BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG
ĐẠI HỌC BÀ RỊA – VŨNG TÀU

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP TRƯỜNG
VẬN DỤNG MÔ HÌNH
HỌC TẬP QUA TRẢI NGHIỆM TRONG
VIỆC DẠY – HỌC HỌC PHẦN “VĂN HÓA
– XÃ HỘI NHẬT BẢN” TẠI TRƯỜNG ĐẠI
HỌC BÀ RỊA – VŨNG TÀU
Chủ nhiệm: ThS. Lâm Ngọc Như Trúc
Vũng Tàu
2020
MỤC LỤC

Trang
Mở đầu 1
1. Đặt vấn đề 1
2. Giải quyết vấn đề 2
2.1 Mục tiêu của đề tài 2
2.2 Phương pháp nghiên cứu 3
2.3 Nội dung nghiên cứu 4
Chương I: Cơ sở lí thuyết và thực tiễn của mô hình học tập qua
trải nghiệm 5
1.1 Cơ sở lí thuyết 6
1.2 Cơ sở thực tiễn 12
Chương II: Học tập qua trải nghiệm trong dạy – học học phần “Văn hóa xã
hội Nhật Bản 15
2.1 Giới thiệu về học phần “Văn hóa – xã hội Nhật Bản 16
2.2 Vận dụng mô hình học tập qua trải nghiệm trong dạy – học học phần
“Văn hóa – xã hội Nhật Bản” 17
Chương III: Đánh giá hiệu quả và kiến nghị 104
3.1 Đánh giá hiệu quả 105
3.2 Kiến nghị 107
Tài liệu tham khảo 109
Phụ lục 111
DANH MỤC HÌNH ẢNH
Trang
1. Hình 1.1: Mô hình học tập trải nghiệm của K. Lewin 6
2. Hình 1.2: Mô hình học qua kinh nghiệm của J. Dewey 7
3. Hình 1.3: Mô hình học tập và phát triển nhận thức của Jean Piaget 8
4. Hình 1.4: Chu trình trải nghiệm của D.Kolb 9
5. Hình 2.1-2.2: Hoạt động của SV trong Mô đun “Thử nghiệm tích cực” 92
6. Hình 2.3-2.5: Hoạt động của SV trong Mô đun “Quan sát phản ánh” 93
7. Hình 2.6 – 2.8: Sản phẩm của SV trong Mô đun “Thử nghiệm tích cực” 94
8. Hình 2.9 – 2.10: Hoạt động của SV trong Mô đun “Trải nghiệm cụ thể” 95
9. Hình 2.11: Mô đun “Thử nghiệm tích cực” 96
10. Hình 2.12- 2.13: Mô đun “Trải nghiệm cụ thể” (Trải nghiệm thư đạo) 97
11. Hình 2.14 – 2.15: Mô đun “Trải nghiệm cụ thể” (Trải nghiệm Ikebana) 97
12. Hình 2.16 – 2.17: Mô đun “Trải nghiệm cụ thể” (Trải nghiệm Origami) 98
13. Hình 2.18 – 2.19: Mô đun “Trải nghiệm cụ thể” (Trải nghiệm Yukata) 98
14. Hình 2.20: Mô phỏng của qui trình PDCA 100
15. Hình 2.21: Hiệu quả của qui trình PDCA 100
- 1 -
MỞ ĐẦU
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Khoa học giáo dục hiện đại đã khởi nguồn từ nền tảng triết học đầu thế
kỉ XX với những công trình nghiên cứu của các nhà tâm lý học, giáo dục học
nổi tiếng trên thế giới như các triết lý giáo dục của John Dewey, Ralph
W.Tyler, David A. Kolb và nhiều nhà giáo dục khác.
Trong tác phẩm “Dân chủ và giáo dục”, Dewey đã khẳng định “giáo dục
chính là bản thân cuộc sống” [6]. Từ đó, ông chỉ ra rằng nhà trường không thể
tách khỏi hoạt động thực tiễn và kiến thức không hề được áp đặt từ bên ngoài,
không thể có một thứ giáo dục chung cho tất cả mọi người, nên người thầy
phải ý thức rõ và tôn trọng sự khác biệt giữa các học sinh. Bởi thế, giáo dục
phải là quá trình của người học chứ không phải của người dạy, là quá trình mà
người học là trung tâm [6]. Bên cạnh đó, với triết lí giáo dục đề cao vai trò
kinh nghiệm, từ giữa thế kỉ XX, ông cho rằng kinh nghiệm giúp nâng cao hiệu
quả của giáo dục bằng cách kết nối người học, kiến thức với thực tiễn cuộc
sống và quá trình giáo dục thực hiện trên nền tảng trải nghiệm cá nhân sẽ
mang đến nhiều mối quan hệ đa dạng và mật thiết giữa người học và người
dạy [7].
Mặt khác, với tác phẩm “Những nguyên lý cơ bản của chương trình học
và giảng dạy”, Ralph W.Tyler đã nêu lên 4 câu hỏi chủ yếu dành cho quá
trình giáo dục:
1. Nhà trường phải tìm kiếm để đạt được những mục đích giáo dục gì?
2. Những trải nghiệm giáo dục nào có thể được cung cấp nhằm đạt được
những mục đích đó?
- 2 -
3. Những trải nghiệm giáo dục này có thể tổ chức như thế nào để đạt
hiệu quả?
4. Chúng ta có thể xác định như thế nào để biết các mục đích này đã đạt
được? [11, 1-2]
Lời giải đáp cho các câu hỏi này chính là 4 yếu tố cơ bản của quá trình
giáo dục: Mục tiêu, Nội dung chuyên môn, Phương pháp và tổ chức, Đánh giá.
Việc phân tích mối quan hệ tương tác giữa các yếu tố này với nhau để vạch ra
các bước đi cho việc xác định chúng trong quá trình dạy học là nhiệm vụ tất
yếu của người giảng viên và cũng là động lực thôi thúc tôi nghiên cứu chuyên
sâu về các triết lý giáo dục, các mô hình giáo dục – trong đó có mô hình học
tập trải nghiệm (Experiential learning). Đây là mô hình do David Kolb đề
xuất trên cơ sở kế thừa và phát triển lý thuyết học tập có liên quan đến kinh
nghiệm của các nhà tâm lý học và giáo dục học đi trước. Chính thức được
công bố từ năm 1971, mô hình học tập trải nghiệm của David Kolb được xem
là mô hình tương đối toàn diện về một phương thức học tập tích lũy, chuyển
hóa kinh nghiệm và được ứng dụng rộng rãi trong lĩnh vực giáo dục ở nhiều
nơi trên thế giới.
Trong nghiên cứu này, bên cạnh trình bày về giáo dục trải nghiệm, chu
trình trải nghiệm của David Kolb, chúng tôi tập trung phân tích việc vận dụng
mô hình này vào trong quá trình giảng dạy học phần “Văn hóa – xã hội Nhật
Bản” tại Trường Đại học Bà Rịa – Vũng Tàu và rút ra những bài học kinh
nghiệm cần thiết khi áp dụng mô hình.
2. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
2.1 Mục tiêu của đề tài
Sự hình thành và phát triển của nền kinh tế tri thức trong bối cảnh của
cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0 hiện nay được đồng nhất với yêu cầu phát