L i m đuờ ở ầ
Cùng v i vi c Vi t Nam tr thành thành viên th 150 c a WTO (vàoớ ệ ệ ở ứ ủ
ngày 7-11-2006), Qu c h i Hoa k thông qua Quy ch bình th ng vĩnhố ộ ỳ ế ườ
vi n (PNTR. Vi t Nam vi c t ch c thành công các ho t đng trongễ ệ ệ ổ ứ ạ ộ
khuôn kh H i ngh c p cao APEC t i Hà N i( tháng 11-2006) Thì Vi tổ ộ ị ấ ạ ộ ệ
Nam càng kh ng đnh h n n a v th c a mình trong c ng đng qu c t ,ẳ ị ơ ữ ị ế ủ ộ ồ ố ế
ngày càng h i nh p sâu h n vào th tr ng khu v c và th gi i. T đó làmộ ậ ơ ị ườ ự ế ớ ừ
gia tăng s đu t c a các t p đoàn kinh t , các qu c gia l n m nh trênự ầ ư ủ ậ ế ố ớ ạ
th gi i, làm gia tăng dòng v n FDI vào Vi t Nam. Nh ng vi c hi uế ớ ố ệ ư ệ ể
đc h t vai trò c a FDI l i g p không ít khó khăn, nh t là vi c s d ngượ ế ủ ạ ặ ấ ệ ự ụ
ngu n v n FDI, vi c t o đi u ki n cho các nhà đu t n c ngoài thamồ ố ệ ạ ề ệ ầ ư ướ
gia vào n n kinh t Vi t Nam còn g p nhi u tr ng i. Làm cho nh ng tácề ế ệ ặ ề ở ạ ữ
d ng to l n c a FDI cũng gi m thi u, nh t là tác d ng t o vi c làm choụ ớ ủ ả ể ấ ụ ạ ệ
n n kinh t .ề ế
V i ý nghĩa nghiên c u, phân tích m t cách sâu s c t m v FDI vàớ ứ ộ ắ ỷ ỉ ề
vi c t o vi c làm thông qua FDI trong ti n trình toàn c u hóa, t đó đa raệ ạ ệ ế ầ ừ ư
m t s gi i pháp đ thu hút FDI và tăng vi c làm trong khu v c FDI. Emộ ố ả ể ệ ự
l a ch n đ tài: “ự ọ ề Đu t tr c ti p n c ngoài (FDI) v i v n đ t oầ ư ự ế ướ ớ ấ ề ạ
vi c làm cho ng i lao đng Vi t Nam trong ti n trình toàn c u hóa”.ệ ườ ộ ệ ế ầ
Trong quá trình ngiên c u, em s d ng m t ph ng pháp nh ph ngứ ử ụ ộ ươ ư ươ
pháp duy v t bi n ch ng, ph ng pháp duy v t l ch s , ph ng phápậ ệ ừ ươ ậ ị ử ươ
liên h , so sánh, th ng kê, phân tích và m t s ph ng pháp khác. ệ ố ộ ố ươ
K t c u c a đ án g m 3 ph n: ế ấ ủ ề ồ ầ
1
Ph n m tầ ộ : C s lý lu n v đu t tr c ti p n c ngoài (FDI) v i v nơ ở ậ ề ầ ư ự ế ướ ớ ấ
đ t o vi c làm cho ng i lao đng trong ti n trình toàn c u hóa.ề ạ ệ ườ ộ ế ầ
Ph n haiầ : Th c tr ng v đu t tr c ti p n c ngoài v i v n đ t oự ạ ề ầ ư ự ế ướ ớ ấ ề ạ
vi c làm cho ng i lao đng Vi t Nam trong ti n trình toàn c u hóa.ệ ườ ộ ệ ế ầ
Ph n ba :ầ Nh ng gi i pháp thúc đy đu t tr c ti p n c ngoài (FDI)ữ ả ẩ ầ ư ự ế ướ
v i v n đ t o vi c làm cho ng i lao đng Viêt Nam.ớ ấ ề ạ ệ ườ ộ
Ph n m tầ ộ : C s lý lu n v đu t tr c ti p n c ngoài (FDI) v i v nơ ở ậ ề ầ ư ự ế ướ ớ ấ
đ t o vi c làm cho ng i lao đng trong ti n trình toàn c u hóa.ề ạ ệ ườ ộ ế ầ
1.1- Toàn c u hóa, b n ch t và tác d ng c a nó.ầ ả ấ ụ ủ
1.1.1- Quan ni m v toàn c u hóa ệ ề ầ
Thu t ng toàn c u hóa đc s d ng ph bi n t kho ng cu i th pậ ữ ầ ượ ử ụ ổ ế ừ ả ố ậ
niên 1980 tr l i đây đ di n đt m t nh n th c m i c a loài ng i vở ạ ể ễ ạ ộ ậ ứ ớ ủ ườ ề
m t hi n t ng, m t quá trình quan tr ng trong quan h qu c t hi n đi.ộ ệ ượ ộ ọ ệ ố ế ệ ạ
Đây là hi n t ng trong đó các quan h xã h i đc m r ng trên toàn thệ ượ ệ ộ ượ ở ộ ế
gi i, đã lo i tr d n tình tr ng khép kín, bi t l p gi a các qu c gia và đaớ ạ ừ ầ ạ ệ ậ ữ ố ư
đn s chuy n hoá l n nhau trong môi tr ng qu c t mà đó m i n cế ự ể ẫ ườ ố ế ở ỗ ướ
đu có nh ng v trí nh t đnh trong quá trình hình thành, xác l p nh ngề ữ ị ấ ị ậ ữ
quan h và ng x c ng đng, nh ng tiêu chí và lu t l , c ch và tr t tệ ứ ử ộ ồ ữ ậ ệ ơ ế ậ ự
c ng đng. S m r ng quan h này đc tăng c ng t i m c nhi u sộ ồ ự ở ộ ệ ượ ườ ớ ứ ề ự
ki n x y ra t i n i này nh t thi t tác đng đn nh ng s ki n x y ra ệ ả ạ ơ ấ ế ộ ế ữ ự ệ ả ở
n i khác. Đây là m t xu th khách quan và là m t thách th c đi v i nhi uơ ộ ế ộ ứ ố ớ ề
n c, nh t là các n c kém phát tri n. ướ ấ ướ ể
Toàn c u hóa tác đng trên nhi u m t c a đi s ng th gi i: chính tr ,ầ ộ ề ặ ủ ờ ố ế ớ ị
kinh t , thông tin, văn hoá, th thao, trong đó kinh t v n đóng vai trò chế ể ế ẫ ủ
2
y uế. V y đòi h i m i qu c gia và toàn nhân lo i ph i kiên đnh và chậ ỏ ỗ ố ạ ả ị ủ
đng khai thác h t đc ti m năng mà Toàn c u hóa m ra, đng th iộ ế ượ ề ầ ở ồ ờ
ki m soát và ch ng đc nh ng tác đng tiêu c c c a nó đi v i cácể ế ự ượ ữ ộ ự ủ ố ớ
n c kém phát tri n, đang phát tri n và nhân dân lao đng toàn th gi iướ ể ể ộ ế ớ .
1.1.2- B n ch t và đc đi m c a toàn c u hóa ả ấ ặ ể ủ ầ
a. B n ch t c a quá trình toàn c u hóa ả ấ ủ ầ
Toàn c u hóa là m t xu th t t y u khách quan không c ng l i đcầ ộ ế ấ ế ưỡ ạ ượ
c a th i đi. Do s phát tri n c a l c l ng s n xu t, c a kinh t và thủ ờ ạ ự ể ủ ự ượ ả ấ ủ ế ị
tr ng th gi i đc thúc đy b i nh ng b c ti n nh vũ bão c a cu cườ ế ớ ượ ẩ ở ữ ướ ế ư ủ ộ
cách m ng khoa h c và công ngh mà t t y u s d n đn s giao l u,ạ ọ ệ ấ ế ẽ ẫ ế ự ư
trao đi và qu c t hóa trên m i lĩnh v c đi s ng con ng i và đi s ngổ ố ế ọ ự ờ ố ườ ờ ố
các qu c gia trong công đng th gi i.ố ồ ế ớ
Toàn c u hóa là m t quá trình xã h i hóa ngày càng sâu s c s phátầ ộ ộ ắ ự
tri n c a l c l ng s n xu t và c a quan h s n xu t cùng v i nh ngể ủ ự ượ ả ấ ủ ệ ả ấ ớ ữ
m i quan h bi n ch ng gi a chính hai y u t này quy mô toàn c u.ố ệ ệ ứ ữ ế ố ở ầ
Đng l c c a "toàn c u hóa" là s phát tri n c a l c l ng s n xu t, màộ ự ủ ầ ự ể ủ ự ượ ả ấ
l c l ng s n xu t thì không ng ng l n m nh. Ðây là quy lu t chungự ượ ả ấ ừ ớ ạ ậ
nh t cho m i th i đi, m i ch đ xã h i ấ ọ ờ ạ ọ ế ộ ộ
Toàn c u hóa là quá trình giao l u và qu c t hóa trên m i lĩnh v cầ ư ố ế ọ ự
c a đi s ng con ng i và đi s ng các qu c gia trong công đng thủ ờ ố ườ ờ ố ố ộ ế
gi i, trong đó toàn c u hóa kinh t ngày càng tr thành y u t quy t đnhớ ầ ế ở ế ố ế ị
trong toàn b quá trình giao l u qu c t . Toàn c u hóa kinh t làm cho cácộ ư ố ế ầ ế
n c có quan h kinh t v i nhau và ph thu c vào nhau ch t ch h n.ướ ệ ế ớ ụ ộ ặ ẽ ơ
Đng l c thúc đy Toàn c u hóa phát tri n là s ti n b khoa h c - kĩộ ự ẩ ầ ể ự ế ộ ọ
thu t và s m r ng c ch th tr ng. Cu c cách m ng khoa h c kĩậ ự ở ộ ơ ế ị ườ ộ ạ ọ
3
thu t c a xã h i loài ng i c v chi u r ng và chi u sâu làm cho vi cậ ủ ộ ườ ả ề ề ộ ề ệ
qu c t hoá kinh t có b c phát tri n m i quan tr ng.ố ế ế ướ ể ớ ọ
b. Đc đi m c a toàn c u hóa kinh t :ặ ể ủ ầ ế
1) Toàn c u hóa di n ra trong s th ng nh t và mâu thu n v l i íchầ ễ ự ố ấ ẫ ề ợ
gi a các qu c gia v i nhau và l i ích chung toàn th gi iữ ố ớ ợ ế ớ
2) S phát tri n c a cách m ng khoa h c và công ngh , đc bi t là sự ể ủ ạ ọ ệ ặ ệ ự
bùng n c a cách m ng tin h c đã hình thành n n kinh t tri th c.ổ ủ ạ ọ ề ế ứ
3) S phát tri n c a kinh t th tr ng hi n đi thúc đy t do hóaự ể ủ ế ị ườ ệ ạ ẩ ự
kinh t và s thâm nh p kinh t gi a các n c. ế ự ậ ế ữ ướ
4) Vai trò quan tr ng c a Nhà n c và s đi u ph i c a các t ch cọ ủ ướ ự ề ố ủ ổ ứ
kinh t th gi i trong ti n trình toàn c u hóa.ế ế ớ ế ầ
1.1.3- Tác d ng c a toàn c u hóa kinh t .ụ ủ ầ ế
a. Đi v i các n c đang phát tri nố ớ ướ ể
Toàn c u hóa t o ra nh ng c h i mà các n c đang phát tri n có thầ ạ ữ ơ ộ ướ ể ể
t n d ng đ đy nhanh t c đ tăng tr ng kinh t và nâng cao m c s ng.ậ ụ ể ẩ ố ộ ưở ế ứ ố
Nh ng tác đng tích c c là: ữ ộ ự
Toàn c u hóa kinh t t o đi u ki n cho các n c huy đng đcầ ế ạ ề ệ ướ ộ ượ
nh ng ngu n l c t bên ngoài cho vi c phát tri n kinh t qu c gia:ữ ồ ự ừ ệ ể ế ố
v n, khoa h c-k thu t công ngh -tri th c,…t đó vi c s d ngố ọ ỹ ậ ệ ứ ừ ệ ử ụ
ngu n l c trong n c có hi u qu h n.ồ ự ướ ệ ả ơ
M ra kh năng cho các qu c gia phát tri n ch m nhanh chóng tham giaở ả ố ể ậ
vào h th ng phân công lao đng qu c t , hình thành c c u kinh t -ệ ố ộ ố ế ơ ấ ế
xã có hi u qu h n , đy nhanh và rút ng n ti n trình hi n đi hóa.ệ ả ơ ẩ ắ ế ệ ạ
T o đi u ki n cho các n c hôi nh p vào các t ch c kinh t toàn c uạ ề ệ ướ ậ ổ ứ ế ầ
và khu v c.ự
4
Giúp cho các n c đang phát tri n nhanh chóng ti p nh n đc thôngướ ể ế ậ ượ
tin, tri th c m i, góp ph n nâng cao dân trí, phát tri n ngu n nhân l c.ứ ớ ầ ể ồ ự
Chính ph , ng i s d ng lao đng và ng i lao đng ti p c n d nủ ườ ử ụ ộ ườ ộ ế ậ ầ
các chu n m c lao đng qu c t . ẩ ự ộ ố ế
Làm n y sinh dòng di chuy n lao đng trong n c và qu c t , nhả ể ộ ướ ố ế ư
nh ng c h i vi c làm đc t o ra b i dòng FDI, lao đng di chuy nữ ơ ộ ệ ượ ạ ở ộ ể
đn các khu công nghi p-khu ch xu t hay xu t kh u lao đng ,…ế ệ ế ấ ấ ẩ ộ
Bên c nh m t tích c c thì Toàn c u hóa cũng gây ra nh ng tác đng tiêuạ ặ ự ầ ữ ộ
c c đn các n c đang phát tri n, đó là:ư ế ướ ể
Kho ng cách gi a các n c phát tri n và các n c đang phát tri nả ữ ướ ể ướ ể
ngày càng l n :nh ng chênh l ch v năng l c, v n , công ngh ,.. sớ ữ ệ ề ự ố ệ ự
cách xa v trình đ phát tri n, năng l c s n xu t, …làm các n c đangề ộ ể ự ả ấ ướ
phát tri n khó b t k p v i các n c phát tri nể ắ ị ớ ướ ể
Toàn c u hóa t o ra m t s c ch tranh gay g t trên ph m vi toàn thầ ạ ộ ự ạ ắ ạ ế
gi i: công ty có năng su t kém h n b phá s n, qu c gia phát tri n kémớ ấ ơ ị ả ố ể
h n b t t h u…mà th ng thì ph n thua thi t là các n c đang phátơ ị ụ ậ ườ ầ ệ ướ
tri n.ể
Các n c đang phát tri n trang tr ngu n l c bên ngoài song chính vìướ ể ủ ồ ự
th mà ph thu c nhi u h n vào h th ng phân công lao đng qu c t ,ế ụ ộ ề ơ ệ ố ộ ố ế
ph thu c vào các c ng qu c kinh t …ụ ộ ườ ố ế
b. Đi v i v n đ t o vi c làmố ớ ấ ề ạ ệ
Toàn c u hóa kinh t tác đng đn v n đ t o vi c làm thông qua cácầ ế ộ ế ấ ề ạ ệ
nhân t : di chuy n v n, t do hóa th ng m i, di chuy n lao đng mangố ể ố ự ươ ạ ể ộ
tính ch t toàn c u, c th :ấ ầ ụ ể
5