1
TÌM HIỂU SƠ LƯỢC VỀ DU LỊCH CỘNG ĐỒNG
1. Kn du lịch cộng đồng, nêu tác giả
Kn:
- DLCĐ là loại hình phát triển trên cơ sở các giá trị văn hóa của cộng đồng,
do cộng đồng dân cư quản lý, tổ chức khai thác” (Luật DL 2017).
- DLCĐ là hoạt động DL do cộng đồng sở hữu và điều hành, được quản lý và
điều phối ở cấp cộng đồng, góp phần vào sự thịnh vượng của cộng đồng
thông qua việc hỗ trợ sinh kế bền vững, bảo vệ truyền thống văn hóa-xã hội
có giá trị và nguồn tài nguyên di sản thiên nhiên và văn hóa ( giáo trình của
Bùi Thị Hải Yến)
Đặc điểm:
- Khai thác giá trị văn hóa truyền thống của các vùng miền:
+ DLCD tận dụng và bảo tồn giá trị văn hóa đặc trưng, từ ẩm thực, phong
tục tập quán, lễ hội, đến kiến trúc và cảnh quan của từng địa phương.
Gắn kết khách du lịch với nét đẹp truyền thống, giúp họ cảm nhận được
sự độc đáo và tinh thần của văn hóa bản địa.
+ DLCD giúp tôn vinh và tôn trọng văn hóa, nghi lễ và các giá trị truyền
thống khác; cộng đồng dân cư nhận thức được giá trị thương mại và xã hội
từ di sản văn hóa và thiên nhiên của địa phương mình thông qua du lịch, từ
đó thúc đẩy ý thức bảo tồn và phát triển các tài nguyên đó
- Tập trung thưởng thức đặc sản truyền thống từ ẩm thực, làng nghề
hay hoạt động dân gian:
+ Các hoạt động du lịch thường xoay quanh việc trải nghiệm thực tế như
thưởng thức đặc sản địa phương, học làm nghề thủ công (dệt, gốm, đan
lát), hoặc tham gia các trò chơi dân gian.
Mang đến cho du khách trải nghiệm thực tế, gần gũi và giúp duy trì các
giá trị truyền thống thông qua việc trực tiếp tham gia và hỗ trợ cộng đồng
địa phương.
- Khách tham quan được hòa mình vào thiên nhiên, cảm nhận sự thoải
mái, trong lành ở vùng quê:
Du lịch cộng đồng thường diễn ra ở các khu vực nông thôn hoặc nơi có
cảnh quan thiên nhiên hoang sơ. Khách du lịch được tận hưởng không
gian yên bình, thoát khỏi sự ồn ào của đô thị.
2
Tăng cường sự kết nối giữa con người và thiên nhiên, tạo cảm giác thư
thái và góp phần nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường
- Giúp khách tham quan hiểu sâu sắc về lối sống của người dân địa:
+ Khách du lịch có cơ hội sống cùng người dân địa phương, tham gia các
hoạt động hàng ngày như nấu ăn, làm nông, hoặc đi chợ.
Tăng cường sự hiểu biết, gắn kết và chia sẻ văn hóa giữa du khách và
người dân bản địa, từ đó thúc đẩy sự phát triển bền vững của cộng đồng.
2. Các tiêu chí và nguyên tắc pt du lịch cộng đồng
Tiêu chí:
- Có sự tham gia và trao quyền cho cộng đồng quản lý và ra quyết định.
- Thiết lập quan hệ hợp tác với các bên
- Đạt được sự thừa nhận đúng đắn từ phía cơ quan chức năng có thẩm quyền
- Cải thiện điều kiện kinh tế cũng như giá trị nhân văn.
- Duy trì cơ chế chia sẻ lợi ích minh bạch, công bằng.
- Tăng cường gắn kết kinh tế khu vực và địa phương
- Tôn trọng truyền thống và văn hóa địa phương.
- Góp phần bảo tồn tự nhiên.
- Cải thiện chất lượng trải nghiệm cho khách du lịch thông qua việc thúc đẩy
sự tương tác giữa khách và chủ.
- Hướng tới tự chủ về tài chính.
Nguyên tắc pt du lịch cộng đồng
- Huy đông sư tham gia và tao năng lực để cộng đồng làm chủ và quản lý
minh bạch;
- Thiết lập quan hệ hơp tác với các đối tác phù hơp;
- Có vị thế để đươc các cơ quan có liên quan công nhận;
- Cải thiên phúc lơi xã hôi và duy trì phẩm giá con người;
- Có cơ chế chia sẻ lợi ích công bằng và minh bach;
- Tăng cường liên kết với các nên kinh tê đia phương và khu vực;
- Tôn trong văn hóa truyền thống địa phương;
- Góp phần bảo vê tài nguyên thiên nhiên;
- Nâng cao chất lương trải nghiêm của du khách bằng cách tăng cường sự
tương tác giữa chủ và khách;
- Tư cung tự cấp về tài chính.
- Tăng cường giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực địa phương.
3
- Lấy ý kiến các bên tham gia, tôn trọng ý kiến của CĐĐP. Đảm bảo ý kiến
của CĐĐP được xem xét
- Đầu tư phát triển du lịch, tiếp thị trung thực và có trách nhiệm.
3. Vai trò của các bên tham gia DLCD
Vai trò của chính quyền địa phương:
- Ra quyết định quy hoạch du lịch
- XD và thực thi các quy định về bảo vệ, khai thác, và kinh doanh du lịch.
- Theo dõi và giám sát các hoạt động KD DLCD.
Vai trò của các tổ chức phi chính phủ, cơ quan, cá nhân, và nhà khoa
học: Chỉ đường, dẫn lối, phát triển DLCĐ.
- Soạn thảo các quy định, văn bản, luật để trình cơ quan nhà nước phê duyệt
và thực hiện.
- Điều tra, nghiên cứu và lập kế hoạch pt DL.
- Cung cấp vốn, tài chính, thiết bị, chuyên gia, và đào tạo nguồn nhân lực tại
địa phương.
-
Vai trò của Chính phủ và Nhà nước:
- Ban hành chính sách: Bảo tồn đất đai, rừng, di sản văn hóa; xây dựng chiến
lược và chính sách phát triển DLCĐ.
- Hỗ trợ tài chính: hỗ trợ pt DLCD tỉnh Bắc Giang năm 23-30 như cung cấp
vốn phát triển (ví dụ: hỗ trợ xây dựng hạ tầng, nhà vệ sinh công cộng, bãi đỗ
xe, giao thông, v.v.).
-
Vai trò của doanh nghiệp du lịch:
- Cầu nối kết nối khách du lịch với cộng đồng địa phương.
- Đầu tư phát triển sản phẩm du lịch khi cộng đồng chưa đủ khả năng cung
ứng (lưu trú, ăn uống, vui chơi).
- Sử dụng lao động địa phương: dọn vệ sinh, nấu ăn, cung ứng nông sản.
Vai trò của khách du lịch:
- Tạo nguồn thu nhập trực tiếp cho cộng đồng.
- Tạo cơ hội trao đổi kiến thức và trải nghiệm.
- Truyền bá hình ảnh DLCĐ qua mạng xã hội (Zalo, Facebook, v.v.).
4
4. Sản phẩm du lịch cộng đồng ( sp nào có gtri ntn)
a. Homestay: Xuất hiện từ những năm 1990, phát triển mạnh mẽ từ năm 2000.
- Du khách ở cùng gia đình chủ nhà, trải nghiệm cuộc sống hàng ngày.
- Chủ nhà hoặc cộng đồng cung cấp dịch vụ và đón tiếp du khách.
Các loại nhà truyền thống trong homestay:
- Nhà sàn (dài, ngắn): Ê-đê, Gia-rai, Tày, Nùng, Thái, Mường.
- Nhà nửa sàn, nửa trệt: Dao.
- Nhà trệt: Việt, Hoa, Chăm, Khơ-me.
- Nhà trệt kiểu pháo đài: Mông.
Nguyên liệu xây dựng nhà truyền thống:
- Tre, nứa, lá.
- Gỗ.
- Đất.
- Gạch, đá, ngói.
Giá trị: Bảo tồn văn hóa, kết nối cộng đồng, tạo thu nhập, ít tác động
môi trường.
b. Ẩm thực
- Góp phần quan trọng vào tạo việc làm.
- Chính phủ nhiều quốc gia có chính sách bảo vệ và quảng bá ẩm thực.
- Là một hợp phần quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế-xã hội,
đặc biệt trong lĩnh vực văn hóa và du lịch.
-Đặc điểm: Được hình thành qua hàng ngàn năm với sự lựa chọn kỹ
lưỡng về nguyên liệu và cách ăn uống.
+ Mang bản sắc riêng, có thể sánh ngang với các nền ẩm thực lớn như
Trung Quốc và Pháp.
Ẩm thực Tây Bắc
- Tộc người: Thái, Lào, Lự, Mường, Kháng, La Ha, Mảng, Dao, Mông…
- Món ăn đặc trưng: Lạp, thịt hay cá ủ chua, rêu suối, chéo, nậm pịa, thịt trâu
lá nồm, thịt băm cuốn lá, thắng cố…
Ẩm thực Đông Bắc
- Tộc người: Tày, Nùng, Sán Chay, Sán Dìu, Dao, Mông, Lô Lô, Pu Péo, Pà
Thẻn, Cờ Lao, Hoa…
- Món ăn đặc trưng: Thịt lợn, vịt quay nhồi mắc mật, mèn mén.
Ẩm thực Đồng bằng Bắc Bộ
- Hương vị: Thanh tao, không nồng gắt, không quá cay, ngọt, béo.
- Món ăn đặc trưng: Phở, cốm Vòng, nem Phùng, giò chả Ước Lễ…
Ẩm thực Bắc Trung Bộ
5
- Tộc người: Kinh, Mường, Thái, Khơ-mú, Mông, Chứt.
- Món ăn
+ Đồng bằng: Nem chua Thanh Hóa, cháo lươn Nghệ An, nhút Thanh
Chương, tương Nam Đàn.
+ Miền núi: Tương đồng với ẩm thực Tây Bắc.
Ẩm thực ven biển miền Trung và Nam Trung Bộ
- Tộc người: Kinh, Chăm, Hoa.
- Món ăn đặc trưng: Cơm hến, bánh bèo, bánh bột lọc, cao lầu (ảnh hưởng
Hoa, Udon Nhật), cơm gà, mì Quảng, cơm thập cẩm trộn cà ri (người
Chăm).
Ẩm thực Tây Nguyên
- Tộc người: Giẻ-Triêng, Bru-Vân Kiều, Tà Ôi, Ê-đê, Gia-rai, Ra-glai, Ba-na,
M’nông, Xơ-đăng…
- Món ăn đặc trưng: Cơm ống, gà nướng, ve sầu…
Ẩm thực Nam Bộ
- Tộc người: Kinh, Khơ-me, Hoa và Chăm.
Món ăn đặc trưng: Canh chua cá lóc, cá kho tộ, hủ tiếu, sủi cảo, lẩu mắm
Châu Đốc, bánh bèo, bánh xèo…
Giá trị: Giữ món ăn truyền thống, gắn kết xã hội, thu nhập từ thực
phẩm, sử dụng nguyên liệu địa phương
c. Các hoạt động du lịch liên quan
- Tham quan thắng cảnh: Với cảnh quan đẹp và bình yên.
- Tham quan làng nghề: Theo thống kê của Hiệp hội Làng nghề truyền thống
Việt Nam (2020), cả nước có 5.400 nghề và làng nghề truyền thống.
- Thăm chợ quê:
+ Khu vực đồng bằng: Mỗi làng có ít nhất một chợ, họp chợ theo phiên.
+ Khu vực miền núi: Mỗi vùng (huyện) có một chợ, thường họp vào ngày
cuối tuần.
Giá trị: Giới thiệu văn hóa, tạo việc làm, thu nhập, bảo vệ tài nguyên.
- Biểu diễn văn hóa, văn nghệ: Các tộc người Việt Nam giàu bản sắc văn hóa
và văn nghệ dân gian, hấp dẫn du khách
Giá trị: Giới thiệu văn hóa, duy trì di sản, thu hút du khách, không
ảnh hưởng môi trường.
- Sản phẩm địa phương: Đa dạng gồm vật dụng, trang phục chế tác thủ công,
lâm thổ sản từ núi rừng, hoa quả do người dân trồng.
- Phương tiện di chuyển: Thuê xe bò kéo, cưỡi ngựa, xe đạp, xe máy…
- Dịch vụ khác: Hướng dẫn tham gia các hoạt động, Tắm lá thuốc…