TiÓu luËn KTCT C«ng nghiÖp ho¸ - HiÖn ®¹i ho¸ ë ViÖt Nam
1
Lêi nãi ®Çu
Héi nghÞ ®¹i biÓu toµn quèc ban chÊp hµnh trung ¬ng §¶ng gi÷a
nhiÖm kú kho¸ VII (1-1990) ®· nhËn ®Þnh r»ng:
“MÆc dï cßn nhiÒu yÕu kÐm ph¶i kh¾c phôc nh÷ng thµnh tùu quan
träng ®· ®¹t ®îc, ®· vµ ®ang t¹o ra nh÷ng tiÒn ®Ò ®a ®Êt níc sang mét
thêi kú ph¸t triÓn míi ®Èy tíi mét bíc c«ng nghiÖp ho¸- hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt
níc”
C«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ sÏ gióp chóng ta lùc míi ®Ó t¨ng trëng
nhanh tèc ®é ph¸t triÓn, kh«ng nh÷ng thÕ nhê cã hiÖn ®¹i ho¸ chóng ta cã
®iÒu kiÖn ®i t¾t, ®ãn ®Çu ®ã lµ bµi to¸n tæng hîp ®Ó gi¶i bµi to¸n ph¸t triÓn
®Êt níc.
Nghiªn cøu c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc trong nÒn kinh tÕ
lµ mét vÊn ®Ò bøc xóc, nãng báng trong nhiÒu n¨n nay vµ ®îc ®«ng ®¶o c¸c
nhµ nghiªn cøu, trong ®ã cã ®éi ngò sinh viªn quan t©m. Nghiªn cøu nh»m
nhËn thøc râ tõ ®ã ®a ra nh÷ng gi¶i ph¸p nh»m ph¸t huy sö dông tèi ®a mäi
nguån lùc trong níc vµ tranh thñ sù ñng hé quèc tÕ phôc vô sù c«ng nghiÖp
ho¸ -hiÖn ®¹i ho¸ .
Cïng víi sù nç lùc cè g¾ng chung cña toµn §¶ng, toµn d©n trong c«ng
cuéc kh«i phôc vµ ph¸t triÓn kinh tÕ. Lµ mét c«ng d©n t¬ng lai cña ®Êt
níc, em mong muèn ®îc gãp phÇn nhá bÐ cña m×nh nghiªn cøu c¸c vÊn ®Ò
c¬ b¶n vÒ c«ng nghÞªp ho¸- hiÖn ®¹i ho¸ ë ViÖt Nam.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
TiÓu luËn KTCT C«ng nghiÖp ho¸ - HiÖn ®¹i ho¸ ë ViÖt Nam
2
I . c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ lµ g× ?
Tõ tríc tíi nay, cã nhiÒu ®Þnh nghÜa kh¸c nhau vÒ c«ng nghiÖp
ho¸. VËy nªn hiÓu ph¹m trï nµy nh thÕ nµo?
Quan niÖm ®¬n gi¶n nhÊt vÒ c«ng nghiÖp ho¸ cho r»ng “ c«ng nghiÖp
ho¸ lµ ®a ®Æc tÝnh c«ng nghiÖp cho mét ho¹t ®éng, trang bÞ ( cho mét vïng,
mét níc), c¸c nhµ m¸y, c¸c lo¹i c«ng nghiÖp...” Quan niÖm mang tÝnh triÕt
tù nµy ®îc h×nh thµnh trªn c¬ së kh¸i qu¸t qu¸ tr×nh h×nh thµnh lÞch sö c«ng
nghiÖp ho¸ ë c¸c níc T©y ¢u, B¾c Mü.
Nghiªn cøu ®Þnh nghÜa ph¹m trï c«ng nghiÖp ho¸ cña c¸c nhµ kinh tÕ
Liªn X« (cò) ta thÊy trong cuèn gi¸o khoa kinh tÕ chÝnh trÞ cña Liªn X« ®îc
dÞch sang tiÕng ViÖt Nam 1958, ngêi ta ®· ®Þnh nghÜa “ c«ng nghiÖp ho¸
XHCN lµ ph¸t triÓn ®¹i c«ng nghiÖp, tríc hÕt lµ c«ng nghiÖp nÆng, sù ph¸t
triÓn Êy cÇn thiÕt cho viÖc c¶i t¹o toµn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n trªn c¬ së kü
thuËt tiªn tiÕn.”
Quan ®iÓm c«ng nghiÖp ho¸ lµ qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn ®¹i c«ng
nghiÖp, tríc hÕt lµ c«ng nghiÖp nÆng cña c¸c nhµ kinh tÕ häc Liªn X« ®·
®îc chóng ta tiÕp nhËn thiÕu sù ph©n tÝch khoa häc ®èi víi ®iÒu kiÖn cô thÓ
cña níc ta. Cuèn “ Tõ ®iÓn tiÕng ViÖt” ®· gi¶i thÝch c«ng nghiÖp ho¸ lµ qu¸
tr×nh x©y dùng nÒn s¶n xuÊt c¬ khÝ lín trong tÊt c¶ c¸c ngµnh cña nÒn kinh tÕ
quèc d©n vµ ®Æc biÖt c«ng nghiÖp nÆng, dÇn tíi sù t¨ng nhanh tr×nh ®é trang
bÞ kü thuËt cho lao ®éng vµ n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng. Trªn thùc tÕ, qu¸
tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc nh÷ng n¨m 60, ta ®· m¾c ph¶i
sai lÇm ®ã, kÕt qu¶ lµ nÒn kinh tÕ vÉn kh«ng tho¸t khái nÒn c«ng nghiÖp l¹c
hËu, n«ng nghiÖp l¹c hËu, kÕt cÊu h¹ tÇng yÕu kÐm... MÆc dï kh«ng ®¹t ®îc
môc tiªu nhng còng chÝnh nhê c«ng nghiÖp ho¸ mµ níc ta ®É x©y dùng
®îc mét sè c¬ së vËt chÊt kü thuËt nhÊt ®Þnh, t¹o ra tiÒm lùc vÒ kinh tÕ-quèc
phßng, phôc vô chiÕn tranh, ®¶m b¶o ®îc phÇn nµo ®êi sèng nh©n d©n.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
TiÓu luËn KTCT C«ng nghiÖp ho¸ - HiÖn ®¹i ho¸ ë ViÖt Nam
3
N¨m 1963, tæ chøc ph¸t triÓn c«ng nghiÖp cña Liªn hiÖp quèc (
UNIDO) ®· ®a ra mét ®Þnh nghÜa: “c«ng nghiÖp ho¸ lµ mét qu¸ tr×nh ph¸t
triÓn kinh tÕ, trong qu¸ tr×nh nµy, mét bé phËn ngµy cµng t¨ng c¸c nguån cña
c¶i quèc d©n ®îc ®éng viªn ®Ó ph¸t triÓn c¬ cÊu kinh tÕ nhiÒu ngµnh ë trong
níc víi kü thuËt hiÖn ®¹i. §Æc ®iÓm cña c¬ cÊu kinh tÕ nµy lµ cã mét bé
phËn lu«n thay ®æi ®Ó s¶n xuÊt ra t liÖu s¶n xuÊt, hµng tiªu dïng vµ cã kh
n¨ng ®¶m b¶o cho toµn bé nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn víi nhÞp ®é cao, ®¶m b¶o
®¹t tíi sù tiÕn bé cña nÒn kinh tÕ vµ x· héi.” Theo quan ®iÓm nµy, qu¸ tr×nh
c«ng nghiÖp ho¸ nh»m thùc hiÖn nhiÒu môc tiªu chø kh«ng ph¶i chØ nh»m
mét môc tiªu kinh tÕ-kü thuËt.
Cßn theo quan niÖm míi phï hîp víi ®iÒu kiÖn níc ta th× c«ng
nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ lµ qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ g¾n liÒn víi
®æi míi c«ng nghÖ, x©y dùng c¬ cÊu vËt chÊt-kü thuËt, lµ qu¸ tr×nh chuyÓn
nÒn s¶n xuÊt x· héi tõ tr×nh ®é c«ng nghÖ thÊp sang tr×nh ®é c«ng nghÖ cao
h¬n, nhê ®ã mµ t¹o ra sù t¨ng trëng bÒn v÷ng vµ cã hiÖu qu¶ cña toµn bé
nÒn kinh tÕ quèc d©n.
Nãi tãm l¹i ®ã lµ sù ph¸t triÓn cña lùc lîng s¶n xuÊt tõ thÊp ®Õn cao, tõ
cha hoµn thiÖn ®Õn hoµn thiÖn. Thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸ lµ nh»m ph¸t
triÓn kinh tÕ-x· héi, ®a níc ta theo kÞp c¸c níc tiªn tiÕn trªn thÕ giíi.
II. Muèn tiÕn hµnh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ta ph¶i lµm
g×?
Sù thµnh c«ng cña qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®ßi hái
ngoµi m«i trêng chÝnh trÞ æn ®Þnh, ph¶i cã c¸c nguån lùc cÇn thiÕt nh:
nguån lùc con ngêi, vèn, tµi nguyªn thiªn nhiªn, c¬ së vËt chÊt kü thuËt, vÞ
trÝ ®Þa lý, nguån lùc níc ngoµi. C¸c nguån lùc nµy cã quan hÖ chÆt chÏ víi
nhau, cïng tham gia vµo qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ nhng møc
®é t¸c ®éng vµ vai trß cña chóng ®èi víi toµn bé qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸,
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
TiÓu luËn KTCT C«ng nghiÖp ho¸ - HiÖn ®¹i ho¸ ë ViÖt Nam
4
hiÖn ®¹i ho¸ kh«ng gièng nhau, trong ®ã nguån lùc con ngêi lµ yÕu tè quyÕt
®Þnh.
Vai trß cña nguån lùc con ngêi quan träng nh thÕ nµo ®·
®îc chøng minh trong lÞch sö kinh tÕ cña nh÷ng níc t b¶n ph¸t triÓn nh
NhËt B¶n, Mü,... nhiÒu nhµ kinh doanh níc ngoµi khi ®Õn tham quan NhËt
B¶n thêng chØ chó ý ®Õn kü thuËt, m¸y mãc vµ coi ®ã lµ nguyªn nh©n t¹o
nªn “kú tÝch NhËt B¶n”. Nhng hä ®· nhÇm, chÝnh ngêi NhËt B¶n còng
kh«ng quan niÖm nh vËy. Ngêi NhËt cho r»ng kü thuËt vµ c«ng nghÖ cã
vai trß rÊt to lín nhng kh«ng ph¶i lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh nhÊt. YÕu tè quyÕt
®Þnh nhÊt dÉn ®Õn thµnh c«ng cña hä lµ con ngêi. Cho nªn hä ®· tËp trung
cao ®é vµ cã nh÷ng chÝnh s¸ch ®éc ®¸o ph¸t triÓn yÕu tè con ngêi.
Ngµy nay ®èi víi nh÷ng níc l¹c hËu ®i sau, kh«ng thÓ ph¸t triÓn
nhanh chãng nÕu kh«ng tiÕp thu nh÷ng tiÕn bé khoa häc-kü thuËt vµ c«ng
nghÖ hiÖn ®¹i cña c¸c nícph¸t triÓn. Nhng kh«ng ph¶i cø nhËp c«ng nghÖ
tiªn tiÕn b»ng mäi gi¸ mµ kh«ng cÇn tÝnh ®Õn yÕu tè con ngêi. CÇn nhí
r»ng, c«ng nghÖ tiªn tiÕn cña níc ngoµi khi ®îc tiÕp thu sÏ ph¸t huy t¸c
dông tèt hay bÞ l·ng phÝ, thËm chÝ bÞ ph¸ ho¹i lµ hoµn toµn phô thuéc vµo yÕu
tè con ngêi khi sö dông chóng. NhiÒu c«ng ty chØ chó ý ®æi míi kü thuËt vµ
c«ng nghÖ nhng v× kh«ng chó ý ®Õn yÕu tè con ngêi nªn ®Òu thÊt b¹i. ¤ng
Victor S.L.Tan, gi¸m ®èc cña Ohostate University ®· viÕt: “§iÒu mØa mai lín
nhÊt cßn lµ ë chç, trong cã nhiÒu c«ng ty ®· cè thùc hiÖn ®æi míi, nhng l¹i
cã Ýt c«ng ty thùc hiÖn ®ñ møc ®Ó ®¹t tíi thµnh c«ng. NhiÒu c«ng cuéc ®æi
míi ®· tiÕn hµnh nhng thÊt b¹i v× c¸c c«ng ty ®ã ®· kh«ng ®a vµo cÊu t¹o
cña kÕ ho¹ch ®æi míi hoÆc ch¬ng tr×nh ®æi míi cña hä mét nh©n tè khã
nhÊt ®Ó thµnh c«ng- con ngêi.”
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
TiÓu luËn KTCT C«ng nghiÖp ho¸ - HiÖn ®¹i ho¸ ë ViÖt Nam
5
Nh mäi quèc gia kh¸c trªn thÕ giíi, sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸,
hiÖn ®¹i ho¸ ë ViÖt Nam còng ph¶i phô thuéc vµo nguån lùc con ngêi vµ
do nguån lùc nµy quyÕt ®Þnh. Bëi v×:
_ Thø nhÊt, c¸c nguån lùc kh¸c nhvèn, tµi nguyªn thiªn nhiªn, vÞ trÝ ®Þa
lý... tù nã chØ tån t¹i díi d¹ng tiÒm n¨ng. Chóng chØ ph¸t huy t¸c dông vµ cã
ý nghÜa tÝch cùc x· héi khi ®îc kÕt hîp víi nguån lùc con ngêi th«ng qua
ho¹t ®éng cã ý thøc cña con ngêi. Bëi lÏ, con ngêi lµ nguån lùc duy nhÊt
biÕt t duy, cã trÝ tuÖ vµ cã ý chÝ, biÕt “lîi dông” c¸c nguån lùc kh¸c, g¾n
chóng kÕt l¹i víi nhau, t¹o thµnh mét søc m¹nh tæng hîp, cïng t¸c ®éng vµo
qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸. C¸c nguån lùc kh¸c lµ nh÷ng kh¸ch
thÓ chÞu sù c¶i t¹o, khai th¸c cña con ngêi, hÕt th¶y chóng ®Òu phôc vô cho
nhu cÇu, lîi Ých cña con ngêi, nÕu con ngêi biÕt c¸ch t¸c ®éng vµ chi phèi.
V× thÕ trong c¸c yÕu tè cÊu thµnh lùc lîng s¶n xuÊt, ngêi lao ®éng lµ yÕu
tè quan träng nhÊt, lµ “lùc lîng s¶n xuÊt hµng ®Çu cña toµn nh©n lo¹i”.
Ch¼ng h¹n nh vèn còng lµ mét nguån lùc ®Ó tiÕn hµnh c«ng nghiÖp
ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ nhng vèn chØ trë thµnh nguån lùc quan träng vµ cÊp thiÕt
cña sù ph¸t triÓn khi nã n»m trong tay nh÷ng ngêi biÕt sö dông ®óng môc
®Ých vµ cã hiÖu qu¶ cao.
T¬ng tù nh vËy, sù giµu cã vÒ tµi nguyªn thiªn nhiªn vµ nh÷ng u
thÕ vÒ vÞ trÝ ®Þa lý còng sÏ mÊt ý nghÜa nÕu chñ nh©n cña nã kh«ng cã n¨ng
lùc khai th¸c.
Ngµy nay tríc xu híng quèc tÕ ho¸ ®êi sèng kinh tÕ, sù hîp t¸c ®Çu
t níc ngoµi còng lµ nguån lùc quan träng, nã t¹o ra “c¸i hÝch” kinh tÕ,
nhÊt lµ víi c¸c níc cã ®iÓm xuÊt ph¸t thÊp, nhng søc m¹nh cña “c¸i hÝch”
nµy ®Õn ®©u, t¸c ®éng tÝch cùc cña nã nh thÕ nµo cßn tuú thuéc vµo yÕu tè
con ngêi khi tiÕp nhËn nguån lùc ®ã.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.