
TiÓu luËn KTCT C«ng nghiÖp ho¸ - HiÖn ®¹i ho¸ ë ViÖt Nam
1
Lêi nãi ®Çu
Héi nghÞ ®¹i biÓu toµn quèc ban chÊp hµnh trung ¬ng §¶ng gi÷a
nhiÖm kú kho¸ VII (1-1990) ®· nhËn ®Þnh r»ng:
“MÆc dï cßn nhiÒu yÕu kÐm ph¶i kh¾c phôc nh÷ng thµnh tùu quan
träng ®· ®¹t ®îc, ®· vµ ®ang t¹o ra nh÷ng tiÒn ®Ò ®a ®Êt níc sang mét
thêi kú ph¸t triÓn míi ®Èy tíi mét bíc c«ng nghiÖp ho¸- hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt
níc”
C«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ sÏ gióp chóng ta lùc míi ®Ó t¨ng trëng
nhanh tèc ®é ph¸t triÓn, kh«ng nh÷ng thÕ nhê cã hiÖn ®¹i ho¸ chóng ta cã
®iÒu kiÖn ®i t¾t, ®ãn ®Çu ®ã lµ bµi to¸n tæng hîp ®Ó gi¶i bµi to¸n ph¸t triÓn
®Êt níc.
Nghiªn cøu c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc trong nÒn kinh tÕ
lµ mét vÊn ®Ò bøc xóc, nãng báng trong nhiÒu n¨n nay vµ ®îc ®«ng ®¶o c¸c
nhµ nghiªn cøu, trong ®ã cã ®éi ngò sinh viªn quan t©m. Nghiªn cøu nh»m
nhËn thøc râ tõ ®ã ®a ra nh÷ng gi¶i ph¸p nh»m ph¸t huy sö dông tèi ®a mäi
nguån lùc trong níc vµ tranh thñ sù ñng hé quèc tÕ phôc vô sù c«ng nghiÖp
ho¸ -hiÖn ®¹i ho¸ .
Cïng víi sù nç lùc cè g¾ng chung cña toµn §¶ng, toµn d©n trong c«ng
cuéc kh«i phôc vµ ph¸t triÓn kinh tÕ. Lµ mét c«ng d©n t¬ng lai cña ®Êt
níc, em mong muèn ®îc gãp phÇn nhá bÐ cña m×nh nghiªn cøu c¸c vÊn ®Ò
c¬ b¶n vÒ c«ng nghÞªp ho¸- hiÖn ®¹i ho¸ ë ViÖt Nam.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.

TiÓu luËn KTCT C«ng nghiÖp ho¸ - HiÖn ®¹i ho¸ ë ViÖt Nam
2
I . c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ lµ g× ?
Tõ tríc tíi nay, cã nhiÒu ®Þnh nghÜa kh¸c nhau vÒ c«ng nghiÖp
ho¸. VËy nªn hiÓu ph¹m trï nµy nh thÕ nµo?
Quan niÖm ®¬n gi¶n nhÊt vÒ c«ng nghiÖp ho¸ cho r»ng “ c«ng nghiÖp
ho¸ lµ ®a ®Æc tÝnh c«ng nghiÖp cho mét ho¹t ®éng, trang bÞ ( cho mét vïng,
mét níc), c¸c nhµ m¸y, c¸c lo¹i c«ng nghiÖp...” Quan niÖm mang tÝnh triÕt
tù nµy ®îc h×nh thµnh trªn c¬ së kh¸i qu¸t qu¸ tr×nh h×nh thµnh lÞch sö c«ng
nghiÖp ho¸ ë c¸c níc T©y ¢u, B¾c Mü.
Nghiªn cøu ®Þnh nghÜa ph¹m trï c«ng nghiÖp ho¸ cña c¸c nhµ kinh tÕ
Liªn X« (cò) ta thÊy trong cuèn gi¸o khoa kinh tÕ chÝnh trÞ cña Liªn X« ®îc
dÞch sang tiÕng ViÖt Nam 1958, ngêi ta ®· ®Þnh nghÜa “ c«ng nghiÖp ho¸
XHCN lµ ph¸t triÓn ®¹i c«ng nghiÖp, tríc hÕt lµ c«ng nghiÖp nÆng, sù ph¸t
triÓn Êy cÇn thiÕt cho viÖc c¶i t¹o toµn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n trªn c¬ së kü
thuËt tiªn tiÕn.”
Quan ®iÓm c«ng nghiÖp ho¸ lµ qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn ®¹i c«ng
nghiÖp, tríc hÕt lµ c«ng nghiÖp nÆng cña c¸c nhµ kinh tÕ häc Liªn X« ®·
®îc chóng ta tiÕp nhËn thiÕu sù ph©n tÝch khoa häc ®èi víi ®iÒu kiÖn cô thÓ
cña níc ta. Cuèn “ Tõ ®iÓn tiÕng ViÖt” ®· gi¶i thÝch c«ng nghiÖp ho¸ lµ qu¸
tr×nh x©y dùng nÒn s¶n xuÊt c¬ khÝ lín trong tÊt c¶ c¸c ngµnh cña nÒn kinh tÕ
quèc d©n vµ ®Æc biÖt c«ng nghiÖp nÆng, dÇn tíi sù t¨ng nhanh tr×nh ®é trang
bÞ kü thuËt cho lao ®éng vµ n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng. Trªn thùc tÕ, qu¸
tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt níc nh÷ng n¨m 60, ta ®· m¾c ph¶i
sai lÇm ®ã, kÕt qu¶ lµ nÒn kinh tÕ vÉn kh«ng tho¸t khái nÒn c«ng nghiÖp l¹c
hËu, n«ng nghiÖp l¹c hËu, kÕt cÊu h¹ tÇng yÕu kÐm... MÆc dï kh«ng ®¹t ®îc
môc tiªu nhng còng chÝnh nhê c«ng nghiÖp ho¸ mµ níc ta ®É x©y dùng
®îc mét sè c¬ së vËt chÊt kü thuËt nhÊt ®Þnh, t¹o ra tiÒm lùc vÒ kinh tÕ-quèc
phßng, phôc vô chiÕn tranh, ®¶m b¶o ®îc phÇn nµo ®êi sèng nh©n d©n.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.

TiÓu luËn KTCT C«ng nghiÖp ho¸ - HiÖn ®¹i ho¸ ë ViÖt Nam
3
N¨m 1963, tæ chøc ph¸t triÓn c«ng nghiÖp cña Liªn hiÖp quèc (
UNIDO) ®· ®a ra mét ®Þnh nghÜa: “c«ng nghiÖp ho¸ lµ mét qu¸ tr×nh ph¸t
triÓn kinh tÕ, trong qu¸ tr×nh nµy, mét bé phËn ngµy cµng t¨ng c¸c nguån cña
c¶i quèc d©n ®îc ®éng viªn ®Ó ph¸t triÓn c¬ cÊu kinh tÕ nhiÒu ngµnh ë trong
níc víi kü thuËt hiÖn ®¹i. §Æc ®iÓm cña c¬ cÊu kinh tÕ nµy lµ cã mét bé
phËn lu«n thay ®æi ®Ó s¶n xuÊt ra t liÖu s¶n xuÊt, hµng tiªu dïng vµ cã kh¶
n¨ng ®¶m b¶o cho toµn bé nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn víi nhÞp ®é cao, ®¶m b¶o
®¹t tíi sù tiÕn bé cña nÒn kinh tÕ vµ x· héi.” Theo quan ®iÓm nµy, qu¸ tr×nh
c«ng nghiÖp ho¸ nh»m thùc hiÖn nhiÒu môc tiªu chø kh«ng ph¶i chØ nh»m
mét môc tiªu kinh tÕ-kü thuËt.
Cßn theo quan niÖm míi phï hîp víi ®iÒu kiÖn níc ta th× c«ng
nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ lµ qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ g¾n liÒn víi
®æi míi c«ng nghÖ, x©y dùng c¬ cÊu vËt chÊt-kü thuËt, lµ qu¸ tr×nh chuyÓn
nÒn s¶n xuÊt x· héi tõ tr×nh ®é c«ng nghÖ thÊp sang tr×nh ®é c«ng nghÖ cao
h¬n, nhê ®ã mµ t¹o ra sù t¨ng trëng bÒn v÷ng vµ cã hiÖu qu¶ cña toµn bé
nÒn kinh tÕ quèc d©n.
Nãi tãm l¹i ®ã lµ sù ph¸t triÓn cña lùc lîng s¶n xuÊt tõ thÊp ®Õn cao, tõ
cha hoµn thiÖn ®Õn hoµn thiÖn. Thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸ lµ nh»m ph¸t
triÓn kinh tÕ-x· héi, ®a níc ta theo kÞp c¸c níc tiªn tiÕn trªn thÕ giíi.
II. Muèn tiÕn hµnh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ta ph¶i lµm
g×?
Sù thµnh c«ng cña qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®ßi hái
ngoµi m«i trêng chÝnh trÞ æn ®Þnh, ph¶i cã c¸c nguån lùc cÇn thiÕt nh:
nguån lùc con ngêi, vèn, tµi nguyªn thiªn nhiªn, c¬ së vËt chÊt kü thuËt, vÞ
trÝ ®Þa lý, nguån lùc níc ngoµi. C¸c nguån lùc nµy cã quan hÖ chÆt chÏ víi
nhau, cïng tham gia vµo qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ nhng møc
®é t¸c ®éng vµ vai trß cña chóng ®èi víi toµn bé qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸,
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.

TiÓu luËn KTCT C«ng nghiÖp ho¸ - HiÖn ®¹i ho¸ ë ViÖt Nam
4
hiÖn ®¹i ho¸ kh«ng gièng nhau, trong ®ã nguån lùc con ngêi lµ yÕu tè quyÕt
®Þnh.
Vai trß cña nguån lùc con ngêi quan träng nh thÕ nµo ®·
®îc chøng minh trong lÞch sö kinh tÕ cña nh÷ng níc t b¶n ph¸t triÓn nh
NhËt B¶n, Mü,... nhiÒu nhµ kinh doanh níc ngoµi khi ®Õn tham quan NhËt
B¶n thêng chØ chó ý ®Õn kü thuËt, m¸y mãc vµ coi ®ã lµ nguyªn nh©n t¹o
nªn “kú tÝch NhËt B¶n”. Nhng hä ®· nhÇm, chÝnh ngêi NhËt B¶n còng
kh«ng quan niÖm nh vËy. Ngêi NhËt cho r»ng kü thuËt vµ c«ng nghÖ cã
vai trß rÊt to lín nhng kh«ng ph¶i lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh nhÊt. YÕu tè quyÕt
®Þnh nhÊt dÉn ®Õn thµnh c«ng cña hä lµ con ngêi. Cho nªn hä ®· tËp trung
cao ®é vµ cã nh÷ng chÝnh s¸ch ®éc ®¸o ph¸t triÓn yÕu tè con ngêi.
Ngµy nay ®èi víi nh÷ng níc l¹c hËu ®i sau, kh«ng thÓ ph¸t triÓn
nhanh chãng nÕu kh«ng tiÕp thu nh÷ng tiÕn bé khoa häc-kü thuËt vµ c«ng
nghÖ hiÖn ®¹i cña c¸c nícph¸t triÓn. Nhng kh«ng ph¶i cø nhËp c«ng nghÖ
tiªn tiÕn b»ng mäi gi¸ mµ kh«ng cÇn tÝnh ®Õn yÕu tè con ngêi. CÇn nhí
r»ng, c«ng nghÖ tiªn tiÕn cña níc ngoµi khi ®îc tiÕp thu sÏ ph¸t huy t¸c
dông tèt hay bÞ l·ng phÝ, thËm chÝ bÞ ph¸ ho¹i lµ hoµn toµn phô thuéc vµo yÕu
tè con ngêi khi sö dông chóng. NhiÒu c«ng ty chØ chó ý ®æi míi kü thuËt vµ
c«ng nghÖ nhng v× kh«ng chó ý ®Õn yÕu tè con ngêi nªn ®Òu thÊt b¹i. ¤ng
Victor S.L.Tan, gi¸m ®èc cña Ohostate University ®· viÕt: “§iÒu mØa mai lín
nhÊt cßn lµ ë chç, trong cã nhiÒu c«ng ty ®· cè thùc hiÖn ®æi míi, nhng l¹i
cã Ýt c«ng ty thùc hiÖn ®ñ møc ®Ó ®¹t tíi thµnh c«ng. NhiÒu c«ng cuéc ®æi
míi ®· tiÕn hµnh nhng thÊt b¹i v× c¸c c«ng ty ®ã ®· kh«ng ®a vµo cÊu t¹o
cña kÕ ho¹ch ®æi míi hoÆc ch¬ng tr×nh ®æi míi cña hä mét nh©n tè khã
nhÊt ®Ó thµnh c«ng- con ngêi.”
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.

TiÓu luËn KTCT C«ng nghiÖp ho¸ - HiÖn ®¹i ho¸ ë ViÖt Nam
5
Nh mäi quèc gia kh¸c trªn thÕ giíi, sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸,
hiÖn ®¹i ho¸ ë ViÖt Nam còng ph¶i phô thuéc vµo nguån lùc con ngêi vµ
do nguån lùc nµy quyÕt ®Þnh. Bëi v×:
_ Thø nhÊt, c¸c nguån lùc kh¸c nh vèn, tµi nguyªn thiªn nhiªn, vÞ trÝ ®Þa
lý... tù nã chØ tån t¹i díi d¹ng tiÒm n¨ng. Chóng chØ ph¸t huy t¸c dông vµ cã
ý nghÜa tÝch cùc x· héi khi ®îc kÕt hîp víi nguån lùc con ngêi th«ng qua
ho¹t ®éng cã ý thøc cña con ngêi. Bëi lÏ, con ngêi lµ nguån lùc duy nhÊt
biÕt t duy, cã trÝ tuÖ vµ cã ý chÝ, biÕt “lîi dông” c¸c nguån lùc kh¸c, g¾n
chóng kÕt l¹i víi nhau, t¹o thµnh mét søc m¹nh tæng hîp, cïng t¸c ®éng vµo
qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸. C¸c nguån lùc kh¸c lµ nh÷ng kh¸ch
thÓ chÞu sù c¶i t¹o, khai th¸c cña con ngêi, hÕt th¶y chóng ®Òu phôc vô cho
nhu cÇu, lîi Ých cña con ngêi, nÕu con ngêi biÕt c¸ch t¸c ®éng vµ chi phèi.
V× thÕ trong c¸c yÕu tè cÊu thµnh lùc lîng s¶n xuÊt, ngêi lao ®éng lµ yÕu
tè quan träng nhÊt, lµ “lùc lîng s¶n xuÊt hµng ®Çu cña toµn nh©n lo¹i”.
Ch¼ng h¹n nh vèn còng lµ mét nguån lùc ®Ó tiÕn hµnh c«ng nghiÖp
ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ nhng vèn chØ trë thµnh nguån lùc quan träng vµ cÊp thiÕt
cña sù ph¸t triÓn khi nã n»m trong tay nh÷ng ngêi biÕt sö dông ®óng môc
®Ých vµ cã hiÖu qu¶ cao.
T¬ng tù nh vËy, sù giµu cã vÒ tµi nguyªn thiªn nhiªn vµ nh÷ng u
thÕ vÒ vÞ trÝ ®Þa lý còng sÏ mÊt ý nghÜa nÕu chñ nh©n cña nã kh«ng cã n¨ng
lùc khai th¸c.
Ngµy nay tríc xu híng quèc tÕ ho¸ ®êi sèng kinh tÕ, sù hîp t¸c ®Çu
t níc ngoµi còng lµ nguån lùc quan träng, nã t¹o ra “c¸i hÝch” kinh tÕ,
nhÊt lµ víi c¸c níc cã ®iÓm xuÊt ph¸t thÊp, nhng søc m¹nh cña “c¸i hÝch”
nµy ®Õn ®©u, t¸c ®éng tÝch cùc cña nã nh thÕ nµo cßn tuú thuéc vµo yÕu tè
con ngêi khi tiÕp nhËn nguån lùc ®ã.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.

