Bổ sung vitamin cho trẻ như thế nào?
Vitamin (còn gọi là sinh tố) là những chất dinh dưỡng cần thiết được
cung cấp hàng ngày để cơ thể phát triển và hoạt động bình thường. Tuy
lượng cung cấp nhỏ, thậm chí rất nhỏ, nhưng số vitamin cần thiết lại lên đến
con số 13, gồm 4 vitamin tan trong dầu là A, D, E, K và 9 vitamin tan trong
nước như vitamin C, các vitamin nhóm B (B1, B2, B5, B6, PP.). Vì thế việc
lựa chọn thuốc bổ sung vitamin không đơn giản.
Do cơ thể không thể tự tổng hợp được vitamin (ngoại trừ khi tắm nắng
thích hợp để biến tiền vitamin D thành vitamin D), nên ta phải ăn uống đầy đủ và
cân bằng dưỡng chất để được cung cấp đủ vitamin. Nếu hàng ngày, ăn uống đầy
đủ chất, với 600g thức ăn ta sẽ được cung cấp khoảng 1g vitamin.
Hiện nay, việc nghiên cứu về tác dụng của vitamin đã có nhiều bước tiến
mới. Ngoài chức năng dinh dưỡng, nhiều công trình khoa học còn ghi nhận chức
năng sinh hóa mới của một số vitamin.
Vitamin K có thêm chức năng tham gia chuyển hóa calci, vitamin D tham
gia vào chức năng miễn dịch (tức sự đề kháng) của cơ thể, vitamin B6 tham gia
điều hòa các chất sinh học có cấu trúc steroid (như hormone sinh dục) v.v...
Ðặc biệt, có 3 vitamin được công nhận có tác dụng chống oxy hóa là
vitamin C, vitamin E, beta-caroten (tức tiền vitamin A). Ðây là những vitamin có
thể vô hiệu hóa các gốc tự do (là các chất có hại cho cơ thể) giúp bảo vệ tế bào,
mô, phòng ngừa một số bệnh, làm chậm quá trình lão hóa.
Những đối tượng nào cần bổ sung?
Nếu hàng ngày ta ăn uống với chế độ dinh dưỡng cân bằng, đầy đủ thì
không sợ thiếu vitamin. Ðặc biệt, nên tăng cường rau cải, trái cây các loại cho bữa
ăn vì đây là nguồn vitamin thiên nhiên rất tốt.
Nên lưu ý một số đối tượng có nguy cơ thiếu vitamin như người ăn kiêng,
người bệnh (nhiễm khuẩn, bỏng, phẫu thuật), người cao tuổi, phụ nữ có thai, phụ
nữ cho con bú, người nghiện rượu, hút thuốc nhiều...
Riêng đối với trẻ bị suy dinh dưỡng, chậm lớn, đương nhiên phải được bổ
sung vitamin; hoặc trẻ sau giai đoạn bị bệnh (nhiễm khuẩn, ho hen, tiêu chảy...) thì
việc uống thêm vitamin là cần thiết.
Trẻ bình thường có cần bổ sung vitamin?
Về mặt lý thuyết, nếu trẻ ăn uống cân bằng, hợp lý, đầy đủ và tình trạng
bình thường (tức không có dấu hiệu suy dinh dưỡng) thì không cần bổ sung
vitamin.
Tuy nhiên, nếu nghi ngờ chế độ ăn không cung cấp đầy đủ thì ngay cả
những trẻ khỏe mạnh cũng nên bổ sung vitamin. Bởi vì các vitamin vốn có trong
thực phẩm sẽ bị mất đi hay giảm trầm trọng trong một bữa ăn đầy đủ nhưng chất
lượng thực phẩm không đảm bảo (rau bị héo, trái cây không còn tươi nên mất
nhiều vitamin C), hoặc bảo quản chế biến thực phẩm không tốt (gạo càng trắng
càng có ít vitamin B1, thức ăn nấu quá kỹ vitamin C sẽ không còn...).
Vì vậy nhiều khi bác sĩ vẫn khuyên cho những trẻ xem ra khỏe mạnh uống
bổ sung vitamin. Còn với trẻ béo phì, bác sĩ thường khuyên nên ăn chế độ ít chất
béo và cần thiết phải bổ sung các vitamin, vì chế độ ăn ít chất béo không giúp hấp
thu đủ lượng vitamin tan trong dầu là vitamin A, D, E, K.
Những lưu ý khi bổ sung vitamin cho trẻ
- Sử dụng thuốc bổ sung vitamin không thay thế được thức ăn, mà vẫn phải
ăn uống đầy đủ, cân bằng các nhóm thực phẩm.
- Trong các loại vitamin, vitamin A và D không được dùng thừa, dùng quá
liều vì sẽ tích lũy lại trong cơ thể và có thể gây ngộ độc.
Nếu dùng loại Multivitamin ngày uống 1 viên thì không được chứa quá
5.000 đơn vị quốc tế (IU) vitamin A và không quá 400 IU vitamin D.
Nếu dùng loại dung dịch uống, phải lấy số giọt hoặc thể tích (số ml) theo
đúng bản hướng dẫn sử dụng thuốc.
Nên cho trẻ dùng dạng lỏng như dung dịch uống vì vừa dễ uống vừa dễ hấp
thu.
- Không nên dùng vitamin C liều quá cao (hơn 1g/ngày) vì có thể gây tiêu
chảy, loét đường tiêu hóa, sỏi thận khi dùng dài ngày.