Đánh giá thực trạng ô nhiễm bụi silic tại một số cơ sở sản xuất bột đá và đá xây dựng

Ngành công nghiệp khai thác và chế biến đá, bột đá tại Việt Nam đã có sự phát triển mạnh mẽ, đóng góp vào nhu cầu thị trường nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn những rủi ro đáng kể về sức khỏe nghề nghiệp. Một trong những mối lo ngại hàng đầu là tình trạng ô nhiễm bụi silic trong môi trường lao động, đặc biệt tại các cơ sở sản xuất đá và bột đá. Bụi silic, được tạo ra từ các hoạt động như khoan, nghiền, và cắt vật liệu chứa silic, có thể xâm nhập vào phổi và gây ra bệnh bụi phổi silic, một bệnh xơ hóa phổi tiến triển nguy hiểm. Với những ca tử vong đã được ghi nhận do bệnh này, việc đánh giá thực trạng bụi silic là vô cùng cấp thiết. Nghiên cứu này nhằm mục đích khảo sát hiện trạng ô nhiễm bụi silic tại các cơ sở sản xuất bột đá và đá xây dựng nhằm cung cấp dữ liệu khoa học để tăng cường bảo vệ sức khỏe người lao động.

Các nhà khoa học môi trường, chuyên gia sức khỏe nghề nghiệp, cơ quan quản lý lao động, các nhà hoạch định chính sách y tế công cộng và ban lãnh đạo các doanh nghiệp trong ngành khai thác và chế biến đá.

Nghiên cứu này đã tiến hành đánh giá chi tiết thực trạng ô nhiễm bụi silic tại các cơ sở sản xuất bột đá và đá xây dựng ở Việt Nam, một vấn đề sức khỏe nghề nghiệp nghiêm trọng. Sử dụng phương pháp mô tả cắt ngang, nhóm nghiên cứu đã thu thập 80 mẫu bụi từ tháng 4 đến tháng 12 năm 2024 tại các cơ sở ở Phú Thọ, Bình Định (cơ sở sản xuất bột đá) và An Giang (cơ sở sản xuất đá xây dựng). Các mẫu bụi được phân tích để xác định nồng độ silic tự do trong bụi toàn phần và bụi hô hấp, cũng như hàm lượng silic tự do.
Kết quả cho thấy, tại các cơ sở sản xuất bột đá, nồng độ silic tự do trong bụi toàn phần dao động từ 0,56–4,9 mg/m³, vượt giới hạn cho phép từ 2,43–21,3 lần. Đối với bụi hô hấp, nồng độ silic tự do là 0,15–2,8 mg/m³, vượt giới hạn từ 1,87–35 lần. Tại các cơ sở sản xuất đá xây dựng, nồng độ silic tự do trong bụi toàn phần là 0,39–1,27 mg/m³, vượt giới hạn 1,69–5,52 lần, và trong bụi hô hấp là 0,30–1,05 mg/m³, vượt giới hạn từ 3,75–13,25 lần. Hàm lượng silic tự do trong bụi tại các cơ sở sản xuất bột đá và đá xây dựng cũng rất cao, với 95,7–100% và 29,2–42% tương ứng.
Những phát hiện này khẳng định rõ ràng rằng nồng độ bụi silic trong môi trường lao động tại các cơ sở được khảo sát đều vượt quá giới hạn cho phép một cách đáng kể, chỉ ra nguy cơ cao mắc bệnh bụi phổi silic ở người lao động. Nghiên cứu cung cấp dữ liệu quan trọng để xây dựng chính sách kiểm soát, giám sát và các biện pháp bảo vệ sức khỏe nghề nghiệp hiệu quả hơn. Giá trị ứng dụng của nghiên cứu nằm ở việc cung cấp bằng chứng khoa học cần thiết cho việc cải thiện điều kiện làm việc, triển khai các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm bụi silic và bảo vệ sức khỏe cộng đồng công nhân trong ngành khai thác và chế biến đá.