Cơ chế đo sáng và phơi sáng của đèn flash rời (Phần I)
Chụp ảnh với flash là một trong những kỹ thuật khó trong nhiếp ảnh.
Với nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp, họ không bị ràng buộc quá nhiều bởi
ánh sáng sẵn có vì họ có thể chủ động sử dụng ánh sáng đèn flash để hỗ
trợ một cách hiệu quả. Có khi bạn thấy giữa trời nắng sáng, họ chụp
ảnh mà vẫn sử dụng flash. Còn với dân nghiệp dư, nếu bạn cũng ở vào
vị trí như họ (thời điểm chụp, không gian chụp) thì bạn có bao giờ nghĩ
đến việc sử dụng thêm đèn flash không? Hầu hết là không bởi chúng ta
chưa kiểm soát tốt vấn đề liên quan đến flash.
Bài viết này chúng tôi đưa ra một số vấn đề cần quan tâm để giúp độc
giả hiểu hơn về đèn flash. Thiết bị chúng tôi hướng tới là dòng máy ảnh
EOS và đèn Flash rời Speedlite EX-series.
Trong phần 1 này chúng tôi nói đến Nguyên tắc đo sáng của đèn Flash
và cách Kiểm soát phơi sáng đèn Flash đối với nhiếp ảnh. Phần tiếp
theo là vấn đề Chế độ đo sáng.
Nguyên tắc đo sáng đèn Flash rời
Về cơ bản, chụp ảnh với flash khác hẳn so với chụp bình thường bởi
lúc này bạn sẽ làm việc với hai nguồn ánh sáng khác nhau, một là
nguồn ánh sáng sẵn có, hai là nguồn sáng do đèn flash tạo ra. Nguồn
sáng có sẵn thì gần như là cố định, khó có thể thay đổi trong khi nguồn
sáng do đèn flash tạo ra ta có thể chủ động điều chỉnh được. Ta cần
điều chỉnh hợp lý để kết quả thu được là lượng ánh sáng như mong
muốn từ sự kết hợp của hai nguồn sáng này.
Hình trên minh họa nguyên tắc đo sáng đèn Flash. Tổng thời gian phơi
sáng đánh đèn flash được tính từ lúc màn trập bắt đầu mở ra đến khi
màn trập khép lại. Với đèn flash hiện nay có các chế độ đo sáng tự
động E-TTL (hoặc E-TTL II), một nguồn sáng trước (pre-flash) được
phát ra khi bạn giữ cò chụp (đại khái như giữ cò lấy nét) để tính toán
ánh sáng trước khi màn trập mở và qua đó phát ra xung lượng flash
(flash pulse) phù hợp sau khi ấn nút chụp. Như vậy Pre-flash không tác
động trực tiếp vào kết quả ảnh chụp được mà chỉ là thước đo gián tiếp
cho xung flash. Xung flash và ánh sáng có sẵn là hai yếu tố ảnh hưởng
đến độ sáng của kết quả chụp.
Cũng theo hình trên ta thấy xung lượng flash đánh sáng trong thời gian
rất ngắn so với thời gian phơi sáng vì vậy tốc độ chụp (tốc độ cửa trập)
có vai trò rất quan trọng trong việc thu lượng ánh sáng nhiều hay ít.
Tốc độ càng chậm thì lượng ánh sáng thu vào càng nhiều và ngược lại.
Kiểm soát phơi sáng đèn Flash
Có 4 cách để kiểm soát lượng ánh sáng của đèn flash:
- Điều chỉnh khẩu độ của ống kính: khẩu độ (f) của ống kính chính là
độ mở của ống kính. Độ mở lớn hay nhỏ sẽ tác động đến lượng ánh
sáng đi vào cảm biến. Nếu mở khẩu lớn (tương đương với giá trị f nhỏ)
thì lượng ánh sáng nhận được lớn và ngược lại.
- Thay đổi khoảng cách từ đèn flash tới chủ thể: điều này là hiển nhiên
vì đối tượng chụp càng gần với đèn flash thì độ sáng nhận được càng
lớn và càng hẹp (hay nói cách khác là bị chói và tương phản cao hơn so
với xung quanh)
- Sử dụng công cụ (như Diffuser, card phản sáng, ô tán ánh sáng...) để
làm dịu, tản rộng ánh sáng.
- Thiết lập các thông số điều chỉnh trên đèn flash rời: hiện nay, hầu hết
các đèn flash rời đều có thể tự thiết lập các thông số cần thiết như tốc
độ đánh flash, tăng giảm độ sáng của đèn, chế độ nhại sáng hoặc các
chế độ đo sáng tự động thông minh.