Công nghệ đốt tầng sôi chất thải sinh khối phát nhiệt điện: Báo cáo nghiên cứu đánh giá thực trạng

bé n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n

viÖn khoa häc thñy lîi

b¸o c¸o tæng kÕt chuyªn ®Ò

nghiªn cøu ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng, x¸c ®Þnh c«ng nghÖ ®èt tÇng s«i b»ng c¸c chÊt th¶i sinh khèi dïng trong ph¸t nhiÖt ®iÖn

thuéc ®Ò tµi kc 07.04:

“nghiªn cøu, lùa chän c«ng nghÖ vµ thiÕt bÞ ®Ó khai th¸c vµ sö dông c¸c lo¹i n¨ng l−îng t¸i t¹o trong chÕ biÕn n«ng, l©m, thñy s¶n, sinh ho¹t n«ng th«n vµ b¶o vÖ m«i tr−êng”

Chñ nhiÖm chuyªn ®Ò: gs. TSkh. ph¹m V¨n lang

5817-10

16/5/2006

hµ néi – 5/2006

nh÷ng th«ng tin chung

§ÆT VÊN §Ò

T¨ng tr−ëng kinh tÕ vµ ®Çu t− ph¸t triÓn, n¨ng l−îng nãi chung vµ n¨ng l−îng cho n«ng nghiÖp, n«ng th«n nãi riªng ®ang lµ yªu cÇu bøc xóc. Trong ®iÒu kiÖn ViÖt Nam s¶n xuÊt n«ng nghiÖp ph¸t triÓn nhanh, tuy nhiªn n«ng nghiÖp, n«ng th«n ®ang gÆp khã kh¨n trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn: c¬ së h¹ tÇng cßn thÊp kÐm, c«ng nghÖ lµm kh«, b¶o qu¶n, chÕ biÕn n«ng l©m s¶n cßn l¹c hËu, mét trong nh÷ng nguyªn nh©n lµ thiÕu n¨ng l−îng. NÒn n«ng nghiÖp hµng hãa ®ßi hái ngµy cµng t¨ng nguån ®iÖn cho n«ng th«n: s¶n xuÊt, b¬m n−íc, chÕ biÕn v.v... Nguån phÕ th¶i sinh khèi do s¶n xuÊt n«ng l©m nghiÖp t¹o ra lµ phong phó: vá trÊu, vá cµ phª, mïn c−a, b· mÝa v.v... tån ®äng víi khèi l−îng khæng lå do c¸c nhµ m¸y chÕ biÕn th¶i ra. Víi sù gióp ®ì cña céng ®ång quèc tÕ, chóng ta ®· cè g¾ng t×m kiÕm vµ thö øng dông mét sè gi¶i ph¸p nh»m xö lý chÊt th¶i sinh khèi. Nh−ng nh×n chung c¸c gi¶i ph¸p nµy míi chØ dõng l¹i ë møc ®é thö nghiÖm, kÕt qu¶ cßn h¹n chÕ.

Trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn s¶n xuÊt n«ng l©m nghiÖp, chÕ biÕn n«ng s¶n do ch−a cã biÖn ph¸p sö dông cã hiÖu qu¶ chÊt th¶i sinh khèi cho nªn t×nh tr¹ng « nhiÔm m«i tr−êng tõ phô phÈm n«ng l©m nghiÖp th¶i ra ngµy cµng t¨ng. Do ®ã khai th¸c tiÒm n¨ng vÒ n¨ng l−îng t¸i t¹o tõ nguån phô phÈm n«ng l©m nghiÖp lµ h−íng ®i vµ viÖc lµm mang tÝnh chiÕn l−îc cã ý nghÜa kinh tÕ x· héi, ®ång thêi gãp phÇn b¶o vÖ m«i tr−êng.

§Ó ®¸nh gi¸ ®óng tiÒm n¨ng phô phÈm sinh khèi n«ng l©m nghiÖp, ®Ò tµi KC- 07- 04 ®· h×nh thµnh ®Ò tµi nh¸nh KC- 07- 04- 04 lµ: “Nghiªn cøu ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng, x¸c ®Þnh c«ng nghÖ ®èt tÇng s«i b»ng c¸c chÊt phÕ th¶i sinh khèi n«ng l©m nghiÖp dïng trong ph¸t nhiÖt ®iÖn” trong thêi gian lµ 2 n¨m: b¾t ®Çu tõ cuèi 2001, kÕt thóc 2003. Chóng t«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n sù hîp t¸c chÆt chÏ vµ tr¸ch nhiÖm cao cña Së NN & PTNT: Long An, CÇn Th¬, VÜnh Long TiÒn Giang, Gia Lai, Kontum, Daklak, L©m §ång, Qu¶ng TrÞ v.v…; c¸c C«ng ty thµnh viªn thuéc Tæng C«ng ty l−¬ng thùc MiÒn nam vµ C«ng ty cµ phª thuéc c¸c TØnh; c¸c c¬ së XÝ nghiÖp chÕ biÕn n«ng l©m s¶n kh¸c liªn quan ®Õn viÖc thu thËp th«ng tin vÒ chÊt th¶i sinh khèi trong c¶ n−íc ®· ®ãng gãp nhiÒu ý kiÕn quý b¸u ®Ó chóng t«i hoµn thµnh tµi liÖu nµy.

MôC TI£U, NéI DUNG, PH¦¥NG PH¸P NGHI£N CøU §IÒU TRA NGUåN

PHô PHÈM N¤NG L¢M NGHIÖP ë VIÖT NAM

Môc tiªu

§¸nh gi¸ ®óng thùc tr¹ng s¶n xuÊt, chÕ biÕn n«ng l©m s¶n (chÝnh) liªn quan ®Õn viÖc sö dông chÊt th¶i sinh khèi, trªn c¬ së ®ã ®Ò xuÊt gi¶i ph¸p c«ng nghÖ ®èt tÇng s«i ®Ó ph¸t nhiÖt ®iÖn dïng trong s¶n xuÊt, lµm kh« vµ b¶o qu¶n.

Néi dung

* §iÒu tra ®¸nh gi¸ nguån phô phÈm n«ng l©m nghiÖp trong c¶ n−íc cã

kh¶ n¨ng sö dông cho ph¸t nhiÖt ®iÖn;

* Thùc tr¹ng vµ tiÒm n¨ng sö dông phô phÈm n«ng nghiÖp phôc vô cho ph¸t

nhiÖt ®iÖn phôc vô s¶n xuÊt, lµm kh« vµ chÕ biÕn n«ng l©m thñy h¶i s¶n.

* C«ng nghÖ ®èt tÇng s«i vµ triÓn väng ph¸t triÓn c«ng nghÖ nµy ®Ó ph¸t

®iÖn, cung cÊp nhiÖt.

§èi t−îng, ph¹m vi nghiªn cøu

* §èi t−îng:

• S¶n xuÊt lóa g¹o vµ chÕ biÕn;

• S¶n xuÊt vµ chÕ biÕn c©y c«ng nghiÖp dµi ngµy: cµ phª, c©y ®iÒu;

• ChÕ biÕn c¸c s¶n phÈm tõ gç vµ gç rõng trång, tre, nøa v.v...

* Ph¹m vi nghiªn cøu:

- C©y lóa: ®ång b»ng s«ng Cöu Long;

- C©y mÝa: ë c¸c nhµ m¸y ®−êng MiÒn Trung, T©y Nam Bé, §«ng Nam Bé;

- C©y cµ phª: c¸c TØnh T©y Nguyªn;

- Gç rõng trång vµ s¶n phÈm tõ gç: c¸c TØnh miÒn nói phÝa B¾c, T©y

Nguyªn, §«ng Nam Bé.

Ph−¬ng ph¸p ®iÒu tra, nghiªn cøu

* Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu ®¸nh gi¸ hiÖn tr¹ng s¶n xuÊt, chÕ biÕn n«ng l©m s¶n.

• ViÖc ®iÒu tra ®−îc tiÕn hµnh theo c¸ch ph¸t phiÕu thu thËp ý kiÕn. Lóa ë ®ång b»ng s«ng Cöu long tiÕn hµnh thu thËp phiÕu ë hai tØnh: Long An, Trµ Vinh vµ ®· ®Õn c¸c nhµ m¸y chÕ biÕn lóa g¹o.

• §iÒu tra thu thËp nguån phô phÈm sinh khèi n«ng l©m nghiÖp, xu h−íng sö chÊt th¶i sinh khèi ë c¸c TØnh: T©y Nguyªn, T©y B¾c, §«ng Nam Bé, §ång b»ng s«ng Cöu Long, B¾c Trung Bé v.v... n¬i cã nhiÒu phô phÈm n«ng l©m nghiÖp.

• Thu thËp th«ng tin vÒ s¶n xuÊt, chÕ biÕn ë c¸c TØnh, HuyÖn liªn quan

th«ng tin tõ: Tæng côc thèng kª, Bé NN & PTNT vµ Côc Thèng kª c¸c TØnh.

Sè liÖu thu ®−îc qua ®iÒu tra −íc l−îng vµ ph©n tÝch d÷ liÖu theo ph−¬ng

ph¸p thèng kª.

* Tæng kÕt tµi liÖu vÒ c«ng nghÖ ®èt tÇng s«i, triÓn väng ph¸t triÓn c«ng nghÖ ®èt tÇng s«i ë ViÖt Nam

- TËp hîp th«ng tin, so s¸nh c¸c lo¹i c«ng nghÖ vµ tÝnh kh¶ thi t¹i mçi

vïng s¶n xuÊt ë ViÖt Nam.

- Ph©n tÝch hiÖu qu¶ cña mçi ph−¬ng ph¸p.

- §èi t−îng ®iÒu tra nghiªn cøu c¸c d¹ng c«ng nghÖ: tham kh¶o tµi liÖu

Tãm t¾t néi dung hîp ®ång thuª kho¸n chuyªn m«n

cña c¸c n−íc: Italia, Ph¸p, Australia v.v... trªn c¬ së ®ã ®Ò xuÊt, kiÕn nghÞ.

(Hîp ®ång sè 03/2001) ngµy 5/11/2001

Thêi gian thùc hiÖn: 27 th¸ng (tõ 11/2001 ®Õn 3/2004)

Nguån vèn

Tæng

TT

Néi dung thuª kho¸n

kinh phÝ NSNN Tù cã Kh¸c

I §èt tÇng s«i

48

1 §iÒu tra, ®¸nh gi¸ nguån phô phÈm n«ng nghiÖp trong c¶ n−íc cã kh¶ n¨ng sö dông cho ph¸t nhiÖt ®iÖn:

1.1. §¸nh gi¸ vïng chÕ biÕn gç ë c¸c TØnh miÒn nói phÝa

B¾c (Hµ Giang, Lµo Cai, Yªn B¸i, NghÖ An)

1.2. §¸nh gi¸ vïng chÕ biÕn mÝa ®−êng ë Hoµ B×nh, S¬n La, Thanh Ho¸, c¸c tØnh miÒn Trung, §«ng Nam Bé

1.3. §¸nh gi¸ vïng chÕ biÕn cµ phª ë T©y Nguyªn 1.4. §¸nh gi¸ vïng chÕ biÕn g¹o ë ®ång b»ng s«ng Cöu

4,5 4,5 4,5 4,5

Long- §iÒu tra qua phiÕu ®iÒu tra

4,5 4,5 4,5 4,5 14

2 B¸o c¸o hiÖn tr¹ng vµ tiÒm n¨ng sö dông phô phÈm n«ng nghiÖp phôc vô cho ph¸t ®iÖn, chÕ biÕn n«ng, l©m, h¶i s¶n. 3 §iÒu tra hiÖn tr¹ng c¸c c«ng nghÖ ®èt tÇng s«i vµ triÓn väng ph¸t triÓn c«ng nghÖ ®èt tÇng s«i ®Ó ph¸t ®iÖn vµ cÊp nhiÖt.

Céng

48

Ch−¬ng thø nhÊt

Thùc tr¹ng s¶n xuÊt, chÕ biÕn n«ng l©m s¶n vµ vÊn ®Ò chÊt phÕ th¶I sinh khèi

Tæng quan

Ph¸t triÓn c«ng nghÖ chÕ biÕn n«ng l©m s¶n lµ mét trong nh÷ng néi dung quan träng cña c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ n«ng nghiÖp vµ n«ng th«n, ®· ®−îc §¹i héi §¶ng lÇn thø VIII vµ lÇn IX kh¼ng ®Þnh:

“Thùc hiÖn nhanh lé tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ mµ tr−íc hÕt lµ c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ n«ng nghiÖp vµ n«ng th«n; ph¸t triÓn toµn diÖn n«ng, l©m, ng− nghiÖp g¾n víi c«ng nghiÖp chÕ biÕn n«ng l©m s¶n, thñy s¶n”

NghÞ quyÕt 4 cña Ban chÊp hµnh Trung −¬ng §¶ng kho¸ VIII, NghÞ quyÕt lÇn 5 cña BCH.TW §¶ng kho¸ IX tiÕp tôc kh¼ng ®Þnh “−u tiªn ph¸t triÓn c«ng nghiÖp chÕ biÕn g¾n víi ph¸t triÓn nguån nguyªn liÖu n«ng l©m s¶n, thñy s¶n, s¶n xuÊt hµng xuÊt khÈu vµ c¸c mÆt hµng tiªu dïng…”

Tõ nh÷ng chñ tr−¬ng vµ ®Þnh h−íng ®· nªu, trong nh÷ng n¨m qua, Nhµ n−íc ®· ®Çu t− t−¬ng ®èi tËp trung cho lÜnh vùc chÕ biÕn n«ng l©m thñy h¶i s¶n, cïng víi nguån vèn cña d©n vµ c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c, c«ng nghiÖp chÕ biÕn n«ng l©m thñy s¶n ®· chuyÓn biÕn rÊt tÝch cùc, nhiÒu mÆt hµng chÕ biÕn b−íc ®Çu héi nhËp vµo thÞ tr−êng quèc tÕ, t¨ng thªm vÞ thÕ cña n«ng nghiÖp n−íc ta.

Theo sè liÖu Tæng ®iÒu tra n«ng th«n, n«ng nghiªp vµ thñy s¶n trong toµn quèc n¨m 2001, c¶ n−íc cã 164.158 c¬ së chÕ biÕn n«ng s¶n; 77.153 c¬ së chÕ biÕn l©m s¶n vµ 10.818 c¬ së chÕ biÕn thñy s¶n trªn ®Þa bµn n«ng th«n, ®−îc ph©n bæ theo c¸c vïng nh− b¶ng sau:

%

1 2 3 4 5 6 7 8

100 53,87 10,22 0,50 16,60 3,5 0,1 2,24 12,03

C¶ n−íc §ång b»ng s«ng Hång §«ng B¾c T©y B¾c B¾c Trung Bé Duyªn H¶i miÒn Trung T©y Nguyªn §«ng Nam Bé §B s«ng Cöu Long

ChÕ biÕn n«ng s¶n, c¬ së 164.158 74.701 20.154 2.400 28.722 14.769 3.073 5.625 14.714

100 45,5 12,3 1,5 17,9 8,9 1,87 3,43 8,96

ChÕ biÕn l©m s¶n, c¬ së 77.153 41.559 7880 384 12.801 2.689 837 1.725 9.278

ChÕ biÕn thñy s¶n, c¬ së 10.818 517 34 7 4.099 2.470 9 830 2.852

100 4,78 0,32 0,06 37,90 22,83 0,08 7,67 26,4

Nguån: Tæng Côc thèng kª, 2003

1.1. C«ng nghiÖp chÕ biÕn gç, c¸c s¶n phÈm tõ gç rõng trång.

1.1.1. Nguyªn liÖu:

Cho ®Õn cuèi 2001, diÖn tÝch rõng tù nhiªn lµ 9.44 triÖu ha, víi tr÷ l−îng gç 720,9 triÖu m3. DiÖn tÝch rõng trång hiÖn nay lµ 1,47 triÖu ha, n¨ng suÊt b×nh qu©n 50m3/ha. S¶n l−îng gç khai th¸c rõng trång t¨ng dÇn. Riªng n¨m 2000 c¸c c¬ së quèc doanh ®· khai th¸c rõng tù nhiªn lµ 600.000 m3 vµ rõng trång lµ 900.000 m3. Hµng n¨m ph¶i nhËp thªm kho¶ng 100.000 ÷ 150.000 m3 cho c¸c c¬ së chÕ biÕn.

DiÖn tÝch tre, tróc, song m©y lµ 382.520 ha rõng víi tr÷ l−îng 2,6 tØ c©y t−¬ng ®−¬ng 10 triÖu tÊn. Hµng n¨m khai th¸c kho¶ng 250.000 tÊn phôc vô chÕ biÕn. Riªng song, m©y vÉn cßn ph¶i nhËp (mçi n¨m nhËp kho¶ng 20.000 tÊn).

DiÖn tÝch rõng cho c«ng nghiÖp giÊy lµ 650.000 ha. §Õn n¨m 2010 dù kiÕn

t¨ng gÊp ®«i nh»m phôc vô nhu cÇu chÕ biÕn giÊy.

1.1.2. ChÕ biÕn gç vµ c¸c s¶n phÈm tõ gç rõng trång

• §Õn cuèi n¨m 2001, c¶ n−íc cã 77.153 c¬ së s¶n xuÊt, kinh doanh gç, víi tæng c«ng suÊt chÕ biÕn 1,5 triÖu m3 gç trßn/n¨m. Vïng chÕ biÕn kh¸ tËp trung lµ §«ng Nam Bé, §ång b»ng s«ng Cöu Long, Duyªn H¶i Nam Trung Bé (xem b¶ng 1.1)

B¶ng 1.1. Sè c¬ së chÕ biÕn gç

§BSCL

§BSH

Vïng

T©y Nguyªn

§«ng Nam Bé

T©y B¾c

§«ng B¾c

B¾c Trung Bé

Duyªn H¶i Nam Trung Bé

Sè c¬ së

384

7.880 41.559

12.801

2.689

837

1.725

9.278

Tû lÖ %

0,5

10,2

53,87

16,60

3,75

1,10

2,24

12,03

Nguån : Tæng Côc Thèng kª, 2003.

Trong sè 77.153 c¬ së nªu trªn, cã 40 c¬ së liªn doanh víi n−íc ngoµi vµ

h¬n 7.700 c¬ së lµ doanh nghiÖp ngoµi quèc doanh.

• VÒ c¬ cÊu s¶n phÈm vµ khèi l−îng chÕ biÕn tËp trung nhiÒu lµ méc d©n

dông, hµng thñ c«ng mü nghÖ (xem b¶ng 1.2)

B¶ng 1.2. C¬ cÊu chÕ biÕn gç

C¬ cÊu

Gç xÎ

D¨m m¶nh M©y, tre…

Tû lÖ %

Méc d©n dông 60

Thñ c«ng, mü nghÖ 13

V¸n nh©n t¹o 8,4

0,4

4,2

C¬ cÊu s¶n phÈm, khèi l−îng s¶n phÈm kh¸c nhau kh¸ nhiÒu: Vïng §ång b»ng s«ng Hång c¬ së chÕ biÕn tËp trung ®å gç d©n dông: khung c¸nh cöa, ®å trang trÝ néi thÊt, ®å mü nghÖ. Vïng B¾c Trung bé s¶n phÈm chÝnh lµ gç xÎ vµ ph«i ®å méc ®Ó cung cÊp b¸n thµnh phÈm cho c¸c vïng kh¸c. Vïng Nam Trung bé s¶n phÈm chÕ biÕn lµ: bµn ghÕ ngoµi trêi, s¶n phÈm song m©y, d¨m m¶nh

nguyªn liÖu giÊy. §«ng Nam Bé lµ vïng ph¸t triÓn kh¸ toµn diÖn, ®a d¹ng bao gåm ®å gç, c¸c lo¹i gç x©y dùng, gç mü nghÖ, s¶n phÈm song, m©y, gç tõ rõng cao su phÕ th¶i. §ång b»ng s«ng Cöu Long chñ yÕu lµ chÕ biÕn c¸c s¶n phÈm dïng trong gia ®×nh tõ c¸c lo¹i c©y trång trªn ®Êt lÇy ngËp n−íc vµ mét phÇn khai th¸c tõ n−íc ngoµi.

§¬n vÞ: D©y chuyÒn

B¶ng 1.3. D©y chuyÒn chÕ biÕn gç tËp trung

V¸n d¨m

V¸n sîi, v¸n d¨m

V¸n ghÐp thanh

V¸n ghÐp tre luång

V¸n d¨m m¶nh

ChÕ biÕn song m©y

Theo QuyÕt ®Þnh (sè 377/QDD-TTg ngµy 7/4/1999) cña ChÝnh phñ; Tæng C«ng ty L©m nghiÖp vµ c¸c TØnh ®· x©y dùng mét sè c¬ së chÕ biÕn lín nh−: Nhµ m¸y v¸n sîi Gia Lai (51.000 m3 SP/n¨m), nhµ m¸y v¸n d¨m Th¸i Nguyªn: 16.500 m3 SP/n¨m; nhµ m¸y v¸n sîi NghÖ An (liªn doanh víi TQ) - 15.000 m3 SP/n¨m vµ nhµ m¸y sîi Hoµnh Bå, Qu¶ng Ninh - 3.000 m3 SP/n¨m ®ang ®i vµo s¶n xuÊt.

Víi 2,6 tØ c©y tre, luång, nøa ph©n bæ ë c¸c vïng, ®Æc biÖt lµ miÒn nói phÝa B¾c, B¾c Trung Bé, T©y Nguyªn. Mçi n¨m dïng trong c«ng nghÖ chÕ biÕn v¸n sµn tre cña c¸c c¬ së nªu trªn lµ 1 triÖu c©y. Träng l−îng mçi c©y tre lµ 30 kg, tæng céng lµ 30.000 tÊn s¶n phÈm “nguyªn liÖu vµo”. Qu¸ tr×nh chÕ biÕn v¸n sµn tre chØ sö dông kho¶ng 40 - 50% l−îng tre cßn kho¶ng mét n÷a lµ mïn c−a vµ c¸c vá bµo kh«ng sö dông ®Õn. Nh− vËy chØ riªng ë c¸c nhµ m¸y ®ang ho¹t

®éng cã kh¶ n¨ng tËp hîp tõ 15.000 ÷ 18.000 tÊn mïn c−a vá d¨m bµo cña tre, luång, nøa. Cïng víi c«ng nghÖ chÕ biÕn v¸n sµn tre, mét sè ®Þa ph−¬ng còng ®· h×nh thµnh c¸c d©y chuyÒn chÕ biÕn ®òa tre xuÊt khÈu, tiªu thô hµng triÖu c©y tre, lå « hµng n¨m.

* ChÕ biÕn song, m©y, cãt Ðp. Vïng nhiÒu nguyªn liÖu ®· x©y dùng d©y

chuyÒn chÕ biÕn song, m©y. Sè c¬ së nµy tËp trung ë Hßa B×nh, Kontum, Gia Lai, Daklak.

* ChÕ biÕn giÊy tõ c¸c s¶n phÈm l©m nghiÖp.

Môc tiªu s¶n xuÊt cña ngµnh giÊy lµ ®æi míi c«ng nghÖ hiÖn ®¹i hãa thiÕt bÞ, ph¸t huy tiÒm n¨ng hiÖn cã ë tõng vïng t¹o nhiÒu s¶n phÈm ®Ó héi nhËp vµo nÒn kinh tÕ khu vùc vµ thÕ giíi. Yªu cÇu giÊy viÕt vµ giÊy bao b× trong thÕ kû nµy lµ cù kú to lín. Theo quy ho¹ch ph¸t triÓn ngµnh c«ng nghiÖp giÊy ®Ó cung

cÊp tõ 9 ÷ 13 kg giÊy viÕt/ng−êi/n¨m, ViÖt Nam cÇn 1 triÖu tÊn giÊy c¸c lo¹i trong mçi n¨m.

§¬n vÞ: tÊn

B¶ng l.4. Dù b¸o ph¸t triÓn ngµnh c«ng nghiÖp giÊy

Vïng

T©y B¾c

§«ng B¾c

§ång B»ng S«ng Hång

B¾c Trung Bé

Thêi kú

3.000

12.000

N¨m 2005 N¨m 2010

4.800-6.000 21.000-30.000

20.000 40.000-10.000

13.000 35.000-60.000

Nguån: Së C«ng nghiÖp Thµnh phè Hµ Néi

C¸c lo¹i nguyªn liÖu dïng trong chÕ biÕn giÊy nh−: c©y cá bµng (ë §BSCL) b· mÝa, r¬m r¹, c©y ®ay (Long An), b¹ch ®µn v.v... lµ nguyªn liÖu s¶n xuÊt bét giÊy. Víi c«ng nghÖ chÕ biÕn tiªn tiÕn, mçi c©n bét giÊy cÇn ®Çu t− tõ

3 ÷ 6 kg nguyªn liÖu. C¸c s¶n phÈm l©m nghiÖp dïng trong chÕ biÕn giÊy lªn hµng triÖu tÊn mçi n¨m. Nh− vËy nguån phÕ th¶i trong c«ng nghÖ chÕ biÕn giÊy còng lµ l−îng ®¸ng kÓ. C¸c TØnh Thanh Hãa, Kontum, B¾c C¹n, Th¸i Nguyªn, Tuyªn Quang, Phó Thä v.v… ®ang x©y dùng vïng nguyªn liÖu giÊy vµ chuÈn bÞ ®Çu t− x©y dùng nhµ m¸y chÕ biÕn giÊy. B¶ng 1.5 lµ kÕt qu¶ ®iÒu tra trong

2001 ÷ 2003 c¸c c¬ së chÕ biÕn t−¬ng ®èi tËp trung ë c¸c TØnh T©y Nguyªn cã qui m« chÕ biÕn lín.

B¶ng 1.5. C¸c c¬ së chÕ biÕn gç ë tØnh Daklak

TT

Tªn c¬ së

§Þa ®iÓm

C«ng nghÖ 4

N¨ng lùc m3/n¨m 5

TT §ak N«ng

Tiªn tiÕn

3.000

TiÕn tiÕn

3.000

Km 5 Quèc lé 14

TT §¨k N«ng

3.000

Trang bÞ tiªn tiÕn

Võa ph¶i

3.000

C¬ së s¶n xuÊt v¸n ghÐp thanh tinh chÕ, Cty khai th¸c chÕ biÕn l©m s¶n Gia NghÜa C¬ së s¶n xuÊt v¸n Ðp tinh chÕ, Cty c«ng nghiÖp rõng T©y Nguyªn Cí së s¶n xuÊt méc Mü nghÖ, C«ng ty KTCBLS Gia NghÜa C¬ së s¶n xuÊt méc mü nghÖ, C«ng ty c«ng nghiÖp rõng T©y Nguyªn

BMT C©y sè 5, Ql14

TT Gia NghÜa

1.500

XÝ nghiÖp s¶n xuÊt v¸n bãc Ðp, C«ng ty khai th¸c chÕ biÕn l©m s¶n Gia NghÜa

VN s¶n xuÊt, tiªn tiÕn

Tiªn tiÕn

3.000

BMT Km7, QL26

TT Gia NghÜa

Võa

3.000

C¬ së bãc Ðp d¸n, C«ng ty c«ng nghiÖp rõng T©y nguyªn C¬ së s¶n xuÊt ®òa xuÊt khÈu, C«ng ty khai th¸c chÕ biÕn l©m s¶n Gia NghÜa C«ng ty khai th¸c chÕ biÕn l©m s¶n Easuop

Bu«n Mª Thuét

10.000

2.000

C¬ së s¶n xuÊt v¸n d¨m Ðp, C«ng ty L©m s¶n §¨k L¨k

Km4 Ea Tam Quèc lé 14, BMT

Tiªn tiÕn C«ng nghÖ, thiÕt bÞ tiªn tiÕn

Tiªn tiÕn

1.500

Tiªn tiÕn

1.000

Km 8, QL14 BMT Km3, Ph−êng T©n LËp

Võa

H. Kr«ng N« H. Kr«ng Buk

tõ 3.000 ®Õn 5.000 m3 gç

Tiªn tiÕn

10.000

Ea H’leo Km 86, QL 14

Tiªn tiÕn

10.000

C¬ së s¶n xuÊt v¸n bãc Ðp, C«ng ty l©m s¶n §¨kL¨k D©y chuyÒn s¶n xuÊt méc mü nghÖ (tõ s¶n phÈm cao su phÕ th¶i) C¸c c¬ së chÕ biÕn l©m s¶n do UBND TØnh qu¶n lý t¹i c¸c n¬i: - XÝ nghiÖp chÕ biÕn l©m s¶n Kr«ng N« - XÝ nghiÖp chÕ biÕn l©m s¶n Kr«ng Buk Doanh nghiÖp t− nh©n Tr−êng Thµnh: gç xÎ x©y dùng c¬ b¶n, gia c«ng ®å méc d©n dông, v¸n Ðp bãc vµ méc cao cÊp C¬ së chÕ biÕn ®å méc cao cÊp tõ cao su phÕ th¶i, XÝ nghiÖp chÕ biÕn gç, C«ng ty cao su

15 C¬ së chÕ biÕn gç T©y Nguyªn

Tiªn tiÕn

4.000

16 C«ng ty cæ phÇn chÕ biÕn l©m s¶n xuÊt khÈu Th¨ng Long

Tiªn tiÕn

5.000

NL -

3.500

D©y chuyÒn s¶n xuÊt gç tinh chÕ, c«ng ty l©m s¶n Daklak

18 D©y chuyÒn méc d©n dông truyÒn thèng Q. Th¾ng

Võa ph¶i

2.000

19 XÝ nghiÖp s¶n xuÊt gç s¬ chÕ C«ng ty CBLS

Tiªn tiÕn

D©y chuyÒn s¶n xuÊt cãt Ðp Gia nghÜa

Tiªn tiÕn

D©y chuyÒn s¶n xuÊt v¸n sîi Gia nghÜa

Võa

22 D©y chuyÒn s¶n xuÊt v¸n sµn tinh chÕ Ea Soup

23 XÝ nghiÖp s¶n xuÊt ®òa xuÊt khÈu Gia NghÜa

Km 19, QL 14 C− M’gar BMT Ph−êng Ea Tam BMT Km6 - QL.14 Bu«n Ma Thuét Km 8, QL 14 BMT Km 6, QL 14 ThÞ trÊn Gia NghÜa ThÞ trÊn Gia NghÜa H. Kr«ng Buk, km 46, Ql 14 ThÞ trÊn Gia NghÜa

Võa

10.000 300.000 SP/n¨m 6.000 SP/n¨m 3.000 SP/N¨m 3.000

L−îng gç chÕ biÕn ë Gia Lai hµng n¨m lªn ®Õn 250.000 m3, toµn TØnh cã 42 c¬ së chÕ biÕn gç. B¶ng d−íi ®©y chØ nªu mét sè c¬ së chÕ biÕn gç cã kh¶ n¨ng sö dông mïn c−a vµ vá bµo (b¶ng 1.6).

B¶ng 1.6. C¸c c¬ së chÕ biÕn gç tËp trung qui m« lín ë Gia Lai vµ Kontum

TT

Tªn doanh nghiÖp

§Þa ®iÓm

C«ng suÊt chÕ biÕn, m3/n¨m

C«ng nghÖ

1 XÝ nghiÖp t− doanh Hoµng Anh

PleiKu

10.000

2.000

2 XN t− doanh HiÖp Lîi

PleiKu,Kbang

8.000

1.600

3 Cty XNK Gia Lai

PleiKu

7.000

1.400

4 XNTD §øc Long

PleiKu

6.000

1.200

5 XNTD §øc C−êng

PleiKu

6.000

1.200

6 XNTD Quèc C−êng

PleiKu

6.000

1.200

7 Cty TNHH V¨n Trung

PleiKu

6.000

1.200

8 Cty TNHH S¬n H¶i

PleiKu

6.000

1.200

9 Cty cæ phÇn SX vµ KD Gia Lai

PleiKu

4.000

800

10 Cty TNHH 30/4

PleiKu

4.000

800

11 Cty TNHH Huynh §Ö

PleiKu

4.000

800

12 XN T− doanh H−ng ThÞnh

An Khª

5.000

1.000

13 Cty K«ng-Hµ-Nõng

K'bang

4.000

800

14 Chi nh¸nh Cty L©m nghiÖp 19-Gia Lai

An Khª

5.000

1.000

15 Cty TNHH Thµnh C«ng

An Khª

3.000

600

16 XN T− doanh Mü Th¹nh

K'bang

3.000

600

17 Cty XNK TØnh Kontum

Kontum

5.000

Võa

18 Cty kinh doanh tæng hîp BUSCO

Kontum

4.000

Võa

Tiªn tiÕn

19 Cty L©m s¶n Tr−êng S¬n (chÕ biÕn ®òa tre

≈5.000 TSP/n¨m

xuÊt khÈu) liªn doanh víi Lµo, Kon tum

Ngoµi ra t¹i hai TØnh Gia Lai vµ Kontum cßn 36 c¬ së chÕ biÕn gç cã quy

m« n¨ng suÊt tõ 1.500 ÷ 2.500 m3/n¨m.

1.1.2. ChÕ biÕn n«ng s¶n vµ chÕ biÕn lóa g¹o

C¶ n−íc cã kho¶ng 164.158 c¬ së chÕ biÕn n«ng s¶n. Sè c¬ së nµy tËp trung nhiÒu ë c¸c khu vùc ®ång b»ng S«ng Hång, ®ång b»ng S«ng Cöu Long nh− b¶ng d−íi ®©y:

B¶ng 1.7. Sè l−îng c¬ së chÕ biÕn n«ng s¶n ë c¸c vïng §¬n vÞ: C¬ së

C¶ n−íc

T©y Nguyªn

§«ng B¾c

T©y B¾c

§«ng Nam Bé

B¾c Trung Bé

§ång b»ng S«ng Cöu Long

Duyªn H¶i miÒn Trung

§ång b»ng S«ng Hång

164.158 74.701 20.154 2400 28.722 14.769

3070

5.625

14.714

Sè c¬ së chÕ biÕn n«ng s¶n

TØ lÖ

100

45,5

12,27

1,50

17,5

9,0

1.87

3,43

8,97

Nguån: Tæng Côc Thèng kª, 2003

MÆc dï sè c¬ së chÕ biÕn n«ng s¶n rÊt lín, nh−ng còng chØ sö dông ®−îc chÊt phÕ th¶i sinh khèi b»ng trÊu, vá cµ phª, vá h¹t ®iÒu v.v…®Ó lµm nguyªn liÖu ®èt thu nhiÖt vµ cung cÊp ®iÖn cho s¶n xuÊt.

1.2. Thùc tr¹ng s¶n xuÊt lóa vµ chÕ biÕn lóa g¹o ë ViÖt Nam

1.2.1. S¶n xuÊt lóa

§Õn cuèi n¨m 2003, ViÖt Nam s¶n xuÊt ®−îc 36,62 triÖu tÊn lóa víi tæng

diÖn tÝch lµ 8.685.300 ha.

§ång b»ng s«ng Cöu Long lµ vùa lóa cña c¶ n−íc, tæng diÖn tÝch toµn vïng ®¹t kho¶ng 3.945.800 ha, tËp trung nhiÒu ë c¸c TØnh: Long An, §ång Th¸p, An Giang, Kiªn Giang, CÇn Th¬. Tæng s¶n l−îng lóa qua c¸c n¨m (b¶ng 1.8).

B¶ng 1.8. S¶n l−îng qua c¸c n¨m ë §BSCL

§¬n vÞ : 103t

1996

1999

2000

N¨m

13,818.8

1997 13,850.0

941.0 357.3

944.7

1,181.2 1,720.0 1,971.5 1,227.1 885.2 352.7 1,697.5 1,803.1 678.7 1,150.4 554.8 596.6

1,240.6 1,748.9 1,980.5 1,319.7 873.8 319.2 1,692.2 1,713.0 714.0 1,181.2 517.5 549.4

2002 1998 15,318.6 16,294.7 16,702.7 17.478 1728,0 1,522.8 1,573.3 1,400.5 2158,0 2,076.2 1,878.5 1,930.0 2452,0 2,100.0 2,177.7 2,044.6 1281,0 1,301.7 1,301.1 1,319.9 958,0 966.0 969.5 392,0 327.0 338.4 2566,0 2,026.2 2,284.3 1,900.4 2206,0 1,979.6 1,882.8 1,894.7 986,0 839.2 744.0 1633,0 1,507.5 1,618.0 1,381.5 700,0 804.6 677.4 417,0 843.9 717.7

893.5 850.5

Tæng sè Long An §ång Th¸p An Giang TiÒn Giang VÜnh Long BÕn Tre Kiªn Giang CÇn Th¬ Trµ Vinh Sãc Tr¨ng B¹c Liªu Cµ Mau

Nguån : Bé NN & PTNT, 2002. Tæng Côc Thèng kª, 2003

1.2.2. ChÕ biÕn lóa g¹o ë c¸c tØnh ®ång b»ng s«ng Cöu Long

Xay x¸t g¹o tËp trung ë c¸c tØnh §BSCL. Tæng sè g¹o ®−îc xay x¸t chiÕm trªn 95%. N¨ng lùc xay x¸t thuéc Tæng c«ng ty l−¬ng thùc MiÒn Nam qu¶n lý chiÕm kho¶ng 10% tæng l−¬ng thùc cÇn xay x¸t. Víi 15 doanh nghiÖp ®ãng trªn ®Þa bµn Thµnh phè Hå ChÝ Minh vµ 10 tØnh ë §ång b»ng s«ng Cöu Long, kh¶ n¨ng xay x¸t lµ 175,5 t/h. NÕu mçi n¨m hÖ thèng nµy lµm viÖc kho¶ng 8.000 giê (tøc lµ kho¶ng 92,6% tæng sè giê trong n¨m) th× còng míi chØ xay x¸t ®−îc xÊp xØ 2,5 triÖu tÊn thãc. B¶ng 1.8 giíi thiÖu c¬ së chÕ biÕn lóa g¹o thuéc Tæng C«ng ty L−¬ng thùc MiÒn Nam, C«ng ty L−¬ng thùc TP. HCM qu¶n lý vµ mét sè c¬ së chÕ biÕn lóa g¹o ë c¸c TØnh cã møc thu ho¹ch kho¶ng mét triÖu tÊn thãc/n¨m trë lªn.

B¶ng 1.9. C¬ së xay x¸t g¹o cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ (vïng nhiÒu lóa g¹o)

Sè l−îng m¸y xay x¸t lóa g¹o do Nhµ n−íc qu¶n lý

TT

Tªn ®Þa ph−¬ng, c¬ së xay x¸t

Sè c¬ së xay x¸t g¹o do t− nh©n qu¶n lý

M¸y

C«ng suÊt xay (t/h)

TØnh Long An TiÒn Giang BÕn Tre §ång Th¸p VÜnh Long An Giang Kiªn Giang CÇn Th¬ Trµ Vinh Sãc Tr¨ng B¹c Liªu Cµ mau

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

23 3 4 6 2 8 3 24 5 26 - - 104

§ång b»ng S«ng Cöu Long 13 2 3 5 1 6 2 10 1 7 - - 50

1190 1214 694 2883 1167 1069 775 842 1082 510 247 345 12.018

Céng

13 14 15 16 17 18 19

52,0 19,0 6 3 - - -

Tp. Hå ChÝ Minh Qu¶ng Nam §µ N½ng B×nh §Þnh Phó Yªn Th¸i B×nh Nam §Þnh H¶i D−¬ng Céng

Tæng céng

C¸c tØnh kh¸c 420 2944 1974 6132 5566 6944 23.980 35.998

9 12 2 2 - - - 71

204

Nguån: Tæng Côc Thèng kª, 2003, Tæng C«ng ty l−¬ng thùc miÒn Nam, 2001

§Ó lµm râ kh¶ n¨ng chÕ biÕn lóa g¹o ë c¸c TØnh ®ång b»ng s«ng Cöu Long, chóng t«i ®· ®i ®iÒu tra t¹i c¸c c¬ së chÕ biÕn lóa g¹o ë hai TØnh Long An vµ §ång Th¸p: c¬ së chÕ biÕn lóa g¹o ë ThÞ x· Cao L·nh vµ LÊp Vß (§ång Th¸p); c¸c HuyÖn CÇn §−íc, T©n H−ng, T©n Th¹nh, BÕn Løc v.v... thuéc TØnh Long An. Riªng t¹i TØnh §ång Th¸p cã 2.883 c¬ së xay x¸t g¹o (trong ®ã cã 106 C«ng ty TNHH vµ doanh nghiÖp t− nh©n); cßn l¹i lµ cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ qu¶n lý víi qui m« nhá.

* C¬ së Xay x¸t g¹o §ång Th¸p (b¶ng 1.10)

(2 nhµ m¸y: X)

B¶ng 1.10. Danh s¸ch nhµ m¸y xay x¸t trªn ®Þa bµn HuyÖn LÊp Vß-§ång Th¸p

TT

§Þa chØ

Hä vµ tªn

Tªn doanh nghiÖp

1. Cty TNHH & DNTN

Ghi chó

1 Quang Hång Ngäc 2 NguyÔn V¨n Yªn 3 TrÇn ThÞ LiÔu 4 NguyÔn ThÞ Sen 5 NguyÔn ThÞ H−¬ng 6 NguyÔn C«ng Sø 7 NguyÔn ThÞ Lang 8 NguyÔn ThÞ Biªn 9 Huúnh ThÞ Anh 10 NguyÔn ThÞ Xu©n 11 TrÇn V¨n Töu 12 Hå ThÞ VÊn 13 NguyÔn ThÞ GÇn 14 NguyÔn Hång D©n 15 TrÇn Minh §øc 16 Vâ V¨n Phó 17 TrÇn V¨n Trung 18 §oµn ThÞ N¨m 19 NguyÔn Minh §¹t 20 NguyÔn T.Thu H−¬ng 21 Lª §×nh T¸m 22 Høa Quang HiÕu

§«ng

23 TrÇn ThÞ PhÊn 24 TrÇn V¨n Dòng 25 NguyÔn V¨n Ph−¬ng 26 NguyÔn Minh §¹t 27 NguyÔn V¨n HiÖp

Quang Ngäc 2 Êp An B×nh-x· §Þnh An Th¹nh Lîi Êp An Lîi-x· §Þnh Yªn H÷u ThÝch Êp An Lîi-x· §Þnh Yªn Quang Ngäc 1 Êp An B×nh-x· §Þnh Yªn Kim Nguyªn Êp B×nh HiÖp-B×nh Th¹nh Trung Mü B×nh Êp B×nh HiÖp-B×nh Th¹nh Trung Ng.ThÞ Lang Êp B×nh HiÖp-B×nh Th¹nh Trung ViÖt TiÕn Êp B×nh HiÖp-B×nh Th¹nh Trung T©n B×nh Êp B×nh HiÖp-B×nh Th¹nh Trung N¨m Xu©n Êp B×nh HiÖp-B×nh Th¹nh Trung §øc Thµnh Êp B×nh HiÖp-B×nh Th¹nh Trung TÝn NghÜa Êp B×nh HiÖp-B×nh Th¹nh Trung Thµnh Phong Êp B×nh HiÖp-B×nh Th¹nh Trung Hång D©n Êp An Kh¸nh-T©n Kh¸nh Trung §øc Thµnh Êp An Kh¸nh-T©n Kh¸nh Trung TÊn Tµi 1 Êp An B×nh-x· Héi An §«ng T− Trung Êp An B×nh-x· Héi An §«ng Êp An B×nh-x· Héi An §«ng Ba ¶nh Ngäc §¹t Êp H−ng Lîi §«ng-Long H−ng B H−¬ng Linh Êp H−ng Lîi §«ng-Long H−ng B T¸m Tèt Êp H−ng Lîi §«ng-Long H−ng B Ngäc Êp H−ng Lîi §«ng-Long H−ng B 2&3 Phóc HiÖp Ngäc Thµnh Thanh Toµn Ngäc §¹t Ph−íc H−ng

Êp H−ng Lîi §«ng-Long H−ng B Êp H−ng Lîi §«ng-Long H−ng B Êp H−ng Lîi §«ng-Long H−ng B Êp H−ng Lîi §«ng-Long H−ng B Êp H−ng Lîi §«ng-Long H−ng B

X X

28 Ng« V¨n Niªm 29 Vâ ThÞ HuÖ 30 Lª Kim Sanh 31 NguyÔn Kim Thñy 32 Bïi ThÞ KiÒu 33 NguyÔn TÊn NhiÒu 34 Lª ThÞ Thu Oanh 35 NguyÔn ThÞ Kim Ba 36 TrÇn V¨n BÐ 37 NguyÔn V¨n PhÊn 38 TrÇn ThÞ Phóc 39 Liªu Mü Ngäc II. C¬ së c¸ thÓ 1 §oµn V¨n Nhøc 2 Tr−¬ng V¨n Qu©n 3 NguyÔn TrÝ HiÓn 4 Vò V¨n §inh 5 NguyÔn Tµi N¨ng 6 Ph¹m Ngäc Sa 7 NguyÔn V¨n MÕn 8 Vâ V¨n Tù 9 Lª Phó S¬n 10 Lª V¨n DiÔn 11 NguyÔn V¨n Nghi 12 TrÇn V¨n S¬n 13 Quang V¨n D©n 14 TrÇn Quang BÐ 15 TuÊn Thµnh 16 TrÇn ChÝ S¬n 17 NguyÔn Trung H¶i 18 TrÇn V¨n Th©n 19 NguyÔn V¨n Høng 20 L©m V¨n B¶y 21 Vâ Thµnh Th«ng 22 Ph¹m V¨n B¶y 23 TrÇn V¨n Ghim 24 Vâ V¨n Chñ 25 D−¬ng Quang HiÕu 26 Bïi H÷u Ph−íc 27 NguyÔn V¨n Hai 28 NguyÔn Ngäc T×nh 29 NguyÔn V¨n NghØ 30 NguyÔn V¨n Ch−ëng 31 Ch©u V¨n Hßa

Léc TÊn Hßa H−ng §«ng H−ng 1 Hßa H−ng Thanh B×nh §«ng H−ng Quèc ViÖt Kim Ba Ph−íc Léc HiÖp Thanh Phóc Lîi Mü Ngäc Ph−íc Thµnh HiÕu ThuËn

Êp H−ng Thµnh §«ng-L. H−ng B Êp H−ng Thµnh §«ng-L. H−ng B Êp H−ng Th¹nh §«ng-L. H−ng B Êp H−ng Th¹nh §«ng-L. H−ng B Êp VÜnh B×nh-x· VÜnh Th¹nh Êp VÜnh B×nh-x· VÜnh Th¹nh Êp H−ng thµnh t©y-L.H−ng A Êp An B×nh-x· Mü An H−ng A Êp T©n ThuËn B-x· T©n Mü Êp B×nh Th¹nh 2-ThÞ trÊn LÊp Vß Êp B×nh Th¹nh 2-ThÞ trÊn LÊp Vß Êp B×nh Th¹nh 2-ThÞ trÊn LÊp Vß Êp VÜnh Lîi-x· VÜnh Th¹nh Êp VÜnh Lîi-x· VÜnh Th¹nh Êp VÜnh B×nh-x· VÜnh Th¹nh Êp VÜnh B×nh-x· VÜnh Th¹nh Êp VÜnh H−ng-x· VÜnh Th¹nh Êp VÜnh H−ng-x· VÜnh Th¹nh Êp Hßa ThuËn-x· VÜnh Th¹nh Êp Hßa ThuËn-x· VÜnh Th¹nh Êp Hßa ThuËn-x· VÜnh Th¹nh Êp Hßa ThuËn-x· VÜnh Th¹nh Êp Hßa ThuËn-x· VÜnh Th¹nh Êp An Phó-x· Mü An H−ng B Êp An Phó-x· Mü An H−ng B Êp An Hßa-x· Mü An H−ng B Êp An Th¹nh-x· Mü An H−ng B Êp An Th¹nh-x· Mü An H−ng B Êp An Th¹nh-x· Mü An H−ng B Êp An Quíi-x· Mü An H−ng B Êp An Quíi-x· Mü An H−ng B Êp An ThuËn-x· Mü An H−ng B Êp H−ng Quíi t©y-x· L. H−ng A Êp H−ng Mü §«ng-x· L. H−ng A Êp H−ng Thµnh t©y-x· L.H−ng A Êp H−ng Thµnh t©y-x· L.H−ng A Êp H−ng Mü t©y-x· L.H−ng A Êp H−ng Mü t©y-x· L.H−ng A Êp H−ng Mü t©y-x· L.H−ng A Êp An Ninh-x· Mü An H−ng A Êp An Th¸i-x· Mü An H−ng A Êp An Th¸i-x· Mü An H−ng A Êp An Th¸i-x· Mü An H−ng A

HiÖp H−ng T− Kh−¬ng

32 NguyÔn Ngäc §iÖp 33 NguyÔn V¨n Hai 34 L−u V¨n TuÊn 35 Ph¹m TÊn Tïng 36 Ph¹m TÊn Lîi 37 TrÞnh V¨n Hùu 38 NguyÔn Ngäc ¸nh 39 TrÇn Thanh L©m 40 NguyÔn Ngäc S−¬ng 41 Lª V¨n Kh−¬ng 42 NguyÔn V¨n S−¬ng 43 Mai V¨n ChÝnh 44 NguyÔn V¨n NghÜa 45 Ph¹m Ngäc ¸nh 46 Lª V¨n Cå 47 NguyÔn Hång Tó 48 NguyÔn Ngäc Lîi 49 TrÇn ThÞ TiÕn 50 Tr−¬ng C«ng Tr¹ng 51 TrÇn V¨n Thø 52 Lª Thu Hång 53 Lª V¨n H÷u 54 ChÕ V¨n Th−ëng 55 Lª V¨n H−ng 56 NguyÔn ThÞ S¸u 57 Lª C«ng LuËn 58 Phan V¨n §êm 59 NguyÔn V¨n MÝnh 60 Lª ThÞ BÐ T− 61 Lª ThÞ V©n 62 NguyÔn V¨n TrÝ 63 Lª D−¬ng ThiÖn

Êp An ThuËn-x· Mü An H−ng A Êp T©n Hßa Th−îng-x· T©n Mü Êp T©n Hßa Th−îng-x· T©n Mü Êp T©n ThuËn B-x· T©n Mü Êp T©n ThuËn B-x· T©n Mü Êp T©n Hßa §«ng-x· T©n Mü Êp T©n Hßa §«ng-x· T©n Mü Êp T©n Trung-x· T©n Mü Êp Kh¸nh Mü A- T©n Kh¸nh Trung Êp Kh¸nh Mü A- T©n Kh¸nh Trung Êp Kh¸nh Nh¬n- T©n Kh¸nh Trung Êp Kh¸nh Nh¬n- T©n Kh¸nh Trung Êp Kh¸nh An- T©n Kh¸nh Trung Êp B×nh Phó Quíi- TT. LÊp Vß Êp B×nh Phó Quíi- TT. LÊp Vß Êp VÜnh Phó – x· B×nh Thµnh Êp H−ng Th¹nh §«ng- L. H−ng B Êp H−ng Thµnh §«ng- L. H−ng B Êp B×nh HiÖp- x· B×nh Th¹nh Trung Êp B×nh HiÖp- x· B×nh Th¹nh Trung Êp B×nh HiÖp B - x· B×nh Th¹nh Trung Êp B×nh Th¹nh- B×nh Th¹nh Trung Êp B×nh HiÖp A- B×nh Th¹nh Trung Êp T©n An- x· B×nh Th¹nh Trung Êp T©n An- x· B×nh Th¹nh Trung Êp T©n An- x· B×nh Th¹nh Trung Êp B×nh Th¹nh- B×nh Th¹nh Trung Êp B×nh Th¹nh- B×nh Th¹nh Trung Êp B×nh Th¹nh- B×nh Th¹nh Trung Êp T©n An- x· B×nh Th¹nh Trung Êp T©n An- x· B×nh Th¹nh Trung ThÞ x· Sa §Ðc

HiÖp Thµnh

Tuy sè l−îng c¬ së xay x¸t cña mét huyÖn lµ kh¸ lín, nh−ng qui m« nhá

th«ng th−êng tõ 1 ÷ 2 t/ca. L−îng chÊt th¶i sinh khèi bÞ ph©n t¸n. Nh−ng do c¸c xÝ nghiÖp chÕ biÕn phÇn lín n»m c¹nh s«ng, r¹ch, v× vËy viÖc thu gom trÊu th¶i sau khi x¸t còng dÔ dµng h¬n.

* C¬ së xay x¸t g¹o ë Long An. Toµn TØnh hµng n¨m thu ho¹ch gÇn 2

triÖu tÊn thãc, ngoµi c¸c d©y chuyÒn chÕ biÕn l−¬ng thùc do Nhµ n−íc qu¶n lý, c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ®· ®Çu t− trang bÞ trªn 1.000 c¬ së xay x¸t lóa, g¹o ®−îc ph©n bæ t¹i vïng §ång th¸p M−êi cña TØnh (nh− T©n H−ng, VÜnh H−ng, T©n Th¹nh v.v…). Ngoµi ra chóng t«i còng ®· ®iÒu tra, kh¶o s¸t t¹i 11 huyÖn, thÞ x·

cña toµn TØnh Long An. C¸c d©y chuyÒn xay x¸t lóa g¹o do c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ®Çu t− (b¶ng 1.11).

B¶ng 1.11. C¬ së chÕ biÕn g¹o ë tØnh Long An

Quèc doanh

HiÖn tr¹ng

M¸y mãc TB (T/ca)

TT

Tªn doanh nghiÖp

Ngoµi quèc doanh

Kho, tÊn

Kh¸c

Kho m2

Cty LT.LA

Xay x¸t

§¸nh bãng

I

ThÞ x· T©n An XN chÕ biÕn l−¬ng thùc sè 1

15.5000

22.500

3x10

4x15

XN chÕ biÕn l−¬ng thùc sè 3

5.500

9.000

1x10

3x15

XÝ nghiÖp Pectec Long An

15.000

3x10

4x15

Liªn doanh hËu cÇn C«ng an

1x15

1.000

Cty XNK tæng hîp

4x15

4.000

Cty n«ng l©m s¶n xuÊt khÈu

1x15

500

1x15

C«ng ty TNHH H−ng ThÞnh

1x15

2.000

1x10

D. nghiÖp t− nh©n Nh¬n Hßa

2x15

500

1x10

D. nghiÖp t− nh©n HiÖp Lùc

1x15

1.200

1x15

2.000

3x12

1x15

1.500

9 10 Nhµ m¸y Minh T©n 11 C«ng ty TNHH Thµnh §¹t II HuyÖn CÇn §øc

Cty th−¬ng m¹i CÇn §øc

3.000

1x15

1 III HuyÖn T©n Trô

Nhµ m¸y B×nh §Þnh

2.000

1x15

1 IV HuyÖn T©n H−ng – VÜnh H−ng

Kho VÜnh §¹i

1.400

2.880

Kho Vµm D−ng

900

1.800

Tr¹m B×nh Ch©u: 1997

2.544

6.700

1x15

Tr¹m B×nh Ch©u: 1998 - 2000

Kho H−ng §iÒn

500

300

Kho Gß Bón

100

600

6 V HuyÖn T©n Th¹nh

Tr¹m Kinh QuËn

2.100

1x8

1.530

Tr¹m T©n Th¹nh

3.100

1x15

2.035

T©n Thùc

4.000

1x35

2.430

Kho T©n Hßa

400

300

Vi HuyÖn Méc Hãa

Cty c«ng n«ng TM. Méc Hãa

1.430

2.400

Cty th−¬ng m¹i TH Méc Hãa

900

2.000

1x15

Doanh nghiÖp t− nh©n T− Bån

2.000

1.000

1.440

3.000

Kho BÇu M«n

4 VII HuyÖn Th¹nh Hãa

XNCB l−¬ng thùc sè 2 (1997)

5.264

6.350

1x15

5x15

XNCB l−¬ng thùc sè 2 (98-2000)

1x10

Kho T©n §«ng

300

1x25

250

Kho Th¹nh Ph−íc

400

600

Kho ®ay ThÞ trÊn Th¹nh Hãa

1.100

2.200

Kho Ma ren

1.440

2.880

VIII HuyÖn §øc Hßa - §øc HuÖ

Tr¹m §øc HuÖ

2.400

6.000

1x8

Nhµ m¸y 6 t©m

1x10

Kho Mü Quý T©y

1.200

3 IX HuyÖn BÕn løc

Nhµ m¸y C¬ khÝ 1 -5

5.000

10.000

1x45

5x15

1.000

1x12

1x15

1 2 OSC

Liªn doanh 4 cñ

2.000

1x8

1x15

Cty n«ng l©m s¶n xuÊt khÈu

6.000

3.000

4 5 Kho tØnh ®éi Kho Mü Yªn

1.800

900

6 X HuyÖn Thñ Thõa

Cty th−¬ng m¹i Thñ Thõa

4.000

8.000

2x24

7x15

1 XI HuyÖn Ch©u Thµnh

Cty th−¬ng m¹i Ch©u Thµnh

1.640

3.000

1x24

2x15

Tæng céng

61.243

405 - PhÇn Nhµ n−íc

148.510 47x15

450 - PhÇn DN ngoµi quèc doanh

Nh− vËy ë §ång b»ng s«ng Cöu Long, vïng l−¬ng thùc tËp trung cã kh¶ n¨ng thu håi chÊt phÕ th¶i sinh khèi tõ c¸c c¬ së xay x¸t lóa g¹o ë c¸c ®¬n vÞ thuéc TCT l−¬ng thùc miÒn Nam, C«ng ty l−¬ng thùc TP. Hå ChÝ Minh vµ c¸c

thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c, ®¶m b¶o xay x¸t tõ 14 ÷ 16 triÖu tÊn thãc mçi n¨m.

1.3. S¶n xuÊt vµ chÕ biÕn cµ phª

1.3.1. S¶n xuÊt

C©y cµ phª ®−îc trång tËp trung ë 29 TØnh théc 7 vïng kinh tÕ trong c¶ n−íc, víi tæng diÖn tÝch gÇn 470.000 ha (tõ 100 m2 trë lªn) vµ gÇn 1,3 triÖu c©y

cµ phª trång ph©n t¸n. Theo tµi liÖu ®iÒu tra cña Tæng Côc Thèng kª n¨m 2001, diÖn tÝch trång cµ phª, diÖn tÝch cho s¶n phÈm cµ phª ®−îc nªu ë b¶ng sau:

B¶ng 1.12. DiÖn tÝch trång cµ phª tËp trung

Ghi chó

TT

Sè c©y cµ phª trång ph©n t¸n cho s¶n phÈm

Tæng

C¶ n−íc

1

§ång b»ng s«ng Hång - VÜnh Phóc - Hµ T©y

§«ng B¾c

Tuyªn Quang

Vµ mét vµi tØnh kh¸c rÊt Ýt ë ®©y kh«ng nªu

469711 22,9 1,1 21,9 765 65,3 26,7 22,9 624,2 16,2 2201,3

DiÖn tÝch trång tËp trung, ≥ 100 m2 ha Trong ®ã diÖn tÝch cho s¶n phÈm 378.224 15,1 1,0 14,1 475 39,3 4,4 11,8 403,5 11,1 1623,0

1.298.037 2214 224 1510 52.000 6.431 4.435 6.535 21.970 7.444 170.214

- Hµ Giang - Lµo Cai - - Yªn B¸i - Phó Thä - Qu¶ng Ninh

T©y B¾c

- Lai Ch©u (cò) - S¬n La - Hoµ B×nh

B¾c Trung Bé

Thanh Ho¸

2201,3 145,0 2052,0 4,8 9152,2 2762,2 2447,2 3884,0 41,2

1623,0 113,0 1509 1,2 4572 422 1261,1 2851,0 26,1

170.214 11.839 155.386 2889 202.828 35.132 28.584 37.623 96.112

- - NghÖ An - Qu¶ng TrÞ -

Thõa Thiªn HuÕ

Hµ TÜnh vµ Qu¶ng B×nh rÊt Ýt kh«ng ®−a vµo b¶ng nµy Qu¶ng Nam, §µ N½ng rÊt Ýt kh«ng ®−a vµo b¶ng nµy

Duyªn H¶i miÒn Trung Qu¶ng Ng·i B×nh §Þnh Phó Yªn Kh¸nh Hoµ

6045 1705,1 1459,2 2184,2 674

4544 1074 1210,0 1661,0 588

18.933 8.734 6.158 918 222

T©y Nguyªn

- Kontum - Gia Lai - Daklak - L©m §ång

§«ng Nam Bé

B×nh Ph−íc B×nh D−¬ng

373.882 12.090 58.761 207.132 77483 77.483 24514,0 287,0 38.800 53,0 2102,0 11697,0

299.493 8327 38.107 172.520 67363 67.363 19.777 211 35.555 32,0 1313,0 10.454

633.842 1076 95.337 288.124 249.305 217.054 49.246 8429 130.452 - 336 28.556

- - - §ång Nai - Ninh ThuËn - B×nh ThuËn - Bµ RÞa-Vòng Tµu

1.3.2. ChÕ biÕn cµ phª

ChÕ biÕn cµ phª (s¬ chÕ) ë n−íc ta cßn ph©n t¸n. Cã kho¶ng h¬n mét nöa sè l−îng cµ phª ®−îc chÕ biÕn quy m« liªn hé (hoÆc hé). ChØ cã mét nöa sè n«ng tr−êng quèc doanh vµ c«ng ty xuÊt nhËp khÈu ®Çu t− x©y dùng c¬ së chÕ

biÕn quy m« võa. Ngoµi 20 d©y chuyÒn chÕ biÕn ®ång bé quy m« võa, n¨ng suÊt chÕ biÕn cµ phª kho¶ng 4t/h ®−îc l¾p ®Æt t¹i §aklak, Gia Lai, L©m §ång, Kontum, §ång Nai, Qu¶ng TrÞ v.v... cßn hÇu hÕt c¸c d©y chuyÒn kh¸c míi chØ

®¶m b¶o 1 ÷ 2 t/h.

Do ®Æc ®iÓm lo¹i cµ phª, th−êng h×nh thµnh ph−¬ng ph¸p chÕ biÕn kh¸c nhau:

- Víi cµ phª vèi, l−îng thÞt qu¶ chiÕm kho¶ng 45% träng l−îng qu¶, thu h¸i vµo mïa kh« (cµ phª vèi ë T©y Nguyªn thu ho¹ch vµo th¸ng 10 n¨m tr−íc ®Õn th¸ng 2 n¨m sau) th−êng sö dông ph−¬ng ph¸p chÕ biÕn kh« kÕt hîp chÕ biÕn −ít. Víi c¸ch chÕ biÕn nµy cho chÊt th¶i sinh khèi kh¸ lín.

- Cµ phª chÌ tû lÖ vá, thÞt qu¶ cao, kho¶ng 62 : 63% (cïi vá dµy), th−êng sö dông c«ng nghÖ chÕ biÕn −ít. Do ph¶i quan t©m ®Õn chÊt th¶i r¾n: vá qu¶ tõ n−íc th¶i vµ ®é Èm cña vá cao, cã thÓ sö dông c«ng nghÖ tiªn tiÕn ®Ó ®èt chÊt th¶i vá qu¶ cµ phª.

B¶ng d−íi ®©y giíi thiÖu mét sè c¬ së chÕ biÕn cµ phª (KÕt qu¶ kh¶o s¸t)

t¹i c¸c tØnh T©y Nguyªn, Qu¶ng TrÞ, T©y B¾c.

B¶ng 1.13: C¬ së chÕ biÕn cµ phª

Tªn doanh nghiÖp

§Þa ®iÓm C«ng nghÖ C«ng suÊt tÊn/n¨m

TT 1

3.000

X−ëng chÕ biÕn cµ phª - C«ng ty cµ phª Th¾ng lîi

Kr«ng Pak

ChÕ biÕn −ít

3.000

X−ëng chÕ biÕn cµ phª - C«ng ty cµ phª Ph−íc An

Kr«ng Pak

ChÕ biÕn −ít

1.000

X−ëng chÕ biÕn cµ phª - C«ng ty cµ phª ThuËn An

Dak Mil

ChÕ biÕn kh«

X−ëng chÕ biÕn cµ phª - C«ng ty cµ phª Th¸ng 10

Kr«ng Pak ¦ít vµ kh«

1.200 ÷1.500

X−ëng chÕ biÕn cµ phª - C«ng ty cµ phª §øc LËp Dak Mil

Kh«

1.200 ÷1.500

1.000

X−ëng chÕ biÕn cµ phª - C«ng ty cµ phª BMT

Kh«

¦ít

X−ëng chÕ biÕn cµ phª - C«ng ty cµ phª EaPok

BMT C− M,gar

1.500 ÷ 1.800

1.000

Kr«ng Pak

Kh«

8 N«ng tr−êng cµ phª Ph−íc S¬n 9

X−ëng chÕ biÕn cµ phª N«ng tr−êng 720

Ea kar

¦ít vµ kh«

1.000 ÷1.500

10 X−ëng chÕ biÕn cµ phª N«ng tr−êng 52

Ea kar

¦ít vµ kh«

1.000 ÷1.500

1.000

Kh«, −ít

Ma D/rak

11 X−ëng chÕ biÕn cµ phª N«ng tr−êng 715 A 12 X−ëng chÕ biÕn cµ phª N«ng tr−êng 49

Ea Kar

Kh«, −ít

1.000 ÷ 1.500

13 X−ëng chÕ biÕn cµ phª N«ng tr−êng §rao

C− M’nga

Kh«, −ít

1.000 ÷ 1.500

14 X−ëng chÕ biÕn cµ phª N«ng tr−êng §oµn kÕt

Kr«ng N¨ng

Kh«, −ít

1.000 ÷ 1.500

1.000

Bu«n Ma Thuét

Kh«, −ít

3.000

C− M’nga

Kh«, −ít

1.000

Ch− poong

Kh«, −ít

1.000

Kr«ng-Ana

Kh«, −ít

15 X−ëng chÕ biÕn cµ phª N«ng tr−êng 11/3 16 X−ëng chÕ biÕn cµ phª N«ng tr−êng Ea P«t 17 X−ëng chÕ biÕn cµ phª N«ng tr−êng ViÖt §øc 18 X−ëng chÕ biÕn cµ phª N«ng tr−êng ViÖt §øc 2 19 X−ëng chÕ biÕn cµ phª N«ng tr−êng Ea Ktua

Kr«ng-Ana

Kh«, −ít

1.000 ÷ 1.500

Ch− xª

Kh«, −ít

5.000 4.000

Pl©y cu

Kh«

4.000

Kh«

4.000

Ch− P¨h

Kh«, −ít

1.000

Ch− Pr«ng

Kh«, −ít

1.000

H.§¾c Hµ

Kh«, −ít

1.000

TX Kontum

Kh«, −ít

2.000

H. H−ng Ho¸

Kh«, −ít

2.000

H. H−ng Ho¸

Kh«, −ít

1.000

Kh«, −ít

1.000

Kh«, −ít

1.000

Eakar Ma D’rak Kr«ng Ana

Kh«, −ít

20 C«ng ty cµ phª Gia Lai 21 DNTN chÕ biÕn cµ phª Hoa Trang 22 C«ng ty TNHH H−ng B×nh 23 C«ng ty cµ phª Ch− P¨h 24 XN chÕ biÕn cµ phª Ch− Pr«ng 25 C«ng ty cµ phª Dak-uy 1. Kontum 26 XN t− doanh chÕ biÕn cµ phª §¹i §ång 27 XN chÕ biÕn cµ phª Qu¶ng TrÞ 28 C«ng ty cµ phª T©n L©m, Qu¶ng TrÞ 29 X−ëng chÕ biÕn cµ phª N«ng tr−êng 722 30 X−ëng chÕ biÕn cµ phª N«ng tr−êng 715 B 31 X−ëng chÕ biÕn cµ phª N«ng tr−êng EaChu cap 32 X−ëng chÕ biÕn cµ phª N«ng tr−êng Ea Sim

Kr«ng Ana

Kh«, −ít

1.000 ÷ 1.500

5.000

L©m §ång

Kh«, −ít

1.500

NghÜa §µn

Kh«, −ít

1.500

TX. S¬n La

Kh«, −ít

1.500

33 C«ng ty cµ phª Th¸i Hoµ, L©m Hµ 34 C«ng ty cµ phª Phñ Quú, NghÖ An 35 C«ng ty cµ phª S¬n La 36 Nhµ m¸y chÕ biÕn cµ phª hoµ tan Biªn Hoµ

TP. Biªn Hoµ

Kh«, −ít

Ngoµi ra cßn hµng tr¨m c¬ së chÕ biÕn cµ phª hé n«ng d©n qu¶n lý, c«ng

suÊt chÕ biÕn tõ 500 ÷ 800 tÊn/n¨m. C¸c thµnh phÇn kinh tÕ cßn x©y dùng nhiÒu c¬ së chÕ biÕn cµ phª kh¸c (ng−êi lµm dÞch vô thu mua, b¸n cµ phª), hé vµ liªn hé trång vµ chÕ biÕn cµ phª ë r¶i r¸c c¸c TØnh (nhiÒu nhÊt lµ Daklak, L©m §ång, Gia Lai…)

1.4. C©y dõa vµ c¸c chÊt th¶i sinh khèi tõ dõa

1.4.1. C©y dõa ë ViÖt Nam

C©y dõa ë ViÖt Nam ph¸t triÓn rÊt m¹nh, tËp trung nhiÒu ë Nam Bé vµ Nam Trung bé, kho¶ng 101.167 ha (cã diÖn tÝch tõ 100m trë lªn). S¶n l−îng hµng n¨m ®¹t 884.800 tÊn qu¶. §Þa ph−¬ng næi tiÕng lµ B×nh §Þnh, Cµ Mau vµ BÕn Tre chiÕm kho¶ng 1/3 diÖn tÝch c¶ n−íc. Dõa lµ c©y l©u n¨m s¶n phÈm cña qu¶ dõa, ®a d¹ng bao gåm n−íc dõa, c¬m dõa, g¸o vµ x¬ dõa. PhÇn x¬ dõa vµ c¸c phô phÈm kh¸c cña qu¶ dõa lµ chÊt phÕ th¶i sinh khèi cã thÓ dïng ®èt víi c«ng nghÖ cao, thu nhiÖt ®iÖn. DiÖn tÝch trång dõa ë c¸c TØnh ®−îc nªu ë b¶ng sau: B¶ng 1.14. DiÖn tÝch trång dõa cña hé gia ®×nh

TT

Ghi chó

DiÖn tÝch dõa trång tËp trung (≥ 100 m2) ha

C¶ n−íc

1 §ång b»ng s«ng Hång

C¸c TØnh kh¸c kh«ng ®−a vµo b¶ng nµy v× diÖn tÝch nhá

- TP. H¶i Phßng - H¶i D−¬ng

2 3 4

§«ng B¾c T©y B¾c B¾c Trung bé

C¸c TØnh kh¸c diÖn tÝch vµ sè l−îng trång ph©n t¸n kh«ng ®−a vµo b¶ng nµy.

Thµnh phè §µ N½ng rÊt Ýt dõa,kh«ng ®−a vµo b¶ng nµy.

- Thanh Ho¸ - NghÖ An - Thõa Thiªn HuÕ Duyªn h¶i miÒn Trung - Qu¶ng nam - Qu¶ng Ng·i - B×nh §Þnh - Phó Yªn - Kh¸nh Hoµ

5 6

T©y Nguyªn - Gia Lai

§«ng Nam bé - TP. Hå ChÝ Minh - Ninh ThuËn - T©y Ninh - B×nh D−¬ng - §ång Nai - B×nh ThuËn - Bµ RÞa – Vòng Tµu 8 §ång b»ng s«ng Cöu Long - Long An - §ång Th¸p - An Giang - TiÒn Giang - VÜnh Long - BÕn Tre - Kiªn Giang - CÇn Th¬ - Trµ Vinh - Sãc Tr¨ng - B¹c Liªu - Cµ Mau

Tæng 101.467,0 24.6 13.6 5.2 5,4 1,2 117,1 63,4 33,2 10,0 4770,2 48,3 228,4 2601,0 854,5 955 47,8 30,9 1892,1 158,4 46,1 420,5 72,1 246 724 133,4 94.608,3 1265 175,4 280,3 8777,5 5348,1 35568 7683 1195 11706 2334,1 2488 17790

DiÖn tÝch cho s¶n phÈm 88782 20,2 11,1 4.6 2,5 0,3 71,7 43,3 16,5 6,7 3638,5 34,3 165,3 2107,3 657,0 656,0 30,6 21,1 1493,3 117,0 27,3 353 43,7 183 622 106,1 83..525 1097 107 217,3 8194 4802 32778 6431 854 10461 1839,1 1602 15146,1

Sè c©y trång ph©n t¸n 7271036 251.008 133.427 48.507 43.493 7828 670.854 476.187 110.557 34.605 1171.257 100.645 220.047 505.323 236248 87.886 92.254 33.488 759.508 147.567 28047 315.906 65.847 81.127 75.331 25.102 427.4834 435.747 127.650 144.191 229.153 218.206 185.183 486980 1377622 183.555 354.257 389113 143.144

B×nh qu©n mçi ha trång dõa (cho thu ho¹ch) ®¹t tõ 4.000 ÷ 5.600 qu¶. Víi s¶n l−îng dõa vïng cã kh¶ n¨ng tËp trung chÊt th¶i sinh khèi còng ®¹t tèi thiÓu

lµ: 430 ÷ 500 triÖu qu¶ dõa.

1.4.2. ChÕ biÕn c¸c s¶n phÈm tõ qu¶ dõa

Ngoµi viÖc sö dông c¬m dõa, dÇu dõa, n−íc dõa, v.v…., vá dõa (bao gåm g¸o dõa, x¬ dõa, môn dõa) cßn dïng trong kh©u lµm nguyªn liÖu ®èt t¹o ra n¨ng l−îng nhiÖt ®iÖn. Trong cÊu t¹o vá dõa, môn dõa chiÕm kho¶ng 70% träng l−îng vá, chØ s¬ dõa chiÕm 30%. TØ lÖ c¸c thµnh phÇn cña qu¶ lµ:

Thµnh phÇn

Vá

G¸o

C¬m dõa

N−íc dõa

Ghi chó

TØ lÖ %

Nguån : §Æng §×nh Th−êng, NXB §H vµ GDCN, 1990

Träng l−îng trung b×nh cña mçi qu¶ dõa lµ 8 ÷ 10 kg. Nh− vËy nÕu sö dông c¶ phÇn vá (vµ g¸o) th× mçi qu¶ dõa còng cung cÊp chÊt phÕ th¶i sinh khèi

lµ 3,0 (cid:92) 4,0 kg (chiÕm tõ 30 ÷ 40%). Nh÷ng vïng trång dõa, khai th¸c tËp trung nh− §BSCL, Duyªn h¶i miÒn Trung hµng n¨m cung cÊp cho s¶n suÊt ®−îc

1,3 ÷ 1,4 triÖu tÊn chÊt th¶i sinh khèi. ChØ x¬ dõa vµ môn x¬ dõa ®−îc dïng vµo nhiÒu c«ng viÖc: chØ x¬ dõa ®−îc bÖn thµnh d©y thõng, môn dõa lµm th¶m v.v… Mét sè vïng trång c©y c¶nh sö dông x¬ dõa bao phñ c©y phong lan, t¨ng kh¶ n¨ng gi÷ n−íc trong ®Êt, lµm vËt trung gian cho c©y trång ph¸t triÓn. Do con

ng−êi quan t©m nhiÒu ®Õn m«i tr−êng, ë mét sè n−íc nhiÒu dõa Ch©u ¸, th−êng sö dông x¬ (vµ môn dõa) trong c«ng nghÖ ®èt nh»m thu nhiÖt ®iÖn phôc vô cho s¶n xuÊt, ®êi sèng.

Tõ ®Çu n¨m 2002 ®Õn nay, "®Çu ra" cña s¶n phÈm dõa kh¸ h¬n tr−íc, cho nªn c¸c c¬ së chÕ biÕn dõa cã ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn hÇu hÕt c¸c c¬ së chÕ biÕn. C¸c thµnh phÇn kinh tÕ ë: BÕn Tre, Cµ Mau ®· chÕ biÕn hµng chôc v¹n tÊn chØ x¬ dõa, th¶m x¬ dõa, nh− c¸c vïng dõa: An Th¹ch - Kh¸nh Th¹ch T©n (Má Cµy, BÕn Tre); Tam Quan (B×nh §Þnh); §ång Xu©n (Phó Yªn) v.v… thu nhËp cña n«ng d©n t¨ng h¬n tr−íc ®©y.

1.5. Trång mÝa vµ chÕ biÕn mÝa ®−êng

1.5.1. Trång mÝa

C¶ n−íc ®· h×nh thµnh vïng mÝa tËp trung t¹i 25 tØnh víi tæng diÖn tÝch

trªn 350.000 ha, ®−îc ph©n nh− sau:

1.6. Trång vµ chÕ biÕn ®iÒu.

C©y ®iÒu cã vÞ trÝ quan träng ë ViÖt Nam. ChÕ biÕn h¹t ®iÒu ®· t¹o ra l−îng xuÊt khÈu nhiÒu tr¨m triÖu ®« la Mü víi s¶n l−îng ®iÒu cña c¶ n−íc lªn kho¶ng 200.000 tÊn/n¨m. Vá h¹t ®iÒu lµ nguån chÊt th¶i sinh khèi quan träng cung cÊp cho lß ®èt d©y chuyÒn c«ng nghÖ chÕ biÕn h¹t ®iÒu (chiÕm kho¶ng 2/3) khèi l−îng h¹t. DiÖn tÝch trång ®iÒu ë mét sè vïng tËp trung ®−îc nªu ë b¶ng sau.

B¶ng 1.15. Vïng trång ®iÒu

DiÖn tÝch trång tËp trung (≥100m2) ha

TT

Sè c©y trång ph©n t¸n

Ha

DiÖn tÝch cho SP 10367.4

1 Duyªn H¶i MiÒn Trung

20114.5

364392

Thµnh phè §µ N½ng TØnh Qu¶ng Nam TØnh Qu¶ng Ng·i TØnh B×nh §Þnh TØnh Phó Yªn TØnh Kh¸nh Hoµ

97.0 359.4 1224.9 10659.6 2835.5 4938.1

83.4 227.4 706.7 5084.5 1539.7 2725.7

7972 108039 676443 65609 60339 54790

2 T©y Nguyªn

27412.1

16331.6

366270

TØnh Kon Tum TØnh Gia Lai TØnh §¾c L¾c TØnh L©m §ång

199.2 12747.0 7133.4 7332.5

15.8 6249.4 4006.8 6059.6

746 50298 287859 27367

736797

3 §«ng Nam Bé

184755.7

134448.5

Thµnh phè Hå ChÝ Minh TØnh Ninh ThuËn TØnh B×nh Ph−íc TØnh T©y Ninh TØnh B×nh D−¬ng TØnh §ång Nai TØnh B×nh ThuËn TØnh Bµ RÞa – Vòng Tµu

431.5 2149.6 98172.0 6312.6 13916.3 36377.1 16947.7 10448.9

364.1 926.8 70816.4 4073.2 9791.0 29072.2 10542.5 8862.3

16443 18625 34922 79810 45937 370243 85006 85811

2433.2

1752.2

78704

4 §ång b»ng s«ng Cöu Long

Nguån: Tæng Côc Thèng kª, 2003

Víi diÖn tÝch ®· trång, hµng n¨m s¶n l−îng ®iÒu ®−îc chÕ biÕn thÓ hiÖn ë

b¶ng sau:

B¶ng 1.16. S¶n l−îng h¹t ®iÒu nh©n ®∙ chÕ biÕn ph©n theo ®Þa ph−¬ng

N¨m

STT TØnh/Thµnh phè

1996 59,100

1997 66,900

1998 54,000

1999 35,605

2000 67,599

C¶ n−íc

Trong ®ã

TP. Hå ChÝ Minh

T©y Ninh

1 §µ N½ng 2 Qu¶ng Nam 3 Qu¶ng Ng·i B×nh §Þnh 4 Phó Yªn 5 Kh¸nh Hoµ 6 Kon Tum 7 8 Gia Lai 9 §¾c L¾c 10 L©m §ång 11 12 Ninh ThuËn 13 B×nh Ph−íc 14 15 B×nh D−¬ng 16 §ång Nai 17 B×nh ThuËn 18 Bµ RÞa – Vòng Tµu 19 Long An 20 An Giang 21 Kiªn Giang 22

Trµ Vinh

100 600 300 600 700 1,800 1,700 1,400 100 13,500 5,000 6,800 15,800 4,200 3,500

100 700 700 600 1,500 2,500 2,500 1,200 200 9,500 4,100 5,700 25,700 4,400 5,700

100 800 700 700 1,600 3,900 2,400 1,100 100 13,200 4,000 2,300 13,700 4,100 4,300

30 257 81 892 940 644 1,027 1,508 997 525 189 9,570 1,490 2,282 6,856 3,023 4,444 90 257 280 223

31 362 86 1,240 656 708 3 2,281 2,156 990 910 349 19,214 3,261 3,252 17,308 3,508 10,202 215 258 401 208

Nguån: Bé NN & PTNT, 2002

Víi s¶n l−îng chÕ biÕn nªu trªn, kh¶ n¨ng thu thËp l−îng chÊt th¶i sinh khèi vá h¹t ®iÒu tõ c¬ së chÕ biÕn tËp trung (tõ 10 – 30%) cã thÓ ®¹t tõ 140.000

tÊn ÷ 180.000 tÊn vá, tËp trung t¹i c¸c d©y chuyÒn chÕ biÕn h¹t ®iÒu cña §ång Nai, B×nh Ph−íc, Bµ RÞa – Vòng Tµu, B×nh ThuËn vµ c¸c TØnh T©y Nguyªn.

B¶ng sau giíi thiÖu c¸c c¬ së chÕ biÕn h¹t ®iÒu sÏ ®−îc ®Çu t−, trang bÞ. Tõ ®ã gióp ta thÊy vÊn ®Ò tËp trung ®−îc chÊt th¶i sinh khèi tõ vá h¹t ®iÒu lµ quan träng, sÏ t¹o ®iÒu kiÖn cho qu¸ tr×nh sö dông c«ng nghÖ ®èt, n©ng cao hiÖu suÊt nhiÖt vµ gãp phÇn t¨ng n¨ng l−îng cho kh©u lµm kh« n«ng, l©m s¶n ë n−íc ta.

B¶ng 1.17. Dù kiÕn bè trÝ c¸c c¬ së chÕ biÕn ®iÒu ®Õn n¨m 2010

Giai ®o¹n 2005

Giai ®o¹n 2010

TT

Vïng

Sè nhµ m¸y

¦íc s¶n l−îng h¹t, tÊn

Sè nhµ m¸y

DiÖn tÝch vïng nguyª n liÖu

¦íc s¶n l−îng h¹t, tÊn

DiÖn tÝch vïng nguyªn liÖu, ha

Tæng c«ng suÊt c¸c nhµ m¸y

Tæng c«ng suÊt c¸c nhµ m¸y, tÊn

C«ng suÊt b×nh qu©n mét nhµ m¸y, tÊn

100.000

43.000

10.000

40.000

180.000

150.000

20.000

160.000

Duyªn H¶i Nam Trung Bé

T©y Nguyªn

60.000

50.000

10.000

30.000

120.000

150.000

20.000

140.000

10.000

7.000

10.000

340.000

230.000

22

220.000

500.000

26

510.000 III §ång b»ng S«ng Cöu Long Tæng céng

Nguån: Bé NN & PTNT, 2002

1.7. C©y cao su.

C¸c phô phÈm tõ c©y cao su: l¸, cµnh, hoÆc cao su hÕt thêi kú khai th¸c còng t¹o ®iÒu kiÖn cung cÊp chÊt th¶i sinh khèi dïng trong ®ång ph¸t nhiÖt ®iÖn. C¶ n−íc cã kho¶ng 93.000 ha cao su (diÖn tÝch trªn 100 m2), diÖn tÝch cho s¶n phÈm lµ 25.000 ha, hé n«ng d©n ®· trång gÇn 137.000 c©y ph©n t¸n, tËp trung nhiÒu ë §«ng Nam Bé (65.000 ha, diÖn tÝch cho s¶n phÈm lµ 22.200 ha vµ 62.000 c©y cao su trång ph©n t¸n) T©y Nguyªn víi 11.000 ha (trong ®ã gÇn 2.200 ha cho s¶n phÈm vµ 45.100 c©y cao su trång ph©n t¸n). Víi diÖn tÝch nªu trªn, hµng n¨m còng t¹o ra ®−îc hµng chôc v¹n tÊn phÕ th¶i sinh khèi, nÕu sö dông hîp lý sÏ gióp cho viÖc ph¸t nhiÖt phôc vô tèt cho kh©u lµm kh« n«ng, l©m s¶n.

1.8. T×nh h×nh cung cÊp vµ sö dông ®iÖn trong n«ng nghiÖp vµ n«ng th«n

1.8.1. Tiªu thô ®iÖn vµ gi¸ ®iÖn

* Tiªu thô ®iÖn

Thùc hiÖn ®−êng lèi c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ n«ng th«n, n«ng

nghiÖp, nh÷ng n¨m qua Nhµ n−íc ®· ®Çu t− x©y dùng hÖ thèng ®iÖn vÒ x·, th«n. vïng ®ång b»ng, trung du c¬ b¶n ®· cã ®iÖn ®Õn tËn th«n. MiÒn nói, vïng s©u, vïng xa l−íi ®iÖn ph¸t triÓn nhanh so víi 1994. Sè hé dïng ®iÖn vµo sinh ho¹t ngµy cµng nhiÒu, ®êi sèng ®−îc n©ng cao.

Tuy nhiªn, vïng cÇn ®iÖn phôc vô cho kh©u lµm kh« n«ng l©m s¶n, chÕ biÕn vµ sinh ho¹t th× l¹i thiÕu, ¶nh h−ëng ®Õn chÊt l−îng s¶n phÈm. B¶ng 1.18 nªu râ møc ®é cung cÊp ®iÖn t¹i vïng cÇn n¨ng l−îng sÊy (lµm kh«) n«ng s¶n.

B¶ng 1.18. Cung cÊp ®iÖn cho n«ng th«n

T

X∙ cã ®iÖn

Hé cã ®iÖn

Tªn ®Þa danh

Ghi chó

1 §ång b»ng s«ng Hång 2 §«ng B¾c

- Cao b»ng Hµ Giang - Lµo Cai - Tuyªn Quang - Phó Thä - Qu¶ng Ninh

3 T©y B¾c

- S¬n La - Hoµ B×nh - Lai Ch©u (cò)

Thanh Ho¸

4 B¾c Trung bé - - NghÖ An - Hµ TÜnh - Qu¶ng b×nh - Qu¶ng TrÞ -

Thõa Thiªn HuÕ 5 Duyªn H¶i MiÒn Trung

- Qu¶ng Nam - Qu¶ng Ng·i - B×nh §Þnh - Phó Yªn - Kh¸nh Hoµ

6 T©y Nguyªn

- Kontum - Gia Lai - D¨kl¨k (cò) - L©m §ång

7 §«ng Nam bé

- Ninh ThuËn - B×nh Ph−íc - T©y Ninh - B×nh D−¬ng - §ång Nai - -

B×nh ThuËn Bµ RÞa – Vòng Tµu

TØ lÖ, % 98,78 71,98 46,83 12,88 67,39 75,49 84,97 51,02 47.96 69.2 28 88,42 86.31 90,16 94,69 88.01 86,67 81,92 85.45 86.75 79.43 90,5 78,84 89.02 51.56 62.71 44.77 50,45 57,54 75.48 82,90 37,14 78.99 87.42 75.82 73.68 78.63 61.91 82.66 62,5 71,66 92.43 774 - -

Sè hé 3369.632 1125224 38983 230 43767 89703 191.215 102.576 191.071 69.561 96.154 25.356 169.7475 601461 498.888 257.708 133911 82920 122587 917643 237.250 189.246 228.594 - 114.648 331.262 29680 67.062 154.742 79.778 937.711 63.158 52.394 144.397 103.261 219.823 110.573 77.039 175.5640 199.042 182.823 249.977 292.956 147.356 - -

Th«n cã ®iÖn TØ lÖ, % 99,77 65.06 79,11 32,14 47,19 73.94 81,37 78.99 42,34 42,2 66,4 20,92 87,3 84,82 88,91 97.99 77,79 75,12 83.97 80,55 76,72 63,66 96,55 73.01 97.9 55,19 56,38 46.91 55,94 67,15 87,30 93,33 59,33 98,58 95,44 89,36 85,7 97,6 83.40 93,2 92.8 87.5 99.5 96 - -

TØ lÖ, % Sè th«n 15.421 13946 989 574 1524 2105 842 2763 1188 1166 409 13990 4586 4696 2539 767 637 765 3263 1002 543 784 349 467 2983 358 752 1266 607 3032 182 372 417 335 663 391 292 6754 778 490 519 862 738 - -

99,9 81,56 67,43 58,43 64.6 97.81 88,76 91.6 62,62 65.08 79,7 35.46 90,98 88.98 91.42 100 86,86 83,76 92.96 86,75 82.9 71.78 100 86,21 100 75.45 68,57 79.61 71,26 80,73 98,65 100 98,57 100 100 100 92.39 100 99,02 100 100 99,15 100 100 - -

Sè x∙ 1911 1517 118 104 104 134 221 120 330 123 157 50 1482 517 394 241 119 98 113 596 160 117 126 75 104 381 48 121 124 88 585 44 69 79 66 133 85 48 1208 162 120 117 144 94 - -

8 §ång b»ng s«ng Cöu Long - Long An - §ång Th¸p - An Giang - TiÒn Giang - VÜnh Long - BÕn Tre - Kiªn Giang

8010

89.66

62.152

77,24

103.25658

7904

C¶ n−íc

Nguån: Tæng côc Thèng kª, 2003

Mét ®iÒu rÊt nghÞch lý lµ, do ®iÒu kiÖn ®Þa lý, kinh tÕ - x· héi cho nªn vïng miÒn nói, vïng s©u tuy nhiÒu tiÒm n¨ng ph¸t ®iÖn b»ng n¨ng l−îng t¸i t¹o, hoÆc cã nhiÒu chÊt th¶i sinh khèi, nh−ng ch−a ®ñ ®iÖn sö dông. TØ lÖ x· cã ®iÖn cßn thÊp: vïng T©y Nguyªn míi ®¹t 75,5%; T©y B¾c 62,6%; Hµ Giang, Lµo Cai, Lai Ch©u, S¬n La: tõ 35,5% ®Õn 65%. Vïng nhiÒu lóa g¹o, nhiÒu chÊt th¶i sinh khèi cã kh¶ n¨ng thu gom nh− ë 10 TØnh §ång b»ng s«ng Cöu Long còng míi chØ ®¹t 62% sè hé ®−îc cung cÊp ®iÖn.

* VÒ gi¸ ®iÖn:

Gi¸ ®iÖn n«ng th«n cßn cao h¬n gi¸ ®iÖn khu vùc thµnh thÞ. §Õn th¸ng 10/2001 céng 19 tØnh gi¸ ®iÖn cao h¬n 700 ®ång/kWh lµ H¶i D−¬ng, H−ng Yªn, Hµ Nam. Nam §Þnh, Ninh B×nh, Th¸i Nguyªn, Qu¶ng Ninh, Hoµ B×nh, Thanh Ho¸, NghÖ An, Hµ TÜnh, §µ N½ng, Qu¶ng Nam, Long An, An Giang, TiÒn Giang, BÕn Tre, CÇn Th¬, Sãc Tr¨ng.

1.8.2. Tiªu thô ®iÖn n¨ng t¹i vïng nhiÒu nguyªn liÖu chÕ biÕn

VÒ sö dông n¨ng l−îng ë vïng chÕ biÕn cµ phª thuéc c¸c TØnh T©y Nguyªn hiÖn cßn khiªm tèn. B¶ng 1.19 tæng hîp sè liÖu tiªu thô ®iÖn n¨ng vµ c«ng suÊt l¾p ®Æt t¹i 4 TØnh T©y Nguyªn vµ vïng miÒn nói thuéc ba tØnh: NghÖ An, Qu¶ng TrÞ vµ S¬n La lµ n¬i cã c¬ së chÕ biÕn.

B¶ng 1.19. Tiªu thô ®iÖn n¨ng ë c¸c TØnh cã c¬ së chÕ biÕn cµ phª

1998

1999

2000

TØnh

Ghi chó

T T

§.n¨ng (GWh)

Pmax (MW)

§.n¨ng (GWh)

Pmax (MW)

1 Gia Lai 2 Kon Tum 3 §¾c L¾c 4 L©m §ång 5 S¬n La 6 NghÖ An 7 Qu¶ng TrÞ Céng

127.7 32.7 165.4 185.6 42.5 351.1 73.8 978.8

25.9 8.8 41.8 42.2 12.0 80 21.1 231.8

§.n¨ng (GWh) 131.3 35.1 174.5 201.8 50.4 379.6 81.4 1054.1

26.4 10.0 43.7 45.7 13.7 83.2 22.5 245.2

151.2 39.3 200.5 233.4 50.0 372.0 107.6 1154

30.7 10.2 47.9 49.7 14.1 84.8 25.0 262.4

Nguån : Tæng c«ng ty ®iÖn lùc ViÖt Nam, 2001

Vïng nhiÒu tiÒm n¨ng lµ chÕ biÕn cµ phª, chÕ biÕn gç (vµ c¸c s¶n phÈm tõ gç rõng trång), ®iÖn n¨ng dïng trong n«ng nghiÖp chØ chiÕm kho¶ng 4,3% tæng ®iÖn n¨ng th−¬ng phÈm. NÕu so s¸nh víi c¸c TØnh ë §BSH th× b×nh qu©n tiªu thô ®iÖn ng−êi/n¨m lµ thÊp. B¶ng 1.20 sau tËp hîp ®iÖn n¨ng dïng trong n«ng nghiÖp vµ tiªu thô b×nh qu©n tõ 1999 ÷ 2002 cña 3 vïng ë n−íc ta.

B¶ng 1.20 : Tiªu thô ®iÖn n¨ng cña 3 vïng s¶n xuÊt

Vïng chØ tiªu

MiÒn B¾c

MiÒn Nam

MiÒn Trung vµ T©y Nguyªn

§iÖn n¨ng dïng trong n«ng nghiÖp, GWh

464

159,25

127,5

B×nh qu©n : kWh/ng−êi-n¨m

262,63

214,62

438,95

B×nh qu©n kWh/hé nn-n¨m

40,71

≈ 108,8

≈ 57,4

Nguån : Tæng c«ng ty ®iÖn lùc VN, 2001- Bé NN & PTNT, 2002

Nh− vËy ®iÖn dïng trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp lµ rÊt thÊp. Nh÷ng vïng cã

tiÒm n¨ng s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, chÕ biÕn n«ng l©m s¶n còng chØ b»ng 46 ÷ 50% cña vïng ®ång b»ng s«ng Hång. Nguån phÕ th¶i sinh khèi ë nh÷ng vïng nµy tuy phong phó, ch−a cã c¸ch tËn dông hîp lý. Do ®ã khai th¸c tiÒm n¨ng vÒ n¨ng l−îng t¸i t¹o tõ nguån phô phÈm n«ng l©m nghiÖp l¹i cµng cÊp b¸ch h¬n.

Tæng hîp c¸c nguån phÕ th¶i sinh khèi trong chÕ biÕn n«ng, l©m s¶n cña

n−íc ta, hµng n¨m cã thÓ thu ®−îc tõ 8 ÷ 11 triÖu tÊn phÕ th¶i sinh khèi. §Ó s¶n

xuÊt 1 kWh ®iÖn b»ng nguån nhiªn liÖu nµy, cÇn kho¶ng 3 ÷ 4 kg chÊt th¶i sinh

khèi (trÊu vá mïn c−a, vá cµ phª v.v...) mçi n¨m còng t¹o ®−îc tõ 28 ÷ 3,5 triÖu

kWh ®iÖn vµ 10 ÷ 11kWt, tuy nhiªn cßn phô thuéc vµo kh¶ n¨ng tËp trung chÊt phÕ th¶i sinh khèi ë tõng vïng. B¶ng 1.21 giíi thiÖu tãm t¾t c¸c lo¹i chÊt th¶i

sinh khèi tÝnh ®Õn vô s¶n xuÊt 2002 ÷ 2003 vµ kh¶ n¨ng ph¸t ®iÖn.

B¶ng 1.21. TiÒm n¨ng chÊt phÕ th¶i sinh khèi dïng ®Ó ph¸t nhiÖt ®iÖn

TT

Lo¹i sinh khèi

Kh¶ n¨ng ph¸t nhiÖt trong n¨m (106kWt/n¨m)

Sè l−îng phÕ th¶i sinh khèi (106t/n¨m) 3,5 1,7 1,5 0,40 1,20

Kh¶ n¨ng ph¸t ®iÖn (106kWh/n¨m) 1,4 0,68 0,60 0,16 0,48

≈ 4,37 2,12 1,87 0,50 1,50

0,20

0,12

0,40

0,4

1,24

1,0 ÷ 1,24

1 TrÊu 2 R¬m r¹ 3 B· mÝa 4 Vá cµ phª 5 Qu¶ dõa 6 Vá h¹t ®iÒu 7 Gç, c¸c s¶n phÈm tõ gç rõng trång Tæng céng

8,7

3.84 12,0

KÕt luËn

1. TiÒm n¨ng chÊt th¶i sinh khèi trong s¶n xuÊt vµ sau chÕ biÕn n«ng l©m s¶n ë ViÖt Nam lµ rÊt phong phó, ®a d¹ng cã thÓ khai th¸c dïng trong c«ng nghÖ ®èt t¹o nhiÖt vµ ®iÖn phôc vô cho s¶n xuÊt vµ ®êi sèng;

2. ë vïng nhiÒu chÊt th¶i sinh khèi, s¶n xuÊt n«ng nghiÖp hµng ho¸ l¹i thiÕu n¨ng l−îng nghiªm träng. Tæng l−îng ®iÖn dïng trong n«ng nghiÖp chØ ®¹t d−íi 5% ®iÖn n¨ng th−¬ng phÈm. Riªng c¸c tØnh miÒn Trung, T©y Nguyªn

vµ §ång b»ng s«ng Cöu Long chØ ®¹t tõ 40 ÷ 60%. Do ®ã cÇn cã biÖn ph¸p khai th¸c tèt nguån n¨ng l−îng sinh khèi ®Ó phôc vô s¶n xuÊt, ®êi sèng.

HiÖn tr¹ng, tiÒm n¨ng sö dông chÊt th¶I sinh khèi trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp phôc vô ph¸t ®iÖn - nhiÖt dïng trong kh©u lµm kh«, chÕ biÕn n«ng, l©m s¶n ë viÖt nam

Ch−¬ng thø hai

2.1. Mét vµi tÝnh chÊt lý hãa sinh khèi vµ kh¶ n¨ng sinh nhiÖt

2.1.1. TÝnh chÊt

* Thµnh phÇn c¬ b¶n cña sinh khèi gåm : Carbon, Oxygen, Nitrogen... KÕt

qu¶ nghiªn cøu P.A. Hicks, ®¹i diÖn cña FAO t¹i c¸c n−íc Ch©u ¸ vµ Th¸i B×nh

D−¬ng vÒ tÝnh chÊt cña trÊu (thãc) cho thÊy ë ®é Èm víi ®iÒu kiÖn 11,5÷12% th× c¸c thµnh phÇn cña chóng nh− sau :

§é Èm

Tro Carbon Hydrogen Oxygen Nitrogen

Thµnh phÇn %

11,51

17,49

35,49

4,56

30,44

0,51

L−u huúnh -

* C¸c phÕ th¶i tõ gç lµ nhiªn liÖu quan träng ®Ó ®Êt nåi h¬i phôc vô kh©u lµm kh« vµ chÕ biÕn. Hµng n¨m n−íc ta cã hµng tr¨m ngh×n m3 gç c©y (gç trßn) ®−îc thu ho¹ch vµ nhiÒu v¹n tÊn s¶n phÈm gç ®−îc chÕ biÕn. Trong qu¸ tr×nh s¬ chÕ, mét l−îng lín gç phÕ th¶i hoÆc mÈu gç nhá bÞ th¶i lo¹i. Trong thùc tÕ, viÖc ®èn gç theo ph−¬ng ph¸p cæ truyÒn, cã gÇn 40% khèi l−îng cña c©y gç ®· ®−îc chÆt h¹ n»m l¹i trong rõng còng nh− c¸c lo¹i cµnh c©y, c¸c gç th¶i v.v… trong t×nh tr¹ng t−¬ng tù.

ë §ång b»ng s«ng Cöu Long, nguån gç trµm cßn ®−îc dïng trong viÖc x©y dùng cÇu "khØ", mét d¹ng cÇu ®¬n gi¶n vµ rÊt nhá qua lµng xãm. C¸c lo¹i gç kh¸c dïng cÊp n¨ng l−îng trong ®un nÊu.

2.1.2. Kh¶ n¨ng sinh nhiÖt cña phÕ phÈm sinh khèi

§Ó cã c¬ së chän d¹ng phô phÈm sinh khèi, cÇn x¸c ®Þnh kh¶ n¨ng cung cÊp n¨ng l−îng cña tõng lo¹i. Khi chän d¹ng sinh khèi cho qu¸ tr×nh ®èt trùc tiÕp th× nhiÖt trÞ lµ mét trong nh÷ng tham sè quan träng ®Ó x¸c ®Þnh møc ®é thiÕt kÕ c¸c d©y chuyÒn ®èt t¹o ra n¨ng l−îng. B¶ng 2.1 nªu râ gi¸ trÞ sinh nhiÖt cña mét sè chÊt th¶i sinh khèi hiÖn ®ang phæ biÕn ë n−íc ta.

B¶ng 2.1. NhiÖt trÞ cña chÊt th¶i sinh khèi

TT

§æi ra Kcal/Kg

ChÊt th¶i sinh khèi

1 Gç (−ít, c¾t cµnh) 2 Gç (kh«, ®Ó n¬i Èm thÊp) 3 Gç kh« 4 Gç thËt kh« 5 Than cñi 6 B· mÝa (víi ®é Èm cao) 7 B· mÝa (kh«) 8 Vá cµ phª (kh«) 9 Vá trÊu (kh«) 10 Vá lóa m× 11 Th©n c©y ng« 12 Lâi ng« 13 H¹t b«ng 14 Th©n c©y b«ng kh« 15 Vá dõa 16 Sä dõa 17 Ph©n sóc vËt ®ãng thµnh b¸nh 18 R¬m r¹ 19 Mïn c−a (gç) 20 Vá h¹t ®iÒu 21 Vá qu¶ døa

Gi¸ trÞ sinh nhiÖt MJ/Kg 10,9 15,5 16,6 20 29 8,2 16,2 16,0 14,4 15,2 14,7 15,4 11,9 16,4 9,8 17,9 12 14,6 - 15 18,5 - 19 24,0 - 25,0 -

2604 3703 3965 4778 6928 1960 3870 3823 3440 3631 3512 3679 2843 3918 2341 4276 2867 3488 - 3583 4420 - 4778 5056 -

§é Èm % 40 20 15 0 5 50 13 12 9 12 12 11 24 12 40 13 12 12 - 20 12 - 20 11 ÷ 12 16 ÷ 18 §Ó tiÖn so s¸nh gi÷a chÊt th¶i sinh khèi víi chÊt ho¸ th¹ch, b¶ng 2.2 giíi

thiÖu gi¸ trÞ sinh nhiÖt cña mét sè chÊt ho¸ th¹ch.

B¶ng 2.2. NhiÖt trÞ cña c¸c chÊt ho¸ th¹ch

Nhiªn liÖu ho¸ th¹ch

Gi¸ trÞ sinh nhiÖt KJ/Kg Quy ®æi KCal/Kg

TT 1

Than antracite

§é Èm % 5

31.4

7502

Than bitum

29.3

≈ 7.000

Than chøa mét sè bitum

18.8

4491

Than n©u

11.3

2.700

Than bïn

Than n©u viªn

20.1

4802

Than cèc viªn

23.95710

Than bïn viªn

28.5

6809

Cèc dÇu má

8410

35.2

9 Nguån : Biomass fuels various moder/non-tradition a fuels-FEA (1977).

Nh− vËy tõ sè liÖu b¶ng 2.1 vµ 2.2 cho thÊy gi¸ trÞ sinh nhiÖt cña tõ 2 ÷ 3 kg chÊt th¶i sinh khèi t−¬ng ®−¬ng víi 1 kg than antracid. Mçi kg than antracid

lµ 1.000 ®ång, ba kg chÊt th¶i (vÝ dô trÊu) chØ lµ 30 ®ång, tøc b»ng 3% cña nhiªn liÖu ho¸ th¹ch.

B¶ng 2.3 giíi thiÖu mét vµi tÝnh chÊt hãa lý cña trÊu ë c¸c n−íc Italia

(Ch©u ¢u), Mü (Ch©u Mü) vµ ViÖt Nam (Ch©u ¸).

B¶ng 2.3. Mét vµi ®Æc tÝnh cña thãc ë 3 n−íc (thuéc ba Ch©u)

TT

Thµnh phÇn

Silic (SiO2) %

Träng l−îng riªng Kg/m3

1 §é Èm cña thãc (vô ®«ng xu©n) % 2 §é tro % 3 4 ChÊt ®¹m % 5 ChÊt bÐo % 6 Xenluloza % 7 ChÊt kh«ng cã ®¹m % 8 9 Gi¸ trÞ sinh nhiÖt cña trÊu (kCal/Kg kh«)

ViÖt Nam 10÷20 17,49 ÷20,50 17,64 1,94 0,52 39,39 29,60 0,89x103 3.215÷3.450

Lóa (thãc) t¹i c¸c n−íc Italia 9,8 ÷11,0 15,68 ÷18,24 14,50 ÷17,50 2,94 ÷3,62 0,80÷ 1,2 41,10÷42,9 24,7÷27,9 0,90x103 3.215÷3.350

Mü 8,49 18,59 17,52 3,56 0,93 39,05 29,36 (0,80-0,9) x 103 3.210÷3.500

Nh− vËy vÒ gi¸ trÞ sinh nhiÖt cña trÊu ë 3 n−íc lµ t−¬ng ®−¬ng nhau.

2.1.3. Mét vµi tÝnh chÊt ho¸ häc cña trÊu

Trong qu¸ tr×nh chuÈn bÞ x©y dùng d©y chuyÒn c«ng nghÖ ®ãt tÇng s«i

(FBC – CHP) t¹i Long An (1998 ÷ 2001), chóng t«i ®· tiÕn hµnh ph©n tÝch c¸c hîp chÊt s½n cã trong trÊu, ®ång thêi tham kh¶o tµi liÖu cña nhiÒu t¸c gi¶ n−íc ngoµi, cho thÊy mét sè tÝnh chÊt ho¸ häc cña trÊu nh− b¶ng sau:

B¶ng 2.4. Thµnh phÇn hãa häc trong trÊu vµ tro

Thµnh phÇn c¸c chÊt

%

ChÊt mÒm dÔ ch¸y

2.06

ChÊt gç

32.83

Cellulose

22.53

Man nan & galactan

7.66

Tro

14.50

Tæng

100

82.7

SIO2

12.3

K2O

Tro

3.5

P2O5

MgO

0.6

CaO

0.6

0.3

Na2O

2.1.4. VÒ gi¸ trÞ sinh nhiÖt thùc tÕ cña trÊu

Th«ng th−êng, tuú tõng lo¹i thãc, tØ lÖ trÊu trong thãc chiÕm tõ 15 ÷ 26% trung b×nh lµ 20%. VÒ nguyªn t¾c, nhµ m¸y xay x¸t g¹o s¶n ra l−îng trÊu khi dïng ®Ó ®èt ph¸t nhiÖt ®iÖn sÏ ®−îc dïng trong kh©u lµm kh«, chÕ biÕn cña nhµ m¸y. Gi¸ trÞ sinh nhiÖt cña trÊu kh¸ cao, nh−ng th«ng qua d©y chuyÒn ph¸t nhiÖt - ®iÖn hiÖu suÊt thùc tÕ sÏ lµ:

* HiÖu suÊt d©y chuyÒn trÊu: η1 = 0,90;

* HiÖu suÊt lß ®èt: η2= 0,90;

* HiÖu suÊt nåi h¬i: η3 = 0,80;

* HiÖu suÊt nhiÖt cña ®éng c¬ (hoÆc tuèc bin): η4 = 0,75 ÷ 0,85;

* HiÖu suÊt calorife: η5 = 0,30.

* HiÖu suÊt m¸y ph¸t ®iÖn: η6 = 0,90 ÷ 0,95

®−îc 860 kCal, cã nghÜa lµ:

HiÖu suÊt toµn phÇn tõ b¨ng truyÒn trÊu ®Õn khi ph¸t ®iÖn 6 η = ∏ηi = 0,90 x 0,90 x 0,80 x 0,80 x 0,30 x 0,92 ≈ 0,10 i=1 Víi hiÖu suÊt tæng lµ 10%, mçi kg trÊu t¹o ®−îc 3300 kCal. Mçi kWh sinh

860 kCal/kWh = 2,6 Kg trÊu/kWh 330 kCal/kg trÊu

hay lµ cÇn 1,3 kg thãc.

B¶ng 2.5. L−îng thãc vµ nguån ®iÖn s¶n ra tõ phÕ th¶i sinh khèi (trÊu)

Qui ®æi, m∙ lùc- h

Ghi chó

Thãc cÇn trong 1 giê (t/h)

L−îng ®iÖn s¶n ra kWh

1 2 3 4 5 6 7 8

77 154 231 308 385 426 539 616

105 210 315 420 525 630 735 840

B¶ng 2.5 nªu trªn cho thÊy, víi mét tÊn thãc ®−îc xay x¸t, mÆc dï hiÖu suÊt chuyÓn ®æi thÊp nh−ng n¨ng l−îng s¶n ra vÉn tháa m·n yªu cÇu cung cÊp cho c¬ së chÕ biÕn. §iÒu ®ã cã nghÜa lµ mçi giê xay x¸t mét tÊn thãc, cung cÊp ®−îc 200 kg trÊu, s¶n ra nguån n¨ng l−îng lµ 105 m· lùc - giê.

2.2. Sö dông chÊt th¶i sinh khèi trong ph¸t nhiÖt ®iÖn

2.2.1. Sö dông trÊu lµm nguyªn liÖu ®èt ph¸t nhiÖt - ®iÖn lµm kh« lóa hÌ thu ë §ång b»ng s«ng Cöu Long.

Theo sè liÖu cña Tæng côc thèng kª vµ tæ chøc FAO mÊt mÊt thu ho¹ch lóa ë n−íc ta lµ trªn 10%. Ph¬i sÊy lµ kh©u quan träng, ¶nh h−ëng trùc tiÕp ®Õn sè l−îng, chÊt l−îng cña h¹t. Thêi kú thu ho¹ch lóa hÌ thu ®é Èm cña h¹t thãc tõ

20 ÷ 30% vµ ®ang lµ mïa m−a, h¹t bÞ n¶y mÇm, bÞ Èm vµng, chÊt l−îng g¹o kÐm, tû lÖ g¹o nguyªn thÊp khi xay x¸t. NÕu ®iÒu kiÖn th«ng tho¸ng tèt, h¹t lóa

ë ®é Èm lµ 14%, khi ®ã cã thÓ b¶o qu¶n ®−îc tõ 3 ÷ 4 th¸ng; ng−îc l¹i chØ b¶o qu¶n ®−îc vµi tuÇn nÕu ®é Èm h¹t lµ 18% trë lªn. NÕu sö dông trÊu ®Ó ch¹y m¸y ph¸t ®iÖn, nhiÖt thø cÊp dïng ®Ó sÊy (nÕu lß ®èt theo c«ng nghÖ tÇng s«i) FBC- CHP, lµ c«ng nghÖ sÊy s¹ch.

Ngoµi thêi gian sÊy lóa, hÖ thèng FBC-CHP cßn ®ñ nhiÖt ®Ó sÊy g¹o, sÊy

c¸m, thøc ¨n gia sóc hoÆc c¸c lo¹i qu¶, cñ kh¸c v.v... Víi kho¶ng 4 ÷ 5 triÖu tÊn thãc thu ho¹ch vµo vô hÌ thu ë ®ång b»ng s«ng Cöu long trong ®iÒu kiÖn ®é Èm cao nh− ®· nªu trªn ®©y nh−ng kh©u lµm kh« b»ng m¸y míi chØ ®¹t d−íi 10%. Nguyªn nh©n chÝnh lµ thiÕu n¨ng l−îng, thiÕu thiÕt bÞ sÊy hoÆc thiÕt bÞ sÊy kh«ng phï hîp, gi¸ thµnh sÊy cßn cao nªn ch−a ®−îc øng dông réng. Còng do ®ã hao hôt lóa hÌ thu lµ lín.

2.2.2. X©y dùng nhµ m¸y sö dông c«ng nghÖ FBC – CHP t¹i XÝ nghiÖp chÕ biÕn l−¬ng thùc 2 Thanh Ho¸, C«ng ty l−¬ng thùc Long An tØnh Long An

Néi dung nhµ m¸y bao gåm: (b¶ng 2.6)

B¶ng 2.6. §Æc ®iÓm kü thuËt c¸c lo¹i d©y chuyÒn FBC- CHP

I. Nåi h¬i vµ lß ®èt

1.1. L−u l−îng n−íc t¹i cöa ra cña nåi h¬i, t/h 2,5

1.2. ¸p h¬i cùc ®¹i, kG/cm2 17

1.3. NhiÖt ®é cña h¬i n−íc t¹i cöa ra cña nåi h¬i, 0C 209,9 (h¬i n−íc b·o hoµ) 1.4. NhiÖt ®é cña n−íc cung cÊp t¹i cöa vµo nåi h¬i, 0C 70 1.5. Vá nåi h¬i hîp kim 1.6. §−êng kÝnh trong, mm 1.685 1.7. ChiÒu dµi vá nåi h¬i, mm 3.600 1.8. DiÖn tÝch bÒ mÆt thu nhiÖt cña èng löa, m2 70 1.9. KiÓu v¸ch cña buång ®èt cÊu tróc v¸ch mµng 1.9. Lß ®èt kiÓu buång ®èt tÇng s«i kh«ng khÝ ®−îc cung cÊp vµo lß

DiÖn tÝch c¸t lµm nÒn, m2 1,70 §iÓm cÊp liÖu vµo lß ®èt 1

II. Tuèc bin h¬i

III. M¸y ph¸t

2.1. C«ng suÊt, kW 50 2.2. ¸p suÊt vµo, at 17 2.3. ¸p suÊt ra ë èng tho¸t, at 4 2.4. VËn tèc tuèc bin, min-1: 3000 ÷ 3300 2.5. SuÊt tiªu thô h¬i, kg/kWh 50 2.6. L−u l−îng h¬i, kg/h 2500

3.1. C«ng suÊt, kW 50 3.2. §iÖn ¸p, V 380 3.3. Sè pha 3 3.4. TÇn sè, Hz 50 3.5. HÖ sè h÷u Ých 0,8 3.6. Tèc ®é quay, min-1 1500 3.7. §iÒu chØnh tù ®éng ®iÖn ¸p

IV. ThiÕt bÞ trao ®æi nhiÖt

V. M¸y sÊy tÇng s«i

5.1. Sè l−îng m¸y sÊy tÇng s«i trong hÖthèng: 1 5.2. Kh¶ n¨ng gi¶m ®é Èm tõ 28% xuèng 20%, t h¹t/h

4 ÷ 5

4.1. L−îng h¬i nhËn tõ hÖ thèng FBC, kg/h: 2 x 1250 = 2500 4.2. ¸p suÊt nåi h¬i, at : 4 4.3. NhiÖt ®é h¬i n−íc vµo calorife, 0C:

5.3. Chi phÝ c«ng suÊt ë qu¹t, kW 32 ÷ 33

VI. M¸y sÊy th¸p

6.1. Sè l−îng m¸y sÊy th¸p, m¸y: 2

110 ÷ 120 4.4. NhiÖt ®é n−íc ng−ng tô, 0C: 100 4.5. L−îng kh«ng khÝ qua calorife, m3/h : 30.000 4.6. NhiÖt ®é kh«ng khÝ cña m«i tr−êng vµo calorife, 0C: 25 ÷ 30 4.7. NhiÖt ®é kh«ng khÝ ra khái calorife, 0C

6.2. N¨ng suÊt sÊy (®−a ®é Èm tõ 20% xuèng cßn 15%), tÊn h¹t/h : 4 6.3. C«ng suÊt qu¹t, kW/1 qu¹t m¸y: 11

75 ÷ 80 - Vµo m¸y sÊy th¸p, 0C: 60 - Vµo m¸y sÊy tÇng s«i, 0C: 110 4.8. DiÖn tÝch bÒ mÆt trao ®æi nhiÖt, m2: 500

Nhiªn liÖu (trÊu) ®−îc cung cÊp cho nåi h¬i nhê bé phËn cÊp liÖu 15. Lß ®èt tÇng s«i FBC lµm viÖc t¹o ra mét nhiÖt l−îng cung cÊp h¬i n−íc cã ¸p suÊt 17,5

÷ 18 at víi l−u l−îng 2.500 kg/h vµ kÐo tuèc bin h¬i10 quay m¸y ph¸t ®iÖn ph¸t ra ®iÖn ¸p 220/380 V, c«ng suÊt 50 kW cung cÊp ®iÖn cho nhµ m¸y sÊy (hoÆc

xay x¸t) 14. Nguån h¬i ra khái tuèc bin (h¬i thø) cã ¸p suÊt 3 ÷ 4 at víi l−− l−îng 2500 kg/h, nhiÖt l−îng thu ®−îc trong mçi giê kho¶ng 1.296.000 kcal. Nguån nhiÖt s¹ch nµy cã thÓ sÊy n«ng s¶n (nÕu thãc tõ ®é Èm 22% xuèng cßn 16% th× mçi giê cã thÓ sÊy kho¶ng 8 tÊn).

Tro ®−îc thu gom ®Ó lµm vËt liÖu x©y dùng (gach, xi m¨ng)hoÆc bãn ruéng. Bé phËn l¾ng bôi than 8 vµ èng khãi 9A hót bôi tõ lß ®èt vµ nåi h¬i lµm s¹ch vÖ sinh m«i tr−êng.

2.2.5. KÕt qu¶ thùc nghiÖm.

Thùc nghiÖm hÖ thèng FBC-CHP tiÕn hµnh trong nh÷ng ngµy cña th¸ng 7

vµ th¸ng 9 n¨m 2000 theo ®óng quy tr×nh ®· ®−îc x©y dùng.

1) S¬ bé vÒ qui tr×nh

ViÖc khëi ®éng buång ®èt ®−îc thùc hiÖn b»ng c¸ch r¶i than cñi (charoa)

lªn nÒn c¸t (kÝch th−íc c¸t 0,5 ÷ 1,0mm), ®èt ch¸y than vµ ®¶m b¶o löa ph©n bè ®Òu trªn nÒn. Sö dông hai qu¹t ID vµ FD t¹o nªn sù thay ®æi ¸p suÊt trong lß ®Ó c¸t s«i thuËn lîi. Trén than nãng b»ng c¸ch ®Èy luång kh«ng khÝ vµo lß ®èt tÇng s«i. Nhê ®ã cã thÓ n©ng nhiÖt ®é toµn bé nÒn c¸t trªn 4000C nh»m ®èt nguyªn liÖu cung cÊp vµo lß ®èt.

ViÖc cung cÊp kh«ng khÝ ®Ó thùc hiÖn qu¸ tr×nh ch¸y ®−îc chia ra thµnh

hai dßng: dßng s¬ cÊp vµ dßng thø cÊp. Dßng s¬ cÊp ®−îc cung cÊp qua c¸c

vßi phun. Vßi phun cho dßng kh«ng khÝ thø cÊp ®−îc ®Æt phÝa trªn buång ®èt mét kho¶ng c¸ch nhá nh»m gióp cho viÖc ®èt ch¸y hoµn toµn h¬n.

H¬i ra khái buång ®èt sÏ chuyÒn nhiÖt nhê bøc x¹ dÉn nhiÖt vµ ®èt lªn. Lß ®èt cã mét buång l¾ng, tro sÏ l¾ng l¹i ®ã tr−íc khi c¸c chÊt khÝ ®èt ®i vµo èng löa nåi h¬i. KhÝ ®èt khi ®i qua bé phËn èng löa sÏ chuyÒn nhiÖt bøc x¹ kh«ng ph¸t quang vµ qua ®èi l−u tíi c¸c èng löa.

2. KÕt qu¶ thùc nghiÖm hÖ thèng lß ®èt tÇng s«i (FBC)

Thùc nghiÖm lß ®èt tÇng s«i tiÕn hµnh suèt trong thêi gian tõ th¸ng 7/2000

tíi th¸ng 9 n¨m 2000 (nh−ng kh«ng liªn tôc) bao gåm c¸c thÝ nghiÖm sau:

ThÝ nghiÖm hÖ thèng lß ®èt vµ lß h¬i:

Ngµy thÝ nghiÖm 17/7/2000.

B¾t ®Çu thÝ nghiÖm 9 giê s¸ng (thö kiÓm tra lß).

HÖ thèng lß ®èt lµm viÖc tõ 10 giê.

NhiÖt ®é lß trong thêi gian 30 phót ®Çu tiªn 400 ÷ 4500C øng víi l−îng trÊu cung cÊp vµo lß 100 ÷ 120 kg/h. Sau 30 phót nhiÖt ®é trong lß tiÕp tôc t¨ng lªn ®Õn 780 ÷ 8060C vµ gi÷ æn ®Þnh trong thêi gian dµi. C¸c chØ tiªu ®¹t ®−îc trong ngµy thö nghiÖm ®Çu tiªn ®−îc ghi ë b¶ng sau:

B¶ng 2.7. KÕt qu¶ thùc nghiÖm lß ®èt tÇng s«i (FBB)

NhiÖt ®é lß ®èt (0C)

Ghi chó

TT

§iÓm ®o 1

¸p suÊt nåi h¬i (bar)

NhiÖt ®é n−íc khi vµo (0C)

NhiÖt ®é ë èng tho¸t (0C)

Giê b¾t ®Çu 1000 1015 1030 1045 1115 1000 1130 1145 1200 1215 1230 1245

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

§iÓm ®o 2 680 700 712 743 746 750 751 751 750 762 795 800

700 718 740 758 758 768 768 768 767 780 806 806

155 158 160 175 178 179 180 182 178 180 182 183

13,5 13,8 14,0 14,5 14,5 155 15,5 15,5 15,5 16,0 17,0 17,2

35 35 35 35 35 35 35 35 35 36 36 36

* ThÝ nghiÖm kh¶ n¨ng lµm viÖc cña lß ®èt tÇng s«i (FBB) thùc hiÖn trong ngµy 18/7/2000 gièng nh− ngµy 17/7/2000. Do ch−a tËp trung ®−îc lóa vÒ ®Ó sÊy cho nªn chñ yÕu lµ xem xÐt kh¶ n¨ng lµm viÖc cña lß ®èt tÇng s«i víi nguyªn liÖu trÊu.

Sau 30 phót, nhiÖt ®é cao dÇn tõ 450 ®Õn 7500C, t¨ng dÇn l−îng cÊp trÊu ®¹t møc 400 kg/h. NhiÖt ®é lß tiÕp tôc t¨ng ®Õn 7800C ÷ 8060C vµ gi÷ æn ®Þnh trong thêi gian dµi. L−îng h¬i ®¶m b¶o tõ 2.000 ®Õn 2.500kg/h vµ ¸p suÊt nåi h¬i ®¹t 17,2 at. Nguån ®iÖn ph¸t 40kW, ®iÖn ¸p 360V, tÇn sè 50 Hz; hÖ thèng lß ®èt tÇng s«i lµm viÖc æn ®Þnh.

* ThÝ nghiÖm kh¶ n¨ng lµm viÖc lß ®èt tÇng s«i (FBB) ngµy 10/9/2000

HÖ thèng FBC- CHP Th¹nh Ho¸ - Long An. Ngµy thÝ nghiÖm: 10/9/2000

B¶ng 2.8. KÕt qu¶ thùc nghiÖm lß ®èt tÇng s«i (FBB)

NhiÖt ®é lß ®èt (0C)

Ghi chó

TT

§iÓm ®o 1

¸p suÊt nåi h¬i (bar)

NhiÖt ®é n−íc khi vµo (0C)

NhiÖt ®é ë èng tho¸t (0C)

Giê b¾t ®Çu 950 1002 1015 1029 1045 1100

1 2 3 4 5 6

§iÓm ®o 2 519 571 609 609 604 684

543 609 644 640 626 705

156 158 158 158 158 162

10 11 12 12 13,5 15,0

35 35 35 35 35 35

Môc ®Ých thùc nghiÖm lÇn nµy nh»m kiÓm tra kh¶ n¨ng lµm viÖc cña lß ®èt vµ hÖ thèng ph¸t ®iÖn (turbine, generator) v× kh«ng ®ñ thãc ®Ó sÊy, do ®ã chØ khèng chÕ lß h¬i lµm viÖc ë chÕ ®é ¸p suÊt thÊp (≈ 15kG/cm2) nh»m xem xÐt tÝnh æn ®Þnh khi lß lµm viÖc.

* KÕt qu¶ thùc nghiÖm kh¶ n¨ng lµm viÖc lß ®èt tÇng s«i ngµy 19/9/2000

HÖ thèng FBC- CHP Th¹nh Ho¸ - Long An. Ngµy thÝ nghiÖm: 19/9/2000

B¶ng 2.9. KÕt qu¶ thùc nghiÖm lß ®èt tÇng s«i t¹i Long An

NhiÖt ®é lß ®èt (0C)

TT

Ghi chó

§iÓm ®o 1

Giê b¾t ®Çu

NhiÖt ®é n−íc khi vµo (0C)

NhiÖt ®é ë èng tho¸t (0C)

¸p suÊt nåi h¬i (bar)

§iÓm ®o 2

1435 1445 1455 1505 1515 1525 1535

1 2 3 4 5 6 7

716 752 758 746 752 768 764

702 739 743 733 737 751 750

165 175 178 179 180 177 178

14,4 13,0 13,0 14,5 15,5 15,5 15,5

36 36 36 36 36 36 36

KÕt qu¶ thùc nghiÖm cho thÊy hÖ thèng lß ®èt tÇng s«i lµm viÖc æn ®Þnh. Chi phÝ trÊu tõ 400 ®Õn 410 kg/h (víi ¸p suÊt nåi h¬i lµ 15,5 kG/cm2 vµ nhiÖt ®é kho¶ng 770 ®Õn 7800C). Do kh«ng sö dông hÖ thèng sÊy, nhiÖt thø ®−îc th¶i ra ngoµi; ®Ó tiÕt kiÖm nguyªn liÖu ®èt, chÕ ®é ¸p suÊt cña nåi h¬i ®¹t kho¶ng 93 ÷ 95% so víi møc qui ®Þnh.

H¬i tõ nåi h¬i ®i vµo turbine lµm quay r« to, quay trôc m¸y ph¸t ®iÖn. R« to cña m¸y ph¸t quay trong tõ tr−êng, dßng ®iÖn sinh ra trong c¸c cuén d©y stato, tõ ®ã chuyÓn ®Õn phô t¶i cung cÊp vµo hÖ thèng ®iÖn néi bé nhµ m¸y. turbine vµ m¸y ph¸t ®−îc g¾n mét bé thiÕt bÞ ®iÒu khiÓn. Bé ®iÒu khiÓn bao gåm mét khëi ®éng c¬ vµ r¬ le b¶o vÖ qu¸ t¶i, c¸c thiÕt bÞ chØ b¸o vµ thiÕt bÞ ®o.

2) Thùc nghiÖm hÖ turbine - generator * Thùc nghiÖm hÖ turbine - generator lÇn thø nhÊt - HÖ thèng FBC- CHP Thanh Ho¸ - Long An - Ngµy thÝ nghiÖm: 11/9/2002 B¶ng 2.10. KÕt qu¶ thùc nghiÖm FBC- CHP

¸p suÊt

¸p suÊt h¬i

Vßng quay

Nguån

C−êng

§iÖn ¸p,

TÇn sè

Giê b¾t

turbine,

®iÖn

®é dßng

TT

(V)

(Hz)

®Çu

tho¸t, kG/cm2

1/min

1 2 3 4 5

1420 1430 1435 1450 15

h¬i, kG/cm2 12 11 10 12 12,5

1,72 2,72 2,69 2,70 2,37

3003 3000 3000 3000 3000

ph¸t, kW 44 18 12 11 36

®iÖn (A) 86 35 25 23 70

380 380 380 380 380

50 50 50 50 50

Tõ sè liÖu trªn cho thÊy, víi ¸p suÊt nåi h¬i tõ 10 ®Õ 12,5 kG/cm2 (¸p suÊt vµo), ®· t¹o ®−îc nguån ®iÖn tõ 11 ®Õn 44kW (tøc lµ tõ 22 ®Õn 88% c«ng suÊt thiÕt kÕ). C−êng ®én dßng ®iÖn dao ®éng tõ 23 ®Õn 86 A vµ ®iÖn ¸p æn ®Þnh

lµ 355V. ë ®©y cÇn l−u ý lµ ®iÖn ¸p míi võa ®¹t kho¶ng 94% so víi thiÕt kÕ ban ®Çu. Theo tiªu chuÈn TCVN-3971, sai sè cho phÐp lµ -6% nh− vËy chøng tá hÖ thèng turbine-generator lµm viÖc æn ®Þnh.

* Thùc nghiÖm vËn hµnh turbine-generator lÇn thø hai

ThÝ nghiÖm ®−îc tiÕn hµnh víi chÕ ®é t¶i trªn 50%, tøc lµ cho hÖ thèng turbine-generator lµm viÖc ë chÕ ®é t¶i tõ 60, 70 vµ 80 so víi c«ng suÊt thiÕt kÕ. KÕt qu¶ thu ®−îc ghi ë b¶ng sau:

Ngµy thÝ nghiÖm: 19/9/2000. HÖ thèng FBC-CHP Long An

B¶ng 2.11. KÕt qu¶ thùc nghiÖm FBC-CHP

Vßng quay

Nguån

C−êng

¸p suÊt

§iÖn ¸p,

TÇn sè

Giê b¾t

turbine,

®iÖn

®é dßng

TT

(V)

(Hz)

®Çu

1/min

ph¸t, kW

®iÖn (A)

h¬i tho¸t, kG/cm2

h¬i, kG/cm2

1 2 3 4 5 6 7

1435 1445 1455 1405 1515 1525 1535

14,5 13,0 12,5 14,0 15,5 15,5 15,5

2,5 2,25 2,49 2,50 2,49 2,49 2,49

3010 3005 3030 3010 3020 3020 3020

40 31 31 33 32 32 31

80 61,5 60,5 64,4 64,0 64,0 60,5

380 380 380 380 380 380 380

50 50 50 50 50 50 50

Tõ kÕt qu¶ thùc nghiÖm cho thÊy, ®iÖn thÕ æn ®Þnh ë møc 380 V trong mäi tr−êng hîp thay ®æi c«ng suÊt m¸y ph¸t ®iÖn. C−êng ®é dßng ®iÖn dao ®éng

2.2.7. KÕt qu¶ thùc nghiÖm hÖ thèng sÊy trong d©y chuyÒn c«ng nghÖ FBC- CHP Th¹nh Ho¸-Long An

1) KÕt cÊu hÖ thèng m¸y sÊy trong d©y chuyÒn FBC-CHP

Nh− trªn ®· nªu, l−îng nhiÖt "thø" dïng ®Ó sÊy n«ng s¶n. D©y chuyÒn ®−îc l¾p ®Æt ba m¸y sÊy; hai m¸y sÊu th¸p, mét m¸y sÊy tÇng s«i (cïng bé phËn phô trî) ®Ó ph©n phèi nhiÖt.

2) KÕt qu¶ thùc nghiÖm

Thùc nghiÖm tiÕn hµnh vµo hai ngµy 18 vµ 19/7/2000 víi khèi l−îng lóa

lµ 42 tÊn. KÕt qu¶ nh− sau:

- SÊy tÇng s«i

+ Nguyªn liÖu sÊy: lóa ®é Èm tõ 28 ®Õn 29%

+ NhiÖt ®é khi dßng khÝ nãng qua m¸y sÊy tÇng s«i: 110oC

+ ¸p suÊt h¬i: 3 at

+ NhiÖt ®é khÝ th¶i khi ra khái m¸y sÊy tÇng s«i: 55 ÷ 60oC

Sau ®ã nhiÖt qua calorife thø 2 vµo 2 m¸y sÊy th¸p.

- SÊy th¸p thø nhÊt

+ §é Èn lóa khi vµo m¸y sÊy th¸p thø nhÊt lµ: 55 ÷ 60oC

+ ¸p suÊt h¬i: 3 at

+ §é Èm khi ra khái m¸y sÊy th¸p thø nhÊt lµ: 22 ÷ 23%

Lóa ®−îc chuyÓn sang m¸y sÊy thø hai ®Ó tiÕp tôc lµm kh«.

- M¸y sÊy th¸p thø hai

+ §é Èn lóa khi vµo m¸y sÊy th¸p thø hai lµ: 20 ÷ 23oC

+ NhiÖt ®é sÊy: 55 ÷ 60oC

+ ¸p suÊt h¬i: 3 at

+ §é Èm khi ra khái m¸y sÊy th¸p thø nhÊt lµ: 14 ÷ 15%

C¸c chØ tiªu kh¸c vÒ chÊt l−îng lóa sau khi sÊy nh− ®é Èm cña h¹t lóa trong toµn bé mÎ sÊy ®¶m b¶o ®é ®ång ®Òu. TiÕn hµnh sÊy trong ®iÒu kiÖn n−íc lò trµn vÒ cho nªn hÖ thèng sÊy ®· tá râ tÝnh −u viÖt cña nã. Tuy nhiªn v× tiÕn hµnh thùc nghiÖm vµo cuèi vô, thiÕu lóa ®Ó sÊy, do ®ã sè l−îng lóa sÊy cßn Ýt.

3) SÊy g¹o

Thùc nghiÖm sÊy g¹o vµo hai ngµy 1/9/2000 vµ 14/9/2000

+ Sè l−îng g¹o sÊy: 40 tÊn

+ §é Èm g¹o khi vµo m¸y sÊy th¸p: 15,2 ÷ 15,5%

+ §é Èm khi ra khái hÖ thèng sÊy: 13,8 ÷ 14%

H¹t g¹o ®i qua th¸p sÊy ®−îc gµu t¶i ®−a lªn th¸p. H¹t g¹o l−u trong gµu t¶i vµ trong thïng chøa trªn buång sÊy nªn thêi gian lµm nguéi h¹t g¹o rÊt ng¾n. N¨ng suÊt sÊy ®¹t 5 tÊn g¹o/h.

ChÊt l−îng g¹o sau khi sÊy tèt, kh«ng bÞ biÕn mau, ®é Èm ®ång ®Òu trong mÐ sÊy. VÒ c«ng nghÖ sÊy g¹o xuÊt khÈu t¹i c¸c xÝ nghiÖp thuéc c¸c C«ng ty l−¬ng thùc ë c¸c TØnh §BSCL. ®· cã nhiÒu kinh nghiÖm. ë ®©y chØ kh¸c lµ dïng nhiªn liÖu b»ng h¬i n−íc ®Ó sÊy. HÖ thèng m¸y lµm viÖc æn ®Þnh.

Tãm l¹i, c¶ ba lÈn thùc nghiÖm kiÓm tra kh¶ n¨ng lµm viÖc cña d©y chuyÒn c«ng nghªn ®èt tÇng s«i, hÖ thèng ®· ch¹y thö vµ kho¶ng 200 tÊn thãc vµ g¹o.

4) Ph©n tÝch thµnh phÇn tro sau khi ®èt

Qua nhiÒu lÇn thùc nghiÖm, ViÖn VËt liÖu x©y dùng (Bé X©y dùng) ®· tiÕn hµnh ph©n tÝch tro sau khi ®èt, so s¸nh víi c«ng nghÖ ®ét th«ng th−êng. B¶ng sau ghi râ kÕt qu¶ ph©n tÝch, so s¸nh ví mÉu tro ®−îc mang tõ Australia (1999).

B¶ng 2.12. KÕt qu¶ ph©n tÝch mÉu tro sau khi vËn hµnh FBC-CHP

Thµnh phÇn ho¸ häc khi ph©n tÝch tro tõ nhµ m¸y FBC-CHP

Ghi chó

ChØ tiªu ph©n tÝch

§¬n vÞ tÝnh

Thµnh phÇn ho¸ häc khi ph©n tÝch tro tõ c«ng nghÖ ®èt th«ng th−êng

Tõ Australia

SiO2 MKN

% %

Thanh ho¸, Long An 92,5 3,39

91,0 4,44

48,78

MKNlµ l−îng mÊt khi nung trong mÉu chñ yÕu lµ carbol vµ trÊu ch−a ch¸y hÕt.

Tro lÊy tõ nhµ m¸y FBC- CHP cña Australia (mang vÒ 4/1999)

Víi tû lÖ SiO2 lµ 92% (so víi hÖ thèng FBC- CHP cña Australia lµ 91%), hÖ thèng FBC- CHP l¾p ®Æt t¹i Thanh Ho¸ trong qóa tr×nh lµm viÖc, thµnh phÇn ho¸ häc cña tro cho l−îng SiO2 cao. L−îng tro nµy cã thÓ sö dông tèt vµo s¶n xuÊt vËt liÖu x©y dùng (bª t«ng, tÊm lîp, vËt liÖu c¸ch ©m, c¸ch nhiÖt v.v…) vµ lµm chÊt phô gia cho xi m¨ng.

2.3.2. M« t¶ quy tr×nh c«ng nghÖ

Lß ®èt.

Mïn c−a ®−îc ®èt trong mét buång ®èt tÇng s«i. Mét qu¸t cao ¸p FD ®−îc sö dông ®Ó cung cÊp kh«ng khÝ cho tÇng s«i. Dïng mét lo¹i vËt liÖu tr¬ nh− lµ c¸t (SiO2) cã kÝch th−íc < 0,5 mm lµm vËt liÖu nÒn. HÖ thèng ®èt cã thÓ thay ®æi cho phï hîp theo yªu cÇu vÒ l−îng h¬i cña thiÕt bÞ sÊy.

Kh«ng khÝ cho buång ®èt ®−îc cung cÊp t¹i hai n¬i: Luång khÝ s¬ bé ®−îc cung cÊp tõ bé ph©n phèi, luång thø cÊp ®−îc cung cÊp tõ bé phËn ®Æt ngoµi, c¸ch mét kho¶ng ng¾n ë phÝa trªn khèi nhiªn liÖu ®ang ®èt ch¸y.

Buång ®èt ®−îc phñ mét líp vËt liÖu chÞu löa ®¶m b¶o mét chiÒu cao nhÊt ®Þnh. C¸c thµnh chøa n−íc cña kÕt cÊu mµng ®−îc bè trÝ ë vÞ trÝ cao h¬n lß ®èt ®Ó ®¶m b¶o ®−îc buång ®èt ®ù¬c kÝn khÝt. C¸ch bè trÝ nµy t¹o cho viÖc lµm nguéi khÝ cña èng dÉn cã hiÖu qu¶, ®¶m b¶o nhiÖt ®é ra ®¹t yªu cÇu mong muèn cña lß ®èt, tr¸nh ®−îc cÆn tro ®äng l¹i trªn thµnh.

2.3.3. HÖ khëi ®éng buång ®èt

ViÖc khëi ®éng buång ®èt ®−îc thùc hiÖn b»ng c¸ch r¶i than cñi lªn nÒn c¸t, ®èt ch¸y than vµ ®¶m b¶o löa ph©n bè ®Òu trªn nÒn. Trén than nãng b»ng c¸ch ®Èy luång kh«ng khÝ d¹ng tÇng s«i ®Ó trén. Nhê ®ã cã thÓ n©ng nhiÖt ®é toµn nÒn c¸t lªn tíi 400oC. ë nhiÖt ®é nµy nÕu nhiªn liÖu ®−îc cÊp vµo nÒn th× qu¸ tr×nh ch¸y sÏ tù x¶y ra, ph−¬ng ph¸p nµy t−¬ng ®èi ®¬n gi¶n nh−ng cÇn ®¶m b¶o qui tr×nh c«ng nghÖ.

Cã thÓ dïng m¸y ph¸t khÝ nãng ®èt b»ng dÇu, khëi ®éng dÔ h¬n. CÇn vËn hµnh tr−íc buång ®èt b»ng lo¹i dÇu nhÑ, buång ®èt ®−îc phñ mèt líp vËt liÖu chÞu löa, khÝ nãng sÏ ®i qua nÒn trong ®iÒu kiÖn s«i mét phÇn ®Ó n©ng cao nhiÖt ®é cña c¸t trong nÒn. Khi nhiÖt ®é cña c¸t lªn cao kho¶ng 450oC, cã thÓ chuyÓn sang dïng mïn c−a vá cµ phª v.v...

2.3.4. HÖ thèng cÊp liÖu

Bé phËn cÊp liÖu kiÓu trôc vÝt kÌm víi ®éng c¬ biÕn tèc ®ù¬c l¾p bªn thµnh bªn cña lß ®èt. Mïn c−a chøa ë mét m¸ng nhá, ®−îc cÊp vµo nÒn tÇng s«i qua hÖ thèng b¨ng t¶i ®Æt bªn trªn nÒn. ViÖc vÊp liÖu nh»m t¹o cho nåi h¬i duy tr× ®−îc mét ¸p lùc h¬i n−íc æn ®Þnh.

2.3.5. HÖ thèng kh«ng khÝ trong buång ®èt

ViÖc cung cÊp kh«ng khÝ ®Ó thùc hiÖn qu¸ tr×nh ch¸y ®−îc chia thµnh hai dßng: dßng s¬ cÊp vµ dßng thø cÊp. Dßng s¬ cÊp ®−îc cung cÊp qua c¸c vßi phun ®Æt t¹i phÝa trªn cña kho¶ng buång ®èt. C¸c vßi phun cña dßng thø cÊp ®−îc ®Æt phÝa trªn cña tÇng s«i mét kho¶ng c¸ch nhá nh»m gióp cho viÖc ®èt ch¸y ®−îc hoµn toµn h¬n.

2.3.6. ThiÕt kÕ lß ®èt tÇng s«i. §Æc ®iÓm kü thuËt

- Lo¹i c¸t: c¸t vµng cã kÝch th−íc 0,5 ÷ 1 mm;

- ChiÒu cao líp c¸t tÜnh: 300mm;

- L−îng nhiªn liÖu cung cÊp: Mïn c−a, d¨m bµo, ®Çu mÈu gç…100÷140 kg/giê;

- L−îng khÝ cÇn cung cÊp cho lß ®èt: 500 ÷ 600 m3/ giê;

- DiÖn tÝch phÇn bed lß: 0,6 m2;

- Tæng c«ng suÊt ®iÖn: 4,5 kW;

- ChiÒu cao lß ®èt (trõ bed lß): 2,25 m;

- Trë lùc toµn hÖ thèng (bao gåm lß ®èt, calorife vµ xiclon): 650 mm H20; - L−îng nhiÖt cÊp cho m¸y sÊy: 640.000 kCal/h (744 kWt).

2.3.7. KÕt qu¶ thùc nghiÖm lß ®èt tÇng s«i.

Víi lß ®èt nªu trªn, ViÖn C¬ ®iÖn NN & CNSTH. ®· l¾p ®Æt hai lß sÊy t¹i S¬n La (tõ n¨m 2001) vµ t¹i Gia Lai (tõ n¨m 2003)

* T¹i S¬n La

C«ng ty cµ phª vµ c©y ¨n qu¶ S¬n La, TØnh S¬n La

Thêi gian sÊy: tõ th¸ng 9/2001 ®Õn th¸ng 10/2003

- SÊy cµ phª:

§é Èm cµ phª cÇn sÊy: w = 36 - 37%;

§é Èm sau khi sÊy: w = 10 - 12%;

Thêi gian sÊy mçi mÎ: 6 - 7h ;

Tæng khèi l−îng ®· sÊy: 900 tÊn.

- SÊy m¬:

§é Èm qu¶ m¬ cÇn sÊy: w = 68 - 71%;

§é Èm sau khi sÊy: w = 18 - 20%;

Thêi gian sÊy 12h ;

§· sÊy ®−îc 120 tÊn m¬

Tæng khèi l−îng m¬ vµ cµ phª sÊy: 1020 tÊn

Chi phÝ nhiªn liÖu ®èt (vá cµ phª): 52 kg/h

NhËn xÐt:

Lß ®èt tÇng s«i dïng nguyªn liÖu ®èt lµ vá cµ phª dïng ®Ó sÊy cµ phª vµ m¬ lµm viÖc cã hiÖu qu¶, s¶n phÈm sau khi sÊy ®¹t chÊt l−îng cao, chi phÝ gi¸ thµnh sÊy vµ chi phÝ lao ®éng thÊp; vËn hµnh ®¬n gi¶n, dÔ sö dông

Do nguån kinh phÝ h¹n hÑp, ®Ò tµi nh¸nh KC - 07 - 04 - 04 ®· liªn kÕt víi C«ng ty cµ phª Gia Lai, x©y dùng d©y chuyÒn ®èt tÇng s«i sö dông vá cµ phª vµ mïn c−a ®Ó thu nhiÖt vµ sÊy ng«, cµ phª t¹i x· Ia Ph×n, huyÖn Ch− Pr«ng, Gia Lai. ThiÕt kÕ lß ®èt do TiÕn sÜ Chu V¨n ThiÖn (vµ nhãm c«ng t¸c viªn) thùc hiÖn. §©y lµ c«ng nghÖ míi do ViÖn C¬ ®iÖn n«ng nghiÖp & CNSTH ®· thiÕt kÕ c¶i tiÕn vµ øng dông trong nhiÒu n¨m qua.

¦u ®iÓm cña c«ng nghÑ ®èt tÇng s«i: Nhê qu¸ tr×nh ch¸y ®−îc duy tr× trong

líp nÒn víi nhiÖt ®é æn ®Þnh vµ trén lÉn m·nh liÖt víi nhiªn liÖu, do ®ã:

- C−êng ®é ch¸y cao, l−îng c¸c bon trong tro thÊp;

- §èt ®−îc c¸c lo¹i phÕ th¶i cã ®é Èm cao vµ nhiÖt trÞ thÊp;

- NhiÖt ®é ch¸y n»m trong kho¶ng (750oC ÷ 850oC) lµ kho¶ng nhiÖt ®é ch¸y

tèi −u cho nhiªn liÖu sinh khèi nªn l−îng NOx t¹o ra trong khÝ th¶i nhá;

- Tro cña lß ®èt tÇng s«i cã d¹ng v« ®Þnh h×nh vµ hµm l−îng SiO2 cao dïng

lµm chÊt phô gia trong c«ng nghiÖp s¶n xuÊt vËt liÖu chÞu löa.

Tãm l¹i, lß ®èt theo c«ng nghÖ tÇng s«i cã nhiÒu −u viÖt, ®Æc biÖt lµ viÖc tËn dông nguån n¨ng l−îng kh«ng truyÒn thèng míi rÎ vµ s½n cã, kh«ng g©y « nhiÔm m«i tr−êng, t¨ng hiÖu qu¶ kinh tÕ.

2.4. SÊy gç vµ nguyªn liÖu gç

Trong c«ng nghÖ sÊy gç, nguyªn liÖu sÊy lµ gç (gç xÎ, v¸n máng, d¨m bµo...) lµ lo¹i nguyªn liÖu nguån gèc thùc vËt víi cÊu tróc, tÝnh chÊt phøc t¹p. §é Èm trong gç cã mèi liªn kÕt phøc t¹p víi b¶n th©n gç, do ®ã ¶nh h−ëng ®Õn chÊt l−îng cña gç. Mèi quan hÖ gi÷a chiÒu dµy gç vµ ®é Èm nh− sau:

ChiÒu dµy (mm)

Chªnh lÖch ®é Èm (%)

V¸n xÎ gç 15 2,5

Mïn c−a 3 ÷ 4 0,2 ÷ 0,3

Giíi h¹n hót Èm cña gç phô thuéc vµo nhiÖt ®é m«i tr−êng. Víi nhiÖt ®é

kh«ng khÝ 200C, c¸c lo¹i gç ®¹t ®é Èm c©n b»ng ≈30%.

20

60

90

26

20 toC,; Wcb%

Tïy thuéc lo¹i gç, chÕ ®é sÊy, m«i tr−êng kh«ng khÝ xung quanh cã ¶nh

h−ëng ®Õn l−îng nhiÖt cung cÊp ®Ó sÊy.

* ChÕ ®é sÊy: ChÕ ®é sÊy (sÊy v¸n xÎ) phô thuéc vµo c¸c yÕu tè: - NhiÖt ®é sÊy: NÕu nhiÖt ®é sÊy cµng cao (T≥ 100oC) cÇn sö dông chÕ ®é

sÊy ë nhiÖt ®é thÊp.

- VÒ chÕ ®é sÊy: NÕu sÊy ë chÕ ®é sÊy mÒm, ®é bÒn, mµu s¾c cña gç ®−îc

gi÷ nguyªn, néi øng suÊt tån t¹i kh«ng ®¸ng kÓ. ë chÕ ®é sÊy cøng, gç bÞ biÕn mµu, ®é bÒn gç gi¶m.

Më réng kÕt qu¶ øng dông ë T©y B¾c, Th¸i Nguyªn, ViÖn C¬ ®iÖn NN & CNSTH ®· thiÕt kÕ hÖ thèng lß ®èt tÇng s«i ®Ó sÊy gç dïng mïn c−a vµ chÊt th¶i sinh khèi tõ s¶n phÈm gç rõng trång t¹i C«ng ty C«ng nghiÖp rõng T©y Nguyªn (TP. Bu«n Ma Thuét). HiÖn ®ang chuÈn bÞ vèn ®Ó l¾p ®Æt hÖ thèng ®èt theo s¬ ®å c«ng nghÖ nh− sau:

Calorife

Kh«ng khÝ

SÊy c¸c s¶n phÈm NN s¹ch

Nåi h¬i P ≥ at

Mïn H¬i

N−íc ng−ng tô

2.5. So s¸nh mét vµi tÝnh chÊt cña trÊu trong qu¸ tr×nh ®èt theo c«ng

nghÖ truyÒn thèng vµ c«ng nghÖ tiªn tiÕn.

* Thµnh phÇn carbonized trÊu vµ tro qua thùc nghiÖm t¹i Long An qua thùc

nghiÖm cña ViÖn VËt liÖu x©y dùng, thu ®−îc kÕt qu¶ sau (b¶ng 2.6):

B¶ng 2.6. Thµnh phÇn hîp chÊt cña tro sau khi ®èt

Thµnh phÇn

Carbonized trÊu (%) 51,55 30,82 1,95 1,34 0,20 0,14 0,1 2,61 ppm% - - - - -

Tro tr¾ng (%) 96 - - 0,90 0,22 0,14 - - 0,26 0,19 0,04 0,04 0,02

0,95

SiO2 C Fe2O3 K2O MgO CaO MnO Cu Na2O MaO2 TiO2 Al2O3 P2O3 Hao hôt trong qu¸ tr×nh ch¸y

ChØ riªng thµnh phÇn SiO2 nÕu sö dông c«ng nghÖ ®èt tÇng s«i th× kÕt qu¶ cho thÊy hµm l−îng SiO2 ë tro tr¾ng cao h¬n nhiÒu. Râ rµng lµ cïng víi tro, nh−ng sö dông c«ng nghÖ ®èt kh¸c nhau, hiÖu qu¶ sÏ kh¸c nhau.

* VÒ gi¸ trÞ t¹o nhiÖt vµ hiÖu qu¶ kinh tÕ

HiÖn nay, than ®¸ lµ nhiªn liÖu phæ biÕn nhÊt ®−îc dïng cho c¸c m¸y sÊy n«ng s¶n. Theo nhiÖt trÞ cña nhiªn liÖu, mét tÊn than t−¬ng ®−¬ng víi hai tÊn r−ìi vá trÊu. Víi gi¸ trÞ than ®¸ lµ 900.000 ®ång/tÊn vµ gi¸ vá trÊu hoÆc chÊt th¶i sinh khèi lµ 80.000 ®ång/tÊn hoÆc kh«ng cÇn mua ta cã thÓ so s¸nh ®−îc gi¸ trÞ cña mét tÊn than ®¸ (900.000 ®) víi gi¸ trÞ cña hai tÊn r−ìi vá trÊu (200.000 ®) hoÆc lµ kh«ng tèn tiÒn ®Ó cïng ®¹t ®−îc mét n¨ng l−îng nhiÖt ®Çu ra nh− nhau.

Do ®ã viÖc sö dông vá trÊu hoÆc chÊt th¶i sinh khèi sÏ thu ®−îc hiÖu qu¶ kinh tÕ cao h¬n so víi sö dông than ®¸ lµm nguån chÊt ®èt. C¸ch ®¸nh gi¸ nµy còng cã thÓ ¸p dông ®−îc víi c¸c chÊt ®èt sinh khèi ®· tr×nh bµy trong b¶ng trªn ®Ó ®èi chiÕu víi c¸c nhiªn liÖu ®ang ®−îc sö dông.

KÕt luËn

1. NhiÖt trÞ cña c¸c chÊt th¶i sinh khèi t¹o ra trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, chÕ biÕn n«ng, l©m s¶n ë ViÖt Nam lµ t−¬ng ®èi cao. ChÊt th¶i sinh khèi kh«ng cÇn, hoÆc nÕu mua trªn thÞ tr−êng th× gi¸ trÞ chØ cÇn mét vµi phÇn tr¨m so víi nhiªn liÖu hãa th¹ch.

2. HiÖu suÊt cña chÊt th¶i sinh khèi (trÊu, mïn c−a) sö dông trong qu¸ tr×nh ®èt tuy thÊp, nh−ng kh¸ phæ biÕn ë n−íc ta: xay x¸t 5 tÊn thãc cã thÓ t¹o ®−îc 300 ÷ 400 kWh ®iÖn vµ nhiÖt l−îng khÝ ®¸ng kÓ.

3. ë ViÖt Nam, c«ng nghÖ sÊy tÇng s«i ®· ®−îc ¸p dông víi chÊt th¶i sinh khèi (vá trÊu, vá cµ phª, mïn c−a v.v…) dïng ®Ó ph¸t ®iÖn, nhiÖt thu ®−îc ®Ó sÊy n«ng s¶n (lóa, g¹o, ng«, cµ phª, m¬…) mang l¹i hiÖu qu¶ cao. Víi c«ng

nghÖ thu nhiÖt - ®iÖn, mçi giê tiªu thô tõ 600 ÷ 700 kg chÊt th¶i sinh khèi (t¹o

®−îc 50kW ®iÖn, sÊy ®−îc 20 ÷ 25 tÊn thãc/mÎ); víi c«ng nghÖ chØ dïng nhiÖt

®Ó sÊy, mçi giê chØ tiªu thô t− 50 ÷ 70kg chÊt th¶i (sÊy tõ 6 ÷ 7 tÊn ng«/mÎ, ®−a ®é Èm tõ 30% xuèng cßn 14%).

Ch−¬ng thø ba c«ng nghÖ sö dông chÊt phÕ th¶i sinh khèi. triÓn väng øng dông trong n«ng nghiÖp, n«ng th«n

3.1. C«ng nghÖ sö dông chÊt phÕ th¶i sinh khèi

HiÖn nay trªn thÕ giíi ®· h×nh thµnh nhiÒu d¹ng c«ng nghÖ kh¸c nhau nh»m

t¹o n¨ng l−îng tõ chÊt phÕ th¶i sinh khèi.

Sù chuyÓn ho¸ phÕ th¶i sinh khèi cã thÓ t¹o ra c¸c s¶n phÈm:

- NhiÖt;

- N¨ng l−îng (c¬ khÝ, ®iÖn);

- KhÝ, khÝ sinh häc;

- Nhiªn liÖu gi¸n tiÕp (viªn Ðp);

- C¸c s¶n phÈm c«ng nghiÖp (cån, ethanol, dÇu v,v...).

3.1.2. Qu¸ tr×nh biÕn ®æi sinh khèi

* NhiÖt

- §èt: nhiÖt, ®iÖn vµ n¨ng l−îng c¬ khÝ;

- KhÝ hãa: KhÝ, nhiÖt, ®iÖn;

- Carbon hãa: than.

* Hãa sinh

* VËt lý:

- Ðp: Viªn Ðp;

- Ðp: dÇu, cån.

ë c¸c n−íc ®ang ph¸t triÓn th−êng sö dông chÊt phÕ th¶i sinh khèi trong

ChÊt th¶i sinh khèi

Ho¸ sinh

Qóa tr×nh VËt lý

Ho¸ nhiÖt

§èt

T¸ch, Ðp

§ãng B¸nh

Ph©n compost

Ph©n nhiÖt

KhÝ hãa

Nhiªn liÖu khÝ

Ph©n bãn

Cån, dÇu

Ch¸y

N¨ng l−îng ®iÖn

N¨ng l−îng c¬

Qóa tr×nh biÕn ®æi sinh khèi ®−îc tr×nh bµy ë h×nh 3.1.

Nhiªn liÖu r¾n N¨ng l−îng nhiÖt

H×nh 3.1. Qu¸ tr×nh biÕn ®æi chÊt phÕ th¶i sinh khèi

3.1.3. M« t¶ qu¸ tr×nh ®èt chÊt th¶i sinh khèi

1. Qu¸ tr×nh ®èt

§èt lµ qu¸ tr×nh xö lý biÕn ®æi sinh khèi hoÆc c¸c chÊt th¶i thµnh nhiÖt vµ h¬i n−íc. N¨ng l−îng ®−îc s¶n xuÊt ra th−êng chØ lµ mét s¶n phÈm thø cÊp bªn c¹nh qu¸ tr×nh nµy. MÆt kh¸c nhiÖt vµ h¬i n−íc s¶n xuÊt ra cã thÓ biÕn ®æi sang ®iÖn hoÆc ®−îc trùc tiÕp sö dông nh− nguån n¨ng l−îng. C¸c hÖ thèng ®èt sinh khèi chñ yÕu ®−îc thiÕt kÕ cho gç vµ phô phÈm n«ng nghiÖp. Trong nhiÒu n−íc c«ng nghiÖp ph¸t triÓn, chÊt th¶i r¾n còng ®−îc ®èt ®Ó gi¶m l−îng chÊt th¶i vµ sö dông n¨ng l−îng ®−îc t¹o ra. §©y lµ c«ng nghÖ hiÖn ®¹i v× vËy chi phÝ ®Çu t− cao. HÖ thèng nµy ®èt chÊt th¶i sinh khèi bao gåm:

- Kho chøa vµ tiÒn xö lý;

- Buång ®èt vµ lß h¬i;

- ThiÕt bÞ xö lý chÊt th¶i;

- Turbine vµ m¸y ph¸t ®iÖn.

ViÖc lùa chän hÖ thèng ®èt cÇn c¨n cø trªn yÕu tè "®Çu vµo". Môc tiªu chÝnh lµ ®¶m b¶o ch¸y hoµn toµn; ®¶m b¶o trong s¹ch m«i tr−êng. HiÖu suÊt cña hÖ thèng ®èt phô thuéc ®é Èm vËt liÖu cung cÊp, ®é ch¸y hoµn toµn vµ sù truyÒn nhiÖt trong hÖ thèng.

2. §ång ph¸t nhiÖt ®iÖn

HiÖn nay nhiÒu n−íc trªn thÕ giíi ®· tËn dông chÊt th¶i sinh khèi trong n«ng

l©m nghiÖp ®Ó ®ång ph¸t nhiÖt - ®iÖn, víi cì c«ng suÊt tõ 100 ÷ 1000 KW, kÌm theo s¶n xuÊt h¬i nãng phôc vô cho kh©u lµm kh« n«ng, l©m, thuû s¶n. Tuú thuéc yªu cÇu cña d©y chuyÒn c«ng nghÖ, tû lÖ gi÷a ®iÖn vµ h¬i s¶n xuÊt tõ chÊt th¶i sinh khèi cã thÓ ®iÒu chØnh thÝch hîp.

Tro sau khi ®èt lµ hîp chÊt ®−îc sö dông trong c«ng nghiÖp chÕ t¹o vËt liÖu

KÕt cÊu: hÖ ®ång ph¸t nhiÖt ®iÖn, bao gåm:

- Bé phËn cung cÊp nguyªn liÖu ®èt;

- Lß ®èt vµ nåi h¬i;

- Turbine vµ m¸y ph¸t ®iÖn;

- Bé phËn trao ®æi nhiÖt;

- M¸y sÊy vµ c¸c bé phËn phô trî kh¸c.

3. KhÝ hãa

NhiÖt ®é trong qu¸ tr×nh khÝ hãa t−¬ng ®èi cao. L−îng kh«ng khÝ cung cÊp vµo qu¸ tr×nh nµy h¹n chÕ (oxy hãa mét phÇn) sÏ biÕn sinh khèi thµnh nhiªn liÖu khÝ (50% lµ N; 20% -CO vµ 15% -H2). KhÝ t¹o ra víi nhiÖt trÞ thÊp, ®−îc sö dông trong lµm kh«, kÐo turbine khÝ hoÆc lµm nhiªn liÖu cho ®éng c¬ ®èt trong.

KÕt cÊu hÖ thèng khÝ hãa bao gåm:

- Kho vµ bé phËn tiÒn xö lý;

- ThiÕt bÞ khÝ hãa;

- Bé phËn lµm nguéi;

- Bé phËn läc bôi;

- HÖ ®iÒu khiÓn.

- Bé phËn xö lý chÊt th¶i.

Trong qu¸ tr×nh khÝ hãa sö dông nhiÒu lo¹i lß kh¸c nhau : lß khÝ hãa víi

tÇng di ®éng vµ cè ®Þnh (tÇng s«i). C¸c cì c«ng suÊt nhµ m¸y khÝ hãa nh− sau:

Cì nhµ m¸y

Cì cùc nhá

Cì nhá

Cì trung

Cì lín

kW 1 - 7 < 30 31 - 499 500

4. NhiÖt ph©n

NhiÖt ph©n lµ qu¸ tr×nh biÕn ®æi sinh khèi thµnh 3 phÇn: nhiªn liÖu láng, hçn hîp khÝ gäi lµ “khÝ ph¸t sinh” vµ c¸c chÊt th¶i r¾n. Qu¸ tr×nh nhiÖt ph©n sinh khèi víi nhiÖt ®é cao, møc ®é «xy hãa thÊp, kh«ng ®−îc ch¸y hoµn toµn do nhiÖt ph©n nhanh vµ ph¸t s¸ng.

−u ®iÓm cña viÖc biÕn ®æi sinh khèi r¾n (gç, mïn c−a, trÊu...) sang nhiªn liÖu láng (dÇu nhiÖt ph©n) cã c−êng ®é n¨ng l−îng cao h¬n, sö dông v¹n n¨ng vµ dÔ vËn chuyÓn. C«ng nghÖ nhiÖt ph©n ®ang ë giai ®o¹n nghiªn cøu ban ®Çu v× cßn vÊn ®Ò vÒ kü thuËt vµ chi phÝ cao. ViÖc sö dông dÇu nhiÖt ph©n phøc t¹p, cho ®Õn nay ch−a ®−îc øng dông réng.

5. Carbon ho¸

Carbon ho¸ lµ mét d¹ng cña qu¸ tr×nh nhiÖt ph©n chuyÓn ho¸ than hÇm sang n¨ng l−îng. Sù biÕn ®æi truyÒn thèng tõ gç sang than hÇm cã hiÖu suÊt rÊt thÊp v× c«ng nghÖ ®¬n gi¶n.

6. Ph©n

C«ng nghÖ chÕ biÕn ph©n trén lµ t¹o ra c¸c ®iÒu kiÖn yÕm khÝ cã kiÓm so¸t ë nhiÖt ®é cao. Qu¸ tr×nh nµy th−êng x¶y ra trong r¬m, r¹. Sö dông ph©n tõ phÕ th¶i sinh khèi ®Ó bãn cho c©y trång vµ c¶i t¹o ®Êt. TØ lÖ nguyªn liÖu ®Çu vµo/®Çu

7. HÇm yÕm khÝ (khÝ sinh häc)

Môc ®Ých chÝnh cña c«ng nghÖ yÕm khÝ lµ t¹o khÝ n¨ng l−îng cao (chøa ®Õn 70% khÝ mª tan); t¹o ra ph©n vµ lµm gi¶m « nhiÔm m«i tr−êng. Qu¸ tr×nh nµy gäi lµ “lªn men”.

Qu¸ tr×nh yÕm khÝ ®−îc sö dông réng r·i ®Ó xö lý n−íc th¶i c«ng nghiÖp vµ c¸c chÊt th¶i d¹ng bïn sÖt, ph©n dïng trong n«ng nghiÖp. ViÖc xö lý chÊt th¶i r¾n (c¸c chÊt h÷u c¬ ®· ®−îc t¸ch ra) lµ øng dông t−¬ng ®èi míi, nh−ng ®−îc phæ cËp nhanh v× cã −u ®iÓm lµ t¹o ra n¨ng l−îng.

quy m« c¸c lo¹i hÇm yÕm khÝ.

§¬n vÞ : m3

Cì hÇm

10 - 20

< 200

< 2000

§èi t−îng sö dông

Dïng cho sinh ho¹t gia ®×nh

Cung cÊp ®iÖn th¾p s¸ng cho liªn hé

Tr¹m, tr¹i ch¨n nu«i c¬ së chÕ biÕn

8. Lªn men (cån)

§−êng, cÆn vµ c¸c chÊt h÷u c¬ senlul« ®−îc biÕn ®æi nhê vi khuÈn vµ chuyÓn sang c¸c s¶n phÈm cã gèc r−îu cån. S¶n phÈm ethanol t−¬ng ®èi tinh khiÕt sau khi ®−îc ch−ng cÊt. Cång nghÖ nµy ph¸t triÓn réng v× r−îu ®−îc dïng phæ biÕn. Do ®ßi hái vèn ®Çu t− lín vµ cÇn nhiÒu nguyªn liÖu “®Çu vµo”, c«ng nghÖ lªn men ch−a cã hiÖu qu¶ cao.

9. §ãng b¸nh

Th−êng sö dông chÊt th¶i sinh khèi ë d¹ng gèc (vá dõa, chÊt h÷u c¬ ph¬i

kh«: mïn c−a, vá trÊu . . .) ®ãng thµnh b¸nh víi ®−êng kÝnh viªn Ðp lµ 55 - 65 mm, träng l−îng mçi b¸nh tõ 5kg ®Õn 50 kg. ChÊt l−îng ch¸y, hiÖu suÊt thu håi nhiÖt cao h¬n khi ®èt cñi (hoÆc ®èt than hÇm).

VÒ ph−¬ng diÖn kinh tÕ gi¸ thµnh vÉn cßn cao so víi ®èt vËt liÖu tr−íc khi Ðp. Tuy nhiªn c«ng nghÖ ®ãng b¸nh dÔ vËn chuyÓn v× thÓ tÝch chÊt phÕ th¶i ®−îc thu nhá.

10. BÕp ®un c¶i tiÕn

(cñi); cßn c¸c chÊt th¶i sinh khèi kh¸c Ýt ®−îc dïng v× nhiÒu lý do, trong ®ã cã vËn chuyÓn vµ kho cÊt gi÷.

3.2. TriÓn väng ph¸t triÓn c«ng nghÖ ®èt tÇng s«i sö dông chÊt phÕ th¶i

sinh khèi ®Ó ph¸t nhiÖt - ®iÖn (xem thªm phô lôc 4; 5; 6)

3.2.1. Sö dông chÊt phÕ th¶i sinh khèi dïng trong c«ng nghÖ nhiÖt ®iÖn.

Nguyªn liÖu truyÒn thèng t¹o ra n¨ng l−îng ë c¸c n−íc lµ: nhiÖt ®iÖn,

thñy ®iÖn, than, nhiªn liÖu láng vµ n¨ng l−îng t¸i t¹o. Theo tµi liÖu cña

Ng©n hµng thÕ giíi: c¸c n−íc ph¸t triÓn Ch©u ©u, B¾c Mü ®i ®Çu trong viÖc ph¸t triÓn sö dông n¨ng l−îng t¸i t¹o, c«ng suÊt cã n¬i lªn ®Õn 4.000 kW/tæ m¸y ph¸t chiÕm 6%/ tæng n¨ng l−îng ph¸t ra. Còng theo dù b¸o cña Ng©n hµng thÕ giíi ®Õn n¨m 2010 sÏ cã kho¶ng 50.000 MW, ®−îc ph¸t ®iÖn b»ng chÊt phÕ th¶i sinh khèi.

C¸c n−íc Mü, Trung Quèc, NhËt B¶n, Ên ®é... vµ c¸c n−íc ASEAN: Myama, Philippines, Insonesia, Th¸i Lan, Malaysia... ®· tËn dông chÊt th¶i sinh khèi (trÊu, b· mÝa, mïn c−a...) lµm nhiªn liÖu ®èt theo c«ng nghÖ míi (c«ng nghÖ tÇng s«i) ®Ó ph¸t ®iÖn, phôc vô ®êi sèng vµ s¶n xuÊt. Nhµ m¸y dïng chÊt th¶i sinh khèi th−êng cã c«ng suÊt tõ 50 - 4000 kW, víi mét l−îng h¬i lín, do ®ã còng ®Æt bªn c¹nh c¸c nhµ m¸y sÊy, chÕ biÕn n«ng s¶n, thuû s¶n. Riªng ch−¬ng tr×nh hîp t¸c theo kªnh Australia - ASEAN ®· h×nh thµnh 4 d©y chuyÒn c«ng nghÖ: Indonesia sö dông mïn c−a ®èt theo c«ng nghÖ tÇng s«i dïng ph¸t

nhiÖt ®iÖn (55 kW), h¬i thø cÊp dïng sÊy gç, víi l−îng h¬i 2,5 tÊn/h. ë Philippin dïng c«ng nghÖ tÇng s«i ®Ó s¶n xuÊt nhiÖt ®iÖn vµ d©y chuyÒn, c«ng nghÖ nµy ®−îc l¾p ®Æt bªn c¹nh nhµ m¸y s¶n xuÊt c¸c s¶n phÈm gia ®×nh b»ng m©y tre, c«ng suÊt tæ m¸y ph¸t ®iÖn 100 kW h¬i cung cÊp tõ nåi h¬i theo c«ng

nghÖ tÇng s«i 3,0 at. ë Th¸i Lan sö dông c«ng nghÖ ®èt (tÇngs«i) nguyªn liÖu ®èt lµ phô phÈm cña dõa (x¬ vá, mïn dõa...) víi c«ng suÊt 250 kW, cung cÊp h¬i 10t/h (30 at) dïng sÊy c¸c s¶n phÈm tõ qu¶ dõa ®Ó xuÊt khÈu. TËp ®oµn c«ng nghiÖp nÆng Mitsubishi ®· l¾p ®Æt 15 d©y chuyÒn c«ng nghÖ sö dông trÊu vµ ho¹t ®éng h¬n 16 n¨m t¹i Malaisia, Mianma víi c«ng suÊt tõ 150 ®Õn 445 kW, mçi kWh. tiªu thô tõ 3 ,0 ®Õn 5 kg trÊu. Víi c«ng nghÖ cao trÊu sau khi ®èt sÏ t¹o tro cã mµu tr¾ng, øng dông trong s¶n xuÊt vËt liÖu x©y dùng. Mü, Australia, NhËt, Italia sö dông c«ng nghÖ ®ång ph¸t nhiÖt ®iÖn t¹i vïng cã nhiÒu nguyªn liÖu “®èt”.

Tãm l¹i, c«ng nghÖ ®èt chÊt phÕ th¶i sinh khèi dïng trong n«ng nghiÖp

+ T¹o ®−îc l−îng h¬i lín, tõ ®ã cung cÊp cho turbin ph¸t ®iÖn;

+ ThiÕt bÞ t¹o nhiÖt h×nh thµnh trong nåi h¬i;

+ Sö dông c«ng nghÖ ®èt chÊt phÕ th¶i (víi ®iÒu kiÖn dïng trÊu tõ lóa g¹o) ®¶m b¶o trÊu ®−îc ®èt ë nhiÖt ®é cao æn ®Þnh. Sau khi ®èt, tro thu ®−îc cã mµu tr¾ng tû lÖ Si02 (trong tro) chiÕm trªn 90%, ph¹m vi øng dông réng lo¹i tro nµy trong c«ng nghiÖp x©y dùng.

+ L−îng h¬i (thø cÊp) tõ c«ng nghÖ ®èt nµy lµ d¹ng c«ng nghÖ s¹ch cã thÓ sö dông ®Ó sÊy thãc g¹o, sÊy s¶n phÈm cña n«ng, l©m, thñy, h¶i s¶n chÊt l−îng cao h¬n.

3.2.2. VÒ møc ®é øng dông:

* Sö dông sinh khèi ®Ó ph¸t ®iÖn vµ thu håi nhiÖt. C«ng nghÖ ®ång ph¸t

nhiÖt - ®iÖn ®· t¨ng lªn trong thËp kû võa qua. ë Mü s¶n xuÊt ®iÖn n¨ng tõ chÊt phÕ th¶i sinh khèi t¨ng 7%/n¨m trong giai ®o¹n 1990 - 1994. Céng ®ång

Ch©u ©u cã c¸c ch−¬ng tr×nh nghiªn cøu kh¸c nhau lµm t¨ng kh¶ n¨ng sö dông chÊt th¶i sinh khèi lªn ®Õn 15% tæng tiªu thô n¨ng l−îng.

HÇu hÕt c¸c nhµ m¸y ®iÖn sö dông chÊt th¶i sinh khèi hiÖu suÊt lß h¬i vµ hiÖu suÊt ph¸t ®iÖn thÊp. Ngoµi ra, c«ng nghÖ sinh khèi lu«n c¹nh tranh víi c¸c d¹ng n¨ng l−îng truyÒn thèng kh¸c, v× vËy viÖc ¸p dông c«ng nghÖ nµy ch−a ®−îc khuyÕn khÝch.

* C«ng nghÖ thiªu vµ ®èt: C«ng nghÖ thiªu vµ ®èt ®· ph¸t triÓn trong suèt 20 n¨m qua do ®ã sö dông ngµy cµng nhiÒu chÊt th¶i sinh khèi vµ phÕ th¶i. C«ng nghÖ thiªu ®èt chñ yÕu dùa vµo nhiªn liÖu vµ phÕ th¶i tõ gç, mïn c−a v.v...

N−íc dÉn ®Çu trong lÜnh vùc nµy lµ Mü vµ c¸c n−íc Ch©u ©u. HÖ thèng ®èt hót giã tù nhiªn lµ lo¹i lß thiªu ®èt phæ biÕn ë c¬ së c«ng nghiÖp n«ng th«n víi gç lµ nhiªn liÖu chÝnh.

* C¸c qu¸ tr×nh khÝ hãa cña sinh khèi: qu¸ tr×nh khÝ ho¸ ®· ®−îc ¸p dông tõ kho¶ng 10 n¨m trë l¹i ®©y. HiÖn nay c«ng nghÖ nµy ®ang sö dông than hÇm

vµ nhiªn liÖu cã khèi l−îng riªng cao nh− gç, vá dõa. ë Th¸i Lan vµ Philippin

phæ biÕn lµ khÝ hãa trÊu, cßn ë Brazil, Ên §é vµ Trung Quèc lµ khÝ hãa b· mÝa.

C«ng nghÖ nµy còng ®−îc øng dông ë c¸c n−íc c«ng nghiÖp, ®Æc biÖt ë c¸c n−íc §Þa Trung H¶i. §©y lµ c«ng nghÖ cã nhiÒu høa hÑn.

* Ph©n h÷u c¬.

§©y lµ c«ng nghÖ ®−îc sö dông t−¬ng ®èi phæ biÕn. ë n−íc c«ng nghiÖp ph¸t triÓn ®· sö dông réng c«ng nghÖ nµy nh»m xö lý chÊt th¶i h÷u c¬ ë thµnh phè. BÊt tiÖn cña qu¸ tr×nh lµm ph©n h÷u c¬ lµ kh«ng t¹o ra n¨ng l−îng, ë ®ã chÊt h÷u c¬ ®−îc sö dông l¹i lµm ph©n bãn.

* C«ng nghÖ sinh khèi ph©n huû yÕm khÝ: ë nhiÒu n−íc ®Æc biÖt lµ Ên §é, Trung Quèc ®· sö dông réng r·i n¨ng l−îng th«ng qua hÇm ñ yÕm khÝ. Theo sè liÖu cña c¸c chuyªn gia Trung Quèc, hÇm khÝ sinh vËt ë Trung Quèc lµ

trªn 5 triÖu vµ ë Ên §é trªn 1 triÖu hé gia ®×nh cã hÇm khÝ sinh vËt víi quy m« nhá. HÇu hÕt c¸c hÇm nµy dïng ®Ó t¹o khÝ. HiÖn nay c¸c n−íc nµy ®ang b¾t ®Çu

triÓn khai c¸c hÇm yÕm khÝ lín. ë ViÖt Nam cã trªn 3000 hÇm. ë Indonesia, cã kho¶ng 100 hÇm ®ang ho¹t ®éng b»ng ph©n gia sóc.

Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, ë c¸c n−íc c«ng nghiÖp ph¸t triÓn, sù ph©n hñy c¸c chÊt th¶i r¾n tõ c«ng nghiÖp vµ thµnh phè tËp trung trong c¸c nhµ m¸y lín. Cho ®Õn nay, trªn thÕ giíi cã kho¶ng 200 nhµ m¸y xö lý chÊt th¶i r¾n tõ thµnh phè b»ng ph−¬ng ph¸p yÕm khÝ cã thÓ tÝch >50 m3. B¶ng 3.2 d−íi ®©y tr×nh bµy c¸c øng dông xö lý yÕm khÝ ë c¸c n−íc.

B¶ng 3.2: C¸c øng dông xö lý yÕm khÝ trong c¸c n−íc kh¸c nhau trªn thÕ giíi

N−íc

Braxil Columbia Mexico Bolivia Ecuador India China Th¸i Lan Malaysia Indonesia ViÖt Nam Lµo Cambodia Morocco

N−íc th¶i thµnh phè +++ ++ ++ + + +++ ++ 0 0 + 0 0 0 +

N−íc th¶i c«ng nghiÖp +++ ++ ++ 0 0 +++ ++ ++ + + + 0 0 0

ChÊt th¶i h÷u c¬ 0 0 0 * 0 * * * 0 0 0 0 *

C¸c ký hiÖu:

N−íc th¶i:

0 Kh«ng øng dông;

+ C¸c ho¹t ®éng ®¬n ®éc;

++ Sö dông phæ biÕn;

+++ C¸c ho¹t ®éng chÝnh.

ChÊt th¶i: 0 Kh«ng øng dông; * Qu¸ tr×nh lËp kÕ ho¹ch vµ chê quyÕt ®Þnh; ** Thùc hiÖn;

* Ðp chÊt th¶i sinh khèi thµnh viªn

Ngay tõ ®Çu thÕ kû 19, n«ng d©n ë nhiÒu vïng ®· t¹o ra viªn mïn c−a b»ng viÖc sö dông c¸c vËt liÖu liªn kÕt nh− h¾c Ýn, nhùa vµ ®Êt sÐt ®Ó g¾n c¸c h¹t nhá víi nhau. Tuy nhiªn qu¸ tr×nh nµy kh«ng cã hiÖu qu¶ v× chi phÝ cao. Trong thêi gian ®ã, viÖc Ðp c¸c viªn do thiÕu chÊt g¾n kÕt cho nªn kh«ng thµnh c«ng v× nhiÖt ®é vµ ¸p suÊt qu¸ thÊp. Vµo nh÷ng n¨m 50, nhiÒu ph−¬ng ph¸p t¹o ra c¸c viªn Ðp kh«ng cã chÊt g¾n kÕt. VÝ dô ë Th¸i Lan tõ n¨m 1982 nhiÒu c¬ së ®· s¶n xuÊt viªn Ðp. Than hÇm xanh, lµ hçn hîp c¸c chÊt phÕ th¶i n«ng nghiÖp, cã thÓ ph©n hñy sinh häc vµ chÊt th¶i celul« tõ thµnh phè ®−îc dïng lµm vËt liÖu

* Qu¸ tr×nh hãa nhiÖt. Qu¸ tr×nh hãa nhiÖt quan träng nhÊt lµ c¸c bon hãa ®Ó s¶n xuÊt than hÇm. Than hÇm s¶n xuÊt ë nhiÒu n−íc ®−îc sö dông c¶ trong gia ®×nh vµ c«ng nghiÖp. NhiÒu c¬ së c«ng nghiÖp nhá ë c¸c n−íc ®ang ph¸t triÓn sö dông than hÇm. Brazil lµ n−íc s¶n xuÊt vµ tiªu thô than hÇm lín nhÊt thÕ giíi. Than hÇm ®−îc sö dông trong c¸c c¬ së c«ng nghiÖp nh− chÕ t¹o gang thái, thÐp, xi m¨ng v.v...C«ng nghÖ s¶n xuÊt than hÇm kh«ng thay ®æi v× c¸c ngµnh c«ng nghiÖp liªn quan kh«ng ®ñ n¨ng lùc (c«ng nghÖ hoÆc kinh tÕ) ®Ó ®Çu t− vµo nghiªn cøu cµ ph¸t triÓn. Brazil lµ n−íc duy nhÊt cã ch−¬ng tr×nh nghiªn cøu ph¸t triÓn vÒ c«ng nghÖ than hÇm víi hiÖu suÊt tõ 30 ®Õn 35% (so víi c¸c n−íc kh¸c lµ 12 - 25%). Tuy nhiªn c«ng nghÖ than hÇm vÉn ch−a ph¶i lµ nguån n¨ng l−îng chÝnh, do thiÕu vèn ®Çu t− vµ thiÕu chÝnh s¸ch hç trî.

* NhiÖt ph©n: qu¸ tr×nh nµy kh«ng ®−îc ph¸t triÓn réng v× nã lµ c«ng nghÖ phøc t¹p vµ ®¾t tiÒn. Cho ®Õn nay, chØ cã mét sè Ýt nhµ m¸y thÝ ®iÓm. CÇn nghiªn cøu, thùc nghiÖm ®Ó ®¸nh gi¸ tiÒm n¨ng vµ giíi h¹n cña c«ng nghÖ nµy. Mét trong nh÷ng øng dông trùc tiÕp vµ quan träng nhÊt cña hÖ thèng sö dông

n¨ng l−îng lµ s¶n xuÊt ethanol tõ sinh khèi. ë Mü, hiÖn nay mçi n¨m trªn 5 tû lÝt nhiªn liÖu ethanol ®−îc s¶n xuÊt tõ sinh khèi b»ng c«ng nghÖ lªn men sö dông tinh bét ng« lµm nguyªn liÖu. Nguyªn nh©n ch−a ®−îc øng dông c«ng nghÖ nhiÖt ph©n ë c¸c n−íc kh¸c v× vèn ®Çu t− lín, gi¸ thµnh cao.

3.3. Mét vµi ®Æc ®iÓm vµ h¹n chÕ sinh khèi dïng qu¸ tr×nh ph¸t triÓn

c«ng nghÖ ®ång ph¸t ®iÖn - nhiÖt

3.3.1. Mét vµi ®Æc tr−ng cña chÊt phÕ th¶i sinh khèi ë ViÖt Nam.

Thµnh phÇn c¬ b¶n cña sinh khèi lµ æn ®Þnh, bao gåm:

Carbon: 40 - 50%;

Oxy: 40 - 44%;

Hydro: 6%.

Do thµnh phÇn vËt lý thay ®æi trong d¶i réng, cho nªn ¶nh h−ëng ®Õn quy tr×nh øng dông. §Æc tr−ng vËt lý sinh khèi ®−îc biÓu hiÖn bëi: hµm l−îng h÷u c¬, ®é Èm, kh¶ n¨ng cung cÊp n¨ng l−îng, cì h¹t, l−îng t¹p chÊt vµ gi¸ trÞ n¨ng l−îng. §Ó cã quyÕt ®Þnh ®Çu t− phï hîp cÇn quan t©m ®Õn:

* TÝnh s½n cã cña sinh khèi

§Ó tr¸nh t×nh tr¹ng thiÕu nguyªn liÖu ®Çu “vµo” vµ nh»m ph¸t huy c«ng suÊt cña d©y chuyÒn c«ng nghÖ, ®ßi hái nguån nguyªn liÖu ph¶i æn ®Þnh. Muèn thÕ, vÊn ®Ò ®Æc biÖt quan t©m ®èi víi vïng cã nhiÒu chÊt th¶i sinh khèi (nh− T©y Nguyªn, §«ng Nam bé, §ång B»ng sång Cöu Long ë n−íc ta) lµ viÖc chuyªn chë nguyªn liÖu tõ c¸c xÝ nghiÖp chÕ biÕn vÒ n¬i s¶n xuÊt n¨ng l−îng.

* TÝnh phô thuéc mïa vô

S¶n xuÊt n«ng nghiÖp mang tÝnh thêi vô, lu«n cã sù biÕn ®éng vÒ nguån cung cÊp. VÊn ®Ò ®Æt ra lµ cÇn quan t©m ®Õn kho dù tr÷ (vÝ dô mïn c−a cña x−ëng chÕ biÕn gç, trÊu tõ nhµ m¸y xay x¸t, vá cµ phª ph¶i ®−îc dù trö qua nhiÒu vô s¶n xuÊt.

* Xö lý s¬ bé vµ t¸ch t¹p chÊt

Kinh nghiÖm sö dông d©y chuyÒn c«ng nghÖ ®èt tÇng s«i t¹o nhiÖt ®iÖn tõ chÊt phÕ th¶i sinh khèi lµ trÊu, mïn c−a, yªu cÇu lµ cÇn xö lý s¬ bé tr−íc khi ®−a vµo lß ®èt. Víi trÊu: cÇn lo¹i bá t¹p chÊt khi ®−a vµo d©y chuyÒn cung cÊp (v× cã nhiÒu r¸c, giÎ r¸ch lµm t¾c nghÏn bé phËn cÊp liÖu). Víi mïn c−a dïng cho c¸c lß ®èt cung cÊp nhiÖt cho d©y chuyÒn chÕ biÕn gç cÇn nghiÒn nhá ®¶m b¶o yªu cÇu chuyÒn t¶i vµo lß ®èt.

3.3.2. Nh÷ng h¹n chÕ khi sö dông phÕ th¶i sinh khèi trong n«ng nghiÖp

* TiÒm n¨ng chÊt th¶i sinh khèi lµ rÊt lín. Tuy nhiªn ®Ó biÕn tiÒm n¨ng nµy thµnh hiÖn thùc cÇn c¸c kiÕn thøc c«ng nghÖ, thiÕt bÞ vµ c¬ chÕ, chÝnh s¸ch phï hîp. KÕt qu¶ ®iÒu tra ë c¬ së s¶n xuÊt vµ c¸c chuyªn gia trong lÜnh vùc sö dông n¨ng l−îng t¹i m−êi hai TØnh cã nhiÒu chÊt phÕ th¶i sinh khèi cho thÊy râ: chÊt phÕ th¶i sinh khèi tuy cã nhiÒu, nh−ng míi sö dông gç, cñi ®Ó ®un nÊu; trÊu, vá cµ phª vµ c¸c chÊt phÕ th¶i kh¸c ®Òu bÞ th¶i bá, kh«ng (hoÆc rÊt Ýt) sö dông. Nguyªn nh©n chÝnh lµ thiÕu kinh nghiÖm, c«ng nghÖ, th«ng tin, ph−¬ng ph¸p sö dông. Do chÝ phÝ ®Çu t− cao, mÆc dï cã th«ng tin nh−ng ng−êi d©n kh«ng thÓ bá tiÒn ®Ó x©y dùng nh÷ng d©y chuyÒn ®ång ph¸t nhiÖt ®iÖn, hoÆc sö dông nhiÖt ®Ó lµm kh« n«ng s¶n víi gi¸ thµnh ban ®Çu cao.

- C¸c chÊt phÕ th¶i sinh khèi tõ s¶n xuÊt n«ng l©m nghiÖp ë ViÖt Nam (còng nh− ë c¸c n−íc trong khu vùc) ®Òu cã nhiÖt trÞ cao. Sö dông chÊt th¶i sinh khèi tõ trÊu, gç mïn c−a v.v… qua kinh nghiÖm c¸c n−íc trong khu vùc tham

gia ch−¬ng tr×nh hîp t¸c kinh tÕ kü thuËt óc - ASEAN (pha 3) ®Òu cho thÊy: ®Ó vËn hµnh mét hÖ thèng ®ång ph¸t nhiÖt ®iÖn tõ sinh khèi ®ßi hái kü n¨ng thao t¸c thµnh thôc, quan t©m nhiÒu ®Õn vËn hµnh, b¶o d−ìng. Nh÷ng c¬ së nhiÒu chÊt th¶i sinh khèi ®−îc, sö dông ®Ó ®ång ph¸t nhiÖt ®iÖn ®¶m b¶o c«ng suÊt ph¶i lín, (>200 kW) míi mang l¹i hiÖu qu¶, hÖ thèng ®ång ph¸t cÇn cung cÊp ®ñ n¨ng l−îng cho qu¸ tr×nh chÕ biÕn trong néi bé nhµ m¸y,®ång thêi tiÕt kiÖm n¨ng l−îng cho c¬ së øng dông.

- VÒ chi phÝ ®Çu t−

Do hiÖu suÊt lß h¬i thÊp, dÉn ®Õn hiÖu suÊt ph¸t ®iÖn thÊp vµ suÊt ®Êu t−

cao. B¶ng3.3 giíi thiÖu hiÖu suÊt nhµ m¸y ®ång ph¸t nhiÖt ®iÖn vµ suÊt ®Çu t−.

* T¹i Gia Lai

Trong vô thu ho¹ch ng« (th¸ng 8) vµ cµ phª th¸ng 11, th¸ng 12 t¹i Gia Lai

l−îng m−a lín, ®é Èm rÊt cao.

Sè l−îng ng« ®−a vµo sÊy: 30 tÊn;

Cµ phª ®−a vµo sÊy: 50 tÊn;

Céng : 80 tÊn

§é Èm ng« ban ®Çu: 29 ÷ 30%. Sau 8 giê sÊy ®−a ®é Èm xuèng cßn 14%.

Cµ phª khi thu mua vÒ ®é Èm: 20%, sÊy xuèng cßn 13%.

- Cho mét tÊn ng«: 50.000 ÷ 60.000 ®;

- Cho mét tÊn cµ phª: 80.000 ÷ 100.000 ®;

- Gi¸ than kÝp lª t¹i Gia Lai: 120.000 ®/tÊn

Lîi nhuËn tÝnh ®−îc cho mçi tÊn ng«: 50.000 ® vµ cho mét tÊn cµ phª lµ

100.000 ®.

Dak lak.

KÕT LUËN - KIÕN NGHÞ

KÕT luËn

1. VÊn ®Ò sö dông chÊt phÕ th¶i sinh khèi nh»m t¹o ra nguån nhiÖt-®iÖn lµ hÕt søc cÊp b¸ch ®èi víi n−íc ta. Thùc hiÖn ®Çy ®ñ c«ng nghÖ nµy sÏ mang l¹i lîi Ých tæng hîp vÒ kinh tÕ - x· héi - m«i tr−êng ®Æc biÖt lµ vïng n«ng th«n nhiÒu nguyªn liÖu, nh−ng thiÕu n¨ng l−îng.

2. ë ViÖt nam c¸c d¹ng phÕ phÈm sinh khèi nhiÒu nhÊt lµ trÊu tõ c¸c c¬ së xay x¸t ë §BSCL, mïn c−a vµ vá bµo tõ c¸c nhµ m¸y chÕ biÕn gç (vµ tre nøa) cã nhiÒu tiÒm n¨ng øng dông c«ng nghÖ ®ång ph¸t nhiÖt-®iÖn. Hµng n¨m nguån phÕ th¶i sinh khèi tõ s¶n xuÊt, chÕ biÕn n«ng l©m s¶n cã thÓ th¶i ra hµng triÖu tÊn, ®¶m b¶o cho c¸c nhµ m¸y ®ång ph¸t nhiÖt ®iÖn vËn hµnh cung cÊp n¨ng l−îng cho kh©u xay x¸t, lµm kh« vµ chÕ biÕn n«ng l©m s¶n.

3. VÒ c«ng nghÖ: Sö dông c«ng nghÖ ®ång ph¸t nhiÖt ®iÖn b»ng chÊt phÕ th¶i sinh khèi (dïng lß ®èt tÇng s«i sö dông h¬i qu¸ nhiÖt, hoÆc ®èt trùc tiÕp v.v...). C«ng suÊt hÖ thèng ph¸t ®iÖn cÇn ®¹t > 200 kW, phôc vô cho qu¸ tr×nh chÕ biÕn vµ lµm kh«, b¶o qu¶n c¸c s¶n phÈm n«ng l©m nghiÖp phï hîp vïng ®ñ nguyªn liÖu “®Çu vµo”, cã nh− vËy d©y chuyÒn míi cã hiÖu qu¶.

4. C«ng nghÖ ®èt tÇng s«i sö dông chÊt th¶i sinh khèi ¸p dông C«ng ty cµ phª S¬n La vµ t¹i x· Ia Ph×n, Gia Lai víi l−îng nhiÖt s¶n ra kho¶ng 700 ÷ 800 kWt, dïng ®Ó sÊy ng«, cµ phª mang l¹i hiÖu qu¶ cao, ®−îc n«ng d©n chÊp nhËn, ®ang chuÈn bÞ ®Ó më réng trong s¶n xuÊt.

KIÕN NGHÞ

1. Nhµ n−íc cÇn h×nh thµnh hÖ thèng chÝnh s¸ch nh»m thóc sö dông ®Èy n¨ng l−îng t¸i t¹o nãi chung, trong ®ã cã n¨ng l−îng tõ chÊt phÕ th¶i sinh khèi phôc vô tèt h¬n cho ph¸t triÓn n«ng nghiÖp vµ n©ng cao ®êi sèng céng ®ång.

2. Tr−íc m¾t Nhµ n−íc trî gióp vèn cho mét vµi c¬ së cã nhiÒu “nguyªn liÖu ®Çu vµo” x©y dùng d©y chuyÒn ®ång ph¸t nhiÖt-®iÖn t¹i mét chî g¹o ë §ång b»ng s«ng Cöu long vµ mét xÝ nghiÖp chÕ biÕn s¶n phÈm gç vµ gç rõng trång t¹i T©y Nguyªn.

Hµ Néi, 11/2002 Chñ tr× ®Ò tµi nh¸nh

GS.TSKH. Ph¹m V¨n Lang

ViÖn c¬ ®iÖn n«ng nghiÖp & CNSTH

TµI LIÖU THAM KH¶O

1. Bé NN vµ PTNT. Sè liÖu thèng kª Ngµnh n«ng nghiÖp vµ PTNT, Nhµ

xuÊt b¶n n«ng nghiÖp, 2002.

2. Tæng Côc thèng kª, Côc Thèng kª Hßa B×nh, Hµ T©y, Gia Lai, Daklak, Long An, §ång Nai, H¶i Phßng. Sè liÖu thèng kª “KÕt qu¶ ®iÒu tra n«ng nghiÖp n«ng th«n n¨m 2001”.

3. ViÖn N¨ng l−îng. Tµi liÖu “Héi th¶o s¶n xuÊt n¨ng l−îng t¸i t¹o tõ c¸c

nguån sinh khèi” Hµ néi - 2001 .

4. ViÖn C¬ ®iÖn n«ng nghiÖp. KÕt qu¶ thùc hiÖn d©y chuyÒn c«ng nghÖ ph¸t ®iÖn vµ nhiÖt theo ph−¬ng ph¸p ®èt tÇng s«i dïng trÊu vµ phÕ th¶i sinh khèi trong n«ng nghiÖp ë §ång b»ng s«ng Cöu Long, Hµ néi - 2001.

Tãm t¾t b¸o c¸o

“ Nghiªn cøu ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng, x¸c ®Þnh c«ng nghÖ ®èt tÇng s«i b»ng c¸c chÊt th¶i sinh khèi dïng trong ph¸t nhiÖt ®iÖn”

§Ò tµi nh¸nh: KC 07. 04. 04.

Thuéc ®Ò tµi: KC 07. 04

1.1. Thùc tr¹ng chÕ biÕn n«ng s¶n vµ chÊt th¶i sinh khèi.

KÕt qu¶ ®iÒu tra n«ng th«n n«ng nghiÖp vµ thuû s¶n 2001, ®−îc c«ng bè 2003 c¶ n−íc cã 164.158 c¬ s¬ chÕ biÕn n«ng s¶n; 77.153 c¬ së chÕ biÕn l©m s¶n vµ 10.818 c¬ së chÕ biÕn thuû s¶n trªn ®Þa bµn n«ng th«n; tËp trung nhiÒu ë c¸c TØnh Trung Bé, §BSH vµ §BSCL.

* VÒ chÕ biÕn gç. C¸c s¶n phÈm tõ gç rõng trång bao gåm c¸c c¬ së chÕ biÕn gç xÎ, méc d©n dông, thñ c«ng mü nghÖ, v¸n nh©n t¹o, d¨m m¶nh m©y tre v.v… Mét sè c¬ s¬ chÕ biÕn lín nh− v¸n d¨m Th¸i Nguyªn 16.500 m3 s¶n phÈm/n¨m; v¸n sîi NghÖ An 15.000 m3 s¶n phÈm/n¨m; nhµ m¸y v¸n sîi Gia Lai 51.000 m3 s¶n phÈm/n¨m. VÒ tre: c¶ n−íc cã kho¶ng 2,6 tû c©y tre, luång, møc ph©n bæ ë c¸c vïng. Mçi n¨m cung cÊp cho c¸c nhµ m¸y chÕ biÕn kho¶ng 1 triÖu c©y tre, nøa, luång. Tæng hîp chÊt th¶i sinh khèi tõ chÕ biÕn gç, gç rõng trång vµ c¸c chÊt th¶i sinh khèi tõ 1,0 ÷ 1,24 triÖu tÊn/n¨m.

* ChÕ biÕn lóa g¹o. Xay x¸t lóa g¹o tËp trung nhiÒu ë c¸c TØnh §BSCL víi trªn 18 triÖu tÊn thãc ®−îc s¶n xuÊt ë 12 TØnh T©y Nam Bé, hµng n¨m ®· xay x¸t ®−îc trªn 16 triÖu tÊn tËp chung ë 12.018 c¬ së xay x¸t cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ vµ 71 c¬ së chÕ biÕn lóa g¹o cña c¶ n−íc do quèc doanh qu¶n lý, tËp trung nhiÒu ë Long An, An Giang, CÇn Th¬, TP. Hå ChÝ Minh v.v… Qua tÝnh to¸n s¬ bé, mçi n¨m cã thÓ thu gom ®−îc 3,5 triÖu tÊn trÊu tõ c¸c c¬ së chÕ biÕn lóa g¹o.

* ChÕ biÕn cµ phª. C¶ n−íc cã trªn 20 d©y chuyÒn chÕ biÕn cµ phª ®ång bé quy m« võa, n¨ng suÊt tõ 4 ÷ 5 tÊn/giê tËp trung ë c¸c TØnh T©y Nguyªn, §«ng Nam Bé vµ Trung Trung Bé. Ngoµi ra cßn trªn 100 d©y chuyÒn chÕ biÕn cµ phª quy m« nhá 1 ÷ 2 tÊn/giê. Tæng c«ng suÊt chÕ biÕn gÇn 800.000 tÊn/n¨m. Kh¶ n¨ng cung cÊp chÊt th¶i sinh khèi kho¶ng 400.000 tÊn (n¬i cã thÓ tËp trung).

* ChÊt th¶i tõ qu¶ dõa. Dõa lµ c©y lo¹i trång l©u n¨m, s¶n phÈm cña dõa ®a d¹ng, phÇn sinh khèi sö dông ®−îc bao gåm g¸o, x¬ dõa. Vïng trång dõa tËp trung cã kh¶ n¨ng thu gom chÊt th¶i sinh khèi lµ B×nh §Þnh (2.600 ha); TiÒn Giang (8777 ha); VÜnh Long (5348 ha); BÕn Tre (35.568 ha); Cµ Mau (17.790 ha) v.v… Trong tæng sè 101.647 ha diÖn tÝch dõa trång tËp trung. Hµng n¨m vïng trång dõa tËp chung cung cÊp kho¶ng 1,2 triÖu ÷ 1,4 triÖu tÊn chÊt th¶i sinh khèi.

* ChÊt th¶i tõ b· mÝa. B· mÝa tõ bªn trong nhµ, m¸y ®−êng ®−îc ®èt ®Ó cung cÊp nhiÖt cho nåi h¬i, kÐo tuèc bin ch¹y m¸y ph¸t, mét phÇn nhiÖt dïng ®Ó sÊy ®−êng vµ c¸c s¶n phÈm sau chÕ biÕn. Tuy nhiªn vÉn cßn tõ 10 ÷ 15% sè b· kh«ng sö dông ®Õn, g©y « nhiÔm m«i tr−êng. Sö dông sè b· nµy trong c«ng nghÖ ®èt tÇng s«i. Víi sè b· mÝa d− thõa ë 44 nhµ m¸y chÕ biÕn ®−êng cã thÓ thu gom kho¶ng 1,4 triÖu tÊn chÊt th¶i sinh khèi.

* Vá qu¶ ®iÒu. Vá h¹t ®iÒu lµ nguån chÊt th¶i sinh khèi t¹o ra l−îng nhiÖt cao. C¶ n−íc hµng n¨m thu ho¹ch kho¶ng 200.000 tÊn h¹t ®iÒu tËp trung nhiÒu ë §«ng Nam bé, ngoµi phÇn ®èt trong nhµ m¸y cßn cã thÓ cung cÊp tõ 200.000 ÷ 220.000 tÊn chÊt th¶i sinh khèi.

* C©y cao su. C¸c phô phÈm tõ c©y cao su: l¸, cµnh, hoÆc cao su hÕt thêi kú khai th¸c còng t¹o ®iÒu kiÖn cung cÊp chÊt th¶i sinh khèi dïng trong c«ng nghÖ ®ång ph¸t nhiÖt ®iÖn. Víi gÇn 100.000 ha cao su (diÖn tÝch trªn 100 m2) vµ 137.000 c©y cao su ®−îc hé n«ng d©n trång ph©n t¸n hµng n¨m còng sÏ cho ®−îc trªn 1 v¹n tÊn chÊt th¶i sinh khèi.

1.2. T×nh h×nh cung cÊp vµ sö dông ®iÖn trong n«ng nghiÖp vµ n«ng th«n

1.2.1. Tiªu thô ®iÖn vµ gi¸ ®iÖn

* Tiªu thô ®iÖn

Thùc hiÖn ®−êng lèi c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ n«ng th«n, n«ng nghiÖp, nh÷ng n¨m qua Nhµ n−íc ®· ®Çu t− x©y dùng hÖ thèng ®iÖn vÒ x·, th«n. Vïng ®ång b»ng, trung du c¬ b¶n ®· cã ®iÖn ®Õn tËn th«n. MiÒn nói, vïng s©u, vïng xa l−íi ®iÖn ph¸t triÓn nhanh so víi 1994. Sè hé dïng ®iÖn vµo sinh ho¹t ngµy cµng nhiÒu, ®êi sèng ®−îc n©ng cao.

Tuy nhiªn, vïng cÇn ®iÖn phôc vô cho kh©u lµm kh« n«ng l©m s¶n, chÕ biÕn vµ sinh ho¹t th× l¹i thiÕu, ¶nh h−ëng ®Õn chÊt l−îng s¶n phÈm. B¶ng 1.1 nªu râ møc ®é cung cÊp ®iÖn t¹i vïng cÇn n¨ng l−îng sÊy (lµm kh«) n«ng s¶n.

B¶ng 1.1. Cung cÊp ®iÖn cho n«ng th«n

X∙ cã ®iÖn

Th«n cã ®iÖn

Hé cã ®iÖn

TT

Ghi chó

Tªn ®Þa danh

1 §ång b»ng s«ng Hång 2 §«ng B¾c

- Cao b»ng Hµ Giang - Lµo Cai - Tuyªn Quang - Phó Thä - Qu¶ng Ninh

3 T©y B¾c

Thanh Ho¸

4 B¾c Trung bé - - NghÖ An - Hµ TÜnh - Qu¶ng b×nh - Qu¶ng TrÞ -

Thõa Thiªn HuÕ 5 Duyªn H¶i MiÒn Trung

- Qu¶ng Nam - Qu¶ng Ng·i - B×nh §Þnh - Phó Yªn - Kh¸nh Hoµ

6 T©y Nguyªn

7 §«ng Nam bé

B×nh ThuËn Bµ RÞa – Vòng Tµu

TØ lÖ, % 98,78 71,98 46,83 12,88 67,39 75,49 84,97 51,02 47.96 69.2 28 88,42 86.31 90,16 94,69 88.01 86,67 81,92 85.45 86.75 79.43 90,5 78,84 89.02 51.56 62.71 44.77 50,45 57,54 75.48 82,90 37,14 78.99 87.42 75.82 73.68 78.63 61.91 82.66 62,5 71,66 92.43 774 - -

Sè hé 3369.632 1125224 38983 230 43767 89703 191.215 102.576 191.071 69.561 96.154 25.356 169.7475 601461 498.888 257.708 133911 82920 122587 917643 237.250 189.246 228.594 - 114.648 331.262 29680 67.062 154.742 79.778 937.711 63.158 52.394 144.397 103.261 219.823 110.573 77.039 175.5640 199.042 182.823 249.977 292.956 147.356 - -

TØ lÖ, % 99,77 65.06 79,11 32,14 47,19 73.94 81,37 78.99 42,34 42,2 66,4 20,92 87,3 84,82 88,91 97.99 77,79 75,12 83.97 80,55 76,72 63,66 96,55 73.01 97.9 55,19 56,38 46.91 55,94 67,15 87,30 93,33 59,33 98,58 95,44 89,36 85,7 97,6 83.40 93,2 92.8 87.5 99.5 96 - -

TØ lÖ, % Sè th«n 15.421 13946 989 574 1524 2105 842 2763 1188 1166 409 13990 4586 4696 2539 767 637 765 3263 1002 543 784 349 467 2983 358 752 1266 607 3032 182 372 417 335 663 391 292 6754 778 490 519 862 738 - -

Sè x∙ 1911 1517 118 104 104 134 221 120 330 123 157 50 1482 517 394 241 119 98 113 596 160 117 126 75 104 381 48 121 124 88 585 44 69 79 66 133 85 48 1208 162 120 117 144 94 - -

89.66

62.152 77,24

103.25658

7904

8 §ång b»ng s«ng Cöu Long - Long An - §ång Th¸p - An Giang - TiÒn Giang - VÜnh Long - BÕn Tre - Kiªn Giang C¶ n−íc

8010 Nguån: Tæng côc Thèng kª, 2003

* VÒ gi¸ ®iÖn:

1.2.2. Tiªu thô ®iÖn n¨ng t¹i vïng nhiÒu nguyªn liÖu chÕ biÕn

VÒ sö dông n¨ng l−îng ë vïng chÕ biÕn cµ phª thuéc c¸c TØnh T©y Nguyªn hiÖn cßn khiªm tèn. B¶ng 1.2 tæng hîp sè liÖu tiªu thô ®iÖn n¨ng vµ c«ng suÊt l¾p ®Æt t¹i 4 TØnh T©y Nguyªn vµ vïng miÒn nói thuéc ba tØnh: NghÖ An, Qu¶ng TrÞ vµ S¬n La lµ n¬i cã c¬ së chÕ biÕn.

B¶ng 1.12. Tiªu thô ®iÖn n¨ng ë c¸c TØnh cã c¬ së chÕ biÕn cµ phª

1998

1999

2000

TØnh

T T

Ghi chó

§.n¨ng (GWh)

Pmax (MW)

§.n¨ng (GWh)

Pmax (MW)

§.n¨ng (GWh)

Pmax (MW)

127.7 32.7 165.4 185.6 42.5 351.1 73.8 978.8

25.9 8.8 41.8 42.2 12.0 80 21.1 231.8

131.3 35.1 174.5 201.8 50.4 379.6 81.4 1054.1

26.4 10.0 43.7 45.7 13.7 83.2 22.5 245.2

30.7 10.2 47.9 49.7 14.1 84.8 25.0 262.4

151.2 39.3 200.5 233.4 50.0 372.0 107.6 1154 Nguån: Tæng c«ng ty ®iÖn lùc ViÖt Nam, 2001

Vïng nhiÒu tiÒm n¨ng lµ chÕ biÕn cµ phª, chÕ biÕn gç (vµ c¸c s¶n phÈm tõ gç rõng trång), ®iÖn n¨ng dïng trong n«ng nghiÖp chØ chiÕm kho¶ng 4,3% tæng ®iÖn n¨ng th−¬ng phÈm. NÕu so s¸nh víi c¸c TØnh ë §BSH th× b×nh qu©n tiªu thô ®iÖn ng−êi/n¨m lµ thÊp. B¶ng 1.3 sau tËp hîp ®iÖn n¨ng dïng trong n«ng nghiÖp vµ tiªu thô b×nh qu©n tõ 1999 ÷ 2002 cña 3 vïng ë n−íc ta.

B¶ng 1.3 : Tiªu thô ®iÖn n¨ng cña 3 vïng s¶n xuÊt

MiÒn Nam

Vïng chØ tiªu

MiÒn B¾c

464 262,63

127,5 438,95

40,71

≈ 108,8

≈ 57,4

Nguån: Tæng c«ng ty ®iÖn lùc VN, 2001- Bé NN & PTNT, 2002

Nh− vËy ®iÖn dïng trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp lµ rÊt thÊp. Nh÷ng vïng cã tiÒm n¨ng s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, chÕ biÕn n«ng l©m s¶n còng chØ b»ng 46 ÷ 50% cña vïng ®ång b»ng s«ng Hång. Nguån phÕ th¶i sinh khèi ë nh÷ng vïng nµy tuy phong phó, ch−a cã c¸ch tËn dông hîp lý. Do ®ã khai th¸c tiÒm n¨ng vÒ n¨ng l−îng t¸i t¹o tõ nguån phô phÈm n«ng l©m nghiÖp l¹i cµng cÊp b¸ch h¬n.

Tæng hîp c¸c nguån phÕ th¶i sinh khèi trong chÕ biÕn n«ng, l©m s¶n cña n−íc ta, hµng n¨m cã thÓ thu ®−îc tõ 8 ÷ 11 triÖu tÊn phÕ th¶i sinh khèi. §Ó s¶n

xuÊt 1 kWh ®iÖn b»ng nguån nhiªn liÖu nµy, cÇn kho¶ng 3 ÷ 4 kg chÊt th¶i sinh

khèi (trÊu vá mïn c−a, vá cµ phª v.v...) mçi n¨m còng t¹o ®−îc tõ 28 ÷ 3,5 triÖu

kWh ®iÖn vµ 10 ÷ 11kWt, tuy nhiªn cßn phô thuéc vµo kh¶ n¨ng tËp trung chÊt phÕ th¶i sinh khèi ë tõng vïng. B¶ng 1.4 giíi thiÖu tãm t¾t c¸c lo¹i chÊt th¶i sinh khèi tÝnh ®Õn vô s¶n xuÊt 2002 ÷ 2003 vµ kh¶ n¨ng ph¸t ®iÖn.

B¶ng 1.4. TiÒm n¨ng chÊt phÕ th¶i sinh khèi dïng ®Ó ph¸t nhiÖt ®iÖn

TT

Lo¹i sinh khèi

Kh¶ n¨ng ph¸t ®iÖn (106kWh/n¨m)

Kh¶ n¨ng ph¸t nhiÖt trong n¨m (106kWt/n¨m)

TrÊu 1 2 R¬m r¹ 3 B· mÝa 4 Vá cµ phª 5 Qu¶ dõa

Sè l−îng phÕ th¶i sinh khèi (106t/n¨m) 3,5 1,7 1,5 0,40 1,20

1,4 0,68 0,60 0,16 0,48

≈ 4,37 2,12 1,87 0,50 1,50

Vá h¹t ®iÒu

0,20

0,12

0,40

0,4

1,24

1,0 ÷ 1,24

Gç, c¸c s¶n phÈm tõ gç rõng trång Tæng céng

8,7

3.84 12,0

II. HiÖn tr¹ng, tiÒm n¨ng sö dông chÊt th¶I sinh khèi trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp phôc vô ph¸t ®iÖn - nhiÖt dïng trong kh©u lµm kh«, chÕ biÕn n«ng, l©m s¶n ë ViÖt Nam

2.1. Mét vµi tÝnh chÊt lý hãa sinh khèi vµ kh¶ n¨ng sinh nhiÖt

2.1.1. TÝnh chÊt

* Thµnh phÇn c¬ b¶n cña sinh khèi gåm: Carbon, Oxygen, Nitrogen... KÕt

D−¬ng vÒ tÝnh chÊt cña trÊu (thãc) cho thÊy ë ®é Èm víi ®iÒu kiÖn 11,5 ÷ 12% th× c¸c thµnh phÇn cña chóng nh− sau:

Thµnh phÇn

§é Èm

Tro

Carbon

Hydrogen

Oxygen

Nitrogen

L−u huúnh

11,51

17,49

35,49

4,56

30,44

0,51

2.1.2. Kh¶ n¨ng sinh nhiÖt cña phÕ phÈm sinh khèi

B¶ng 2.1. NhiÖt trÞ cña chÊt th¶i sinh khèi

TT

ChÊt th¶i sinh khèi

§é Èm %

§æi ra Kcal/Kg

1 Gç (−ít, c¾t cµnh) 2 Gç (kh«, ®Ó n¬i Èm thÊp) 3 Gç kh« 4 Gç thËt kh« Than cñi 5 B· mÝa (víi ®é Èm cao) 6 7 B· mÝa (kh«) 8 Vá cµ phª (kh«) 9 Vá trÊu (kh«) 10 Vá lóa m× 11 Th©n c©y ng« 12 Lâi ng« 13 H¹t b«ng 14 Th©n c©y b«ng kh« 15 Vá dõa Sä dõa 16 17 Ph©n sóc vËt ®ãng thµnh b¸nh 18 R¬m r¹ 19 Mïn c−a (gç) 20 Vá h¹t ®iÒu 21 Vá qu¶ døa

Gi¸ trÞ sinh nhiÖt MJ/Kg 10,9 15,5 16,6 20 29 8,2 16,2 16,0 14,4 15,2 14,7 15,4 11,9 16,4 9,8 17,9 12 14,6 - 15 18,5 - 19 24,0 - 25,0 -

2604 3703 3965 4778 6928 1960 3870 3823 3440 3631 3512 3679 2843 3918 2341 4276 2867 3488 - 3583 4420 - 4778 5056 -

40 20 15 0 5 50 13 12 9 12 12 11 24 12 40 13 12 12 - 20 12 - 20 11 ÷ 12 16 ÷ 18

§Ó tiÖn so s¸nh gi÷a chÊt th¶i sinh khèi víi chÊt ho¸ th¹ch, b¶ng 2.2 giíi

thiÖu gi¸ trÞ sinh nhiÖt cña mét sè chÊt ho¸ th¹ch.

B¶ng 2.2. NhiÖt trÞ cña c¸c chÊt ho¸ th¹ch

Nhiªn liÖu ho¸ th¹ch

§é Èm % 5

Gi¸ trÞ sinh nhiÖt KJ/Kg 31.4

Quy ®æi KCal/Kg 7502

TT 1

Than antracite

Than bitum

29.3

≈ 7.000

Than chøa mét sè bitum

18.8

4491

Than n©u

11.3

2.700

Than bïn

Than n©u viªn

20.1

4802

Than cèc viªn

23.95710

Than bïn viªn

28.5

6809

Cèc dÇu má

35.2

8410

Nguån: Biomass fuels various moder/non-tradition a fuels-FEA (1977).

Nh− vËy tõ sè liÖu b¶ng 2.1 vµ 2.2 cho thÊy gi¸ trÞ sinh nhiÖt cña tõ 2 ÷ 3 kg chÊt th¶i sinh khèi t−¬ng ®−¬ng víi 1 kg than antracid. Mçi kg than antracid lµ 1.000 ®ång, ba kg chÊt th¶i (vÝ dô trÊu) chØ lµ 30 ®ång, tøc b»ng 3% cña nhiªn liÖu ho¸ th¹ch.

2.1.3. Mét vµi tÝnh chÊt ho¸ häc cña trÊu

– CHP) t¹i Long An (1998 ÷ 2001), chóng t«i ®· tiÕn hµnh ph©n tÝch c¸c hîp chÊt s½n cã trong trÊu, ®ång thêi tham kh¶o tµi liÖu cña nhiÒu t¸c gi¶ n−íc ngoµi, cho thÊy mét sè tÝnh chÊt ho¸ häc cña trÊu nh− b¶ng sau:

B¶ng 2.3. Thµnh phÇn hãa häc trong trÊu vµ tro

Thµnh phÇn c¸c chÊt

ChÊt mÒm dÔ ch¸y ChÊt gç Cellulose Man nan & galactan Tro Tæng

Tro

% 2.06 32.83 22.53 7.66 14.50 100 82.7 12.3 3.5 0.6 0.6 0.3

SIO2 K2O P2O5 MgO CaO Na2O

2.1.4. VÒ gi¸ trÞ sinh nhiÖt thùc tÕ cña trÊu

* HiÖu suÊt lß ®èt: η2= 0,90;

* HiÖu suÊt nåi h¬i: η3 = 0,80;

* HiÖu suÊt nhiÖt cña ®éng c¬ (hoÆc tuèc bin): η4 = 0,75 ÷ 0,85; * HiÖu suÊt calorife: η5 = 0,30.

* HiÖu suÊt m¸y ph¸t ®iÖn: η6 = 0,90 ÷ 0,95 HiÖu suÊt toµn phÇn tõ b¨ng truyÒn trÊu ®Õn khi ph¸t ®iÖn 6 η = ∏ηi = 0,90 x 0,90 x 0,80 x 0,80 x 0,30 x 0,92 ≈ 0,10 i=1 Víi hiÖu suÊt tæng lµ 10%, mçi kg trÊu t¹o ®−îc 3300 kCal. Mçi kWh sinh

®−îc 860 kCal, vÒ ph−¬ng diÖn lý thuyÕt mçi kWh cÇn:

860 kCal/kWh = 2,6 Kg trÊu/kWh 330 kCal/kg trÊu

Cø mçi mét tÊn thãc ®−îc xay x¸t thu ®−îc 200 kg trÊu. Nh− vËy x¸t 1 tÊn thãc dïng c«ng nghÖ ph¸t ®iÖn cho ®−îc 77 kWh. (hay lµ 105 m· - lùc - giê). Tõ ®ã cho thÊy kh¶ n¨ng s¶n sinh n¨ng l−îng tõ trÊu ë n−íc ta lµ kh¸ lín.

2.2. Sö dông chÊt th¶i sinh khèi trong ph¸t nhiÖt ®iÖn

2.2.1. Sö dông trÊu lµm nguyªn liÖu ®èt ph¸t nhiÖt - ®iÖn lµm kh« lóa hÌ thu ë §ång b»ng s«ng Cöu Long.

Theo sè liÖu cña Tæng côc thèng kª vµ tæ chøc FAO mÊt thu ho¹ch lóa ë n−íc lµ trªn 10%. Ph¬i sÊy lµ kh©u quan träng, ¶nh h−ëng trùc tiÕp ®Õn sè l−îng,

chÊt l−îng cña h¹t. Thêi kú thu ho¹ch lóa hÌ thu ®é Èm cña h¹t thãc tõ 20 ÷ 30% vµ ®ang lµ mïa m−a, h¹t bÞ n¶y mÇm, bÞ Èm vµng, chÊt l−îng g¹o kÐm, tû lÖ g¹o

nguyªn thÊp khi xay x¸t. nÕu ®iÒu kiÖn th«ng tho¸ng tèt, h¹t lóa ë ®é Èm lµ 14%,

khi ®ã cã thÓ b¶o qu¶n ®−îc tõ 3 ÷ 4 th¸ng: ng−îc l¹i chØ ®−îc vµi tuÇn nÕu ®é Èm h¹t lµ 18% trë lªn. nÕu sö dông trÊu ®Ó ch¹y m¸y ph¸t ®iÖn, nhiÖt thø cÊp dïng ®Ó xÊy (nÕu lß ®èt theo c«ng nghÖ tÇng s«i) FBC - CHP, lµ c«ng nghÖ sÊy s¹ch.

Ngoµi thêi gian sÊy lóa, hÖ thèng FBC - CHP cßn ®ñ nhiÖt ®Ó sÊy g¹o, sÊy

c¸m, thøc ¨n gia sóc hoÆc c¸c lo¹i qu¶, cñ kh¸c v.v… Víi kho¶ng 4 ÷ 5 triÖu tÊn thãc thu ho¹ch vµ vô hÌ thu ë §ång b»ng s«ng Cöu Long trong ®iÒu kiÖn ®é Èm cao nh− trªn ®©y nh−ng kh©u lµm kh« b»ng m¸y míi chØ ®¹t d−íi 10%. Nguyªn nh©n chÝnh lµ thiÕu n¨ng l−îng, thiÕu thiÕt bÞ sÊy hoÆc thiÕt bÞ sÊy kh«ng phï hîp, gi¸ thµnh sÊy cßn cao nh−ng ch−a ®−îc øng dông réng. Còng do ®ã hao hôt lóa hÌ thu lµ lín.

2.2.2. X©y dùng nhµ m¸y c«ng nghÖ FBC - CHP t¹i XÝ nghiÖp chÕ biÕn l−¬ng thùc hai Thanh Ho¸, C«ng ty l−¬ng thùc Long An tØnh Long An

Víi tiÒm n¨ng cña trÊu trong c«ng nghÖ ph¸t ®iÖn - nhiÖt tõ 1998 ®−îc sù

hç trî cña chÝnh phñ óc trong ch−¬ng tr×nh óc - ASEAN - giai ®o¹n III ViÖn c¬ ®iÖn N«ng nghiÖp ®· phèi hîp c«ng ty l−¬ng thùc Long An x©y dùng d©y chuyÒn ph¸t nhiÖt - ®iÖn sö dông nguyªn liÖu trÊu theo c«ng nghÖ ®èt tÇng s«i theo s¬ ®å nguyªn lý sau.

®iÖn ë Long An.

I. Nåi h¬i vµ lß ®èt

1.1. L−u l−îng n−íc t¹i cöa ra cña nåi h¬i, t/h 2,5 1.2. ¸p h¬i cùc ®¹i, kG/cm2 17 1.3. NhiÖt ®é cña h¬i n−íc t¹i cöa ra cña nåi h¬i, 0C 209,9 (h¬i n−íc b·o hoµ) 1.4. NhiÖt ®é cña n−íc cung cÊp t¹i cöa vµo nåi h¬i, 0C 70 1.5. Vá nåi h¬i hîp kim 1.6. §−êng kÝnh trong, mm 1.685 1.7. ChiÒu dµi vá nåi h¬i, mm 3.600 1.8. DiÖn tÝch bÒ mÆt thu nhiÖt cña èng löa, m2 70 1.9. KiÓu v¸ch cña buång ®èt cÊu tróc v¸ch mµng 1.9. Lß ®èt kiÓu buång ®èt tÇng s«i kh«ng khÝ ®−îc cung cÊp vµo lß

DiÖn tÝch c¸t lµm nÒn, m2 1,70 §iÓm cÊp liÖu vµo lß ®èt 1 III. M¸y ph¸t

II. Tuèc bin h¬i

3.1. C«ng suÊt, kW 50 3.2. §iÖn ¸p, V 380 3.3. Sè pha 3 3.4. TÇn sè, Hz 50 3.5. HÖ sè h÷u Ých 0,8 3.6. Tèc ®é quay, min-1 1500 3.7. §iÒu chØnh tù ®éng ®iÖn ¸p

V. M¸y sÊy tÇng s«i 5.1. Sè l−îng m¸y sÊy tÇng s«i trong hÖthèng: 1 5.2. Kh¶ n¨ng gi¶m ®é Èm tõ 28% xuèng 20%, t h¹t/h 4 ÷ 5 5.3. Chi phÝ c«ng suÊt ë qu¹t, kW 32 ÷ 33

VI. M¸y sÊy th¸p

6.1. Sè l−îng m¸y sÊy th¸p, m¸y: 2 6.2. N¨ng suÊt sÊy (®−a ®é Èm tõ 20% xuèng cßn 15%), tÊn h¹t/h: 4 6.3. C«ng suÊt qu¹t, kW/1 qu¹t m¸y: 11

IV. ThiÕt bÞ trao ®æi nhiÖt 4.1. L−îng h¬i nhËn tõ hÖ thèng FBC, kg/h: 2 x 1250 = 2500 4.2. ¸p suÊt nåi h¬i, at : 4 4.3. NhiÖt ®é h¬i n−íc vµo calorife, 0C: 110 ÷ 120 4.4. NhiÖt ®é n−íc ng−ng tô, 0C: 100 4.5. L−îng kh«ng khÝ qua calorife, m3/h : 30.000 4.6. NhiÖt ®é kh«ng khÝ cña m«i tr−êng vµo calorife, 0C: 25 ÷ 30 4.7. NhiÖt ®é kh«ng khÝ ra khái calorife, 0C 75 ÷ 80 - Vµo m¸y sÊy th¸p, 0C: 60 - Vµo m¸y sÊy tÇng s«i, 0C: 110 4.8. DiÖn tÝch bÒ mÆt trao ®æi nhiÖt, m2: 500

Nhiªn liÖu (trÊu) ®−îc cung cÊp cho nåi h¬i nhê bé phËn cÊp liÖu 13. Lß ®èt tÇng s«i FBC lµm viÖc t¹o ra mét nhiÖt l−îng cung cÊp h¬i n−íc cã ap suÊt 17,5 ÷ 18 at víi l−u l−îng 2.500 kg/h vµ kÐo tuèc bin h¬i 10 quay m¸y ph¸t ®iÖn ph¸t ra ®iÖn ¸p 220/380 V, c«ng suÊt 50 kW cung cÊp ®iÖn cho nhµ m¸y sÊy (hoÆc xay x¸t) 14. Nguån h¬i ra khái tuèc bin (h¬i thø) cã ¸p suÊt 3 ÷ 4 at víi l−u l−îng 2500 kg/h, nhiÖt l−îng thu ®−îc trong mçi giê kho¶ng 1.296.000 kcal. Nguån nhiÖt s¹ch nµy cã thÓ sÊy kho¶ng 8 tÊn).

Khi hÖ thèng FBC - CHP lµm viÖc, turbine-generator ph¸t ®iÖn vµ cung cÊp cho l−íi ®iÖn néi bé cña nhµ m¸y víi ®iÖn thÕ, c−êng ®é dßng ®iÖn ®ñ ®¶m b¶o hoµ vµo m¹ng. Víi kh¶ n¨ng cung cÊp ®iÖn mçi giê lµm viÖc hÖ thèng cã thÓ thu ®−îc ≤ 50 kWh. Nguån n¨ng l−îng trªn gãp phÇn tiÕt kiÖm cho xÝ nghiÖp trong kh©u chÕ biÕn, b¶o qu¶n vµ sinh ho¹t.

VÒ chÊt l−îng tro sau khi ®èt, qua nhiÒu lÇn thùc nghiÖm, ViÖn VËt liÖu x©y dùng (Bé X©y dùng) ®· tiÕn hµnh ph©n tÝch tro sau khi ®èt, so s¸nh víi c«ng nghÖ ®ét th«ng th−êng. B¶ng sau ghi râ kÕt qu¶ ph©n tÝch, so s¸nh víi mÉu tro ®−îc mang tõ Australia (1999)

§¬n vÞ tÝnh

Ghi chó

SiO2 MKN

% %

Thanh ho¸, Long An 92,5 3,39

Tõ Australia 91,0 4,44

MKN lµ l−îng mÊt khi nung trong mÉu chñ yÕu lµ carbol vµ trÊu ch−a ch¸y hÕt.

Tro lÊy tõ nhµ m¸y FBC - CHP cña Australia (mang vÒ 4/1999)

2.2.3. Tæng hîp c¸c d¹ng lß ®èt tÇng s«i ë ViÖt Nam vµ øng dông + D¹ng FBC - CHP (®ang l¾p t¹i Thanh Ho¸ - Long An)

2.2.3.4. Sö dông vá cµ phª, mïn c−a, c¸c s¶n phÈm sinh khèi tõ gç rõng trång ®èt ph¸t nhiÖt ®Ó sÊy n«ng s¶n t¹i T©y Nguyªn, T©y B¾c.

Trªn c¬ së ph©n tÝch qui tr×nh c«ng nghÖ ®· nªu, trong ®iÒu kiÖn vèn ®Çu t− h¹n chÕ, kh¶ n¨ng thu nhËp chÊt phÕ th¶i sinh khèi ch−a thuËn lîi, trong nh÷ng n¨m 2000 ÷ 2003, ViÖn C¬ ®iÖn n«ng nghiÖp & CNSTH ®· chän hÖ thèng ®èt tÇng s«i nh»m t¹o khÝ nãng nhiÖt ®é thÝch hîp ®Ó sÊy n«ng l©m s¶n.

Kh«ng khÝ

Calorife

Lß ®èt tÇng s«i

SÊy c¸c s¶n phÈm n«ng nghiÖp cÇn s¹ch

PhÕ th¶i Kh«ng khÝ nãng

Cã nhiÖt ®é thÝch hîp

Víi lß ®èt nªu trªn, ViÖn C¬ ®iÖn NN & CNSTH ®· l¾p ®Æt hai lß sÊy t¹i

S¬n La (tõ n¨m 2001) vµ t¹i Gia Lai (tõ n¨m 2003)

Thêi gian sÊy: tõ th¸ng 9/2001 ®Õn th¸ng 10/2003

- SÊy cµ phª:

§é Èm cµ phª cÇn sÊy: W = 36-37%; §é Èm sau khi sÊy: W = 10 – 12%; Thêi gian sÊy mçi mÎ: 6 - 7h; Tæng khèi l−îng ®· sÊy: 900 tÊn.

- SÊy m¬:

§é Èm qu¶ m¬ cÇn sÊy: W = 68 – 71 %; §é Èm sau khi sÊy: W = 18 – 20%; Thêi gian sÊy 12h; §· sÊy ®−îc 120 tÊn Tæng khèi l−îng m¬ vµ cµ phª sÊy: 1020 tÊn Chi phÝ nhiªn liÖu ®èt (Vá cµ phª): 52 kg/h.

2) T¹i Gia Lai.

Sö dông c«ng nghÖ ®èt tÇng s«i ®Ó sÊy ng«, cµ phª trong 2003

Khèi l−îng sÊy: 80 tÊn

§é Èm ban ®Çu: 29 ÷ 30%. Sau 8 giê sÊy ®· h¹ ®é Èm xuèng cßn 13 ÷ 14%. Tæng chi phÝ n¨ng l−îng: ®iÖn, nh©n c«ng, KhÊu hao v.v… cho mét tÊn ng« lµ tõ

50.000 ®ång ®Õn 60.000 ®ång; KhÊu hao cho 1 tÊn cµ phª lµ 80.000 ®ång ÷

100.000 ®ång. Lîi nhuËn thu ®−îc tõ 50.000 ®ång ÷ 100.000 ®ång/tÊn. §ang më réng d©y chuyÒn trªn cho c¬ së s¶n xuÊt ë c¸c vïng kh¸c nhau.

2.2.3.2. VÒ gi¸ trÞ t¹o nhiÖt vµ hiÖu qu¶ kinh tÕ

mét tÊn than ®¸ (900.000 ®ång) víi gi¸ trÞ cña hai tÊn r−ìi vá trÊu (200.000 ®) hoÆc lµ kh«ng tèn tiÒn ®Ó cïng ®¹t ®−îc mét n¨ng l−îng nhiÖt ®Çu ra nh− nhau.

III. C«ng nghÖ sö dông chÊt phÕ th¶i sinh khèi. TriÓn väng øng dông trong n«ng nghiÖp, n«ng th«n.

3.1. C«ng nghÖ sö dông chÊt phÕ th¶i sinh khèi

HiÖn nay trªn thÕ giíi ®· h×nh thµnh nhiÒu d¹ng c«ng nghÖ kh¸c nhau nh»m

t¹o n¨ng l−îng tõ chÊt phÕ th¶i sinh khèi.

Sù chuyÓn ho¸ phÕ th¶i sinh khèi cã thÓ t¹o ra c¸c s¶n phÈm:

- NhiÖt;

- N¨ng l−îng (c¬ khÝ, ®iÖn);

- KhÝ, khÝ sinh häc;

- Nhiªn liÖu gi¸n tiÕp (viªn Ðp);

- C¸c s¶n phÈm c«ng nghiÖp (cån, ethanol, dÇu v,v...).

3.1.2. Qu¸ tr×nh biÕn ®æi sinh khèi

* NhiÖt

- §èt: nhiÖt, ®iÖn vµ n¨ng l−îng c¬ khÝ;

- KhÝ hãa: KhÝ, nhiÖt, ®iÖn;

- Carbon hãa: than.

* Hãa sinh

* VËt lý:

- Ðp: Viªn Ðp;

- Ðp: dÇu, cån.

ë c¸c n−íc ®ang ph¸t triÓn th−êng sö dông chÊt phÕ th¶i sinh khèi trong ®un

ChÊt th¶i sinh khèi

Ho¸ sinh

Ho¸ nhiÖt

Qóa tr×nh VËt lý

§èt

Ph©n nhiÖt

T¸ch, Ðp

§ãng B¸nh

Ph©n compost

KhÝ hãa

Nhiªn liÖu khÝ

Ph©n bãn

Cån, dÇu

Ch¸y

N¨ng l−îng ®iÖn

N¨ng l−îng c¬

Qóa tr×nh biÕn ®æi sinh khèi ®−îc tr×nh bµy ë h×nh 3.1.

Nhiªn liÖu r¾n N¨ng l−îng nhiÖt

H×nh 3.1. Qu¸ tr×nh biÕn ®æi chÊt phÕ th¶i sinh khèi

ViÖc lùa chän hÖ thèng ®èt cÇn c¨n cø trªn yÕu tè “®Çu vµo”. Môc tiªu chÝnh lµ ®¶m b¶o ch¸y hoµn toµn; ®¶m b¶o trong s¹ch m«i tr−êng. HiÖu suÊt cña hÖ thèng ®èt phô thuéc ®é Èm vËt liÖu cung cÊp, ®é ch¸y hoµn toµn vµ sù truyÒn nhiÖt trong hÖ thèng.

1. §ång ph¸t nhiÖt ®iÖn

HiÖn nay nhiÒu n−íc trªn thÕ giíi ®· tËn dông chÊt th¶i sinh khèi trong n«ng l©m nghiÖp ®Ó ®ång ph¸t nhiÖt - ®iÖn, víi cì c«ng suÊt tõ 100 ÷ 1000 KW, kÌm

theo s¶n xuÊt h¬i nãng phôc vô cho kh©u lµm kh« n«ng, l©m, thuû s¶n. Tuú thuéc yªu cÇu cña d©y chuyÒn c«ng nghÖ, tû lÖ gi÷a ®iÖn vµ h¬i s¶n xuÊt tõ chÊt th¶i sinh khèi cã thÓ ®iÒu chØnh thÝch hîp.

Tro sau khi ®èt lµ hîp chÊt ®−îc sö dông trong c«ng nghiÖp chÕ t¹o vËt liÖu

2. KhÝ hãa

NhiÖt ®é trong qu¸ tr×nh khÝ hãa t−¬ng ®èi cao. L−îng kh«ng khÝ cung cÊp vµo qu¸ tr×nh nµy h¹n chÕ (oxy hãa mét phÇn) sÏ biÕn sinh khèi thµnh nhiªn liÖu khÝ (50% lµ N; 20% CO vµ 15% -H2). KhÝ t¹o ra víi nhiÖt trÞ thÊp, ®−îc sö dông trong lµm kh«, kÐo turbine khÝ hoÆc lµm nhiªn liÖu cho ®éng c¬ ®èt trong.

3. NhiÖt ph©n

4. Carbon ho¸

5. Ph©n

6. HÇm yÕm khÝ (khÝ sinh häc)

ñ chÊt th¶i trong hÇm lµ mét qu¸ tr×nh vi sinh tù nhiªn lµm ph©n hñy chÊt h÷u c¬ trong ®iÒu kiÖn yÕm khÝ (thiÕu « xy). §iÒu nµy x¶y ra ë c¸c hÖ thèng kh«ng ®−îc kiÓm so¸t nh− trong c¸c ®èng phÕ th¶i, c¸c b·i r¸c hoÆc trong c¸c ®iÒu kiÖn cã kiÓm so¸t (nh− c¸c lß khÝ sinh häc, c¸c b·i r¸c cã kiÓm so¸t v.v...) Môc ®Ých chÝnh cña c«ng nghÖ yÕm khÝ lµ t¹o khÝ n¨ng l−îng cao (chøa ®Õn 70% khÝ mª tan); t¹o ra ph©n vµ lµm gi¶m « nhiÔm m«i tr−êng. Qu¸ tr×nh nµy gäi lµ “lªn men”.

m« c¸c lo¹i hÇm yÕm khÝ.

§¬n vÞ: m3

Cì hÇm

10 - 20

< 200

< 2000

§èi t−îng sö dông

Dïng cho sinh ho¹t gia ®×nh

Cung cÊp ®iÖn th¾p s¸ng cho liªn hé

Tr¹m, tr¹i ch¨n nu«i c¬ së chÕ biÕn

7. Lªn men (cån)

§−êng, cÆn vµ c¸c chÊt h÷u c¬ senlul« ®−îc biÕn ®æi nhê vi khuÈn vµ chuyÓn sang c¸c s¶n phÈm cã gèc r−îu cån. S¶n phÈm ethanol t−¬ng ®èi tinh khiÕt sau khi ®−îc ch−ng cÊt. C«ng nghÖ nµy ph¸t triÓn réng v× r−îu ®−îc dïng phæ biÕn. Do ®ßi hái vèn ®Çu t− lín vµ cÇn nhiÒu nguyªn liÖu “®Çu vµo”, c«ng nghÖ lªn men ch−a cã hiÖu qu¶ cao.

8. §ãng b¸nh

Th−êng sö dông chÊt th¶i sinh khèi ë d¹ng gèc (vá dõa, chÊt h÷u c¬ ph¬i kh«: mïn c−a, vá trÊu ...) ®ãng thµnh b¸nh víi ®−êng kÝnh viªn Ðp lµ 55 - 65 mm, träng l−îng mçi b¸nh tõ 5 kg ®Õn 50 kg. ChÊt l−îng ch¸y, hiÖu suÊt thu håi nhiÖt cao h¬n khi ®èt cñi (hoÆc ®èt than hÇm).

9. BÕp ®un c¶i tiÕn

HiÖu suÊt sö dông nhiÖt ≈10%. Dïng bÕp c¶i tiÕn t¨ng hiÖu suÊt nhiÖt lªn kho¶ng 30%. Qua qu¸ tr×nh sö dông bÕp ®un ®· dÇn dÇn ®−îc hoµn thiÖn, hiÖu suÊt nhiÖt t¨ng ®¸ng kÓ. Tuy nhiªn bÕp ®un c¶i tiÕn còng chØ phï hîp víi gç (cñi); cßn c¸c chÊt th¶i sinh khèi kh¸c Ýt ®−îc dïng v× nhiÒu lý do, trong ®ã cã vËn chuyÓn vµ kho cÊt gi÷.

3.2. TriÓn väng ph¸t triÓn c«ng nghÖ ®èt tÇng s«i sö dông chÊt phÕ th¶i sinh khèi ®Ó ph¸t nhiÖt - ®iÖn (xem thªm phô lôc 4; 5; 6)

3.2.1. Sö dông chÊt phÕ th¶i sinh khèi dïng trong c«ng nghÖ nhiÖt ®iÖn.

Nguyªn liÖu truyÒn thèng t¹o ra n¨ng l−îng ë c¸c n−íc lµ: nhiÖt ®iÖn, thñy ®iÖn, than, nhiªn liÖu láng vµ n¨ng l−îng t¸i t¹o. Theo tµi liÖu cña Ng©n hµng thÕ

giíi: c¸c n−íc ph¸t triÓn Ch©u ©u, B¾c Mü ®i ®Çu trong viÖc ph¸t triÓn sö dông n¨ng l−îng t¸i t¹o, c«ng suÊt cã n¬i lªn ®Õn 4.000 kW/tæ m¸y ph¸t chiÕm 6%/tæng n¨ng l−îng ph¸t ra. Còng theo dù b¸o cña Ng©n hµng thÕ giíi ®Õn n¨m 2010 sÏ cã kho¶ng 50.000 MW, ®−îc ph¸t ®iÖn b»ng chÊt phÕ th¶i sinh khèi.

C¸c n−íc Mü, Trung Quèc, NhËt B¶n, Ên §é... vµ c¸c n−íc ASEAN: Myama, Philippines, Insonesia, Th¸i Lan, Malaysia... ®· tËn dông chÊt th¶i sinh khèi (trÊu, b· mÝa, mïn c−a...) lµm nhiªn liÖu ®èt theo c«ng nghÖ míi (c«ng nghÖ tÇng s«i) ®Ó ph¸t ®iÖn, phôc vô ®êi sèng vµ s¶n xuÊt. Nhµ m¸y dïng chÊt th¶i sinh khèi th−êng cã c«ng suÊt tõ 50 - 4000 kW, víi mét l−îng h¬i lín, do ®ã còng ®Æt bªn c¹nh c¸c nhµ m¸y sÊy, chÕ biÕn n«ng s¶n, thuû s¶n. Riªng ch−¬ng tr×nh hîp t¸c theo kªnh Australia - ASEAN ®· h×nh thµnh 4 d©y chuyÒn c«ng nghÖ: Indonesia sö dông mïn c−a ®èt theo c«ng nghÖ tÇng s«i dïng ph¸t nhiÖt ®iÖn (55 kW), h¬i

thø cÊp dïng sÊy gç, víi l−îng h¬i 2,5 tÊn/h. ë Philippin dïng c«ng nghÖ tÇng s«i ®Ó s¶n xuÊt nhiÖt ®iÖn vµ d©y chuyÒn, c«ng nghÖ nµy ®−îc l¾p ®Æt bªn c¹nh nhµ m¸y s¶n xuÊt c¸c s¶n phÈm gia ®×nh b»ng m©y tre, c«ng suÊt tæ m¸y ph¸t ®iÖn 100

kW h¬i cung cÊp tõ nåi h¬i theo c«ng nghÖ tÇng s«i 3,0 at. ë Th¸i Lan sö dông c«ng nghÖ ®èt (tÇngs«i) nguyªn liÖu ®èt lµ phô phÈm cña dõa (x¬ vá, mïn dõa...) víi c«ng suÊt 250 kW, cung cÊp h¬i 10t/h (30 at) dïng sÊy c¸c s¶n phÈm tõ qu¶ dõa ®Ó xuÊt khÈu. TËp ®oµn c«ng nghiÖp nÆng Mitsubishi ®· l¾p ®Æt 15 d©y chuyÒn c«ng nghÖ sö dông trÊu vµ ho¹t ®éng h¬n 16 n¨m t¹i Malaisia, Mianma víi c«ng suÊt tõ 150 ®Õn 445 kW, mçi kWh. tiªu thô tõ 3,0 ®Õn 5 kg trÊu. Víi

c«ng nghÖ cao trÊu sau khi ®èt sÏ t¹o tro cã mµu tr¾ng, øng dông trong s¶n xuÊt vËt liÖu x©y dùng. Mü, Australia, NhËt, Italia sö dông c«ng nghÖ ®ång ph¸t nhiÖt ®iÖn t¹i vïng cã nhiÒu nguyªn liÖu “®èt”.

Tãm l¹i, c«ng nghÖ ®èt chÊt phÕ th¶i sinh khèi dïng trong n«ng nghiÖp ®−îc

+ T¹o ®−îc l−îng h¬i lín, tõ ®ã cung cÊp cho turbin ph¸t ®iÖn;

+ ThiÕt bÞ t¹o nhiÖt h×nh thµnh trong nåi h¬i;

+ L−îng h¬i (thø cÊp) tõ c«ng nghÖ ®èt nµy lµ d¹ng c«ng nghÖ s¹ch cã thÓ sö dông ®Ó sÊy thãc g¹o, sÊy s¶n phÈm cña n«ng, l©m, thñy, h¶i s¶n chÊt l−îng cao h¬n.

3.2.2. VÒ møc ®é øng dông:

1) Sö dông sinh khèi ®Ó ph¸t ®iÖn vµ thu håi nhiÖt. C«ng nghÖ ®ång ph¸t nhiÖt - ®iÖn ®· t¨ng lªn trong thËp kû võa qua. ë Mü s¶n xuÊt ®iÖn n¨ng tõ chÊt phÕ th¶i sinh khèi t¨ng 7%/n¨m trong giai ®o¹n 1990 - 1994. Céng ®ång Ch©u ©u cã c¸c ch−¬ng tr×nh nghiªn cøu kh¸c nhau lµm t¨ng kh¶ n¨ng sö dông chÊt th¶i sinh khèi lªn ®Õn 15% tæng tiªu thô n¨ng l−îng.

2) C«ng nghÖ thiªu vµ ®èt: C«ng nghÖ thiªu vµ ®èt ®· ph¸t triÓn trong suèt 20 n¨m qua do ®ã sö dông ngµy cµng nhiÒu chÊt th¶i sinh khèi vµ phÕ th¶i. C«ng nghÖ thiªu ®èt chñ yÕu dùa vµo nhiªn liÖu vµ phÕ th¶i tõ gç, mïn c−a v.v... N−íc

dÉn ®Çu trong lÜnh vùc nµy lµ Mü vµ c¸c n−íc Ch©u ©u. HÖ thèng ®èt hót giã tù nhiªn lµ lo¹i lß thiªu ®èt phæ biÕn ë c¬ së c«ng nghiÖp n«ng th«n víi gç lµ nhiªn liÖu chÝnh.

3) C¸c qu¸ tr×nh khÝ hãa cña sinh khèi: qu¸ tr×nh khÝ ho¸ ®· ®−îc ¸p dông tõ kho¶ng 10 n¨m trë l¹i ®©y. HiÖn nay c«ng nghÖ nµy ®ang sö dông than hÇm vµ

nhiªn liÖu cã khèi l−îng riªng cao nh− gç, vá dõa. ë Th¸i Lan vµ Philippin phæ

biÕn lµ khÝ hãa trÊu, cßn ë Brazil, Ên §é vµ Trung Quèc lµ khÝ hãa b· mÝa. C«ng

nghÖ nµy còng ®−îc øng dông ë c¸c n−íc c«ng nghiÖp, ®Æc biÖt ë c¸c n−íc §Þa Trung H¶i. §©y lµ c«ng nghÖ cã nhiÒu høa hÑn.

5) C«ng nghÖ sinh khèi ph©n huû yÕm khÝ: ë nhiÒu n−íc ®Æc biÖt lµ Ên §é, Trung Quèc ®· sö dông réng r·i n¨ng l−îng th«ng qua hÇm ñ yÕm khÝ. Theo sè liÖu cña c¸c chuyªn gia Trung Quèc, hÇm khÝ sinh vËt ë Trung Quèc lµ trªn 5 triÖu vµ ë Ên §é trªn 1 triÖu hé gia ®×nh cã hÇm khÝ sinh vËt víi quy m« nhá. HÇu hÕt c¸c hÇm nµy dïng ®Ó t¹o khÝ. HiÖn nay c¸c n−íc nµy ®ang b¾t ®Çu triÓn khai c¸c hÇm yÕm khÝ lín. ë ViÖt Nam cã trªn 3000 hÇm. ë Indonesia, cã kho¶ng 100 hÇm ®ang ho¹t ®éng b»ng ph©n gia sóc.

B¶ng 3.2: C¸c øng dông xö lý yÕm khÝ trong c¸c n−íc kh¸c nhau trªn thÕ giíi

N−íc

N−íc th¶i thµnh phè

N−íc th¶i c«ng nghiÖp

ChÊt th¶i h÷u c¬

Braxil Columbia Mexico Bolivia Ecuador India China Th¸i Lan Malaysia Indonesia ViÖt Nam Lµo Cambodia Morocco

+++ ++ ++ + + +++ ++ 0 0 + 0 0 0 +

+++ ++ ++ 0 0 +++ ++ ++ + + + 0 0 0

0 0 0 * 0 * * ** ** * 0 0 0 0 *

3.3. Mét vµi ®Æc ®iÓm vµ h¹n chÕ sinh khèi dïng qu¸ tr×nh ph¸t triÓn c«ng nghÖ ®ång ph¸t ®iÖn - nhiÖt

3.3.1. Mét vµi ®Æc tr−ng cña chÊt phÕ th¶i sinh khèi ë ViÖt Nam.

Thµnh phÇn c¬ b¶n cña sinh khèi lµ æn ®Þnh, bao gåm:

Carbon: 40 - 50%;

Oxy: 40 - 44%;

Hydro: 6%.

1) TÝnh s½n cã cña sinh khèi

2) TÝnh phô thuéc mïa vô

3) Xö lý s¬ bé vµ t¸ch t¹p chÊt

3.3.2. Nh÷ng h¹n chÕ khi sö dông phÕ th¶i sinh khèi trong n«ng nghiÖp

1) TiÒm n¨ng chÊt th¶i sinh khèi lµ rÊt lín. Tuy nhiªn ®Ó biÕn tiÒm n¨ng nµy thµnh hiÖn thùc cÇn c¸c kiÕn thøc c«ng nghÖ, thiÕt bÞ vµ c¬ chÕ, chÝnh s¸ch phï hîp. KÕt qu¶ ®iÒu tra ë c¬ së s¶n xuÊt vµ c¸c chuyªn gia trong lÜnh vùc sö dông n¨ng l−îng t¹i m−êi hai TØnh cã nhiÒu chÊt phÕ th¶i sinh khèi cho thÊy râ: chÊt phÕ th¶i sinh khèi tuy cã nhiÒu, nh−ng míi sö dông gç, cñi ®Ó ®un nÊu; trÊu, vá cµ phª vµ c¸c chÊt phÕ th¶i kh¸c ®Òu bÞ th¶i bá, kh«ng (hoÆc rÊt Ýt) sö dông. Nguyªn nh©n chÝnh lµ thiÕu kinh nghiÖm, c«ng nghÖ, th«ng tin, ph−¬ng ph¸p sö dông. Do chÝ phÝ ®Çu t− cao, mÆc dï cã th«ng tin nh−ng ng−êi d©n kh«ng thÓ bá tiÒn ®Ó x©y dùng nh÷ng d©y chuyÒn ®ång ph¸t nhiÖt ®iÖn, hoÆc sö dông nhiÖt ®Ó lµm kh« n«ng s¶n víi gi¸ thµnh ban ®Çu cao.

tr×nh hîp t¸c kinh tÕ kü thuËt óc - ASEAN (pha 3) ®Òu cho thÊy: ®Ó vËn hµnh mét hÖ thèng ®ång ph¸t nhiÖt ®iÖn tõ sinh khèi ®ßi hái kü n¨ng thao t¸c thµnh thôc, quan t©m nhiÒu ®Õn vËn hµnh, b¶o d−ìng. Nh÷ng c¬ së nhiÒu chÊt th¶i sinh khèi ®−îc, sö dông ®Ó ®ång ph¸t nhiÖt ®iÖn ®¶m b¶o c«ng suÊt ph¶i lín, (>200 kW) míi mang l¹i hiÖu qu¶, hÖ thèng ®ång ph¸t cÇn cung cÊp ®ñ n¨ng l−îng cho qu¸ tr×nh chÕ biÕn trong néi bé nhµ m¸y, ®ång thêi tiÕt kiÖm n¨ng l−îng cho c¬ së øng dông.

- VÒ chi phÝ ®Çu t−

Do hiÖu suÊt lß h¬i thÊp, dÉn ®Õn hiÖu suÊt ph¸t ®iÖn thÊp vµ suÊt ®Êu t− cao.

B¶ng 3.3 giíi thiÖu hiÖu suÊt nhµ m¸y ®ång ph¸t nhiÖt ®iÖn vµ suÊt ®Çu t−.

B¶ng 3.3. HiÖu suÊt nhµ m¸y ph¸t nhiÖt ®iÖn vµ suÊt ®Çu t−.

C¸c th«ng sè

Ghi chó

Ph¸t nhiÖt ®iÖn b»ng sinh khèi

Nhµ m¸y nhiÖt ®iÖn b»ng than

HiÖu suÊt nhµ m¸y %

USD/kW

1.100 ÷ 1.500

1500 ÷ 1.600

®iÓn h×nh:

- TËp ®oµn c«ng nghiÖp nÆng Mitsuibishi (NhËt) ®· x©y dùng 15 d©y chuyÒn sö dông chÊt th¶i sinh khèi ®ång ph¸t ®iÖn nhiÖt t¹i Myanmar, c«ng suÊt 445 kW, ®¶m b¶o cung cÊp ®ñ n¨ng l−îng cho mét nhµ m¸y chÕ biÕn g¹o xuÊt khÈu (xay

x¸t, ®¸nh bãng 100÷150 tÊn g¹o/ngµy ®ªm). H¬i qu¸ nhiÖt: 5.500 kg/h, ¸p xuÊt h¬i: 20 at. Chi phÝ trÊu ®Ó ®èt: 4 kg/h. Tro cña trÊu sau khi ®èt b»ng c«ng nghÖ nµy cã mµu tr¾ng, thµnh phÇn: Si02 lµ 96%, sö dông trong c«ng nghÖ pha trén vËt liÖu x©y dùng. SuÊt ®Çu t− cao (gåm 2000 USD/kW).

- T¹i Indonesia

Vïng ngo¹i « thµnh phè Giacata, theo ch−¬ng tr×nh hîp t¸c óc - ASEAN, mét nhµ m¸y chÕ biÕn gç ®· sö dông mïn c−a ®èt theo c«ng nghÖ tÇng s«i, l¾p ®Æt

- Theo ch−¬ng tr×nh hîp t¸c kinh tÕ kü thuËt óc - ASEAN víi nguån vèn tµy

trî kh«ng hoµn l¹i (cña CP.óc), t¹i Th¸i Lan ®· l¾p ®Æt nhµ m¸y ®ång ph¸t nhiÖt ®iÖn c«ng suÊt 250 kW. Nguyªn liÖu ®èt lµ chÊt phÕ th¶i sinh khèi tõ vá dõa vµ môn dõa.

* * *

KÕT LUËN - KIÕN NGHÞ

KÕT luËn

1. VÊn ®Ò sö dông chÊt phÕ th¶i sinh khèi nh»m t¹o ra nguån nhiÖt - ®iÖn lµ hÕt søc cÊp b¸ch ®èi víi n−íc ta. Thùc hiÖn ®Çy ®ñ c«ng nghÖ nµy sÏ mang l¹i lîi Ých tæng hîp vÒ kinh tÕ - x· héi - m«i tr−êng ®Æc biÖt lµ vïng n«ng th«n nhiÒu nguyªn liÖu, nh−ng thiÕu n¨ng l−îng.

2. ë ViÖt Nam c¸c d¹ng phÕ phÈm sinh khèi nhiÒu nhÊt lµ trÊu tõ c¸c c¬ së xay x¸t ë §BSCL, mïn c−a vµ vá bµo tõ c¸c nhµ m¸y chÕ biÕn gç (vµ tre nøa) cã nhiÒu tiÒm n¨ng øng dông c«ng nghÖ ®ång ph¸t nhiÖt - ®iÖn. Hµng n¨m nguån phÕ th¶i sinh khèi tõ s¶n xuÊt, chÕ biÕn n«ng l©m s¶n cã thÓ th¶i ra hµng triÖu tÊn, ®¶m b¶o cho c¸c nhµ m¸y ®ång ph¸t nhiÖt ®iÖn vËn hµnh cung cÊp n¨ng l−îng cho kh©u xay x¸t, lµm kh« vµ chÕ biÕn n«ng l©m s¶n.

KIÕN NGHÞ

2. Tr−íc m¾t Nhµ n−íc trî gióp vèn cho mét vµi c¬ së cã nhiÒu “nguyªn liÖu ®Çu vµo” x©y dùng d©y chuyÒn ®ång ph¸t nhiÖt - ®iÖn t¹i mét chî g¹o ë §ång b»ng s«ng Cöu long vµ mét xÝ nghiÖp chÕ biÕn s¶n phÈm gç vµ gç rõng trång t¹i T©y Nguyªn.

Hµ Néi, 11/2002 Chñ tr× ®Ò tµi nh¸nh

GS.TSKH. Ph¹m V¨n Lang

ViÖn c¬ ®iÖn n«ng nghiÖp & CNSTH