TIỂU LUẬN:
Điều tra tình hình phát sinh, phát triển và
mức độ gây hại của bệnh héo rũ trên cây
cà chua, khoai tây vụ Đông Xuân 2001 -
2002 vùng Đông Anh - Hà Nội
Phần 1: Mở đầu
1.1 Đặt vấn đề
Trong những năm gần đây nền nông nghiệp nước ta đã đạt được những thành
tựu to lớn, sản lượng lương thực không những đáp ứng đủ nhu cầu trong nước mà
còn là mặt hàng xuất khẩu lớn. Cùng với sự phát triển cây lương thực cây cà chua,
khoai tây nước ta đã trồng từ lâu. Cà chua , khoai tây là một trong những loại rau ăn
quả, củ có giá trị dinh dưỡng cao, được nhiều người ưa thích, trong quả , củ chín có
nhiều đường, chủ yếu là đường glucoza, nhiều tinh bột vitamin. Cà chua, khoai tây
có thể dùng dể ăn tươi, nấu chín hay để chế biến đồ hộp làm mứt, kẹo ngọt nước giả
khát …
Cây cà chua, khoai tây thuộc họ cà. Nước ta hàng năm cây cà chua trồng
khoảng 7800-9300 ha (Mai Thị Phương Anh và CTV 1996).
Cây khoai tây năm 1997 nước ta trồng khoảng30- 40 nghìn ha sản lượng 360-
450 nghìn tấn theo Trịnh Văn Mị 1998
Việt Nam là một nước khí hậu nhiệt đới gió mùa nên thuận lợi cho cây cà
chua, khoai tây sinh trưởng và phát triển. Bên cạnh đó còn thuận lợi cho một số loài
sâu bệnh phát sinh gây hại, đáng chú ý là bệnh do nấm truyền qua đất như bệnh héo
xanh Pseudomonas solanacearum, bệnh héo vàng Fusarium. oxsyporum và bệnh
héo rũ trắng gốc Sclerotium rolfsii. Bệnh gây hại nặng từ khi cây ra hoa đến cuối
giai đoạn sinh trưởng của cây cà chua, khoai tây. Bệnh héo rũ trắng gốc do nấm
sclerotium đây là loại nấm gây hại trên 500 loại cây trồng khác nhau, nhất là cây họ
cà và họ bầu bí. Đặc điểm của loại nấm này là từ khối sợi hình thành các hạch nấm
có khả năng tồn tại trong đất. Cho nên với điều kiện khí hậu ẩm ướt như nước ta rất
thuận lợi cho những bệnh này phát triển, và đã gây ra những trhiệt hại lớn làm giảm
năng suất từ 5-100% ở Việt Nam nói chung và vùng chuyên canh rau màu như
huyện Đông Anh nói riêng không nằm ngoài phạm vi tác hại đó.
ở vùng Đông Anh ngoại thành Hà Nội là nơi sản xuất rau màu với diện tich
lớn, đặc biệt là mở rộng diện tích trồng các cây ký chủ chính của bệnh do vi khuẩn
Pseudomonas solanacearum, nấm Fusarium. oxsyporum, nấm Sclerotium rolfsii
như cà chua, khoai tây.
Do mức độ ảnh hưởng và những tác hại nghiêm trọng đối với cây trồng, tuy
đã được nghiên cứu từ rất lâu, song với điều kiện sản xuất hiện nay chúng vẫn là
đối tượng gây hại nguy hiểm đối với sản xuất cà chua, khoai tây. Vì vậy việc tiếp
tục điều tra xác định thành phần bệnh sự phát sinh, phát triển gây hại của bệnh. Do
su thế thâm canh ngày càng cao, diện tích rau màu của huyện Đông Anh ngày càng
được mở rộng với nhiều chủng loại rau màu khác nhau. Để kịp thời cung cấp nguồn
thực phẩm rau màu cho thành phố, song điều đáng quan tâm và lo ngại của bà con
nông dân ở đây đối với những cây có thâm canh cao như cà chua, khoai tây, đậu đỗ
là bệnh héo rũ trên tất cả các loại cây trồng đang và sẽ là đối tượng gây dịch hại
nguy hiểm. Đáng kể nhất trong tất cả các bệnh hại nguy hiểm là bệnh héo xanh vi
khuẩn (Pseudomonas solanacearum),bệnh héo vàng (Fusarium. oxsyporum ),bệnh
héo rũ trắng gốc (Sclerotium rolfsii )
Vậy để góp phần nhỏ bé vào việc tìm hiểu các thành phần bệnh, sự phát sinh, phát
triển gây hại của bệnh và khả năng phòng chống các bệnh do vi khuẩn hay nấm
truyền qua đất. Nhằm góp phần giữ vững năng xuất và phẩm chất cà chua, khoai
tây, được sự nhất trí của bộ môn bệnh cây khoa nông học- Trường ĐHNNI- Hà Nội
chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Điều tra tình hình phát sinh, phát triển và
mức độ gây hại của bệnh héo rũ trên cây cà chua, khoai tây vụ Đông Xuân 2001 -
2002 vùng Đông Anh - Hà Nội"
1.2 Mục đích yêu cầu
1.2.1 Mục đích
* Điều tra tình hình phát sinh và mức độ gây hại của bệnh héo xanh, héo
vàng, héo rũ trắng gốc hại cà chua, khoai tây
* Nghiên cứu ảnh hưởng của một số yếu tố sinh thái đến sự phát sinh, phát
triển của bệnh héo xanh, héo vàng, héo rũ trắng gốc hại cà chua, khoai tây.
1.2.2. Yêu cầu
* Điều tra cơ bản tình hình gây hại, theo dõi và đánh giá tình hình phát sinh,
phát triển mức độ gây hại của bệnh héo xanh, héo vàng, héo rũ trắng gốc hại cà
chua, khoai tây ở các điều kiện sinh thái khác nhau tại vùng Đông Anh- Hà Nội.
* Tìm hiểu đặc điểm phát sinh, phát triển của bệnh héo xanh, héo vàng, héo
rũ hại cà chua, khoai tây.
Phần 2: Tổng quan vấn đề nghiên cứu
2.1. Tình hình nghiên cứu chung về bệnh héo rũ
Bệnh héo rũ là bệnh nói chung nhất do các loài vi sinh vật gây ra, phần lớn do
các nhóm vi sinh vật trong đất. Chúng gây thiệt hại đến sự phát sinh, phát triển ảnh
hưởng đến năng xuất, chất lượng trên nhiều loại cây trồng với số lượng lớn.
- Triệu trứng : Bệnh thể hiện trên nhiều loại hình khác nhau, có thể do nấm
hay vi khuẩn gây nên.Nhưng thường gặp và phổ biến nhất như héo xanh do vi
khuẩn Pseudomonas solanacearum, héo vàng Fusarium. oxsyporum , héo rũ trắng
gốc Sclerotium rolfsii. Theo Đỗ Tấn Dũng (Bệnh héo rũ hại trên cây trồng cạn, biện
pháp phòng chống 2001) cho biết, bệnh hại bó mạch dẫn do vi khuẩn Pseudomonas
solanacearum, do loài nấm Fusarium. oxsyporum gây bệnh héo vàng và do nấm
Sclerotium rolfsii gây bệnh héo rũ trắng gốc. Chúng phá huỷ các mạch dẫn, thân
cành, lá làm cho các bó mạch dẫn hoá nâu, thâm đen dẫn đến cây bị héo rũ gục
xuống và chết.
- Đặc điểm sinh học của một số loài nấm gây bệnh héo rũ
Đối với nấm Fusarium. oxsyporum, bào tử lớn trong suốt có nhiều vách ngăn
ngang, một đầu thon nhỏ, một đầu thắt lại hình bàn chân, bào tử nhỏ thay đổi có
nhiều thể hình, hình tròn, hình elip. Đơn bào có sợi đa bào màu trắng phớt hồng
sinh sản vô tính.
Nấm Sclerotium rolfsii hạch nấm từ màu trắng sau chuyển sang màu vàng, đỏ
nhạt hình cầu tròn nhỏ. Chúng tồn tại lâu dài trong đất tàn dư cây bệnh và các cây
ký chủ phụ.
Vi khuẩn Pseudomonas solanacearum, theo Lê Lương Tề - Vũ Triệu Mân
(giáo trình bệnh cây, 2001) thì vi khuẩn hình gậy , đầu hơi tròn có một lông roi là
nguyên sinh đơn bào không có diệp lục kích thước nhỏ bé , chúng xâm nhiễm qua
rễ, gốc thân, vết thương …
-Biện pháp phòng trừ :