SỞ GD&ĐT ĐIỆN BIÊN
TRƯỜNG THPT LƯƠNG THẾ VINH
ĐỀ CHÍNH THỨC
(Đề thi có 01 trang)
ĐỀ ĐÁNH GIÁ GIỮA HỌC KỲ I
NĂM HỌC 2023 – 2024
Môn: Ngữ văn, Lớp 8
Thời gian làm bài: 90 phút, không kể thời gian phát đề
Họ và tên học sinh:…………………………………... Lớp:……………………
ĐỀ BÀI
I. PHẦN ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)
Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi nêu ở dưới.
QUA ĐÈO NGANG
Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,
Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.
Lom khom dưới núi, tiều vài chú,
Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.
Nhớ nước đau lòng con quốc quốc,
Thương nhà mỏi miệng cái gia gia.
Dừng chân đứng lại: trời, non, nước,
Một mảnh tình riêng, ta với ta.
(Bà Huyện Thanh Quan – Hợp tuyển thơ văn Việt Nam, NXB Văn hoá, Hà Nội, 1963)
Câu 1. Xác định thể thơ của văn bản trên.
Câu 2. Xác định và nêu tác dụng của từ tượng hình, từ tượng thanh được sử dụng
trong cặp câu (3-4); cặp câu (5-6).
Câu 3. Tìm và nêu tác dụng 02 phép tu từ đã học được sử dụng trong câu thơ sau:
“Nhớ nước đau lòng con quốc quốc,
Thương nhà mỏi miệng cái gia gia.”
Câu 4. Từ cảm hứng của nhà thơ trong bài Qua Đèo Ngang, em hãy viết một đoạn
văn từ 7-10 câu bày tỏ suy nghĩ về chủ đề: “Tuổi trẻ với tình yêu tổ quốc”.
II. PHẦN LÀM VĂN (4,0 điểm)
Phân tích bài thơ Cảnh khuya của Hồ Chí Minh:
Tiếng suối trong như tiếng hát xa,
Trăng lồng cổ thụ, bóng lồng hoa.
Cảnh khuya như vẽ, người chưa ngủ,
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.
(Nguồn Hồ Chí Minh - Thơ, NXB Văn học, Hà Nội, 1970)
........................Hết.......................
SỞ GD&ĐT ĐIỆN BIÊN
TRƯỜNG THPT LƯƠNG
THẾ VINH
KIỂM TRA GIỮA KÌ I NĂM HỌC 2023-2024
ĐÁP ÁN VÀ HƯỚNG DẪN CHẤM
Môn: Ngữ văn, lớp 8
(Đáp án và hướng dẫn chấm gồm 03 trang)
Phầ
n
Câu Nội dung Điểm
I PHẦN ĐỌC - HIỂU 5,0
1Xác định thể thơ của văn bản trênW? Thể thơ của Văn
bảnW“Qua Đèo Ngang” giống với bài thơ nào đã học trong
Chương trình Ngữ văn 8- tập IW?
- Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đường luật
- Giống thể thơ của văn bản Thu Điếu
0,5
0,5
2Xác định và nêu tác dụng của từ tượng hình, từ tượng thanh
được sử dụng trong cặp câu (3 -4); cặp câu (5-6)?
- Từ tượng hình: Lom khom, lác đác
- Tác dụng: Nhà thơ muốn nhấn mạnh sự nhỏ bé, thưa thớt,
ít ỏi của con người trước thiên nhiên rộng lớn, hùng vĩ.
- Từ tượng thanh: quốc quốc, gia gia
- Tác dụng: Bộc lộ nỗi lòng nhớ thương của mình với đất
nước, quê hương.
0,25
0,25
0,25
0,25
3Phân tích ít nhất 2 phép tu từ đã học được sử dụng trong hai
câu thơ sau:
“Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc,
Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia.”
- Biện pháp tu từ nhân hoá - chơi chữ: “con quốc quốc” ><
“cái gia gia” => Đối ý, đối thanh.
- Tác dụng: Tiếng chim cuốc và chim đa đa được liên tưởng
đồng âm với hai danh từ “quốc” và “gia” nên thành loài
chim “quốc quốc” và “gia gia”. “quốc” => “nước” và “gia”
=> “nhà” vậy nên có sự tương ứng giữa nỗi buồn đau được
nhân hóa từ mỗi loài vật với tên gọi và tiếng kêu của chúng:
con quốc đau lòng nhớ nước, con gia gia mỏi miệng thương
nhà.
- Biện pháp đảo ngữ: động từ thể hiện tâm trạng nhân vật
trữ tình đảo lên đầu câu thơ: “Nhớ nước” – “Thương nhà”,
“đau lòng” – “mỏi miệng”, “con quốc quốc” – “cái gia gia”;
đảo các thành phần trong câu vị ngữ đứng trước chủ ngữ.
- Nghệ thuật đảo ngữ “nhớ nước”, “thương nhà” nhấn mạnh
vào tiếng kêu của con quốc và cái gia gia. Những âm thanh
0.5
0.5
0.5
0.5
của cuốc kêu cũng chính là nỗi lòng của Bà Huyện Thanh
Quan. Khắc hoạ sâu sắc nỗi lòng của một con người yêu
nước: nhớ nước, thương nhà, nỗi buồn thầm lặng, cô đơn
của tác giả. Đồng thời thể hiện tài năng của tác giả khi
mượn thanh âm tên loài vật để nói lên nỗi lòng của mình
với nước nhà.
4Từ cảm hứng của nhà thơ trong bài Qua Đèo Ngang em hãy
viết một đoạn văn từ 7-10 câu bày tỏ suy nghĩ về chủ đề:
“Tuổi trẻ với tình yêu tổ quốc”
Hình thức:
- Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau, suy
nghĩ của em về tâm trạng của chủ thể trữ tình một cách hợp
lí, có sức thuyết phục. Đảm bảo cấu trúc trình bày một đoạn
văn đúng, đủ kết cấu (Mở đoạn, thân đoạn và kết đoạn).
- Biết dùng lí lẽ, dẫn chứng thuyết phục cần làm nổi bật
luận điểm. Đảm bảo cấu trúc của đoạn nghị luận xã hội. Các
ý có sự liên kết chặt chẽ, diễn đạt trong sáng, không mắc lỗi
chính tả, ngữ pháp.
0.25
Nội dung:
- Viết đúng chủ đề: “Tuổi trẻ với tình yêu tổ quốc”
- Ngợi ca tấm lòng yêu nước sâu sắc, nhớ nước thương nhà
của nhà thơ.
- Liên hệ thực tế với bản thân
0.25
0.25
0.25
II LÀM VĂN 5,0
Viết bài văn phân tích bài thơ Cảnh khuya (Hồ Chí
Minh)
a. Đảm bảo cấu trúc bài văn phân tích một tác phẩm văn
học (thơ Đường luật)
- Hình thức: Đủ 3 phần: Mở bài, thân bài, kết bài.
- Nội dung: Cần làm rõ theo yêu cầu của đề bài.
b. Xác định đúng yêu cầu của đề:
a. Mở bài:
Giới thiệu khái quát về tác giả Hồ Chí Minh và bài thơ
Cảnh khuya.
b. Thân bài: Đảm bảo được một số ý chính:
Phân tích nội dung cơ bản của bài thơ:
+ Bức tranh thiên nhiên êm đềm, thơ mộng nơi núi rừng
Việt Bắc (chú ý âm thanh, hình ảnh,...) và hình tượng con
người thao thức với niềm trăn trở, nỗi âu lo dân, nước,...
+ Qua đó, khái quát được chủ đề của bài thơ (thể hiện tình
yêu thiên nhiên, nhiệt huyết cứu nước,...).
+ Phân tích một số yếu tố thi luật của thể thơ thất ngôn tứ
1,0đ
1,0đ
1,0đ
1,0đ
1,0đ
Tổng
tuyệt Đường luật, tác dụng của các biện pháp tu từ so sánh,
nhân hoá, điệp ngữ,...
c. Kết bài: Nêu ý nghĩa của bài thơ (thể hiện vẻ đẹp tâm
hồn nhà thơ, khơi dậy tình yêu quê hương, đất nước,...).
10đ