Chăn nuôi bò thịt: Chương 9 [Mới nhất]

Trưng ði hc Nông nghip 1 - Giáo trình Chăn nuôi Trâu Bò ---------------------------------------------



221



Chương 9

CHĂN NUÔI BÒ THT

Chương này ch yu nói v chăn nuôi bò theo hưng chuyên tht, mc dù trâu và các

loi bò khác (sa, cày kéo) cũng ñóng góp mt phn quan trng trong tng s lưng tht bò

tiêu th hàng năm. Phn ñu ca chương trình bày mt s quy lut phát trin ca các mô

trong thân tht nhm làm cơ s cho vic quyt ñnh thi gian nuôi ñ ñt ñưc năng sut, cht

lưng tht và hiu qu kinh t ti ưu. Tip theo là các ch tiêu ñánh giá và các nhân t nh

hưng ti năng sut và cht lưng tht ca bò. Phn k thut chăn nuôi nói v vic nuôi bê

trưc v béo và các phương pháp v béo bò. Phân cui ca chương nói v các hình th!c t

ch!c chăn nuôi và marketing sn ph"m thưng ñưc áp dng trong ngành chăn nuôi bò tht.

I. S PHÁT TRIN CA CÁC MÔ TRONG THÂN THT

1.1. Mô xương

Mô xương là phn không ăn ñưc. T l ca nó trong thân tht cao làm gim giá tr

ca thân tht. Trâu bò tht có b xương phát trin quá kém hoc quá thô ñu không tt.

Theo tui thì khi lưng tuyt ñi ca b xương tăng lên nhưng tc ñ phát trin tương

ñi thì gim xung, và t trng ca b xương trong thân tht gim. Trong thi kỳ phát trin

thì cưng ñ phát trin ca xương trc mnh hơn xương ngoi vi làm cho cơ th phát trin

theo chiu dài nhanh hơn chiu rng, chiu cao. Nu tính theo khi lưng cơ th thì khi sơ

sinh b xương chim 22,73%, 18 tháng là 11,7% và 5 năm là 9,9%. Như vy trong giai ñon

t sơ sinh ñn 18 tháng tui, ñc bit là trưc 14 tháng tui thì xương sinh trưng nhanh.

1.2. Mô cơ

Giá tr ca thân tht tăng lên khi t l cơ trong ñó tăng. Trong cơ th trâu bò s phát

trin ca h cơ có liên quan ñn s phát trin ca h xương. Trong thi kỳ thai h cơ t chi

phát trin mnh, còn cơ xương trc phát trin chm, còn thi kỳ ngoài thai thì ngưc li.

Nhìn chung h cơ phát trin nht trong 6 tháng ñu, sau ñó gim dn và ñc bit là sau 18

tháng thì tc ñ phát trin ca cơ rt chm.

Thành phn t chc hc và hoá hc ca cơ cũng thay ñi trong quá trình phát trin.

Chiu dài và ñưng kính si cơ tăng lên, nưc trong cơ gim làm tht gim ñ mm và mn.

1.3. Mô m

Trong cơ th m ñưc tích lu!  3 v trí: dưi da, trong cơ b"p và bao ph mt ngoài các

cơ quan ni tng.

S tích lu! m trong cơ th ph thuc nhiu vào mc ñ dinh dư ng. Lúc ñu tích lu!

m rt kém, sau 6-9 tháng tui s tích lu! m b"t ñu tăng, nhưng cho ñn 12-14 tháng tui

cưng ñ tích lu! m b"t ñu tăng, nhưng v#n kém hơn tích lu! ñm. Sau 18 tháng tui tc

ñ tích lu! m tăng rõ rt, ñc bit là khi v$ béo.

Tuỳ theo mc ñ phát trin mà th t tích lu! m cũng có th t rõ ràng. Lúc ñu m

tích lu!  ni tng và gi%a các lp cơ, sau ñó  dưi da và ñn cui kỳ v$ béo và  gia súc

già m tích lu!  trong cơ.

Trưng ði hc Nông nghip 1 - Giáo trình Chăn nuôi Trâu Bò ---------------------------------------------



222



Khi dinh dư ng thiu m ñưc huy ñng trưc tiên  dưi da và ni tng. Trong các

loi m trên thì m ni tng ít có giá tr thc ph&m.

Thành phn hoá hc ca m thay ñi: nưc gim dn và m thun tăng lên, màu m

chuyn t tr"ng sang vàng (do tăng d tr% caroten).

1.4. Mô liên kt

Thành phn cơ bn ca các mô liên kt là các protein có giá tr dinh dư ng thp và làm

cho tht cng. Nu mô liên kt quá ít thì làm cho tht nhão, nhưng nu quá nhiu s' làm gim

giá tr dinh dư ng ca tht.

So vi các mô khác thì mô liên kt phát trin trong thi gian kéo dài nht. Tht trâu bò

cái ging sm thành thc và con lai ca chúng chưa ít mô liên kt hơn nh%ng con cùng tui

ca các ging khác. Gia súc già không ñưc v$ béo tho ñáng và gia súc nuôi dư ng kém có

t l mô liên kt cao làm gim giá tr thc ph&m ca tht.

II. NĂNG SUT VÀ CHT LƯNG THT

2.1. Các ch tiêu ñánh giá năng sut và cht lưng thân tht

a. Khi lưng bò

Bò tht trưc khi git m phi ñ nhn ñói 12-24 gi. Cân khi lưng bò trưc khi git

m b(ng các loi cân thích hp. Trong trưng hp không có cân (hoc khó cân) có th xác

ñnh khi lưng hơi ca bò thông qua ño ñc mt s chiu ño (vòng ngc, dài thân chéo) r)i

tính toán theo mt s công thc nht ñnh tuỳ theo ging và th trng ca bò. Tuy nhiên, vic

xác ñnh khi lưng b(ng cách ño thưng kèm theo sai s khá ln.

b. Khi lưng và t l tht x

Khi liưng tht x* là khi lưng cơ th bò sau khi ñã lc da, b+ ñu (ti xương át lát),

ph tng (cơ quan tiêu hoá hô hp, sinh dc v tit niu, tim) và bn vó chân (t gi tr

xung).

Khi lưng tht x*

T l tht x* (%) = x 100

Khi lưng sng ca bò

Nh%ng thành phn chính ca tht x* là xương, tht và m . Nh%ng nhân t nh hưng

ñn thành phn ca tht x* là tính bit, ging và nuôi dư ng.

T l tht x* rt quan trng ñi vi sn xut khi bán gia súc sng vì ngưi mua cn bit

ñ ưc tính khi lưng tht x* t khi lưng sng ca cơ th vt nuôi.

c. Khi lưng và t l tht tinh

Tht tinh là khi lưng tht ñưc tách ra t tht x*. Khi lưng tht tinh là phn có giá

tr cao nht trong các thành phn ca tht x*.

Tng khi lưng tht tinh x 100

T l tht tinh (%) =

Khi lưng sng ca bò

Tng khi lưng tht tinh x 100

T l tht tinh so vi tht x* (%) =

Khi lưng tht x*

Trưng ði hc Nông nghip 1 - Giáo trình Chăn nuôi Trâu Bò ---------------------------------------------



223



Ngưi ta phân chia tht tinh ra làm nhiu loi tuỳ theo giá tri hàng hoá ca chúng và tùy

theo phương pháp x tht ca m$i nưc.

Vit Nam thưng chia tht tinh ra làm ba loi:

Loi 1: Bao g)m khi lưng tht ca hai ñùi sau, thăn lưng và thăn chut.

Loi 2: Bao g)m khi lưng tht ca ñùi trưc, tht c v phn tht ñy lên l)ng ngc.

Loi 3: bao g)m khi lưng tht ca phn bng, tht k' sưn và các tht ñưc lc ra ca

loi 1 và loi 2 (phn t).

Khi lưng tht loi 1 x 100

T l tht loi 1 (%) =

Khi lưng tht sng ca bò

Khi lưng tht loi 1 x 100

T l tht loi 1 so vi tht x* (%) =

Khi lưng tht x*

Khi lưng tht loi 1 x 100

T l tht loi 1 so vi tng s tht (%) =

Khi lưng tht tinh

Khi lưng tht loi 2 x 100

T l tht loi 2 (%) =

Khi lưng sng ca bò

Khi lưng tht loi 2 x100

T l tht loi 2 so vi tht x* (%) =

Khi lưng tht x*

Khi lưng tht loi 2 x 100

T l tht loi 2 so vi tng s tht (%) =

Khi lưng tht tinh

d. Khi lưng và t l xương

Khi lưng xương ca bò là khi lưng ca xương ñưc tách ra t tht x*.

Khi lưng xương x 100

T l xương (%) =

Khi lưng sng ca bò

Khi lưng xương x 100

T l xương so vi tht x* (%) =

Khi lưng tht x*

e. Khi lưng và t l m

Trưng ði hc Nông nghip 1 - Giáo trình Chăn nuôi Trâu Bò ---------------------------------------------



224



M bò ñưc chia ra làm 3 phn: M bao ngoài phn tht, dưi da, m xen k' trong các

cơ và m thành tng ñám trong phn bng và phn ngc.

Ngưi ta ch, có th tách ra ñưc m bao ngoài phn tht và m trong phn bng và

ngc. Thu li phn m này và cân lên. ðó chính là khi lưng m ca bò.

Khi lưng m x 100

T l m (%) =

Khi lưng sng ca bò

Khi lưng m x 100

T l m so vi tht x* (%) =

Khi lưng tht x*

g. ð dày m dưi da

ð dày m dưi da ñưc ño  xương sưn 12 vuông góc vi lp m ngoài tai ñim 

3/4 chiu dài cơ thăn lưng (hình 9.1). Khi ñ dày m dưi da tăng thì t l tht tinh s' gim.

Hình 9.1: V trí ño ñ dày m# Hình 9.2: ðo din tích m$t tht

bng phương pháp m$t lưi

g. Din tích mt tht

Din tích m"t tht (mt c"t cơ thăn lưng) ñưc ño  v trí xương sưn 12 b(ng cách s.

dng ô m"t lưi (hình 9.2). Din tích m"t tht là mt ch, tiêu phn ánh lưng cơ có trong thân

tht. Khi din tích m"t tht tăng thì t l tht tinh tăng.

2.2. Các ch tiêu ñánh giá cht lưng tht

a. ð mm ca tht

ð mm là cm giác nhn bit ca con ngưi khi c"n và nhai tht. Tht bò mm có cht

lưng tt. ð mm ca tht chu nh hưng ca tính bit, tui git tht, dinh dư ng và bo

qun. Khi bê git tht  tui còn non, dinh dư ng tt, bê ñc hoc thin tht có ñ mm cao

hơn.



§o®édymì



3/4chiÒudi

c¬th¨nl−ng

Trưng ði hc Nông nghip 1 - Giáo trình Chăn nuôi Trâu Bò ---------------------------------------------



225



ð mm tht ñưc ño b(ng cách ño cơ hc, cách này ph+ng theo các hot ñng ca

ming và răng. Các tin b k! thut ñu có th ñưc s. dng ñ thc hin ñưc vic ño.

ð

xác ñnh ñ mm ngưi ta có th dùng mt s phương pháp khác nhau. Sau ñây là mt vài ví

d:

- Kim tra nhanh chóng b(ng cách n ngón tay vào tht. Tht cht lưng cao khi n tay

có cm giác mm, sau khi b+ tay ra tht nhanh chóng tr v trng thái cũ.

- Kim tra b(ng phương pháp xác ñnh nưc ni dch. Ly mt gam tht tươi c"t khi

lp phương. ðt m#u trên tm kính có giy hút nưc. Din tích tm kính 10 cm

, dy 5 mm.

Sau ñó ñy lên trên tm kính có cùng kích c trên, ñè lên tm kính 1 qu cân có khi lưng 1

kg. Sau ñó ñ mt gi, nưc trong tht s' loang ra giy lc. ðo din tích ca nưc tht thm

vào giy lc là phn nưc ni dch trong tht. Nưc ni dch càng cao, tht càng ngt mm.

- Cách ño ñ mm ñưc s. dng rng rãi nht hin nay là thit b có tên là máy c"t lc

Warner-Bratzler. Máy này g)m mt ñĩa thép trong cha mt hc hình vuông. ðt ming tht

vào trong hc vuông, kéo cái ñĩa thép ra kh+i ming tht trong khi hai ñu ca ming tht ñưc

gi% b(ng các m&u kim loi khác. Lc kéo ñĩa thép ra kh+i ming tht ñưc ghi li thành các

ñim trên ñ) th (hình 9.3). Lúc ñu lc này tăng lên do thit b kéo trên ming tht, sau ñó có

mt ñim g#y, ñim g#y này ñưc gi là lc khi ñu (IY). Lc tip tc tăng lên cho ti khi

ñt lc ñ,nh (PF). Ti ñim ñ,nh này, ming tht b ñt làm ñôi và lc s' b tt xung.

Hai lc ño ñưc g)m lc khi ñu (IY) và PF – IY (lc ñ,nh tr lc khi ñu) liên quan

ti hai cu trúc ñóng góp cho ñ mm ca tht. Mt thành phn ca cơ là các bó dài hình si

b(ng protein là các myofibril, chúng là giá ñ cơ và là các m&u to nên sc làm vic ca cơ.

Khi cơ co, các bó này ng"n li và khi dãn chúng dài ra. Mt thành phn khác ging như mng

lưi là các mô liên kt ñ bó các myofibril li vi nhau, chúng tương t như gân. Các mô này

tri dc theo cá si cơ thành mt cu trúc lưi liên kt chéo. Trong sơ ñ) lc Warner-

Bratzler, ta có th xem ñ mm ca myofibril ng vi lưng khi ñu (IY), lc ñ làm ñt cơ

là t lc khi ñu ti lc ñ,nh (PF-IY) do các mô liên kt quyt ñnh.

b. ð pH ca tht

Sau khi con vt cht, tuy không còn vic cung cp oxy nhưng các quá trình khác v#n xy ra trong cơ

b"p cho ti khi cn kit ht glycogen. Do ñó, ñ pH trong tht tươi s' gim xung và ñiu này cho phép gi%



Thêigian



(gi©y)





























Hình 9.3: Máy ño ñ mm ca tht Warner-Bratzler

Chương 9: Chăn nuôi bò thịt

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi