1
CHĂM SÓC BNH NHÂN SUY THN MN
I.BNH THN MN LÀ GÌ ?
Bnh thn mn là khi bnh nhân b mt chc năng thn dn dn và thưng là vĩnh vin. Quá trình
này din ti&n t' t', thưng t' vài tháng ñ&n vài năm
ð lc cu thn (Glomerular filtration rate – GFR)là gì ?
ð+ l,c cu thn là phương tin cơ b/n ñ0 din t/ toàn b+ chc năng c2a thn. Khi bnh thn ti&n
tri0n GFR s9 gi/m. GRF bình thưng trong kho/ng 100 – 140 mL/phút @ nam và 85 – 115 mL/ phút
@ nC và gi/m ñi theo tuEi @ hu h&t m,i ngưi
Tính ñ+ thanh th/i creatinine theo công thc Schwartz:
ð thanh lc creátinine =
(ml/phút)
II.CÁC GIAI ðON C)A BNH THN MN
Bnh thn mn ñưOc chia thành 5 giai ñon theo ñ+ l,c cu thn. Bnh thn mn giai ñon 5
còn ñưOc g,i là suy thn mn giai ñon cuQi, khi ñó gn như toàn b+ thn b mt chc năng
và bnh nhân cn ph/i ñiSu tr thay th& thn ñ0 có th0 ti&p tTc cu+c sQng
GIAI ðOWN STM GFR (ml/phút) ðIZU TR\
1 > 90 ðiSu tr b/o t_n
2 60 – 89 ðiSu tr b/o t_n
3 30 – 59 ðiSu tr b/o t_n
4 15 – 29 ðiSu tr b/o t_n, chucn b l,c máu, ghép thn
5 <15 ðiSu tr thay th& thn: l,c máu, ghép thn
Chi*u cao(cm) x 0,55 (x 0,45 : tr6 nhũ nhi < 1 tu:i)
Creatinin (mg/dl)
2
III.NGUYÊN NHÂN
IV.LÂM SÀNG
Thn là m+t cơ quan rt kỳ diu. Chúng có kh/ năng làm vic bù tr' khi gkp vn ñS vS chc
năng, vì vy bnh thn mn có th0 ti&n tri0n m+t cách âm thm mà không có tri!u ch"ng gì
trong m+t thi gian dài cho ñ&n khi chc năng thn chl còn @ mc tQi thi0u
Bnh nhân ñSu không có tình trng gi/m lưOng nưmc ti0u ngay c/ khi bnh thn ñã ti&n tri0n
nkng
Bnh thn mn có th0 /nh hư@ng ñ&n m,i cơ quan trong cơ th0 ( Tim Mch, Hô Hp, Tiêu
Hóa, H CơqXương)
1.Hs TIÊU HÓA
−Mt mvi và suy nhưOc
−Chán ăn, bu_n nôn và nôn do ñ+c cht c2a urê máu cao
−Xut huy&t tiêu hóa (do Heparin, các thuQc kích thích d dày, rQi lon ñông máu)
−Tiêu ch/y do ru+t b kích thích
−Táo bón do dùng thuQc k&t hOp phosphate
2.Hs THwN KINH q CƠ
−Bnh lý não: ñau ñu, khó ng2, mt tp trung; co git, co rút chi
−Bnh lý thn kinh:
H+i chng bàn chân không nghl
C/m giác bvng rát @ bàn chân
Y&u 2 chi
C/ 2 bnh lý trên ñSu do ñ+c cht c2a urê máu cao, mt cân b|ng ñin gi/i và toan chuy0n hóa
3.Hs TIM MWCH
−Lon nhp tim do tăng K+ máu
−Tăng huy&t áp, ñau ng~c do  muQi và nưmc
4.Hs HÔ H€P
−Phù phEi cp
−Th@ nhanh và sâu do toan chuy0n hóa
NHÓM BsNH %
Bnh cu thn 33
Bnh niu khoa 25
Bnh thn di truySn 16
Thi0u s/n q bt s/n thn 11
Bnh mch máu thn 5
Khác 10
3
5.Hs TWO MÁU: Thi&u máu
−Do gi/m s/n sinh h_ng cu: thi&u Fe, thi&u vitamin, gi/m erythropoietin c2a thn
−Do tăng phá h2y h_ng cu: tán huy&t
−Do mt máu trong quá trình CTNT
6.DA
−Xm da do tích tT s…c tQ không th/i ra ñưOc
−NhOt nht do thi&u máu
−Khô do gi/m hot ñ+ng c2a tuy&n m_ hôi và tuy&n bã
−Nga do l…ng ñ,ng calcium, phosphate
−Bm da do rQi lon ñông máu
7.Hs CƠ q XƯƠNG
−ðau và d b gˆy xương
−Còi xương, lùn
−Bi&n dng chi
V.CN LÂM SÀNG
−TEng phân tích nưmc ti0u
−ðm niu, ion ñ_ niu, creat niu 24h
−Ureqcreat / máu tăng
−Ion ñ_ /máu: Kali tăng, calci gi/m, photpho tăng
−Công thc máu: Hb gi/m, h_ng cu gi/m
−Khí máu ñ+ng mch
−Thi&u Fe
−Ferritine, ñ+ bão hòa Transferrine
−Siêu âm bTng : thn teo, thn ña nang, …
−Siêu âm tim: dày giãn tht trái
−Siêu âm Doppler ñ+ng mch thn
−Soi ñáy m…t
−Sinh thi&t thn: trong trưng hOp không xác ñnh ñưOc nguyên nhân gây bnh
−X quang phEi, xương bàn tay và cŒng tay
−ðo ñin tim
VI.ðI@U TRB
1.ðiSu tr b/o t_n:
qLàm chm s~ phát tri0n c2a bnh b|ng thuQc và ch& ñ+ ăn
qðiSu tr nguyên nhân và các y&u tQ nguy cơ: tiêu ch/y, ói, nhim trùng
qThay th& chc năng thn b mt
qðiSu tr và gi/m kh/ năng xut hin bi&n chng
4
2.ðiSu tr thay th& thn:
Khi mc l,c cu thn gi/m dưmi 10ml/phút, ngoài các phương pháp ñiSu tr b/o t_n như
trên, ñ0 ñ/m b/o s~ sQng cho ngưi bnh cn thi&t ph/i ñiSu tr thay th& thn
5
VII.QUY TRÌNH CHĂM SÓC
NhDn ñFnh:
1.Hvi:
−
Chán ăn, bu_n nôn và nôn?
−
Nga? d b bm? Ch/y máu cam?
−
ðau ñu, chóng mkt, thay ñEi tính tình ?
−
C/m thy m…c ti0u thưng xuyên, ñkc bit vào buEi tQi?
−
C/m thy nkng vùng quanh m…t ? Sưng chân? Phù mSm, n lõm
2.Quan sát và khám:
−Cao huy&t áp
−Lơ mơ, hôn mê
−Da niêm xanh
−Lon dư•ng xương, bi&n dng chi, lùn
−Suy dinh dư•ng
−SQ lưOng nưmc ti0u/ ngày: thi0u niu khi lưOng NT < 1ml/kg/h, vô niu khi lưOng
NT < 0,5ml/kg/h, màu s…c, tính cht
ChGn ñoán ñi*u dưIng:
•Cao huy&t áp , phù do dư muQi, nưmc
•Lơ mơ, hôn mê do tích tT các cht th/i hokc các cht ñ+c t' nưmc ti0u lên não
•Da niêm xanh do thi&u máu
•Nôn, bu_n nôn do h natri máu, tăng ure máu
•Suy dinh dư•ng do chán ăn, bu_n nôn, do ch& ñ+ ăn hn ch&
•RQi lon nhp tim do tăng K+ máu
•Lon dư•ng xương bi&n dng chi, lùn do calci gi/m, photpho tăng
Can thiJp ñi*u dưIng:
1.Cao huyMt áp , phù do dư muOi, nưPc
−Theo dõi du hiu sinh t_n, chú ý huy&t áp
−Theo dõi huy&t áp thưng xuyên và cho bnh nhân uQng thuQc h HA theo y lnh
−N&u bnh nhân phù nhiSu cn theo dõi sát các du hiu c2a phù phEi cp (ho, khc b,t h_ng,
huy&t áp cao..)
−Hn ch& lưOng nưmc nhp: nưmc nhp = lưOng nưmc ti0u hôm trưmc + 200ml / ngày (nưmc
mt không nhìn thy)
−Theo dõi lưOng nưmc xut nhp m‘i ngày ñ0 ñiSu chlnh lưOng nưmc vào cơ th0
−Cho tr’ uQng thuQc lOi ti0u theo y lnh vào buQi sáng và chiSu ñ0 tránh gây mt ng2
−Ăn lt theo ch& ñ+ dinh dư•ng hokc hn ch& ăn thc ăn có muQi: 5 q 6 gram muQi/ ngày # 1
mu‘ng cà phê ( n&u HA không cao có th0 cho bé ăn muQi r+ng rãi hơn)