Cách dùng niclosamide
chống sán
Niclosamide là thuốc được dùng khi bị nhiễm sán bò, sán cá, sán lợn. Thuốc
giúp tống các sán ra khỏi ruột. Thuốc cũng có tác dụng trên sán lợn, nhưng
không có tác dụng đối với trứng của loại sán này do đó có thể có nguy cơ bị
nhiễm bệnh ấu trùng sán lợn. Vì vậy trong trường hợp này nên dùng thuốc
praziquantel.
Thuốc tác dụng tại chỗ do tiếp xúc trực tiếp trên đầu sán, can thiệp vào sự
chuyển hóa năng lượng của sán có thể do ức chế sự sản sinh ra adenosin
triphosphat (ATP) ở ty lạp thể, ức chế sự thu nhận glucose của ký sinh vật.
Kết quả là đầu sán và các đoạn liền kề bị chết. Toàn bộ sán không giữ lại
được trong ruột và bị tống ra ngoài theo phân cả con hoặc thành các đoạn nhỏ.
Khi dùng nên nhai viên thuốc rồi nuốt với một ít nước sau bữa ăn sáng. Ðối
với trẻ nhỏ, nên nghiền viên thuốc ra, trộn với một ít nước rồi cho uống. Khi
bị nhiễm sán, thường có rất nhiều niêm dịch ruột, nên lúc dùng thuốc, cần
uống nhiều dịch quả chua để hoà loãng và loại bỏ niêm dịch, tạo điều kiện
cho thuốc tiếp xúc nhiều hơn với sán. Khi bị táo bón, cần làm sạch ruột trước
khi điều trị. Không cần phải có chế độ ăn uống gì đặc biệt. Nếu sau khi dùng
thuốc, muốn tống sán ra nhanh hơn và nguyên con, cần dùng thuốc tẩy muối
có tác dụng mạnh như natri sulfat hoặc magnesi sulfat 2 giờ sau khi dùng
niclosamid. Dùng thuốc tẩy sẽ làm cho phân lỏng và sán xổ ra dễ hơn. Nếu
không tẩy, sán sẽ bị tống ra thành mảnh hoặc thành đoạn vào những ngày sau.
Không dùng thuốc cho người mẫn cảm với thuốc. Khi có thai, việc dùng
niclosamid phải hết sức thận trọng, đặc biệt là trong 3 tháng đầu. Nói chung
thuốc dùng được cho người mang thai, nhưng không dùng khi bị nhiễm sán
lợn, vì có nguy cơ nhiễm bệnh ấu trùng sán lợn.
Hình ảnh sán lá gan ở người dưới kính hiển vi.
Niclosamid nói chung không gây tác dụng có hại đáng kể. Các tác dụng
không mong muốn nhẹ, thường gặp như buồn nôn, đau bụng, tiêu chảy. Có
thể thấy ban đỏ da, ngứa, ngoại ban (nhưng hiếm gặp).
Không dùng phối hợp với các thuốc có thể gây nôn để tránh trứng sán trào
ngược từ ruột lên, gây bội nhiễm. Việc dùng niclosamid khi bị nhiễm sán lợn
có thể gây nguy cơ nhiễm bệnh ấu trùng sán lợn. Ðể tránh nguy cơ này, sau
khi dùng niclosamid được 2 giờ phải dùng thuốc tẩy muối. Việc tống các
đoạn sán ở phía dưới chứa đầy trứng sán trưởng thành ra ngoài phải làm càng
nhanh càng tốt. Khi tẩy trứng ra ngoài, phải hết sức cẩn thận để tránh trứng
dính vào tay, vào miệng người bệnh, sẽ dẫn đến bệnh ấu trùng sán lợn rất
nguy hiểm.