ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP DU LỊCH SINH THÁI
Câu 1: Theo Anh/chị du lịch sinh thái là gì? Nêu các đặc trưng của loại hình du lịch này và
cho ví dụ minh hoạ?
-Du lịch sinh thái là loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên, gắn với bản sắc văn hoá địa
phương, có sự tham gia của cộng đồng dân cư, kết hợp giáo dục về bảo vệ môi
trường.
-Du lịch sinh thái gồm 7 đặc trưng chung:
Tính đa ngành
Tính đa thành phần
Tính đa mục tiêu
Tính liên vùng
Tính mùa vụ
Tính chi phí
Tính xã hội hoá
-Du lịch sinh thái gồm 3 đặc trưng riêng:
Tính giáo dục cao về môi trường
Góp phần bảo tồn các nguồn tài nguyên thiên nhiên và duy trì tính đa
dạng sinh học
Thu hút sự tham gia của cộng đồng địa phương
Phân tích, ví dụ minh hoạ.
Tính đa ngành: thể hiện ở nhiều đối tượng được khai thác để phục vụ du lịch: sự hấp
dẫn về cảnh quan, các giá trị lịch sử, văn hóa, cơ sở hạ tầng và các dịch vụ kèm
theo… Thu nhập xã hội từ du lịch cũng mang lại nguồn thu cho nhiều ngành kinh tế
khác nhau thông qua các sản phẩm, dịch vụ cung cấp cho khách du lịch như: công
nghiệp, nông nghiệp,… điện, nước (tiêu thụ một lượng điện nước khá lớn), nông sản
hàng hóa: trái cây, hoa, ăn uống, bánh kẹo,… GTVT: di chuyển bằng ô tô, hàng
không, xe lửa, thuyền…
Tính đa thành phần: biểu hiện ở sự đa dạng của thành phần du khách (châu Á, Âu,
Phi, Mỹ,… khách trong nước và ngoài nước, khách là sinh viên, viên chức, doanh
nhân, nhà quản lý…). Sự đa dạng về thành phần những người phục vụ du lịch: lái xe,
quản lý nhà hàng, khách sạn, thu ngân, hướng dẫn viên, bồi bàn, bảo vệ,… Và sự đa
dạng về thành phần của cộng đồng địa phương: nhiều dân tộc khác nhau ở những
điểm du lịch cụ thể.
Tính đa mục tiêu: biểu hiện ở những lợi ích đa dạng về bảo tồn thiên nhiên, cảnh quan
lịch sử văn hóa; nâng cao chất lượng cuộc sống; mở rộng sự giao lưu về văn hóa, kinh
tế, xã hội; nâng cao ý thức trách nhiệm của mọi thành viên trong xã hội,…
Tính liên vùng: biểu hiện thông qua các tuyến du lịch, với một quần thể các điểm du
lịch trong một khu vực, trong một vùng, một quốc gia hay trên toàn thế giới.
Tính mùa vụ: biểu hiện ở thời gian diễn ra hoạt động du lịch tập trung với cường độ
cao trong năm (mùa hè, các ngày nghi lễ, cuối tuần, mùa đông). Tính mùa vụ thể hiện
rõ nhất ở các loại hình du lịch biển, thể thao theo mùa… (theo tính chất của khí hậu)
hay du lịch nghỉ cuối tuần, vui chơi giải trí… (theo tính chất công việc...)
Tính chi phí: biểu hiện ở mục đích đi du lịch là hưởng thụ (bỏ tiền mua) các sản phẩm
du lịch chứ không phải mục đích kiếm tiền.
Tính xã hội hóa: biểu hiện ở việc thu hút toàn bộ mọi thành phần xã hội tham gia vào
các hoạt động du lịch (già trẻ, giàu nghèo, nông dân, công nhân,...)
§ Tính giáo dục cao về con người.
-Du lịch sinh thái hướng con người tiếp cận gần hơn nữa với các vùng tự nhiên và các
khu bảo tồn, nơi có giá trị cao về sự đa dạng sinh học và rất nhạy cảm về mặt môi
trường. Hoạt động du lịch gây nên những áp lực đối với một trường và du lịch sinh
thái được coi là chiếc chìa khóa nhằm cân bằng giữa mục tiêu phát triển du lịch với
việc bảo vệ môi trường.
§ Góp phần bảo tồn các nguồn tài nguyên thiên nhiên và duy trì tính đa dạng sinh học.
-Hoạt động du lịch sinh thái có tác dụng giáo dục con người bảo vệ tài nguyên thiên
nhiên, qua đó hình thành ý thức bảo vệ các nguồn tài nguyên thiên nhiên cũng như
thúc đẩy các hoạt động bảo tồn, đảm bảo yêu cầu phát triển bền vững.
§ Thu hút sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương.
-Cộng đồng địa phương chính là những người chủ sở hữu các nguồn tài nguyên thiên
nhiên tại địa phương của mình. (Quản lý tài nguyên dựa vào cộng đồng hay đồng
quản lý). Phát triển du lịch sinh thái hướng con người đến với vùng tự nhiên hoang sơ,
có giá trị cao về đa dạng sinh học và hơn ai hết chính những người dân địa phương tại
đây hiểu rõ nhất về các nguồn tài nguyên thiên nhiên của mình. Sự tham gia của cộng
đồng địa phương có tác dụng to lớn trong việc giáo dục du khách bảo vệ các nguồn tài
nguyên và môi trường, nâng cao nhận thức cho cộng đồng, tăng các nguồn thu cho
cộng đồng.
Câu 2. Anh/chị hãy phân biệt (các điểm giống nhau và khác nhau) du lịch sinh thái và du lịch bền
vững?
*Giống nhau: Du lịch sinh thái và du lịch bền vững giống nhau về mục đích chung là bảo vệ tài
nguyên môi trường sinh thái; đồng thời cả hai cùng phải tuân theo nguyên tắc về sức chứa với
bốn khía cạnh chính là vật lý, sinh học, tâm lý và văn hoá xã hội; cộng đồng địa phương được tham
gia nhiều vào các hoạt động du lịch và đem lại nhiều lợi ích cho họ.
-> Đưa con người về với tự nhiên, trực tiếp sử dụng các nguồn tài nguyên thiên nhiên ở trạng
thái nguyên sơ phục vụ cho nhu cầu tham quan, du lịch của con người.
*Khác nhau
DU LỊCH SINH THÁI DU LỊCH BỀN VỮNG
phải được thực hiện trong môi
trường tự nhiên còn hoang sơ hoặc
tương đối hoang sơ, gắn với văn hoá
bản địa
là quan điểm phát triển du lịch nói
chung
có tính giáo dục môi trường cao và
phải có trách nhiệm với môi trường
chú trọng nhiều mặt: môi trường,
văn hoá - xã hội, kinh tế, chính trị
phải mang lại lợi ích kinh tế trực tiếp
cho cư dân địa phương và phải có sự
tham gia của cộng đồng dân cư địa
phương
lồng ghép du lịch vào trong quy
hoạch phát triển của địa phương và
quốc gia
-> Bảo tồn quan trọng hơn phát triển du lịch,
doanh thu và thoả mãn nhu cầu chung của
du khách.
marketing du lịch có trách nhiệm
là một loại hình du lịch
Câu 3. Trình bày hiểu biết của anh chị về phát triển du lịch bền vững, lấy ví dụ minh hoạ cụ thể.
-Phát triển du lịch bền vững là sự phát triển có thể đáp ứng được những nhu cầu hiện tại mà
không ảnh hưởng, tổn hại đến những khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai.
Ví dụ cụ thể: Khu nghỉ dưỡng Six Sense Fiji sử dụng năng lượng mặt trời.
Mục đích của resort này là thải ra môi trường ít rác nhất có thể, khuyến khích du khách và người
dân tuân theo quy tắc tái sử dụng và tái chế. Họ còn xử lý phân bằng "hệ thống tự hoại nhờ giun"
và trồng nhiều thảo mộc, rau củ.
Thụy Sĩ - Quỹ phát triển du lịch bền vững
Quỹ đoàn kết du lịch Thụy Sĩ (SST) là một tổ chức phi lợi nhuận, được phát triển từ một
trong những nhà điều hành tour du lịch hàng đầu ở Thụy Sĩ. Quỹ này được thành lập vào năm
2001, hỗ trợ các dự án và tổ chức ở Thụy Sĩ và trên thế giới nhằm cải thiện sinh kế của người
dân tại các điểm du lịch. Qua đó, quỹ góp phần phát triển du lịch bền vững và đóng góp vào
sự hiểu biết đa văn hóa giữa khách du lịch và người dân địa phương.
Câu 4: Anh/Chị hãy nêu các tiêu chuẩn đánh giá DLST. Nhận xét về các thông số DLST của
Huub Gaymans và Valley Hikes.
*Các tiêu chuẩn đánh giá DLST
Bậc 0: KDL không tham gia vào hoạt động bảo tồn (DLTN)
Bậc 1: KDL có ý thức bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên nơi tham quan
Bậc 2: KDL tự giác tham gia bảo vệ môi trường
Bậc 3: Có hệ thống tour đặc trưng được xây dựng thuận lợi cho bảo vệ môi trường
Bậc 4: Có các nỗ lực tại chỗ để bảo vệ môi trường (sử dụng công nghệ thích hợp, tiêu thụ ít
năng lượng, nước…)
Bậc 5: Có hệ thống bảo vệ môi trường như: Sử dụng các phương tiện giao thông không gây ô
nhiễm , các cơ sở lưu trú, các hoạt động tham quan không ảnh hưởng đến môi trường; đồ ăn
uống và đồ lưu niệm sẽ được sản xuất bằng các vật liệu địa phương có khả năng tự phân hủy;
Thiết bị sử dụng năng lượng mặt trời; Chất thải được xử lý…
Các thông số. (Tạm dịch)
THÔNG SỐ 1: GIẢM TÁC ĐỘNG ĐẾN MÔI TRƯỜNG VÀ GIỮ CHO MÔI
TRƯỜNG BỀN VỮNG.
Thông số quan trọng nhất khi đánh giá về sự hấp dẫn của một khu du lịch sinh thái là tác
động của nó đến môi trường. Du lịch mà không gây ra những tác động tiêu cực đến môi
trường tự nhiên sẽ được gọi là du lịch sinh thái, bất kể mục đích hay đặc tính khác của nó.
Không có tác động là gần như không thể. Từ quan điểm của thiên nhiên, không có loại hình
du lịch nào là một lựa chọn du lịch lý tưởng. Lý do là bởi có nhiều công viên và khu bảo tồn
không cho phép khách du lịch tham quan. Trong số bảy thác nước tráng lệ của sông Trắng ở
Thung lũng Rio Grande tại Jamaica, chỉ có hai khu vực đầu tiên được mở cửa cho công cộng
thăm thú.
Có tác động thấp đến môi trường có thể được xem là môi trường bền vững. Điều kỳ lạ là một
số loại hình du lịch ít ảnh hưởng đến môi trường nhất lại có thể có tác động thấp nhất. Hầu
hết các các khách sạn trọn gói trên bờ biển phía Bắc của Jamaica hầu như không có tác động
đến môi trường địa phương, ngoại trừ một phần nhỏ bãi biển phía trước khách sạn. Điều này
đơn giản là vì du khách không rời khỏi tài sản. Tất nhiên điều đó không thể khiến chúng trở
thành sản phẩm du lịch sinh thái.
Tác động môi trường thấp hoặc tính bền vững môi trường do đó phải là một phần của phương
trình, nhưng không thể là tiêu chí duy nhất để đánh giá liệu một sản phẩm du lịch cụ thể có
thể gọi là du lịch sinh thái.
-> NHẬN XÉT: Du lịch sinh thái là loại hình du lịch có tác động thấp đến môi trường,
không gây ra những tác động tiêu cực cho môi trường. Khách du lịch lẫn cộng đồng dân
cư địa phương cần phải giảm thiểu tối đa các tác động tiêu cực đến môi trường sinh
thái.
THÔNG SỐ 2: TƯƠNG TÁC VỚI THIÊN NHIÊN.
Người ta thường chấp nhận rằng du lịch sinh thái bao gồm một số hình thức hoạt động thể
chất trong môi trường tự nhiên. Đi bộ đường dài, lặn biển, đi xe đạp hoặc các hình thức tương
tác vật lý khác với thiên nhiên là một yếu tố quan trọng của du lịch sinh thái. Tham quan
Thác nước Reich ở Đông Jamaica bằng xe buýt nên được xếp hạng thấp hơn trong thang
điểm du lịch sinh thái hơn là đi bộ hai tiếng đồng hồ tới cùng một thác nước.
Tuy nhiên, sự tương tác với thiên nhiên không phải là một yếu tố thiết yếu của du lịch sinh
thái. Nếu chuyến xe buýt đến thác nước đó bao gồm giáo dục môi trường, nếu số tiền thu
được một phần được sử dụng cho mục đích hoạt động môi trường, hoặc nếu thác nước là một
doanh nghiệp dựa vào cộng đồng, thì đánh giá chung vẫn khá tích cực.
Theo định nghĩa, tương tác có nghĩa là tác động. Tăng tương tác cũng có nghĩa là (nguy cơ)
tác động nhiều hơn. Nếu hàng trăm du khách sử dụng những con đường mòn của Valley
Hikes hàng ngày, các biện pháp hạn chế ô nhiễm môi trường tác động sẽ phải được tăng
cường và các con đường đặc biệt sẽ phải được xây dựng. Một số điểm đến du lịch sinh thái
của Costa Rica và Dominica được lát đá để có thể chở nhiều du khách mà không cần nguy cơ
xói mòn và cung cấp một số dạng lan can để giữ người khỏi đi chệch khỏi đường ray.
-> NHẬN XÉT: Khách du lịch có thể tham gia các hoạt động tại khu vực như: lặn biển,
đi bộ, đạp xe.
THÔNG SỐ 3: SỰ THAM GIA CỦA CỘNG ĐỒNG VÀ TƯƠNG TÁC VỚI MỌI
NGƯỜI.
Có sự tham gia của cộng đồng và ở mức độ thấp hơn là sự tương tác với con người là những
khía cạnh du lịch sinh thái thường được coi là thiết yếu hoặc ít nhất là quan trọng.
Trải nghiệm của Valley Hikes là nhiều người đi bộ đường dài bắt đầu nói rằng họ thích đi bộ
đường dài một mình mà không cần người hướng dẫn. Đến cuối đoạn đường, các bình luận
thường có xu hướng ngược lại. Du khách nói rằng họ thích những người hướng dẫn, bởi họ
giải thích mọi thứ, chỉ cho họ mọi thứ họ không phát hiện, hỗ trợ họ vượt sông hoặc khi leo
lên một đoạn dốc của con đường mòn. Quan trọng nhất là trên đường hướng dẫn viên mang
đến cho du khách cơ hội được làm quen với một người Jamaica ở vùng nông thôn, dễ chịu.
Trong trường hợp của Valley Hikes, người Jamaica ở nông thôn và văn hóa của họ là một
phần của môi trường được du khách nhìn thấy và trải nghiệm.
Sự tham gia của cộng đồng vào các hoạt động đi bộ đường dài và du lịch sinh thái mang lại
một hình thức tương tác độc đáo giữa du khách và người dân địa phương. Du khách nên đánh
giá cao người dân địa phương như chủ nhà bằng cách vừa thích làm khách vừa không vi
phạm các quy định thường áp dụng cho khách.
Ở Thung lũng Rio Grande, người dân địa phương cho phép dự khách đi bộ đường dài trong
thung lũng. Du khách đi bộ trên đất của họ và uống nước từ một quả dừa hoặc hái một quả
dừa, bưởi, xoài, hay chè ngọt, đặc biệt phải kể đến một số loại trái cây có sẵn miễn phí. Một
số thành viên của cộng đồng nhận được một ít thu nhập từ việc làm hướng dẫn viên đường
mòn hoặc từ việc bán thứ gì đó tới du khách. Sự tương tác với người dân địa phương là rất
quan trọng, đồng thời làm tăng giá trị của sản phẩm du lịch. Nhưng nó không phải là điều cần
thiết.
-> NHẬN XÉT: