Đề cương môn Luật hành chính chuẩn nhất

Đ c ng môn Lu t hành chính:ề ươ ậ

Câu 1: Phân tích, so sánh các khái ni m qu n lý, qu n lý nhà n c vàệ ả ả ướ

qu n lý hành chính nhà n c.ả ướ

-KN QL:

QL là s đi u khi n, ch đ o 1 h th ng hay 1 quá trình, căn c vàoự ề ể ỉ ạ ệ ố ứ

nh ng quy lu t, đ nh lu t hay nguyên t c t ng ng cho h th ng hayữ ậ ị ậ ắ ươ ứ ệ ố

quá trình y v n đ ng theo đúng ý mu n c a ng i qu n lý nh m đ tấ ậ ộ ố ủ ườ ả ằ ạ

đc m c đích đã đ t ra t tr c. Là 1 y u t thi t y u quan tr ng, QL kụ ặ ừ ướ ế ố ế ế ọ

th thi u đc trong đ i s ng xã h i, XH càng pt cao thì vai trò c a QLể ế ờ ố ộ ủ

càng l n và n i dung càng ph c t p.ớ ộ ứ ạ

-KN QLNNL:

Qu n lý nhà n c là qu n lý xã h i mang tính quy n l c NN, s d ngả ướ ả ộ ề ự ử ụ

quy n l c NN đ đi u ch nh các quan h xã h i ch y u và quan tr ngề ự ể ề ỉ ệ ộ ủ ế ọ

c a con ng i. Đi m khác nhau c b n gi a QLNN và các hình th củ ườ ể ơ ả ữ ứ

qu n lý khác ( VD: qu n lý c a các TC xã h i…) là tính quy n l c NNả ả ủ ộ ề ự

g n li n vs c ng ch NN khi c n. T khi xu t hi n, NN đi u ch nhắ ề ưỡ ế ầ ừ ấ ệ ề ỉ

các quan h xã h i đc xem là quan tr ng, c n thi t. QLNN đc th c hi nệ ộ ọ ầ ế ự ệ

b i toàn b ho t đ ng c a các c quan trong b máy NN nh m th cở ộ ạ ộ ủ ơ ộ ằ ự

hi n ch c năng đ i n i và đ i ngo i c a NN.ệ ứ ố ộ ố ạ ủ

-KN QLHCNN:

QLHCNN là ho t đ ng ch p hành, đi u hành c a c quan HCNN, c aạ ộ ấ ề ủ ơ ủ

các c quan NN khác và các TC đc NN y quy n QL trên c s c aơ ủ ề ơ ở ủ

lu t và đ thi hành lu t nh m th c hi n ch c năng TC, QL, đi u hànhậ ể ậ ằ ự ệ ứ ề

các quá trình xã h i c a NN. Nói cách khác, QLHCNN chính là qu n lýộ ủ ả

NN trong lĩnh v c hành pháp- đc th c hi n b i ít nh t 1 bên có th mự ự ệ ở ấ ẩ

quy n HCNN trong quan h ch p hành, đi u hành.ề ệ ấ ề

Câu 2: Phân tích đ i t ng đi u ch nh và ph ng pháp đi u ch nh c a lu tố ượ ề ỉ ươ ề ỉ ủ ậ

Ð i t ng đi u ch nh c a lu t hành chính ố ượ ề ỉ ủ ậ

Ð i t ng đi u ch nh c a m t ngành lu t nói chung là nh ng quan h xã h iố ượ ề ỉ ủ ộ ậ ữ ệ ộ

xác đ nh các đ c tính c b n gi ng nhau và do nh ng quy ph m thu c ngànhị ặ ơ ả ố ữ ạ ộ

lu t đó đi u ch nh. Cùng v i ph ng pháp đi u ch nh, đ i t ng đi u ch nhậ ề ỉ ớ ươ ề ỉ ố ượ ề ỉ

là tiêu chu n đ phân bi t ngành lu t này v i ngành lu t khác. ẩ ể ệ ậ ớ ậ

Ð i t ng đi u ch nh c a lu t hành chính Vi t Nam là nh ng quan h xã h iố ượ ề ỉ ủ ậ ệ ữ ệ ộ

ch y u và c b n hình thành trong lĩnh v c qu n lý hành chính nhà n c,ủ ế ơ ả ự ả ướ

hay nói khác h n đ i t ng đi u ch nh c a lu t hành chính là nh ng quan hơ ố ượ ề ỉ ủ ậ ữ ệ

xã h i h u h t phát sinh trong ho t đ ng ch p hành và đi u hành c a nhàộ ầ ế ạ ộ ấ ề ủ

n c. ướ

Nhìn chung, đ i t ng đi u ch nh c a lu t hành chính bao g m nh ng v nố ượ ề ỉ ủ ậ ồ ữ ấ

đ sau: ề

+ Vi c thành l p, c i ti n c c u b máy, c i ti n ch đ làm vi c, hoànệ ậ ả ế ơ ấ ộ ả ế ế ộ ệ

ch nh các quan h công tác c a các c quan nhà n c. ỉ ệ ủ ơ ướ

+ Các ho t đ ng qu n lý v kinh t , văn hóa, xã h i, an ninh qu c phòng, tr tạ ộ ả ề ế ộ ố ậ

t xã h i trên t ng đ a ph ng và t ng ngành. ự ộ ừ ị ươ ừ

+ Tr c ti p ph c v nhu c u v t ch t và tinh th n c a nhân dân. Ðây ph iự ế ụ ụ ầ ậ ấ ầ ủ ả

đ c xác đ nh là m c tiêu hàng đ u c a qu n lý hành chính. ượ ị ụ ầ ủ ả

+ Khen th ng, trao danh hi u cho các cá nhân t ch c có đóng góp và đ tưở ệ ổ ứ ạ

đ c nh ng thành qu nh t đ nh trong lĩnh v c hành chính nhà n c ho cượ ữ ả ấ ị ự ướ ặ

trong các lĩnh v c c a đ i s ng xã h i theo lu t đ nh; x lý các cá nhân, tự ủ ờ ố ộ ậ ị ử ổ

ch c có hành vi vi ph m tr t t qu n lý hành chính nhà n c. ứ ạ ậ ự ả ướ

Căn c vào ph m vi đi u ch nh, đ i t ng đi u ch nh c a lu t hành chínhứ ạ ề ỉ ố ượ ề ỉ ủ ậ

Vi t Nam ta có th chia các quan h xã h i thu c đ i t ng đi u ch nh c aệ ể ệ ộ ộ ố ượ ề ỉ ủ

lu t hành chính thành hai nhóm l n. ậ ớ

* Nhóm 1: Nh ng quan h qu n lý phát sinh trong quá trình các c quan hànhữ ệ ả ơ

chính nhà n c th c hi n ho t đ ng ch p hành và đi u hành trong ph m viướ ự ệ ạ ộ ấ ề ạ

các c quan hành chính nhà n c (ngo i tr ho t đ ng trong quan h côngơ ướ ạ ừ ạ ộ ệ

tác n i b ), v i m c đích chính là đ m b o tr t t qu n lý, ho t đ ng bìnhộ ộ ớ ụ ả ả ậ ự ả ạ ộ

th ng c a các c quan hành chính nhà n cườ ủ ơ ướ

Ðây là nhóm nh ng quan h thu c đ i t ng đi u ch nh c b n c a lu tữ ệ ộ ố ượ ề ỉ ơ ả ủ ậ

hành chính. Thông qua vi c thi t l p nh ng quan h lo i này, các c quanệ ế ậ ữ ệ ạ ơ

hành chính nhà n c th c hi n các ch c năng c b n c a mình. Nh ng quanướ ự ệ ứ ơ ả ủ ữ

h này r t đa d ng, phong phú bao g m nh ng quan h đ c chia thành 2ệ ấ ạ ồ ữ ệ ượ

nhóm nh nh sau: ỏ ư

* Quan h d c ệ ọ

* Quan h ngang ệ

Th c ti n c a ho t đ ng qu n lý hành chính nhà n c cho th y trong m t sự ễ ủ ạ ộ ả ướ ấ ộ ố

tr ng h p pháp lu t quy đ nh có th trao quy n th c hi n ho t đ ng ch pườ ợ ậ ị ể ề ự ệ ạ ộ ấ

hành - đi u hành cho m t s các c quan nhà n c khác (không ph i là cề ộ ố ơ ướ ả ơ

quan hành chính nhà n c), các t ch c, cá nhân. Ði u này có nghĩa là ho tướ ổ ứ ề ạ

đ ng qu n lý hành chính nhà n c không ch do các c quan hành chính nhàộ ả ướ ỉ ơ

n c ti n hành. ướ ế

Ho t đ ng c a các c quan nhà n c khác, các t ch c ho c cá nhân đ cạ ộ ủ ơ ướ ổ ứ ặ ượ

trao quy n có t t c các h u qu pháp lý nh ho t đ ng c a các c quanề ấ ả ậ ả ư ạ ộ ủ ơ

hành chính nhà n c nh ng ho t đ ng này ch gi i h n trong vi c th c hi nướ ư ạ ộ ỉ ớ ạ ệ ự ệ

ho t đ ng ch p hành đi u hành ạ ộ ấ ề

* Nhóm 2: Các quan h qu n lý hình thành khi các c quan hành chínhệ ả ơ

nhà n c th c hi n ho t đ ng ch p hành và đi u hành trong các tr ngướ ự ệ ạ ộ ấ ề ườ

h p c th liên quan tr c ti p t i các đ i t ng không có th m quy nợ ụ ể ự ế ớ ố ượ ẩ ề

hành chính nhà n c ho c tham gia vào quan h đó không v i t cáchướ ặ ệ ớ ư

c a c quan hành chính nhà n c, v i m c đích chính là ph c v tr củ ơ ướ ớ ụ ụ ụ ự

ti p nhân dân, đáp ng các quy n và l i h p pháp c a công dân, t ch c. ế ứ ề ợ ợ ủ ổ ứ

Nói ng n g n, đây là quan h pháp lu t hành chính t , hình thành gi a m tắ ọ ệ ậ ư ữ ộ

bên ch th tham gia v i t cách ch th có th m quy n hành chính nhàủ ể ớ ư ủ ể ẩ ề

n c và m t bên ch th tham gia không v i t cách ch th có th m quy nướ ộ ủ ể ớ ư ủ ể ẩ ề

hành chính nhà n c. Nhóm này đ c g i ng n g n là nhóm hành chính t ".ướ ượ ọ ắ ọ ư

Ðây là m c đích cao nh t c a qu n lý hành chính nhà n c khiụ ấ ủ ả ướ c quan hànhơ

chính- c quan đ c xem là công b c c a nhân dân, qu n lý hành chính vìơ ượ ộ ủ ả

quy n l i nhân dân ề ợ

Trên c s phân tích đ c đi m c a các v n đ liên quan đ n lu t hành chính,ơ ở ặ ể ủ ấ ề ế ậ

đ i t ng đi u ch nh c a lu t hành chính, có th đ a ra đ nh nghĩa lu t hànhố ượ ề ỉ ủ ậ ể ư ị ậ

chính nh sau: ư

Lu t hành chính là m t ngành lu t bao g m t ng th các quy ph m pháp lu tậ ộ ậ ồ ổ ể ạ ậ

đi u ch nh nh ng quan h xã h i phát sinh trong quá trình qu n lý hành chínhề ỉ ữ ệ ộ ả

nhà n c c a các c quan hành chính nhà n c, các quan h xã h i phátướ ủ ơ ướ ệ ộ

sinh trong quá trình các c quan nhà n c xây d ng và n đ nh ch đ côngơ ướ ự ổ ị ế ộ

tác n i b c a mình, các quan h xã h i trong quá trình các c quan nhàộ ộ ủ ệ ộ ơ

n c, các t ch c xã h i, cá nhân th c hi n ho t đ ng qu n lý hành chínhướ ổ ứ ộ ự ệ ạ ộ ả

nhà n c đ i v i các v n đ c th do pháp lu t quy đ nh. ướ ố ớ ấ ề ụ ể ậ ị

Ngoài ra có th đ nh nghĩa lu t hành chính m t cách ng n g n h n: Lu tể ị ậ ộ ắ ọ ơ ậ

hành chính là m t ngành lu t trong h th ng pháp lu t Vi t Nam bao g mộ ậ ệ ố ậ ệ ồ

t ng th các quy ph m pháp lu t đi u ch nh các quan h xã h i phát sinhổ ể ạ ậ ề ỉ ệ ộ

trong quá trình t ch c và th c hi n ho t đ ng ch p hành - đi u hành c aổ ứ ự ệ ạ ộ ấ ề ủ

các c quan hành chính nhà n c. ơ ướ

Nh v y, qua đ nh nghĩa trên ta th y r ng ch có th nói đ n đi u ch nh b ngư ậ ị ấ ằ ỉ ể ế ề ỉ ằ

pháp lu t hành chính khi trong quan h qu n lý ph i có ít nh t m t bên cóậ ệ ả ả ấ ộ

th m quy n v i t cách là ch th th c hi n ch c năng ch p hành và đi uẩ ề ớ ư ủ ể ự ệ ứ ấ ề

hành c a nhà n c. N u c quan hành chính nhà n c ho t đ ng không ph iủ ướ ế ơ ướ ạ ộ ả

trong ph m vi, lĩnh v c th m quy n c a mình, không s d ng quy n l c nhàạ ự ẩ ề ủ ử ụ ề ự

n c, thì ho t đ ng đó đ c th c hi n không ph i thu c đ i t ng đi uướ ạ ộ ượ ự ệ ả ộ ố ượ ề

ch nh c a pháp lu t hành chính.ỉ ủ ậ

2. Ph ng pháp đi u ch nh c a lu t hành chính Vi t Nam ươ ề ỉ ủ ậ ệ

Ph ng pháp đi u ch nh c a m t ngành lu t là cách th c tác đ ng đ n cácươ ề ỉ ủ ộ ậ ứ ộ ế

quan h xã h i b ng pháp lu t. Ph ng pháp đi u ch nh là y u t quan tr ngệ ộ ằ ậ ươ ề ỉ ế ố ọ

đ xác đ nh ngành lu t đó có ph i là ngành lu t đ c l p hay không. Ngoài ra,ể ị ậ ả ậ ộ ậ

ph ng pháp đi u ch nh còn góp ph n xác đ nh ph m vi đi u ch nh c a cácươ ề ỉ ầ ị ạ ề ỉ ủ

ngành lu t trong tr ng h p nh ng quan h xã h i có ch g n k ho c đanậ ườ ợ ữ ệ ộ ỗ ầ ề ặ

xen v i nhau. ớ

Ð c tr ng c a ph ng pháp đi u ch nh c a lu t hành chính là tính m nhặ ư ủ ươ ề ỉ ủ ậ ệ

l nh đ n ph ng, xu t phát t quan h quy n uy - ph c tùng gi a m t bênệ ơ ươ ấ ừ ệ ề ụ ữ ộ

có quy n nhân danh nhà n c và ra nh ng m nh l nh b t bu c đ i v i bênề ướ ữ ệ ệ ắ ộ ố ớ

có nghĩa v ph c tùng. S áp đ t ý chí đ c th hi n trong các tr ng h pụ ụ ự ặ ượ ể ệ ườ ợ

- C hai bên đ u có nh ng quy n h n nh t đ nh do pháp lu t quy đ nh nh ngả ề ữ ề ạ ấ ị ậ ị ư

bên này quy t đ nh v n đ gì thì ph i đ c bên kia cho phép, phê chu n. Ðâyế ị ấ ề ả ượ ẩ

là quan h đ c tr ng c a hành chính công. ệ ặ ư ủ

- M t bên có quy n đ a ra nh ng yêu c u, ki n ngh còn bên kia có th mộ ề ư ữ ầ ế ị ẩ

quy n xem xét, gi i quy t, có th th a mãn nh ng yêu c u, ki n ngh nàyề ả ế ể ỏ ữ ầ ế ị

ho c có th bác b . ặ ể ỏ

- M t bên có quy n ra các m nh l nh yêu c u còn bên kia ph i ph c tùng cácộ ề ệ ệ ầ ả ụ

yêu c u, m nh l nh đó. ầ ệ ệ

- M t bên có quy n áp d ng các bi n pháp c ng ch hành chính bu c đ iộ ề ụ ệ ưỡ ế ộ ố

t ng qu n lý ph i th c hi n m nh l nh c a mình. S b t bình đ ng còn thượ ả ả ự ệ ệ ệ ủ ự ấ ẳ ể

hi n rõ nét trong tính ch t đ n ph ng và b t bu c c a các quy t đ nh hànhệ ấ ơ ươ ắ ộ ủ ế ị

chính.

Các c quan hành chính nhà n c và các ch th qu n lý hành chính nhàơ ướ ủ ể ả

n c, d a vào th m quy n c a mình trên c s phân tích, đánh giá tình hìnhướ ự ẩ ề ủ ơ ở

có quy n ra nh ng m nh l nh ho c đ ra các bi n pháp qu n lý thích h pề ữ ệ ệ ặ ề ệ ả ợ

đ i v i t ng đ i t ng qu n lý c th . Nh ng quy t đ nh y có tính ch tố ớ ừ ố ượ ả ụ ể ữ ế ị ấ ấ

đ n ph ng vì chúng th hi n ý chí c a ch th qu n lý hành chính nhàơ ươ ể ệ ủ ủ ể ả

n c trên c s quy n l c đã đ c pháp lu t quy đ nh. ướ ơ ở ề ự ượ ậ ị

Ngoài ra, có nh ng tr ng h p ph ng pháp tho thu n đ c áp d ng trongữ ườ ợ ươ ả ậ ượ ụ

quan h pháp lu t hành chính, còn g i là "quan h pháp lu t hành chính theoệ ậ ọ ệ ậ

chi u ngang". C th nh khi ban hành các văn b n liên b , liên ngành, liênề ụ ể ư ả ộ

t ch...(ví d : Thông t Liên B c a B T pháp và B Xây d ng; Thông tị ụ ư ộ ủ ộ ư ộ ự ư

liên t ch gi a M t tr n T Qu c Vi t nam và B giáo d c...). Tuy nhiên, cácị ữ ặ ậ ổ ố ệ ộ ụ

"quan h pháp lu t hành chính theo chi u ngang" cũng là ti n đ cho s xu tệ ậ ề ề ề ự ấ

hi n "quan h pháp lu t hành chính theo chi u d c". Suy cho cùng, các quanệ ệ ậ ề ọ

h pháp lu t hành chính cũng không hoàn toàn bình đ ng tuy t đ i. Trênệ ậ ẳ ệ ố

nh ng đ c quy n hành chính và th ch hành chính, các bên ch p nh nữ ặ ề ể ế ấ ậ

nh ng đ ngh c a nhau, cùng ph c v cho m c đích qu n lý hành chính nhàữ ề ị ủ ụ ụ ụ ả

n c. ướ

Tóm l i: Ph ng pháp đi u ch nh ch y u c a lu t hành chính Vi t Nam làạ ươ ề ỉ ủ ế ủ ậ ệ

ph ng pháp m nh l nh đ n ph ng. Nó đ c xây d ng trên các nguyên t cươ ệ ệ ơ ươ ượ ự ắ

- M t bên đ c nhân danh nhà n c s d ng quy n l c đ đ a ra các quy tộ ượ ướ ử ụ ề ự ể ư ế

đ nh hành chính còn bên kia ph i tuân theo nh ng quy t đ nh y. ị ả ữ ế ị ấ

- Quy t đ nh hành chính ph i thu c ph m vi th m quy n c a bên nhân danhế ị ả ộ ạ ẩ ề ủ

nhà n c, vì l i ích nhà n c, l i ích xã h i, trên c s pháp lu t có hi u l cướ ợ ướ ợ ộ ơ ở ậ ệ ự

b t bu c thi hành đ i v i các bên h u quan và đ c đ m b o thi hành b ngắ ộ ố ớ ữ ượ ả ả ằ

s c ng ch nhà n c. ự ưỡ ế ướ

T các phân tích trên, có th k t lu n đ c Lu t Hành chính là ngành lu từ ể ế ậ ượ ậ ậ

đ c l p trong h th ng pháp lu t Vi t nam, có đ i t ng đi u ch nh vàộ ậ ệ ố ậ ệ ố ượ ề ỉ

ph ng pháp đi u ch nh đ c thù g n li n v i khái ni m qu n lý hành chínhươ ề ỉ ặ ắ ề ớ ệ ả

nhà n c. ướ

Câu 3: T i sao nói ph ng pháp đi u ch nh c a lu t HC là ph ng phápạ ươ ề ỉ ủ ậ ươ

m nh l nh đ n ph ng d a trên c s quy n uy ph c tùng và l y víệ ệ ơ ươ ự ơ ở ề ụ ấ

d minh h a:ụ ọ