng thay thÕ trong giai
®o¹n ®Î 22-75 tuÇn tuæi ®¹t khèi l−îng trøng
§Æng Th¸i H¶i
t−¬ng ®−¬ng so víi khÈu phÇn ®èi chøng
(17,2% CP).
3.3. Sù thu nhËn vµ hiÖu qu¶ chuyÓn ho¸
thøc ¨n
Thøc ¨n võa lµ nguån cung cÊp nguyªn
liÖu ®Ó duy tr× sù sèng, võa lµ nguån nguyªn
liÖu cung cÊp cho qu¸ tr×nh sinh tr−ëng ph¸t
triÓn t¹o ra s¶n phÈm. Do ®ã, viÖc x¸c ®Þnh
l−îng thøc ¨n thu nhËn lµ rÊt cÇn thiÕt ®èi víi
ch¨n nu«i nãi chung vµ ch¨n nu«i gia cÇm nãi
riªng. Nã kh«ng chØ cho ng−êi ch¨n nu«i biÕt
®−îc t×nh tr¹ng søc kháe cña ®µn gµ mµ cßn
gióp hä tÝnh to¸n ®−îc chi phÝ thøc ¨n cho mét
®¬n vÞ s¶n phÈm. §iÒu nµy rÊt cã ý nghÜa
trong thùc tiÔn s¶n xuÊt. H¬n n÷a, l−îng thøc
¨n thu nhËn cßn ph¶n ¸nh chÊt l−îng cña thøc
¨n còng nh− tr×nh ®é nu«i d−ìng ch¨m sãc
®µn gµ cña ng−êi ch¨n nu«i.
Thu nhËn thøc ¨n
L−îng thøc ¨n thu nhËn cña gµ ë tÊt c¶
c¸c l« ®Òu t¨ng dÇn theo c¸c tuÇn ®Î. §iÒu nµy
hoµn toµn phï hîp víi quy luËt, v× ë giai ®o¹n
nµy khèi l−îng c¬ thÓ gµ cßn t¨ng. H¬n n÷a,
khi tû lÖ ®Î t¨ng th× nhu cÇu vÒ c¸c chÊt dinh
d−ìng còng t¨ng. Do ®ã gµ sÏ thu nhËn thøc
¨n nhiÒu h¬n ®Ó ®¸p øng cho c¶ nhu cÇu sinh
tr−ëng, duy tr× vµ s¶n xuÊt. ë l« 1 l−îng thøc
¨n thu nhËn t¨ng tõ tuÇn 23-40 lµ 118,2-
123,9g/con/ngµy. T−¬ng tù ë l« 2 vµ l« 3 lÇn
l−ît lµ 117,9-123,8 vµ 117,8-124,1g/con/ngµy.
B¶ng 3 cho thÊy l−îng thøc ¨n thu nhËn trung
b×nh trong c¶ giai ®o¹n thÝ nghiÖm ë l« 1, l« 2
vµ l« 3 lÇn l−ît lµ 122,5; 121,9 vµ
121,8g/con/ngµy. Sù sai kh¸c gi÷a c¸c l« thÝ
nghiÖm kh«ng râ rÖt (P>0,05).
HiÖu qu¶ chuyÓn hãa thøc ¨n
ë nh÷ng tuÇn ®Çu theo dâi cã tû lÖ ®Î
thÊp nªn tiªu tèn thøc ¨n cho 10 qu¶ trøng
cao. C¸c tuÇn tiÕp theo tiªu tèn thøc ¨n cho 10
qu¶ trøng gi¶m vµ ®¹t thÊp nhÊt khi tû lÖ ®Î
cao nhÊt. Sau khi ®¹t tû lÖ ®Î ®Ønh, tiªu tèn
thøc ¨n cho 10 qu¶ trøng cã xu h−íng t¨ng
dÇn. §iÒu nµy hoµn toµn phï hîp v× tiªu tèn
thøc ¨n/10 qu¶ trøng tû lÖ nghÞch víi tû lÖ ®Î
vµ n¨ng suÊt trøng.
Tiªu tèn thøc ¨n cho 10 qu¶ trøng trung
b×nh lµ 1366,8; 1346,1 vµ 1352,1g t−¬ng øng
víi l« 1, l« 2 vµ l« 3 (B¶ng 3). Kh«ng cã sù sai
kh¸c gi÷a c¸c l« vÒ tiªu tèn thøc ¨n cho 10
qu¶ trøng (P>0,05). §iÒu ®ã cã nghÜa c¸c
khÈu phÇn protein thÊp ®−îc bæ sung Met
vµ Lys ®· kh«ng ¶nh h−ëng râ rÖt ®Õn hiÖu
qu¶ chuyÓn ho¸ thøc ¨n cña c¸c ®µn gµ.
Trong thùc tiÔn s¶n xuÊt, nh÷ng khÈu phÇn
cho gµ ®−îc phèi hîp chñ yÕu b»ng ng« vµ ®ç
t−¬ng th−êng mÊt c©n ®èi axit amin do thiÕu
tr−íc hÕt lµ Met vµ sau ®ã lµ Lys. Grigorev
(1981) cßn cho biÕt khi cung cÊp protein
cho gµ th× ®iÒu quan träng nhÊt lµ ph¶i c©n
®èi ®−îc c¸c axit amin kh«ng thay thÕ. Nh−
vËy, cã thÓ thÊy c¸c khÈu phÇn 16 vµ 15%
CP ®−îc bæ sung Met vµ Lys ®· cã sù c©n
®èi vÒ axit amin vµ ®−îc c¸c dµn gµ lîi
dông thøc ¨n tèt.
Tiªu tèn protein/10 qu¶ trøng
Dùa vµo hµm l−îng protein trong khÈu
phÇn vµ hiÖu qu¶ chuyÓn ho¸ thøc ¨n cña c¸c
l« gµ thÝ nghiÖm, chóng t«i ®· tÝnh to¸n tiªu
tèn protein cho 10 trøng.
KÕt qu¶ cho thÊy cã sù sai kh¸c vÒ tiªu
tèn protein/10 trøng gi÷a c¸c l« ë tÊt c¶ c¸c
tuÇn ®Î ®−îc theo dâi (P<0,05). C¸c khÈu
phÇn protein thÊp ®−îc bæ sung metionin vµ
lyzin ®Òu ®¹t tiªu tèn protein cho 10 qu¶ trøng
thÊp h¬n so víi ®èi chøng. ë l« 1, chØ tiªu nµy
dao ®éng trong kho¶ng tõ 228,5-240,9g, t−¬ng
tù ë l« 2, l« 3 lÇn l−ît lµ 210,8-223,6g; 197-
211,4g.
B¶ng 3 cho thÊy qua 18 tuÇn theo dâi (23-
40 tuÇn tuæi), trung b×nh tiªu tèn protein cho
10 qu¶ trøng lµ 231,8; 215,4 vµ 202,5g t−¬ng
øng víi c¸c l« nhËn khÈu phÇn 17% CP, 16%
CP vµ 15% CP. Tiªu tèn protein/10 qu¶ trøng
ë l« 2, l« 3 ®· gi¶m ®−îc 14,6; 23,9g so víi l«
1. Sù sai kh¸c gi÷a c¸c l« lµ râ rÖt (P<0,05).
ViÖc gi¶m møc protein khÈu phÇn lµm
gi¶m tiªu tèn protein/10 qu¶ trøng. §iÒu nµy
¶nh h−ëng tÝch cùc ®Õn gi¸ thµnh s¶n phÈm v×