BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HỒ CHÍ MINH
ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP
KHẢO SÁT HOẠT TÍNH SINH HỌC CỦA CAO CHIẾT
VÀ CÁC CAO PHÂN ĐOẠN TỪ CÂY LAN MỘT LÁ
NERVILIA ARAGOANA
Ngành: CÔNG NGHỆ SINH HỌC
Chuyên ngành: CÔNG NGHỆ SINH HỌC
Giảng viên hướng dẫn : ThS. Trần Thị Ngọc Mai
Sinh viên thực hiện : Trịnh Kim Thảo
MSSV: 1311100686 Lớp: 13DSH04
TP. Hồ Chí Minh, 2017
Đồ án tốt nghiệp
LỜI CAM ĐOAN
Em xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của em. Các số liệu và kết quả
nêu trong đồ án là đúng sự thật và chƣa có ai công bố ở các công trình khác.
TP.HCM, ngày 6 tháng 7 năm 2017
Sinh viên thực hiện
Trịnh Kim Thảo
Đồ án tốt nghiệp
LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến cô Trần Thị Ngọc Mai –
Giảng viên Khoa Công nghệ sinh học – Thực phẩm – Môi trƣờng, Trƣờng Đại học
Công nghệ TPHCM, ngƣời đã tận tình dìu dắt, hƣớng dẫn và chỉ bảo em trong suốt
thời gian thực hiện đồ án tốt nghiệp.
Em cũng xin gửi lời cảm ơn đến thầy Mai Đình Trị - Trƣởng phòng Hợp chất
thiên nhiên hoạt tính sinh học, Viện Công nghệ Hóa học, ngƣời trực tiếp quản lí,
giúp đỡ em trong suốt quá trình hoàn thành đồ án tốt nghiệp tại đây và em cũng xin
cảm ơn đến những anh chị đang công tác tại đơn vị đã nhiệt tình và chỉ bảo để em
có thể hoàn thành tốt đồ án nghiên cứu của mình.
Xin gửi lời cảm ơn đến các thầy cô trong Khoa Công nghệ sinh học – Thực
phẩm – Môi trƣờng, Trƣờng Đại học Công nghệ TPHCM cũng nhƣ nhà trƣờng đã
tạo điều kiện tốt nhất cho em đƣợc học tập nghiên cứu để hoàn thành đồ án này.
Bên cạnh đó, em xin gửi lời cảm ơn đến chị Đỗ Phƣơng Vy, ngƣời đã hỗ trợ
và cho em nhiều kinh nghiệm quý báu trong suốt quá trình thực hiện đồ án. Xin gửi
lời cảm ơn đến những bạn bè, anh chị đang nghiên cứu tại phòng thí nghiệm Khoa
Công nghệ sinh học – Thực phẩm – Môi trƣờng, Trƣờng Đại học Công nghệ
TPHCM đã tận tình hỗ trợ, giúp đỡ cùng nhau vƣợt qua khó khăn để hoàn thành tốt
đồ án tốt nghiệp.
Cuối cùng xin cảm ơn những ngƣời thân yêu trong gia đình dành cho tôi sự
quan tâm, chia sẻ, động viên, khích lệ trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu để
tôi hoàn thành đồ án này.
Do thời gian thực hiện có hạn, kiến thức còn nhiều hạn chế nên đồ án thực
hiện chắc chắn không tránh khỏi những sai sót nhất định. Em rất mong nhận đƣợc ý
kiến đóng góp của thầy cô để em có thêm kinh nghiệm và tiếp tục hoàn thiện đồ án
tốt nghiệp của mình.
TP.HCM, ngày 6 tháng 7 năm 2017
Sinh viên thực hiện
Trịnh Kim Thảo
Đồ án tốt nghiệp
i
MỤC LỤC
MỤC LỤC ................................................................................................................... i
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT................................................................................... v
DANH MỤC BẢNG BIỂU ...................................................................................... vi
DANH MỤC HÌNH ẢNH ....................................................................................... vii
MỞ ĐẦU ..................................................................................................................... 1
1. Đặt vấn đề ............................................................................................................... 1
2. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nƣớc ............................................................. 2
3. Mục tiêu nghiên cứu ................................................................................................ 3
4. Nội dung nghiên cứu ............................................................................................... 3
5. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu ........................................................................... 3
5.1 Đối tƣợng nghiên cứu............................................................................................ 3
5.2 Phạm vi nghiên cứu ............................................................................................... 3
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN ....................................................................................... 5
1.1 Tổng quan về cây Lan một lá (Nervilia aragoana) .............................................. 5
1.1.1 Phân loại khoa học và phân bố ........................................................................... 5
1.1.1.1 Phân loại khoa học .......................................................................................... 5
1.1.1.2 Phân bố ............................................................................................................ 6
1.1.2 Đặc điểm thực vật .............................................................................................. 6
1.1.3 Thành phần hóa học ........................................................................................... 7
1.1.4 Giá trị dƣợc liệu ................................................................................................. 9
1.1.5 Các nghiên cứu trên thế giới về Lan một lá (Nervilia aragoana) .................... 11
1.2 Tổng quan về các phƣơng pháp chiết xuất .......................................................... 12
1.2.1 Các quá trình xảy ra trong chiết xuất ............................................................... 12
1.2.1.1 Sự hòa tan ...................................................................................................... 13
1.2.1.2 Sự khuếch tán ................................................................................................ 13
1.2.1.3 Quá trình thẩm tích ........................................................................................ 14
1.2.2 Các yếu tố ảnh hƣởng đến quá trình chiết xuất ................................................ 15
1.2.2.1 Nguyên liệu ................................................................................................... 15
Đồ án tốt nghiệp
ii
1.2.2.2 Dung môi ....................................................................................................... 16
1.2.2.3 Kỹ thuật chiết ................................................................................................ 17
1.2.3 Các phƣơng pháp chiết ..................................................................................... 18
1.2.3.1 Phƣơng pháp ngâm ........................................................................................ 18
1.2.3.2 Chiết bằng phƣơng pháp ngấm kiệt .............................................................. 20
1.2.3.3 Các phƣơng pháp chiết khác ......................................................................... 21
1.3 Tổng quan về hoạt tính kháng oxy hóa ............................................................... 21
1.3.1 Giới thiệu chung ............................................................................................... 21
1.3.1.1 Khái niệm về stress oxy hóa ......................................................................... 21
1.3.1.2 Sự hình thành các gốc tự do của oxy trong cơ thể ........................................ 22
1.3.1.3 Sự phòng vệ của cơ thể chống lại gốc tự do ................................................. 24
1.3.2 Một số hợp chất thiên nhiên có hoạt tính kháng oxy hóa ................................ 26
1.3.2.1 Flavonoid ....................................................................................................... 26
1.3.2.2 Terpenoid ...................................................................................................... 28
1.1.3 Các phƣơng pháp xác định tác dụng chống oxi hóa ........................................ 29
1.1.3.1 Phƣơng pháp xác định hàm lƣợng MDA ...................................................... 29
1.1.3.2 Các phƣơng pháp đánh giá hoạt tính chống oxy hóa .................................... 30
1.4 Tổng quan về hoạt tính kháng khuẩn và kháng nấm........................................... 32
1.4.1 Khái niệm chung .............................................................................................. 32
1.4.2 Cơ chế đối kháng .............................................................................................. 33
1.4.3 Một số loài vi khuẩn, nấm gây bệnh thƣờng gặp ............................................. 33
1.4.3.1 Tụ cầu khuẩn (Staphylococcus) .................................................................... 33
1.4.3.2 Trực khuẩn (Escherichia coli) ..................................................................... 34
1.4.3.2 Nấm mốc Aspergillus .................................................................................... 36
1.4.3.3 Nấm sợi Fusarium ........................................................................................ 37
1.4.3.4 Nấm Neoscytalidium dimidiatum .................................................................. 38
1.4.4 Các phƣơng pháp thử hoạt tính kháng khuẩn và kháng nấm in vitro .............. 40
CHƢƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ........................... 42
2.1 Thời gian và địa điểm nghiên cứu. ...................................................................... 42