Bệnh cây trồng do dinh dưỡng và các độc chất gây ra

Bài ging Bnh hi cây trng ……………………………………...Võ Thanh Hùng - Nguyn Văn Tuyn 1

BNH HI CÂY TRNG

DO DINH DƯNG VÀ CÁC ðC CHT

---oOo---

1. ðt vn ñ

Ngày nay con ngưi chúng ta mun tăng ti ña năng sut cây trng, ñ làm ñưc ñiu

ñó thì cn phi s dng mt lưng ln phân bón và các cht sinh trưng. Nhưng ñi vi

các loi phân hu cơ và phân vi sinh thì li cho kt qu lâu dài, không như mông mun

ca chúng ta. Vì vy vic s dng phân vô cơ và các cht hoá hc ñã ñưc áp dng ngày

càng nhiu. Nhưng mà vic s dng chúng thì ñâu phi luôn ñúng và mang li hiu qu

cao ñâu, vì th ña s nông dân ñã dùng không ñúng, không hp lý như là dư tha phân ña

lưng (N, P, K…) hay thiu loi phân v lưng (Fe, Zn, Cu, B…) dn ñn nh hưng ñn

năng sut cây trng. Vn ñ ñt ra  ñây là nghiên cu các tác ñng ca dinh dưng lên

cây trng v hai mt li và hi ñ t ñó có nhng gii pháp nh m làm tăng năng sut cây

trng mà ít gây hi ñn chúng.

M!i nguyên t dinh dưng có mt vai trò nht ñnh, s" thiu ht ca bt kỳ nguyên t

dinh dưng nào cũng ñu nh hưng ñn sinh trưng và phát trin ca cây. S" thiu ht

dinh dưng có th do ñt trng không tho mãn vic bón b% sung dinh dưng không ñ

hoc ñ nhưng cây trng không s dng ñưc hoc bón phân mt cân ñi. Bên cnh ñó

bón tha dinh dưng cũng gây nhng tác hi.

Ngày nay trong Nông nghip ñang ñi mt vi nhng loi bnh do vic s dng các

loi nông dưc không ñúng cách, ñúng lúc, ñúng nng ñ cn thit, hay là k& thut canh

tác còn thiu khoa hc, không ñúng bin pháp th hin qua ng ñc hu cơ  lúa, ng ñc

s't, ng ñc phèn…V vy vn ñ nghiên cu bnh cây do nhng nhân t trên gây ra

ñang ñưc các nhà khoa hc kh'p nơi nghiên cu.

2. ð nh ngh ĩa

• Bnh sinh lý cây trng là gì?

Cây trng còi cc, kém phát trin, năng sut cây trng gim … ðây chính là bnh sinh

lý  cây trng, chúng khác vi các bnh ký sinh do nm, virus, vi khu)n gây ra. Bnh

sinh lý không mang tính truyn nhi*m, nguyên nhân ch yu do ñiu kin dinh dưng,

ch ñ khí, nưc trong ñt, thi tit, khí hu... gây ra.

• Phân bón là gì?

Phân bón là các hp cht ñưc cung cp cho th"c vt ñ ñ)y mnh tăng trưng. Phân

bón thưng ñưc trn vào ñt ñ cây hp th b ng r*, hoc phun ñ cây hp th qua lá.

Phân bón có th là phân hu cơ (có thành phn là các cht hu cơ), hoc phân vô cơ

(gm các cht hóa hc hoc cht khoáng vô cơ ñơn gin). Phân bón có th ñưc to mt

cách t" nhiên như lá mc hoc khoáng cht có s+n trong ñt, hoc ñưc sn xut b ng các

quy trình t" nhiên (ch,ng hn ) hoc hóa hc (ch,ng hn quy trình Haber).

• Cht ñc là gì?

Trong ng cnh sinh hc, các cht ñc là các cht có th gây hư hi, bnh, hoc t vong

cho các cơ th, thưng b ng các phn ng hóa hc hoc các hot tính khác trên phm vi

phân t, khi mt s lưng va ñ ñưc cơ th sinh vt hp th vào. (theo Wikipedia)

• S" dinh dưng khoáng là s" nghiên cu v cách thc mà th"c vt hp thu và ñng

Bài ging Bnh hi cây trng ……………………………………...Võ Thanh Hùng - Nguyn Văn Tuyn 2

hoá các ion vô cơ. Có 16 nguyên t khoáng gi vai trò thuyt yu trong ñi sng cây

trng mà chúng không th thiu hoc thay th b ng nguyên t nào khác ñưc: N, P, K,

Mg, Ca, S, Fe, Cl, Zn, Mn, B, Cu, Mo…

3. Hình thc và hin trng gây hi.

3.1 Bnh do tác nhân dinh dưng

2.1.1 Các nguyên t ña lưng

• ðm (N)

Trong cây NO

ñưc hút vào s- b kh thành NH

. Khi bón nhiu ñm mà ñiu kin

kh NO

không thun li (thiu vi lưng cn cho hot ñng ca men chuyn hoá ch,ng

hn), ñm trong cây tn ti nhiu dưi dng NO

không thun li cho ngưi tiêu th sn

ph)m. Quá trình quang hp không cung cp ñ gluxit và quá trình hô hp không cung cp

ñ xêto axit cho cây, ñm trong cây gây hi tn li ti nhiu dưi dng NH

ñc cho cây.

có th ñưc cây hp th nhanh vào trong t bào nên thưng làm cho pH trong t

bào tăng nhanh, trong khi t bào s dng chm nên lưng NH

tích t trong cây gây ñc.

Tuy nhiên, s" hp th NH

cũng thay ñ%i tuỳ theo loi th"c vt, ñi vi lúa NH

to ra

có hiu qu. Vic cung cp NH

cho cây cũng chú ý ñn tính cht ca phân. Ví d khi

bón (NH

)

cây hp th NH

rt nhanh còn SO

42-

nên môi trưng tr nên axít. Hơn

na,vì NH

b trao ñ%i vi H

trong r*, s" hp thu ammunium g'n lin vi s" axit hoá

ca vùng quanh r*. NH

ñưc hp thu  r* phi ñưc ñng hoá thành glutamine. Nu có

s" tích t NH

t" do trong cây (do cung cp quá dư tha trong ñt) s- xut hin triu

chng ng ñc rõ rt; Vì NH

là mt cht ñc mnh cho t bào, vi chc năng là mt

cht không b't cp ca s" quang phosphoryll hoá trong lc lp.

-Triu chng tha ñm:

Bón tha ñm do cây phi hút nhiu nưc ñ gii ñc amon nên t. l nưc trong thân lá

cao, thân lá vươn dài, mn mi, che bóng ln nhau, li nh hưng ñn quang hp. Ging

lúa truyn thng (ging cũ) cao cây, bón nhiu ñm d* b ñ% non. ðm hu cơ hoà tan

(amin, amit) trong nhiu cây d* m'c bnh. Bón nhiu ñm làm tăng kích thưc lá, nht là

v mt din tích lá; cây thưng có h thng r* kém phát trin và do ñó có t/ l lá / r*

cao.Lá tr nên m0ng manh hp thu năng lưng ánh sáng kém, t. l dip lc trong lá có

màu xanh ti li hp dn sâu bnh nên thưng b sâu phá hi mnh, ñng thi d* ñ% ngã.

Bón tha ñm quá trình sinh trưng (phát trin thân lá) b kéo dài; quá trình phát trin

(sinh trưng sinh th"c: hình hoa qu ht) b chm li. Cây thành thc mun.

1 các cây như lúa, c0 alfalfa nu bón nhiu ñm thì tr s C/N gim, dn ñn thi gian

tr% bông chm nh hưng xu ñn năng sut. Khoai tây sinh trưng vi ngun ñm

phong phú cho thy s" tăng trưng quá mc v thân lá và ch. cho nhng c nh0 (có th

do mt cân b ng v cht ñiu hòa sinh trưng). Dư ñm trái cà chua b nt

Bón tha ñm ph)m cht nông sn kém, giá tr sinh hc thp: t. l NO

trong rau, qu

d* vưt quá ngưng cho phép, rau có v nht, hydrocacbon thp, t. l ñm cao dưa mui

d* b khú.

ðm là nguyên t linh ñng, khi cây thiu ñm thì ñm t lá già chuyn v lá non nên

các lá già rng sm, th hin  lá già trưc.

-Triu chng thiu ñm:

Cây thiu ñm thung sinh trưng kém, dip lc t khó thành lp nên lá thưng b vàng

úa, cây còi cc, lùn, lá h2p, trái mau chín, năng sut kém; s lá, s chi, s nhánh ít, kích

thưc nh0. Triu chng trên xut hin  lá già, các lá này chuyn sang màu vàng, trong

Bài ging Bnh hi cây trng ……………………………………...Võ Thanh Hùng - Nguyn Văn Tuyn 3

khi các lá non bên trên vn còn xanh. 1 mt s loài th"c vt (bao gm cà chua và mt s

dong b'p) phn cun lá có mt s ñim màu tím, do s" tích t ca s'c t anthocyanin

-Phòng tr: cây ñang tình trng thiu ñm, nu mun phc hi nhanh, ngưi ta có th

pha dung dch có cha ñm ñ phun lên lá, sau vài ngày cây s- ñưc phc hi. Các hoá

cht có cha ñm như Urê, Ca(NO

)

, KNO

… ñu t0 ra có hiu qu cho các loi cây.

Nng ñ và thi gian phun thay ñ%i theo tng loi cây trng.

• Lân (P)

Gia ñm và lân có quan h mt thit. ðm vô cơ ñưc hp th và tích lu& trong

mô cây nhanh khi hàm lưng lân gim. Khi hàm lưng lân nhiu trong vùng r* s" hp thu

ñm vô cơ gim. S" hoá già ca cây sm hơn khi hàm lưng laan cao.

-Triu chng thiu lân:

Lúa thiu lân cây còi cc, ñ3 nhánh kém; b lá lúa ng'n, phin lá h2p, lá có tư th dng

ñng và có màu xanh ti; s lá, s bông và s ht trên bong ñu gim. Thiu lân va phi

các lá non có v3 bình thưng song các lá già hơn chuyn sang màu nâu ri cht. Mt s

trưng hp lá có xut hin màu ñ0 (huyt d  ngô) hay tím do s'c t anthocyanin xut

hin nhiu  phn thân v cun lá

Cây b ñu, cây ly du cn ñưc cung cp ñ lân “không lân, không vôi thì thôi trng

lc” là kt qu t%ng kt ca nông dân v vai trò ca lân ñi vi cây b ñu và cây ly du.

Trong rung lúa thiu lân thì không thy có to phát trin. 1 giai ñon còn nh0 thì s"

phân c't t bào  ñ.nh sinh trưng b ngng tr, nên v sau cây tăng trưng theo chiu dài

thưng rt khó

Trong trưng hp cà tím thân mc rt thp;  các loi hành c r* mc ng'n, lá không

phát trin. 1 nhóm cây cho c như lhoai lan, khoai tây triu chng xut hin  lá không

ñáng k, nhưng c không phát trin. Nhóm cây h cam quýt thì hin din  lá không rõ

l'm, v0 qu dy, v chua, múi sưng và thi gian sinh trưng kéo dài. Cây ăn qu thiu

lân qu xu xí.

Lân có th ñưc vn chuyn t các lá già v các cơ quan non, cơ quan ñang phát trin

ñ dùng vào vic t%ng hp hp cht hu cơ mi. Do vy triu chng thiu lân xut hin 

các lá già trưc.

-Phòng tr: Mun cha tr nhanh chóng, ngưi ta thưng dùng phân KH

(0.3-

0.5%) phun lên lá hay có th dùng phân calcium phosphate pha thành dung dch ri phun

lên lá. Tuy nhiên cn chú ý thêm v khoáng Mg.

• Phân kali (K)

Khi thiu K

, sinh trưng b ñình tr và s" tái chuyn v K

ñưc htúc ñ)y t các lá và

thân trưng thành; khi thiu trm trng thì các b phn này tr nên vang úa và hoi t,

tuỳ thuc vào cưng ñ ánh sáng mà các lá phơi bày. S" hoá lignin ca các bó mch cũng

b hư hi, ñiu này cũng là yu t nh hưng ñn kh năng chu ngp úng ca cây thiu

. K tích t  các lá non hơn là  cung lá. Các cht ñm khi cây hp thu thưng 

dng NO

, sau ñó s- b kh ñ cho NH

và amino acid, cui cùng t%ng hp nên protein.

Nu thiu K thì phn ng này s- b nh hưng, cây tích t nhiu ion NO

tr nên vô ích.

Trưng hp cây hp thu N dng NH

nu thiu K s- ñưa ñn vic tích t nhiu NH

gây ñc cho cây, vì quá trình amino acid không xy ra.

Khi s" cung cp nưc ca ñt b gii hn, cây b mt sc trương và héo là triu chng

tiêu biu cho s" thiu K. ði vi cây ñ K kh năng chu hn cóliên quan ñn nhiu nhân

t: vai trò ca K trong ñiu tit khí kh%ng và s" quan trng ca K

ñi via th năng th)m

Bài ging Bnh hi cây trng ……………………………………...Võ Thanh Hùng - Nguyn Văn Tuyn 4

thu trong không bào, duy trì hàm lưng nưc trong mô cao ngay c dưi ñiu kin han.

Cây trng thiu K thưng mn cm hơn vi sương giá;  mc t bào có liên quan ñn s"

thiu nưc.

S" thay ñ%i v hot tính ca enzyme và thành phn hp cht hu cơ di*n ra trong khi

thiu K làm cho cây trng có tính mn cm cao hơn ñi vi s" tn công ca nm bnh.

S" thay ñ%i thành phn này cũng nh hưng ñn cht lưng dinh dưng và ch bin sn

ph)m sau thu hoch.Trong trương hp khác, s" thit hi v cht lưng sn ph)m có liên

quan tr"c tip ñn hàm lưng citric acid và vì vy ch. nh hưng gián tip bi K.

Thiu K cây d* b héo, K còn nh hưng ñn vic to lp mt s cht như Thiamine

(vitamin B1), khi cung cp nhiu s- gây tr ngi cho s" hp thu Ca và Mg, ñng thi gây

ra s" hp thu Fe d* dàng

Khi t. l kali trong cây gim xung ch. còn b ng 1/2 ñn 1/3 so vi bình thưng thì triu

chng thiu kali trên lá mi xut hin. Cho nên khi ñ triu chng thiu kali xut hin

trên lá thì năng xut ñã gim do thiu kali mà vic bón kali không bù ñ'p ñưc. Do vy,

không nên ñi ñn lúc xut hin triu chng thiu kali ri mi bón kali cho cây.

Kali tn ti dưi dng ion ngm nưc, nh hình thc tn ti này mà kali rt linh ñng.

Khi ñt không cung cp ñ kali thì các kali  các b phn lá già ñưc chuyn v các b

phn lá non, v cơ quan hot ñng mnh hơn ñ ñm bo cho các hot ñng sinh lý ca

cây tin hành bình thưng. Do vy hin tưng thiu kali xut hin  lá già trưc.

Thiu kali vic vn chuyn ñưng ñưc hình thành qua quá trình quang hp  lá v các

cơ quan d" tr gp khó khăn. Ví d  cây mía dinh dưng kali bình thưng, tc ñ vn

chuyn ñưng t lá xung thân là 2,5cm/phút, thì  cây thiu kali tc ñ vn chuyn ñó

gim xung ch. còn b ng mt na.

Do tác ñng ñn quá trình hô hp và quang hp, kali nh hưng tích c"c ñn vic trao

ñ%i ñm và t%ng hp prôtit. Thiu K

mà nhiu ñm (NH

) tích lu& ñc cho cây. Kali

thúc ñ)y vic t%ng hp protit do vy hn ch ñưc tích lu& nitrat trong lá. Thiu kali ñm

hu cơ hoà tan tích lu& to thc ăn di dào cho nm nên cây d* m'c bnh. Kali hn ch

tác hi ca vic bón tha ñm.

-Triu chng thiu K:

Lúa thiu kali lá có màu lc ti trong khi mép lá có màu nâu hơi vàng. Thiu kali

nghiêm trng trên ñ.nh lá có vt hoi t màu nâu ti trong khi các lá già phía dưi thưng

có vt bnh tiêm la. s chi rt nhiu nhưng không nhưng khô mc dài ñưc

Ngô thiu kali lá b mm ñi, un cong như gn sóng và có màu vàng sang. Khoai tây

thiu kali lá quăn xung, quanh gân lá có màu xanh lc, sau ñó mép lá chuyn sang màu

nâu.

1 các cây hai lá mm, nhng lá này khi s" tr nên hơi vàng, ñc bit gn vi nhng

vt nhũn s)m màu (nhng ñm cht hoc ñ%i màu) mà ch,ng bao lâu sau s- phát trin.

Phn bìa lá có nhng ñm, ñu tiên màu vàng nâu, k ñn màu vàng cháy sau ñó lan dn

vào bên trong lá, xut hin  lá già, không có  lá non. Phn chu vi ca lá có nhiu ñm

tr'ng sau ñó lan dn vào bên trong. Cui cùng lá b khô ri cht. Triu chng thiu K xy

ra mnh nht lúc kt trái và to ht. 1 mt s loài cây rau ci thì bìa và ngn lá có vài

ñim tr'ng nh0, lá mc túm li không xoè ra, các cây cho c thì r* không thành c ñưc.

Các nhóm cây h ñu có thân lóng ng'n, ñưng kính thân rng, t. s thân/r* thp.

nhiu cây mt lá mm, như ngũ cc nhng t bào  ngn và mép lá cht trưc tiên và s"

hoi t tri ra các phn non hơn, nhng phn thp hơn ca cun lá. B'p và các loi ngũ

Bài ging Bnh hi cây trng ……………………………………...Võ Thanh Hùng - Nguyn Văn Tuyn 5

cc khác thiu K s- phát trin cng yu t, và r* d* nhim nhi*m vi sinh vt gây bnh

thi r*. Làm cho cy d* b ñ! ngã.

-Cha tr: dùng dung dch KH

ñ phun lên lá cây, nng ñ không ñưc quá 0.7%

thương làm lá cây b cháy. Sau ñó có th dùng phân ht KCl, K

bón tr"c tip vào

ñt,  lúa cn bón 3-4 kg/1000m

. Các loi rau ci t 6-7 kg/1000m

. Khi s dng K nên

chú ý là phi s dng bón 3-4 ln không bón tp trung 1 ln s- ñưa ñn tình trng thiu

Mg, Ca.

• Canxi (Ca)

Thiu Ca th hin  các phn non ca cây có l- vì Ca ñưc ñi h0i ñ liên kt vi các

ñưng ña pectate cho s" thành lp lp chung mi trong phin t bào,hình thành gia hai

t bào con, hay vì Ca ñưc cn ñ thành lp micritubules ca si tr"c phân bào. Mô b

bin dng và hình thù vn v2o là do hu qu ca s" thiu Ca và các vùng s- cht rt sm;

lá mc không bình thưng, b gn song, có nhiu ñm và rìa lá b mt màu. Mô ca lá và

các ñim tăng trưng ca cây trng thưng b cht và làm cho cây b cht ñt. R cây

kém phát trin và th hin triu chng nhy nh"a.

Ca kt hp vi pectin to thành calcium pectate trong lp chung, cn thit cho s" vng

ch'c t bào và mô th"c vt, mà hot ñng ca enzyme này b c ch bi nng ñ Ca cao.

Do ñó trong các mô thiu Ca tiêu biu là s" phân rã ca vách t bào và s" mm nhũng

ca mô. T/ l calcium pectate trong vách t bào cũng quan trng cho s" mn cm ca

mô th"c vt ñi vi s" xâm nhi*m ca nm và vi khu)n cũng như s" chính ca trái. Ca

còn có vai trò trong quá trình bin dưng th"c vt, trưng hp thiu Ca, cây không th

ñng hoá nitrate ñưc.

-Triu chng thiu Ca: lá không b ng ph,ng, h2p, nh, bìa ca lá b un cong vào

trong. 1 cà chua bìa lá có nhiu ñim màu ñ0, v sau lá b vàng úa khô héo và cht. ði

vi cây cho c thì phn lá non  trên không xy ra trưc khi lá vàng úa, nhăn nheo, v

sau nh hưng làm c méo mó và phân nhánh.

-Tha Ca s- làm cho pH ca ñt tăng lên gây tr ngi cho vic hp thu Mg, Mn, Zn, Fe,

Bo.

-Cha tr: dùng phân CaCl

hay phân Ca(HPO

) pha thành dung dch (t 0.3-0.5%) ñ

phun lên lá cây, vic phun này có li là không làm thay ñ%i pH ca ñt. Ngưi ta chú ý

ñn vic thiu Ca là do bón nhiu K và N. Mt s các hoa màu rt d* thiu Ca gm cà

chua, ci salad, hành c, c ci tr'ng…

• Magiê (Mn)

S" úa vàng ca lá trưng thành là triu chng d* thy nht ca s" thiu Mg. S" vàng úa

này thưng là gia gân, bi vì các t bào tht lá cnh bó mch lưu tr cholorophyll lâu

hơn t bào nhu mô gia chúng. Theo ñúng vi chc năng ca Mg trong s" t%ng hp

protein, t/ l ca ñm protein b gim sút và ca ñm không protein gia tăng trong các lá

thiu Mg. 1 cây thiu Mg tc ñ quang hp b gim sút và có s" tích t ca

carbonhydrate. Khi cây thiu Mg thì s" vn chuyn carbohydrate t v trí ngun ñn nơi

cha b t%n hi, ngay c lưng tinh bt  mô d" tr ca cây có c và trng lưng ht ca

các loài ngũ cc cng b gim sút.

Magiê rt linh ñng, s+n sang di trú t các lá già ñn các lá non hơn cho nên triu chng

thiu magiê có khuynh hưng xut hin  các lá già trưc.

Magiê có trong thành phn dip lc nên là nguyên t không th thiu trong dinh dưng

cây trng. Kali va ñu%i magiê ra kh0i phc h hp ph trong ñt va ñi kháng vi

Bệnh cây trồng do dinh dưỡng và các độc chất

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi