Di chứng tai biến mạch máu não ở
người cao tuổi
Nguyên nhân táo bón ở người TBMMN là do ở những người này,
vùng não dùng để điều khiển đại tràng và hậu môn bị tổn thương
làm mất đi sự co thắt và giãn nở của các cơ trơn trong đại tràng và
cơ vòng của hậu môn. Ngoài ra, sự yếu đuối của bắp thịt bụng và
vùng xương chậu làm sự di chuyển của phân trong đại tràng cũng
khó khăn.
TBMMN (hay gọi là đột quỵ) là một bệnh xảy ra khi việc cung cấp
máu lên một phần bộ não bị đột ngột ngừng trệ, có thể gây đột tử
hoặc liệt nửa người, thất ngôn, rối loạn tâm thần.
Nguyên nhân
- Do tắc mạch máu não: Cục máu đông tại chỗ, thuyên tắc do xơ
vữa động mạch (chẳng hạn xuất phát từ động mạch cảnh), huyết
tắc do bệnh tim (rung nhĩ, nhồi máu cơ tim).
- Do vỡ mạch máu não: Tăng huyết áp, chấn thương, vỡ phình
động mạch não.
- Nguyên nhân ít gặp: Giảm huyết áp (tụt huyết áp đột ngột hơn 40
mmHg), viêm động mạch, viêm tắc tĩnh mạch, thuyên tắc xoang
tĩnh mạch.
- Ở người trẻ: Bệnh tiểu cầu, chảy máu dưới màng nhện, dị dạng
động mạch cảnh.
Biến chứng, di chứng: viêm phổi, trầm cảm, co cứng, táo bón, loét
do nằm lâu, liệt.
Để giảm bớt các di chứng và phòng tái phát, khi trở về nhà sau giai
đoạn cấp cứu, bệnh nhân vẫn phải được chăm sóc và điều trị theo
chế độ đặc biệt.
Sinh hoạt, tập luyện
Trong trường hợp bệnh nặng, bệnh nhân chưa tự vận động được,
người nhà phải giúp họ thay đổi tư thế 3 giờ một lần để tránh loét.
Mỗi lần lật người, cần xoa rượu, cồn hoặc phấn rôm vào lưng,
mông và các vị trí bị tì đè khác. Khi cho ăn uống, nên kê gối sau
lưng bệnh nhân để giữ họ ở tư thế nửa nằm, nửa ngồi.
Đối với trường hợp nhẹ hơn, tùy mức độ di chứng liệt, cần đề ra
một kế hoạch cụ thể cho bệnh nhân tập luyện hàng ngày. Cố gắng
để cho họ tự làm ở mức tối đa, người nhà chỉ hỗ trợ hoặc giúp đỡ
khi bệnh nhân không thể tự làm được. Quá trình tập luyện đòi hỏi
sự kiên trì của cả bệnh nhân và người hướng dẫn. Nên duy trì việc
này cả khi các di chứng đã được phục hồi.
Chế độ ăn
Cần đảm bảo chế độ ăn đủ chất và cân đối. Nên dùng dạng thức ăn
mềm, dễ tiêu như: cháo, súp, sữa, nước hoa quả tươi. Kiêng sử
dụng các chất béo và chất kích thích (rượu, bia, chè đặc, cà phê);
hạn chế dùng muối.
Điều trị
Điều trị duy trì theo đơn của thầy thuốc. Trường hợp bệnh nhân có
CHA, nên dùng thuốc hạ huyết áp và duy trì ở mức 140 - 150/90
mmHg.
Thực hiện các biện pháp phòng bệnh tái phát
Điều trị các nguyên nhân gây TBMMN như: tăng HA, xơ vữa
động mạch, đái tháo đường, một số bệnh tim (bệnh van tim, thiếu
máu cơ tim, rung nhĩ), bệnh mạch máu ngoại biên, tiền căn thiếu
máu cục bộ thoáng qua.
Cẩn thận giữ mình khi thời tiết chuyển lạnh vào mùa đông và khi
áp suất không khí lên cao vào mùa hè.
Tránh tắm khuya hoặc ở nơi gió lùa, nhất là với người bị CHA.
Tránh trạng thái căng thẳng thần kinh, xúc động mạnh. Tránh mất
ngủ. Tránh táo bón: thực phẩm nhiều chất sợi, uống nhiều nước,
thể dục thể thao, và thói quen đi tiêu mỗi ngày. Nếu thất bại, có thể
dùng loại thuốc làm mềm phân, nhưng phải theo chỉ định của bác
sĩ.
Kiêng rượu, bia và các chất kích thích. Tránh vận động thể lực quá
mức như mang vác nặng, chạy nhanh
