Đai an toàn - Seat belt
Đai an toàn dành cho người đi ôtô chỉ là một chi tiết rất nhỏ trên xe. Xét về giá trị,
nó còn nhỏ hơn nữa. Nhưng xét về tầm quan trọng trong việc bảo vệ tính mạng
người ngồi trên xe, đai an toàn đứng hàng đầu.
Phần lớn người Việt Nam không có thói quen thắt đai an toàn khi ngồi trên xe hơi
mặc dù chỉ cần ấn hai đầu khoá vào với nhau, một thao tác rất nhỏ. Nhưng quan
niệm này sẽ thay đổi nếu người ta được biết rằng, theo các tính toán, đai an toàn
giúp giảm nguy cơ dẫn đến tử vong cho người ngồi ở hàng ghế phía trước tới 50%.
Chỉ riêng ở Mỹ, báo cáo của Uỷ ban an toàn giao thông quốc gia cho biết, mỗi
năm dây an toàn cứu sống khoảng 13.000 người tại nước này. Ngoài ra, khoảng
7.000 ca chấn thương có thể không xảy ra nếu nạn nhân chịu khó sử dụng dây an
toàn.
Dây an toàn được sinh ra với chỉ một tác dụng: giữ cho hành khách không bị văng
khỏi ghế, lao về phía trước khi xe bị dừng lại đột ngột. Nói ngắn gọi, nó có nhiệm
vụ làm triệt tiêu quán tính. Khi xe dần tăng tốc, vận tốc chuyển động của người
ngồi trên xe cũng tăng lên. Trong điều kiện bình thường, người và xe có tốc độ
gần như tương đương nên có cảm giác cả hai chuyển động như một thể thống nhất.
Giả sử xe đang chạy ở tốc độ 60 km/h, bất thình lình va phải một vật chắn, chẳng
hạn một gốc cây hay cột điện, chiếc xe sẽ bị chặn lại. Lúc đó bạn sẽ nhận thấy
rằng mọi vật trên xe chuyển động với vận tốc riêng của nó. Chẳng hạn như chính
bạn, không bị cản bởi bất kỳ vật gì, sẽ tiếp tục di chuyển về phía trước với tốc độ
khoảng 60 km/h trong khi chiếc xe đã dừng. Nếu không được giữ bởi đai an toàn,
sẽ có nguy cơ va ngực vào vô-lăng (nguyên nhân gây ra cái chết cho phần lớn lái
xe) ở tốc độ 100 km/h, hoặc sẽ lao vào kính chắn gió (nếu ngồi ghế trước) cùng
tốc độ tương đương, và kết quả là sẽ bắn ra phía trước xe. Cũng giống như cột
điện đã làm dừng chiếc xe, những vật bạn va phải trong khi văng về phía trước,
như kính chắn gió hay mặt đường, sẽ làm giảm tốc độ của bạn.
Tuỳ theo đó là vật gì, cách thức mà nó tác động và ở điểm nào trên cơ thể mà bạn
có thể lập tức tử vong hay vẫn còn sống sót. Thông thường, khi lao về phía trước,
đầu là phần cơ thể của bạn tiếp xúc với kính chắn gió trước tiên. Do kính là một
chất liệu cứng, nó sẽ làm giảm tốc độ lao về trước của bạn rất nhanh. Trong khi
đó, đầu lại là một trong những khu vực dễ tổn thương nhất, nên nguy cơ gặp chấn
thương nghiêm trọng là khó tránh khỏi. Đai an toàn, làm bằng chất liệu mềm, có
nhiệm vụ giữ bạn ngồi nguyên tại chỗ bằng cách tác động lên những phần khó
thương tổn của cơ thể.
Một đai an toàn đạt tiêu chuẩn thường gồm một dây chạy vòng ngang hông (lap
belt) và một dây vắt chéo qua vai (shoulder belt). Các đầu dây được gắn chặt vào
khung xe, có một khoá nối giúp bạn cài dây. Khi thắt đúng quy cách, các dây này
tác dụng phần lớn lực kéo tới vào khung xương chậu và xương sườn. Lực này tác
động vào nhiều điểm trên cơ thể, do vậy làm giảm phần lớn các tác hại.
Loại đai đơn giản nhất, thường sử trên các xe trượt tại các công viên giải trí chỉ
gồm dây bản rộng gắn chặt vào thân xe. Những đai này rất an toàn nhưng kém
phần tiện nghi. Đai an toàn trên xe thông thường có thể nới rộng hoặc xiết chặt,
giúp bạn có thể với ra phía trước trong khi vẫn được giữ lại ghế. Nhờ khả năng co
giãn nên đai an toàn không chặn có nghĩa là chuyển động của bạn ngay lập tức.
Tuy nhiên độ giãn không nên quá lớn, nếu không ngực bạn sẽ va vào vô-lăng (khi
bạn ngồi ở ghế lái), hoặc bạn có thể văng vào cửa sổ hai bên.