VẤN ĐỀ BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG CỦA
TRANH SƠN MÀI MỸ THUẬT VIỆT NAM
Trong xu thế hội nhập và phát triển mạnh mẽ, vấn đề giữ gìn
“bản sắc dân tộc” luôn đựoc Đảng và Nhà nước quan tâm sâu sắc, làm nền tảng
tinh thần, là động lực phát triển xã hội để xây dựng đất nước. Bởi trong xu thế toàn
cầu hoá, chúng ta không thể không hoà nhập với các nước trong trao đổi kinh tế,
văn hoá, nghệ thuật...
Vấn đề dặt ra ở đây là: Chúng ta làm gì? và sẽ làm gì để giữ một nét riêng trong xu
thế toàn cầu hoá ấy? Khi mà hôm qua ở Tây bán cầu các hành vi ứng xử trong kinh
tế, văn hoá diễn ra thì hôm nay, ở Đông bán cầu cũng xảy ra tương tự. Nó có sức
mạnh của một phản ứng dây chuyền. Nếu như, chỉ 5 năm trước đây, chúng ta còn
xa lạ với Instalation, Performan, Pop Art, Video of Art, land Art... thì hôm nay,
trong đời sống nghệ thuật nó như đã tồn tại tư lâu. Sự mặc nhiên công nhận những
hình thức nghệ thuật mới này chỉ ra rằng: Rồi đời sống nghệ thuật thế giới có gì thì
ở Việt Nam ta sẽ có cái đó, và ngược lại, vấn đề chỉ là thời gian.
Trong bối cảnh đó, để văn hoá mỹ thuật Việt Nam đưa ra một nét riêng, độc đáo,
mang bản sắc văn hoá dân tộc, không pha trộn, thì chỉ có sơn mài là cái mà chúng
ta bàn tới. Vì sao lại như vậy? Câu trả lời nằm ngay tại cây sơn và nghề sơn cổ
truyền có từ hàng ngàn năm trước,
Như chúng ta đã biết, cả một dải Đông á có rất nhiều nước trồng được cây sơn
như: Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Cam Pu Chia..., nhưng không có nơi nào
có chất lượng tốt như ở vùng đồi Trung du- Phú Thọ. Thiên nhiên ưu đãi cho vùng
đất này có được một loại cây có chất lượng nhựa sơn tốt nhất. Hầu hết các nước đã
sử dụng loại sơn này trong lĩnh vực mỹ nghệ và rất thành công như: Nhật bản,
Trung Quốc. Nhưng chưa có nước nào trên thế giới lại sử dụng chất liệu sơn này
trong lĩnh vực hội hoạ. Duy nhất chỉ có ở Việt Nam.
Nền hội hoạ Việt Nam chỉ mới có từ khi trường Mỹ thuật Đông Dương được thành
lập từ những năm 30 của thế kỷ trước, khi hội hoạ thế giới đã chuyển sang thời kỳ
hậu ấn tượng. Chúng ta phải cám ơn người Pháp vì đã mở trường chính quy đào
tạo về mỹ thuật. Và cũng nhờ có nhóm hoạ sỹ trường mỹ thuật Đông Dương mà
sơn mài từ chất liệu mỹ nghệ hàng ngàn năm, trở thành chất liệu trong sáng tác hội
hoạ. Kể từ đó sơn mài được coi là chất liệu truyền thống độc đáo của Việt Namnó
tồn tại và phát triển dọc theo chiều dài lịch sử dân tộc.
Xuất hiện từ chính đời sống dân tộc, được chắt lọc thành những nét tinh hoa trong
trang trí đền chùa, đã từ lâu sơn mài đựoc coi là một chất liệu truyền thống, độc
đáo của Việt Nam, đặc biệt sơn mài đã được các hoạ sỹ trường mỹ thuật Đông