1
PHẦN II: BÁO CÁO SÁNG KIẾN
I. TÊN SÁNG KIẾN: Biện pháp phát huy tính tích cực, sáng tạo của trẻ 4
tuổi trong hoạt động giáo dục âm nhạc ở trường mầm non Thanh Nê - Kiến
Xương - Thái Bình ".
II. LĨNH VỰC ÁP DỤNG SÁNG KIẾN: Lĩnh vực phát triển thẩm mĩ
III. MÔ TẢ BẢN CHẤT SÁNG KIẾN.
1. Tình trạng giải pháp đã biết.
Như chúng ta đã biết: Âm nhạc vốn rất gần gũi với trẻ em nhưng ở những
năm đầu tiên của cuộc sống, những phản ứng vui vẻ của trẻ khi nghe âm nhạc
vẫn còn mơ hồ, thậm chí nhiều khi còn lẫn lộn giữa âm nhạc với các âm thanh
khác nhau ở xung quanh. Khi trẻ bước vào tuổi mẫu giáo, nhất là từ 4 tuổi trở
lên thì trẻ đã cảm nhận được những bài hát và những điệu nhạc này. Tuy nhiên
lòng yêu thích âm nhạc ở các cháu lại ở nhiều mức độ khác nhau. Có cháu yêu
đến độ say mê, có cháu lại thờ ơ khi nhạc vang lên. Và mức độ yêu âm nhạc
phần lớn do hoàn cảnh cuộc sống, giáo dục của người lớn xung quanh. Vì thế
cho nên giáo dục âm nhạc là phương tiện giáo dục thẩm mỹ, giáo dục đạo đức,
góp phần phát triển trí tuệ và có sự tác động lớn đến sự phát triển tâm sinh lí của
trẻ. Nó là thế giới kỳ diệu đầy cảm xúc với những nốt nhạc trầm bổng, những
giai điệu mượt mà vui tươi, trong trẻo của tác phẩm âm nhạc như là dòng sữa
ngọt ngào nuôi dưỡng cho tâm hồn trẻ thơ. Trẻ mầm non dể xúc cảm, vốn ngây
thơ, trong sáng nên tiếp xúc với âm nhạc là nhu cầu không thể thiếu. Thế giới
âm thanh muôn màu không ngừng chuyển động giúp trẻ nhận thức thế giới xung
quanh, phát triển các chức năng tâm lý, tình cảm, phát triển thể chất, giúp trẻ có
trí tưởng tượng phong phú và củng cố kiến thức học tập cho trẻ.
Năm nay tôi được nhà trường giao nhiệm vụ phụ trách lớp 4 tuổi. Qua
những ngày đầu tôi nhận thấy với giờ hoạt động âm nhạc, hầu hết trẻ đều rất
hứng thú. Song khả năng âm nhạc của trẻ chưa đồng đều, một số trẻ còn nhút
nhát, chưa chú ý và tích cực trong giờ học.
2
Cho nên việc tổ chức tiết học của tôi còn trầm, kết quả chưa cao. Chính vì
vậy, tôi luôn trăn trở làm sao giúp trẻ lớp mình nâng cao khả năng âm nhạc và
tích cực khi tham gia hoạt động âm nhạc. Từ đó tôi đã cố gắng nghiên cứu, tìm
tòi và lựa chọn đề tài “Biện pháp giúp trẻ phát huy tính tích cực sáng tạo của
trẻ 4 tuổi trong hoạt động giáo dục âm nhạc ở tường mầm non Thanh Nê –
Kiến Xương – Thái Bình".
Qua khảo sát đầu năm trên trẻ của lớp 4TA5 thu được kết quả như sau:
Stt
Nội dung khảo sát
Tỷ lệ trẻ đạt
1
Trẻ nhớ tên bài hát, tên tác giả, thuộc các bài hát
23/37 = 62,1%
2
Trẻ biết gõ, đệm đúng nhịp, phách, biết vỗ tay
theo lời ca
18/37 = 48,6%
3
Trẻ biết thể hiện tình cảm khi hát mua, biết
hưởng ứng theo cô khi nghe hát...
27/37 = 72,9%
4
Trẻ sử dụng thành thạo các dụng cụ âm nhạc
19/37 = 51,3%
5
Trẻ hứng thú, có phản ứng nhanh nhẹn khi chơi
trò chơi âm nhạc
23/37 = 62,1%
6
Trẻ thể hiện được sự tự tin, mạnh dạn khi tham
gia hoạt động văn nghệ
20/37 = 54,0%
Nhìn vào bảng khảo sát dễ dàng nhận thấy tỷ lệ trẻ có những khả năng về
âm nhạc cần thiết còn rất thấp.
2. Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến.
2.1. Mục đích của giải pháp.
Giáo dục âm nhạc trong trường mầm non là giáo dục cho trẻ lòng yêu âm
nhạc, biết cảm thụ âm nhạc thông qua các hoạt động âm nhạc phong phú như:
Ca hát, vận động, nghe hát, múa trò chơi âm nhạc. Đặc biệt đối với trẻ 4 tuổi,
giáo dục âm nhạc đã đem lại cho trẻ những ấn tượng, những khái niệm âm nhạc,
dần hình thành trong tâm hồn trẻ, tạo điều kiện phát triển thị hiếu âm nhạc. Đây
là bước khởi đầu giúp trẻ biết lựa chọn, đánh giá tác phẩm âm nhạc và biết cách
biểu diễn ở mức độ đơn giản.
3
Thông qua sáng kiến người giáo viên biết vận dụng linh hoạt các phương
pháp đẻ giúp trẻ phát huy tính tích cực sáng tạo của trẻ 4 tuổi trong hoạt động
giáo dục âm nhạc.
2.2. Nội dung giải pháp.
Để hình thành, bồi dưỡng khả năng âm nhạc cho trẻ, đặc biệt trẻ 4 tuổi có
thể thực hiện một số biện pháp sau:
Một là: Tổ chức hoạt động âm nhạc thông qua hoạt động học.
Để có một giờ hoạt động âm nhạc phát huy được tích cực, sáng tạo của trẻ
trước hết tôi phải nghiên cứu kĩ đặc điểm của môn học, của từng chủ đề, từng đề
tài để từ đó xây dựng được một giáo án khoa học, có cấu trúc chặt chẽ, thủ thuật
hấp dẫn thu hút trẻ hăng hái tham gia hoạt động, từ đó phát huy hết khả năng của
trẻ. Bên cạnh đó đồ dùng, đồ chơi có màu sắc phong phú, tươi sáng cộng với
việc ứng dụng công nghệ thông tin vào tiết dạy sẽ thu được sự chú ý của trẻ.
Khi tổ chức hoạt động âm nhạc cô giáo cũng cần chú ý đến sự chú ý của
trẻ. Sự hứng thú của trẻ kéo dài tới đâu phụ thuộc vào phần lơn hình thức tổ
chức tiết học của cô. Đặc điểm của trẻ học mà chơi, chơi mà học, vì vậy tôi luôn
cố gắng tổ chức tiết học sao cho thật nhẹ nhàng, từ từ lôi cuốn trẻ tham gia.
VD: Khi dạy trẻ vỗ tay theo lời ca, cô gọi trẻ lại gần cô, vỗ cho trẻ nghe và
cho trẻ đưa ra nhận xét của mình sau đó cô đưa ra ý kiến chuẩn xác. Trong qua
trình dạy trẻ tôi luôn chú trọng tới sự sáng tạo của trẻ, khuyến khích trẻ có cách
thể hiện của riêng mình như bài “Vui đến trường” trẻ có thể chọn cách vận động
nhún nhảy, vỗ tay theo phách hoặc múa...
Khi hát cho trẻ nghe tôi luôn chú ý đến nét mặt, cử chỉ điệu bộ sao cho
phù hợp với nội dung bài hát. Hát cho trẻ nghe và giao lưu với trẻ chứ không chỉ
hát và biểu diễn cho trẻ xem
VD: Cho trẻ nghe bài "Ngày đầu tiên đi học” của tác giả Nguyễn Ngọc
Thiện khi hát cho rẻ nghe tôi kết hợp cử chỉ tới gần trẻ giao lưu,trẻ hưởng ứng
tôi có thể dắt trẻ đứng dậy múa cùng cô.
4
Tổ chức trò chơi âm nhạc, tôi luôn cố gắng tạo ra các trò chơi hấp dẫn,
nhẹ nhàng, phù hợp với trẻ.
VD: Khi tổ chức cho trẻ chơi “ Nghe nhạc chọn điệu nhảy” Tôi chọn các
đoạn nhạc nhẹ nhàng, sôi động xen kẽ cho trẻ nghe và chọn cách vận động phù
hợp với ý thích của trẻ. Qua chơi, tôi thấy trẻ thực sự hứng thú, rất nhiều trẻ phát
huy được năng khiếu của mình, trẻ rụt rè đã mạnh dạn, tự tin hơn nhiều.
Một giờ học giáo dục âm nhạc của lớp 4TA5
Củng cố và kết thúc tiết học cũng rất quan trọng. Đây là phần cuối của tiết
học, tại thời điểm này hứng thú của trẻ cũng đã dần hạn chế do đặc điểm tâm
sinh lí lứa tuổi nếu cô giáo không có thủ thuật khắc phục khéo léo trẻ chú ý về
mình thì rất dễ không đạt yêu cầu của bài. Chính vì vậy, tôi rất coi trọng phần
này, tùy từng bài mà tôi có những biện pháp khác nhau. Có thể cho trẻ nghe
băng caset, hoặc cùng trẻ nghe giai điệu của bài hát...Với lời dẫn dắt, động viên
và cử chỉ gần gũi để trẻ thoải mái và ghi nhớ bài học.
Hai là: Tổ chức hoạt động âm nhạc thông qua tất cả các hoạt động:
Muốn phát huy tối đa sự tích cực của trẻ khi tham gia hoạt động âm nhạc
thì cần tạo nhiều môi trường cho trẻ được tiếp xúc, được thể hiện khả năng, cảm
5
hứng âm nhạc của trẻ trong mọi lúc mọi nơi. Vì thế tôi đã chủ động tổ chức hoạt
động giáo dục âm nhạc thông qua các hoạt động.
- Đón trẻ: Tôi mở nhạc cho trẻ nghe nhưng tôi lựa chọn những ca khúc trẻ
có thể hát theo được và cho trẻ nghe như: Cháu đi mẫu giáo, trường chúng cháu
là trường mầm non, lời chào buổi sáng…Việc này ngoài tác động âm nhạc còn
giúp trẻ làm quen, củng cố các bài hát trong chương trình trẻ phải học hát. Đây
là một phương pháp tiếp xúc cần thiết, chuẩn xác bởi vì học nhạc chỉ bằng sự
truyền đạt của cô giáo sẽ dẫn tới đơn điệu khô cứng.
- Thể dục sáng: Tôi cũng kết hợp âm nhạc như để luyện hơi dài cô dạy các
cháu vừa giả làm gà gáy vừa hát o ó o …theo bài “Chú gà trống gọi” của Kim
Hữu. Hoặc để các cháu tập đi đều, bước đều trong các đội hình khác nhau tôi
chọn bài “Tập đi đều”. Ở đây tôi muốn đưa âm nhạc vào để tăng thêm sự hào
hứng, phấn khởi cho trẻ khi tham gia tập thể dục đồng thời cũng nhằm muốn giáo
dục cho trẻ phát triển năng lực cảm thụ, khả năng vận động theo nhạc cho trẻ..
- Hoạt động ngoài trời: Tôi cho trẻ làm quen với bài hát mà trẻ sắp học và
hát cho trẻ nghe bài hát mà trẻ sắp được nghe. Nhằm giúp trẻ cảm nhận được nội
dung bài hát, tên bài hát, giai điệu của bài hát để khi được tham gia hoạt động
giáo dục âm nhạc và các hoạt động khác trẻ mạnh dạn tự tin thể hiện.
Các bé lớp 4TA5 minh họa bài hát “ Ghánh gánh gồng gồng”