B NH ÁN TH T MIÊN – TH TÂM TH NỆ Ấ Ể Ậ
D NGƯƠ HƯ
Posted 15/04/2009 by phucbacsi1983 in B NH ÁN ĐÔNG YỆ. Th :ẻB t mấ ị, B nh ánệ,
Tâm Th n d ng hậ ươ ư, Th t miênấ. Đ l i ph n h iể ạ ả ồ
I.PH N HÀNH CHÍNHẦ
-H và tên b nh nhân: ọ ệ LÊ TH DI MỊ Ễ
-Gi i: Nớ ữ
-Tu i: 31ổ
-Đ a ch : 131 Tr n Phú, Huị ỉ ầ ế
-Ngh nghi p:ề ệ
-Ngày gi vào vi n: 8 gi 20 phút ngày 09/04/2009ờ ệ ờ
-S vào vi n: 215ố ệ
-Lí do vào vi n: Đau đ u, m t ngệ ầ ấ ủ
-Ngày thăm khám: ngày 10/04/2009
-Ngày làm b nh án: ngày 12/04/2009ệ
II.B NH SỆ Ử
1.Quá trình b nh lý:ệ
B nh kh i phát h n m t năm v i tình tr ng đau đ u âm , m t ng , khó vào gi c ng ,ệ ở ơ ộ ớ ạ ầ ỉ ấ ủ ấ ủ
d th c gi c, d h i h p, d h t ho ng, th nh tho ng có c m giác đánh tr ng ng c.ễ ứ ấ ễ ồ ộ ễ ố ả ỉ ả ả ố ự
B nh nhân đã đi u tr tây y nhi u l n nh ng không đ nên xin vào b nh vi n Y h c cệ ề ị ề ầ ư ỡ ệ ệ ọ ổ
truy n đi u tr .ề ề ị
Thăm khám khi vào vi n:ệ
♣ M ch 70 l n/phútạ ầ
♣ Nhi t đ 370Cệ ộ
♣ Huy t áp 110/70 mmHgế
♣ Cân n ng 50kgặ
♣ Chi u cao 1m60ề
♣ Nh p th 18 l n/phútị ở ầ
♣ B nh nhân t nh táo, ti p xúc t tệ ỉ ế ố
♣ Ng i m t m i, y u s cườ ệ ỏ ế ứ
♣ Đau đ u âm vùng đ nhầ ỉ ỉ
♣ M t ng , d h i h p, d h t ho ng, đánh tr ng ng cấ ủ ễ ồ ộ ễ ố ả ố ự
♣ Không ho, không khó thở
♣ Nh p tim đ u, không nghe ti ng tim b nh lýị ề ế ệ
♣ B ng m m, không ch ngụ ề ướ
♣ Các c quan khác ch a phát hi n b nh lýơ ư ệ ệ
2.Ti n s :ề ử
-B n thân: không m c các b nh khácả ắ ệ
-Gia đình: không ai m c b nh liên quanắ ệ
PH N THĂM KHÁM ĐÔNG YẦ
I.V ng:ọ
-Còn th n, ng i m t m i, y u s cầ ườ ệ ỏ ế ứ
-Th tr ng trung bình, da lông nhu n,ể ạ ậ
-Không phù th ngủ
-C nh c bình th ng, không teo c .ơ ụ ườ ơ
-S c m t kém t i, s c môi nh t.ắ ặ ươ ắ ợ
-Ch t l i nh t, rêu l i tr ng, m ng, t, l i không to b u, không có d u răngấ ưỡ ạ ưỡ ắ ỏ ướ ưỡ ệ ấ
II.Văn:
-Ti ng nói nh y u, bi ng nóiế ỏ ế ế
-Th bình th ng, h i th không hôiở ườ ơ ở
-Không ho, không n c, không nôn m aấ ử
III.V n:ấ
-S l nh, s gió, thích m, không s tợ ạ ợ ấ ố
-Không t hãn, không đ o hãnự ạ
-Ăn u ng bình th ng, nh ng không ngon mi ng, không thèm ănố ườ ư ệ
-Không khát n cướ
-Ti u trong nhi u, ti u đêm nhi u l n (2 l n), không ti u khó, không rát bu tể ề ể ề ầ ầ ể ố
-Đ i ti n phân s t, kê minh ti t tạ ệ ệ ế ả
-Đau đ u vùng đ nh âm , đau m i l ngầ ỉ ỉ ỏ ư
-Không ù tai
-H i h p, d s hãi, đánh tr ng ng c, h đ ng thì h i h p, không đau b ng, khó ch uồ ộ ễ ỡ ố ự ễ ộ ồ ộ ụ ị
vùng ng c, không ho suy nự ễ
-M t ng , khó vào gi c ng , ng không sâu, d th c gi cấ ủ ấ ủ ủ ễ ứ ấ
-Kinh nguy t bình th ngệ ườ
IV.Thi t:ế
-M ch t nh cạ ế ượ
-Ng i l nh, chân tay l nh, lòng bàn tay chân l nhườ ạ ạ ạ
-B ng không u c c, thi n ánụ ụ ệ
V.Bi n ch ng lu n trệ ứ ậ ị
• Lý ch ngứ
o B nh t ng ph Tâm, Th nệ ở ạ ủ ậ
• Hàn ch ng:ứ
o S c m t không t i, s c môi nh tắ ặ ươ ắ ạ
o Ch t l i nh t, rêu l i tr ng, m ng, tấ ưỡ ạ ưỡ ắ ỏ ướ
o Ti u trong, nhi u, ti u đêm nhi uể ề ể ề
o Kê minh ti t t , đ i ti n phân s tế ả ạ ệ ệ
o Ng i l nh, chân tay l nh, lòng bàn tay chân l nh, s l nh, thích mườ ạ ạ ạ ợ ạ ấ
• H ch ngư ứ
o B nh m c đã lâuệ ắ
o Ng i m t m i, y u s cườ ệ ỏ ế ứ
o S c m t không t i, s c môi nh tắ ặ ươ ắ ạ
o Ti ng nói nh y u, bi ng nóiế ỏ ế ế
o Thi n ánệ
o M ch tạ ế
• Ch n đoán b nh danh : Th t miên (B t m )ẩ ệ ấ ấ ị
• Ch n đoán bát c ng : Lý h hànẩ ươ ư
• Ch n đoán t ng ph : Tâm Th nẩ ạ ủ ậ
• Ch n đoán nguyên nhân: N i nhân (Bi, T )ẩ ộ ư
• Pháp đi u tr : Ôn b th n d ng, d ng tâm an th n, đ nh chíề ị ổ ậ ươ ưỡ ầ ị
Ch n đoán bát c ng đây là lý h hàn. Lý là do b nh liên quan đ n t ng tâm, th n.ẩ ươ ở ư ệ ế ạ ậ
Tâm v i bi u hi n m t ng , h i h p, d s hãi, h t ho ng, đánh tr ng ng c, h đ ngớ ể ệ ấ ủ ồ ộ ễ ợ ố ả ố ự ễ ộ
thì h i h p, s c m t nh t. Th n v i bi u hi n đau m i l ng, ti u đêm nhi u l n, kêồ ộ ắ ặ ợ ậ ớ ể ệ ỏ ư ể ề ầ
minh ti t t , s l nh, ng i l nh, tay chân l nh, lòng bàn tay chân l nh. H là do b nhế ả ợ ạ ườ ạ ạ ạ ư ệ
m c t ng đ i lâu kèm bi u hi n ng i m t m i, y u s c, ti ng nói nh , bi ng nói,ắ ươ ố ể ệ ườ ệ ỏ ế ứ ế ỏ ế
s c m t không t i, s c môi nh t, và m ch T . Hàn S c m t không t i, s c môiắ ặ ươ ắ ợ ạ ế ắ ặ ươ ắ
nh t, ch t l i nh t, rêu l i tr ng, m ng, t, ti u trong, nhi u, ti u đêm nhi u, kêạ ấ ưỡ ạ ưỡ ắ ỏ ướ ể ề ể ề
minh ti t t , đ i ti n phân s t, ng i l nh, chân tay l nh, lòng bàn tay chân l nh, sế ả ạ ệ ệ ườ ạ ạ ạ ợ
l nh, thích m.ạ ấ
Ch ng th t miên, b t m th ng liên quan đ n các t ng ph Can Đ m Tâm Tỳ vàứ ấ ấ ị ườ ế ạ ủ ở
Th n trong đó ch y u là t ng Tâm và Can.ậ ủ ế ạ
Tâm ch ngũ t ng, công năng sinh lý c a nó ch y u 2 ph ng di n ch v th nủ ạ ủ ủ ế ở ươ ệ ủ ề ầ
minh và ch v huy t m ch. Tâm ch th n minh. Thiên ‘Tuyên Minh Ngũ Khí’ (TV nủ ề ế ạ ủ ầ ấ
23) ghi : ‘Tâm tàng th n”, các ho t đ ng v tinh th n, ý th c, t duy có liên h đ nầ ạ ộ ề ầ ứ ư ệ ế
Tâm. Khi Tâm khí h thì tinh th n, ý th c, ho t đ ng t duy bao g m c công năngư ầ ứ ạ ộ ư ồ ả
c a th n chí, tình chí và ngôn ng b ch ng ng i, nh thiên B n th n sách Linh khuủ ầ ữ ị ướ ạ ư ả ầ
nói” Tâm khí h thì bi, Th n th ng thì s hãi, cho nên xu t hi n các ch ng h i h pư ầ ươ ợ ấ ệ ứ ồ ộ
không yên, m t ng hay quên, tinh th n ho ng h t…ấ ủ ầ ả ố
Can ch a huy t và tàng h n, ch s ti t. Ban ngày, huy t chu du kh p cùng c th đứ ế ồ ủ ơ ế ế ắ ơ ể ể
dinh d ng cho các khí quan t ng ph , ban đêm huy t ph i quy v Can đ d ng h n.ưỡ ạ ủ ế ả ề ể ưỡ ồ
Trái l i can huy t b t túc, can m t s nuôi d ng thì s ti t kém, ban đêm huy tạ ế ấ ấ ự ưỡ ơ ế ế
không quy v Can, th n th c không đ c nuôi d ng, h n không có n náu s sinh raề ầ ứ ượ ưỡ ồ ẩ ẽ
chóng m t, hoa m t, m t ng hay mê, s hãi…ặ ắ ấ ủ ợ
Vì v y t t c các b nh lý các t ng khác cu i cùng s nh h ng đ n 2 t ng Tâm vàậ ấ ả ệ ở ạ ố ẽ ả ưở ế ạ
Can làm cho Tâm không tàng th n, Can không tàng h n d n đ n th t miên, b t m .ầ ồ ẫ ế ấ ấ ị
Th t miên (b t m ) trên b nh nhân này liên quan đ n t ng Tâm và Th n, ch ng h u ấ ấ ị ệ ế ạ ậ ứ ậ ở
đây là Tâm Th n d ng h . Tâm Th n d ng h là ch ph n d ng c a Tâm Th nậ ươ ư ậ ươ ư ỉ ầ ươ ủ ậ
b t túc, m nh môn h a suy m t s s i m đ n n i hình thành các ch ng h u âm hànấ ệ ỏ ấ ự ưở ấ ế ỗ ứ ậ
th nh trong, huy t đi b tr , th y th p đ ng.ị ở ế ị ứ ệ ủ ấ ứ ọ
H ch ng bi u hi n ng i m t m i, y u s c, ti ng nói nh , bi ng nói, s c m tư ứ ể ệ ườ ệ ỏ ế ứ ế ỏ ế ắ ặ
không t i, s c môi nh t, và m ch T . D ng h sinh ngo i hàn bi u hi n s l nh,ươ ắ ợ ạ ế ươ ư ạ ể ệ ợ ạ
ng i l nh, tay chân l nh, lòng bàn tay chân l nh, ch t l i nh t, rêu l i tr ng m ngườ ạ ạ ạ ấ ưỡ ạ ưỡ ắ ỏ
t, không khát, thích m, ti u trong nhi u, đ i ti n phân s t, kê minh ti t t .ướ ấ ể ề ạ ệ ệ ế ả
Tâm d ng h bi u hi n m t ng , h i h p, h đ ng thì h i h p, d s hãi, h tươ ư ể ệ ấ ủ ồ ộ ễ ộ ồ ộ ễ ợ ố
ho ng, đánh tr ng ng c, khó ch u vùng ng c, s c m t nh t kèm bi u hi n ch ng hànả ố ự ị ự ắ ặ ợ ể ệ ứ
là do d ng khí b t túc, th y m ngh ch lên gây nên, sách Th ng hàn minh lý lu nươ ấ ủ ẩ ị ươ ậ
vi t: “N u là đình m là do n c đ ng d i Tâm, Tâm ch h a mà s Th y,ế ế ẩ ướ ứ ọ ở ướ ủ ỏ ợ ủ
n c đã đ ng trong Tâm t th y không yên mà thành s s t”. M t khác Tâmướ ứ ộ ở ự ấ ợ ệ ặ
d ng b t túc không có kh năng thúc đ y huy t gây nên ch ng tr ng khó ch u vùngươ ấ ả ẩ ế ứ ạ ị
ng c.ự
Th n d ng h bi u hi n đau m i l ng, ti u đêm nhi u l n, kê minh ti t t , kèmậ ươ ư ể ệ ỏ ư ể ề ầ ế ả
bi u hi n ch ng hàn, t chi quy t l nh….ể ệ ứ ứ ế ạ
Tóm l i, tâm th n d ng h nh h ng đ n t ng tâm và can làm cho tâm không tàngạ ậ ươ ư ả ưở ế ạ
th n, can không tàng h n gây nên th t miên (b t m ).ầ ồ ấ ấ ị
Nguyên nhân th t miên đây là do n i th ng th t tình mà chính là t và bi. Ho tấ ở ộ ươ ấ ư ạ
đ ng tình chí c a con ng i có quan h m t thi t v i t ng ph khí huy t: S bi n hóaộ ủ ườ ệ ậ ế ớ ạ ủ ế ự ế
c a t ng ph nh h ng đ n bi n hóa c a tình chí và ng c l i th t tình quá m củ ạ ụ ả ưở ế ế ủ ượ ạ ấ ứ
cũng gây t n h i cho n i t ng t ng ng. T và bi quá m c s t n th ng tr c ti pổ ạ ộ ạ ươ ứ ư ứ ẽ ổ ươ ự ế
đ n t ng ph t ng ng là Tỳ và Ph . Tỳ ch t , t quá m c th ng Tỳ, Ph ch bi,ế ạ ủ ươ ứ ế ủ ư ư ứ ươ ế ủ
bi quá m c th ng Ph . Tuy nhiên trên lâm sàng không hoàn toàn tuy t đ i nh v y vìứ ươ ế ệ ố ư ậ
c th là m t ch nh th h u c . Sách Linh khu-kh u v n vi t: “Vì bi th ng s u uơ ể ộ ỉ ẻ ữ ơ ẩ ấ ế ươ ầ ư
nên Tâm đ ng, Tâm đ ng thì l c ph ngũ t ng đ u b nh h ng”. Tr ng Gi i Tânộ ộ ụ ủ ạ ề ị ả ưở ươ ớ
trong “Lo i kinh” vi t: “Tâm là đ i ch c a l c ph ngũ t ng, kiêm cai qu n h nạ ế ạ ủ ủ ụ ủ ạ ả ồ
phách và ý chí, nên u đ ng đ n Tâm thì Ph ng, t đ ng đ n Tâm thì Tỳ ng, nư ộ ế ế ứ ư ộ ế ứ ộ
đ ng đ n Tâm thì Can ng, kh ng đ ng đ n Tâm thì Th n ng cho nên ngũ chí đ uộ ế ứ ủ ộ ế ậ ứ ề
l y Tâm làm đ i di n”. Đi u này cho th y Tâm là đ i ch c a l c ph ngũ t ng, n iấ ạ ệ ề ấ ạ ủ ủ ụ ủ ạ ơ
c trú c a tinh th n, n i phát sinh c a th t tình, nên th t tình quá m c đ u tiên h iư ủ ầ ơ ủ ấ ấ ứ ầ ạ
đ n Tâm th n, sau đó nh h ng đ n các t ng ph khác đ gây b nh. Trên b nh nhânế ầ ả ưở ế ạ ủ ể ệ ệ
này s lo l ng suy nghĩ và bu n r u quá m c đã nh h ng đ n Tâm m c dù ch a cóự ắ ồ ầ ứ ả ưở ế ặ ư
bi u hi n th ng t n tr c ti p đ n t ng Tỳ và Ph và vì v y gây nên b nh c nh th tể ệ ươ ổ ự ế ế ạ ế ậ ệ ả ấ
miên b t m .ấ ị
Vì v y pháp đi u tr đây là ôn b th n d ng, d ng tâm an th n, đ nh chí. Dùng bàiậ ề ị ở ổ ậ ươ ưỡ ầ ị
Bát v qu ph thang gia gi m.ị ế ụ ả
VI.Đi u trề ị
1.Pháp đi u tr :ề ị Ôn b th n d ng, d ng tâm an th n, đ nh chíổ ậ ươ ưỡ ầ ị
2.Châm c u:ứ
1) Ôn b Th n d ng: M nh môn, Th n du, Quan nguyên, Khí h iổ ậ ươ ệ ậ ả
2) H t c b : Âm c c, Thái khê, Thi u Ph , Th n môn, Tam âm giaoư ắ ổ ố ế ủ ầ
3) H b m u: Ph c l u, Thi u xung, Kinh c , Đ i đônư ổ ẫ ụ ư ế ừ ạ
4) Nguyên l c: B Thái khê, t Phi d ng, b Th n môn, t Chi chínhạ ổ ả ươ ổ ầ ả
5) Du m : Th n du (Bq.23 Du huy t), Kinh môn (Đ.25 m huy t), Tâm du, C khuy tộ ậ ệ ộ ệ ự ế
(Nh.14)
6) Bát m ch giao h i: Công tôn – N i quan, Li t khuy t – Chi u h iạ ộ ộ ệ ế ế ả
7) An miên 1, An miên 2, Bách h i, T th n thôngộ ứ ầ
Nhĩ châm: vùng n i ti t, vùng Tâm, Th n mônộ ế ầ
2.Thu c:ố
Bài Bát v qu ph thang gia gi m (Th n khí hoàn)ị ế ụ ả ậ
1. Th c đ a 32gụ ị
2. S n thù 16gơ
3. Hoài s n 16gơ
4. Đan bì 12g
5. Ph c linh 12gụ
6. Tr ch t 12gạ ả
7. Nh c qu 4gụ ế
8. Ph t ch 4gụ ử ế
9. Vi n chí 6gễ
10. Toan táo nhân 6g
• Nh c qu , Ph t ch : ôn b Th n d ng.ụ ế ụ ử ế ổ ậ ươ
• Th c đ a B huy t, t âm b th n.ụ ị ổ ế ư ổ ậ
• S n thù B Can Th n, sáp tinh khí, c h thoátơ ổ ậ ố ư
• S n d c B Tỳ, d ng V , sinh tân, ích Ph , b Th n, sáp tinh.ơ ượ ổ ưỡ ị ế ổ ậ
• Đ n bì Thanh nhi t l ng huy t, ho t huy t hóa , thanh can h a gi m b t tính ônơ ệ ươ ế ạ ế ứ ỏ ả ớ
c a S n thù.ủ ơ
• Tr ch t t th y tà, thông th y đ o, thanh t th n h a gi m b t tính nê tr c a Th cạ ả ả ủ ủ ạ ả ậ ỏ ả ớ ệ ủ ụ
đ a.ị
• Ph c linh B tỳ thông th n giao tâm, ki n tỳ tr th p giúp Hoài s n ki n tỳ.ụ ổ ậ ệ ừ ấ ơ ệ
3. Ph ng pháp b tr :ươ ổ ợ
a.Ch đ sinh ho tế ộ ạ
• Đi u d ng tinh th n, tránh căng th ng, ngăn phi n não, s ng tho i mái, vô t .ề ưỡ ầ ẳ ề ố ả ư
• Sinh ho t tình d c đi u đ .ạ ụ ề ộ
• Không làm vi c trí óc cũng nh lao đ ng chân tay quá s c.ệ ư ộ ứ
• T p đi ng đúng gi .ậ ủ ờ
b.Ch đ t p luy nế ộ ậ ệ
• T p th và th gi n tr c khi ng : th 4 thì ho c th b ngậ ở ư ả ướ ủ ở ặ ở ụ
• T p xoa bóp: Xoa tam tiêu, xoa đ u m t cậ ầ ặ ổ
• Day huy t H biên, Th t miên, An miên, Tam âm giaoệ ổ ấ