PHƯƠNG PHÁP LƯỢNG GIÁ - ĐÁNH GIÁ TRONG ĐÀO TẠO
THỰC HÀNH LÂM SÀNG CHO ĐIỀU DƯỠNG VIÊN MỚI
MỤC TIÊU
1. Phân biệt được phương pháp đánh giá và lượng giá áp dụng trong chương
trình đào tạo thực hành lâm sàng cho điều dưỡng viên mới.
2. Sử dụng được bảng kiểm trong lượng giá người học.
3. Sử dụng được chuẩn năng lực trong đánh giá điều dưỡng viên mới.
NỘI DUNG
1. KHÁI NIỆM LƯỢNG GIÁ - ĐÁNH GIÁ
1.1. Khái niệm về đánh giá
Đánh giá là thuật ngữ chung bao gồm tất cả các phương pháp thường được sử
dụng để thu thập thông tin về kiến thức, khả năng, sự hiểu biết, thái độ và động lực
của một cá nhân nào đó (Ioannou-Georgiou, 2004).
Đánh giá có nghĩa khác nhau trong các bối cảnh khác nhau nhưng nó luôn bị
ràng buộc với thái độ, niềm tin và các định kiến (Hall and Sheehy, 2003).
Đánh giá thường gắn liền với người học, việc học hoặc việc thực hiện do vậy nó
là một trong các thông tin có thể sử dụng trong lượng giá
Như vậy, đánh giá không chỉ có đánh giá về kiến thức và thực hành mà còn
đánh giá về thái độ và động lực. Tuy nhiên việc đánh giá về thái độ và động lực là rất
khó yêu cầu phải có các công cụ đo lường phù hợp.
1.2. Khái niệm về lượng giá
Quá trình lượng giá là sự thu thập các thông tin đểxác định việc đạt được mục
tiêu đề ra của chương trình đào tạo (Ioannou-Georgiou, 2004).
Các thông tin thu tập được từ quá trình lượng giá có thể sử dụng cho giảng
viên, cho người học, cho kết quả thi,… Công cụ lượng giá có thể là bài trắc nghiệm,
bộ câu hỏi, bài viết phân tích và quan sát.
Lượng giá của bất kỳ hoạt động giáo dục nào là quy trình đánh giá liên tục và
cải tiến chất lượng chương trình giảng dạy (Gard, Flannigan & Cluskey, 2004).
Như vậy, lượng giá là quá trình thu thập thông tin lâu dài và có thể thực hiện
cùng thời điểm với đánh giá để cung cấp thông tin phản hồi cho cả người dạy và
người học. Lượng giá là khái niệm được hiểu rộng hơn đánh giá.
2. MỤC ĐÍCH VÀ THỜI ĐIỂM LƯỢNG GIÁ - ĐÁNH GIÁ
2.1. Mục đích lượng giá - đánh giá
Mục đích của đánh giá học viên là để cải tiến việc học cho học viên và việc
dạy của giảng viên. Đánh giá được thực hiện để đánh giá tất cả các khâu trong quy
trình đào tạo, bao gồm: mục tiêu đào tạo, chương trình đào tạo, giáo trình đào tạo,
tài liệu đào tạo, điều kiện dạy học, phương pháp dạy học, phương pháp lượng giá và
đánh giá người học, giảng viên, quản lý và tổ chức triển khai đào tạo, đáp ứng nhu
cầu xã hội của sản phẩm đào tạo và nhà trường. Mục đích của đánh giá là vì việc
học, kết quả học tập hay là như một kết quả học tập.
Mục đích của lượng giá để xem xét việc đạt được mục tiêu đề ra của chương
trình đào tạo. Mục đích của lượng giá là lượng giá về kiến thức, thực hành và thái độ
của người được đánh giá để giúp người học biết được năng lực của mình đang ở
mức độ nào và để giúp người dạy biết được năng lực của người học từ đó người
học và người dạy cùng nhau xây dựng ra các giải pháp để giúp người học đạt được
mục tiêu đề ra.
2.2 Thời điểm lượng giá - đánh giá
Thời điểm đánh giá trong chương trình đào tạo thực hành lâm sàng cho điều
dưỡng viên mới được thực hiện tại các thời điểm: bắt đầu đào tạo, sau 3 tháng,
sau 6 tháng và trước khi kết thúc đào tạo (9 tháng).
Đánh giá khi bắt đầu khóa đào tạo là kiểm tra kiến thức, kinh nghiệm của
người học đang ở mức độ nào và có thể thực hiện được các nội dung gì.
ĐÁNH GIÁ
KẾT QUẢ
HỌC TẬP
ĐÁNH GIÁ VÌ VIỆC HỌC
ĐÁNH GIÁ NHƯ HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP
Đánh giá sau 3 tháng và sau 6 tháng là để kiểm tra mức độ học tập của người
học tại thời điểm đó và sắp xếp các nội dung hướng tới mục tiêu cần đạt khi hoàn
thành khóa đào tạo.
Việc đánh giá sớm khi bắt đầu khóa đào tạo cần tiến hành kỹ lưỡng để nắm bắt
sự thích nghi với môi trường làm việc cũng như hỗ trợ về mặt tinh thần cho điều
dưỡng viên mới.
Cần đánh giá trước khi kết thúc đào tạo để xác nhận hoàn thành khóa đào tạo.
Đặc điểm đánh giá quá trình:
3. PHƯƠNG PHÁP LƯỢNG GIÁ - ĐÁNH GIÁ
Có rất nhiều các phương pháp lượng giá và đánh giá người học. Tuy nhiên tùy
theo mục đích, điều kiện và khả năng của giảng viên và học viên mà lựa chọn
phương pháp lượng giá - đánh giá cho phù hợp.
3.1. Câu hỏi đúng - sai
Cách viết câu hỏi đúng - sai: thân câu hỏi là một mệnh đề, một câu hoàn
chỉnh và ngắn gọn. Thân của mỗi câu hỏi chỉ có một yếu tố thích hợp khi trả lời là
đúng hay sai. Không thể vừa có yếu tố đúng vừa có yếu tố sai trong một thân câu hỏi
hoặc chọn đúng hay sai trong đáp án đều được.
Ví dụ: Chọn đúng hoặc sai cho các câu sau:
1. Lượng giá và đánh giá là một (Đ/S)
Ưu điểm:
Ra câu hỏi nhanh
Viết được nhiều câu hỏi trong cùng một nội dung
Có thể lượng giá mọi nội dung của bài, của chương trình
Dễ cho tự lượng giá
Kích thích tự lượng giá
Rất thích hợp cho lượng giá có trình độ thấp
Tạo thuận lợi cho cấu trúc đề cùng các loại khác
Nhanh khi thời gian ít
Nhược điểm:
Độ khó và tính phân biệt thường là khó đạt như mong muốn
Phải ra nhiều câu hỏi nên việc viết câu khó và rất khó không phải là việc
đơn giản.
Chú ý:
Đáp án phải thật rõ ràng phải khắng định đúng hoặc sai.
Phải cấu trúc và cho điểm khoa học để tránh việc học viên chọn đại cũng
đúng được một nửa.
Viết và sắp xếp để các câu hỏi không trả lời cho nhau.
3.2. Câu hỏi nhiều lựa chọn
Cách viết một câu hỏi nhiều lựa chọn:
Thân câu hỏi có thể là một câu hoàn chỉnh, một mệnh đề, một tình huống
(trường hợp), một bài tập…. Câu trả lời: cứ mỗi thân câu hỏi có từ 4 câu trả
lời trở lên. Tốt nhất mỗi câu nên có 5 câu trả lời không nên dùng câu chỉ có
3 câu trả lời.
Câu trả lời: Có một trả lời đúng nhất nhưng các câu trả lời khác cũng phải có
lý để học viên tư duy thì mới chọn đúng. Câu trả lời nên viết ngắn gọn, dễ
hiểu. Câu trả lời được mã hóa theo thứ tự A, B, C, E ở đầu mỗi câu.
Ví dụ: Khoanh tròn vào chữ cái đầu câu mà bạn cho là đúng nhất trong câu sau:
1. Dạy - học là:
A. Phương tiện cơ bản để giáo dục
B. Giảng viên truyền thụ kiến thức cho học viên
C. Mục tiêu của giáo dục
D. Dạy nghề
E. Dạy người
Có thể ra câu hỏi chọn trên nhiều trả lời, tuy nhiên dạng câu hỏi này sẽ dễ
chọn đáp án hơn do vậy chỉ nên để lượng giá cuối bài hoặc ở bậc học thấp
không nên dùng cho đề thi vì khi làm dễ nhầm.
Ví dụ: Khoanh tròn vào những chữ cái đứng đầu câu trả lời đúng
1. Những loại giun sán nào dưới đây có thể ký sinh ở máu và tạng:
A. Giun đũa
B. Giun chỉ
C. Sán dây lợn
D. Giun soắn
E. Sán máng
Có thể xây dựng câu hỏi âm tính có yếu tố phủ định. Khi sử dụng dạng
câu hỏi này thì yếu tố phủ định cần phải được làm nổi bật lên để học viên
không bị nhầm. Thường dùng từ “không” hoặc “trừ” cần làm nổi bật các
chữ đó lên để người học không bị nhầm lẫn khi chọn câu trả lời. Dạng câu
hỏi này chỉ nên dùng để lượng giá hết bài, lượng giá thường xuyên không
nên dùng cho đề thi vì dễ gây nhiễu cho học viên.
Ví dụ: Chọn một trả lời đúng nhất trong các câu sau đây bằng cách khoanh tròn
vào chữ cái đứng đầu câu tương ứng
1. Có thể tiêm morphin trong các trường hợp sau đây, trừ:
A. Gãy xương đùi do chấn thương
B. Khó thở do hen phế quản C. Ho ra máu do lao phổi
D. Khó thở do hen tim kịch phát
E. Đau ngực do tràn khí màng phổi
Có thể xây dựng trong các câu trả lời có một câu là nhận xét các trả lời
khác cùng câu.
Ví dụ: Chọn một trả lời đúng nhất trong các câu sau đây bằng cách khoanh tròn
vào chữ cái đứng đầu câu tương ứng.
1. Quy trình điều dưỡng gồm các bước
A. Nhận định
B. Chẩn đoán điều dưỡng
C. Lập kế hoạch chăm sóc
D. Thực hiện kế hoạch chăm sóc và đánh giá
E. Tất cả các ý nêu trên đều đúng
Ưu điểm:
Rất thích hợp cho lượng giá kiến thức vì học viên phải suy nghĩ rất kỹ và
phải có kiến thức mới đưa được ra lựa chọn đúng.
Có thể lượng giá nhiều nội dung vì có thể ra được nhiều câu hỏi trong
cùng một khối lượng kiến thức.
Chấm nhanh
Nhược điểm:
Việc xây dựng là rất khó vì phải đưa ra các câu trả lời tương tự ý để người
học phải suy nghĩ để lựa chọn đúng.
Mất rất nhiều thời gian