Francesca Woodman:
ám ảnh ma quái
Hương Lan dịch
"Francesca tự chụp năm 13 tuổi. Cố tình che mặt, để chỉ còn món tóc
lòa xòa. Bàn tay kéo sợi dây nối với camera."
Francesca Woodman (1958-1981) là nhiếp ảnh gia người Mỹ, nổi tiếng
nhất với những bức hình đen trắng chụp chính mình và những người
mẫu nữ.
Phụ nữ khỏa thân trong hình cô thường được che mặt, rồi làm nhòe nhờ
chuyển động máy và nhờ thời gian phơi sáng lâu, cho hiệu ứng như hòa
nhập vào khung cảnh xung quanh.
Những tác phẩm của cô đến nay vẫn tiếp tục được mổ xẻ và gây chú ý,
ngay cả khi cô đã tự tử ở tuổi 22 vào năm 1980.
Francesca Woodman sinh ngày 3 tháng 4 năm 1958 tại Denver,
Colorado, thân phụ của cô là hai nghệ sĩ nổi tiếng George Woodman và
Betty Woodman.
Cô học lấy bằng danh dự ở Rome, Ý trong hai năm 1977 và 1978. Do
nói thông thạo tiếng Ý nên cô dễ dàng kết thân với giới trí thức và nghệ
sĩ Ý.
Woodman chuyển đến New York City năm 1979. Và “để lập nghiệp
trong nghành nhiếp ảnh”, cô lập hồ sơ gửi tác phẩm của mình tới những
nhiếp ảnh gia thời trang, tiếc thay, “lời cầu xin của cô chẳng đi tới
đâu”.
Năm 1980 Woodman bị trầm uất do áp lực công việc và do gãy đổ
quan hệ tình cảm. Ngày 19 tháng 1 năm 1981 cô tự kết liễu đời mình
bằng cú nhảy ra khỏi cửa sổ gác mái ở New York. Một người quen cô
viết, “Sự tình trở nên thật thê thảm. Đã có đi trị liệu nhiều cữ, đã có tiến
triển chút chút, nhưng vì lơ là mất cảnh giác mà gây nên thảm kịch”.
Mới chỉ chừng 120 bức hình của cô từng được xuất bản hay triển lãm.
Nhiều tác phẩm của Woodman không đề và chỉ được biết đến theo địa
điểm và thời gian chụp. Mỗi tấm hình đều được ghi vị trí, thời gian, tựa
và lời chú thích ngắn.
Một số hình tiêu biểu của cô:
"Woodman đính kèm hình ảnh của mình trong một tủ kính trưng bày
của viện bảo tàng… Chúng ta thấy vú trái và đùi trái của Woodman tì
chặt vào kính khi cô ngồi xổm… Ngoài ra, đầu cô hình như bị cắt rời
khỏi thân trên…"
"... cô quỳ trên một tấm gương dày đặt sát dưới nền nhà. Đầu và thân
trên lắc lư…"
“… Hai cánh tay cô vung ra sau về phía camera, để phần ngực quay lên
và miệng há to la thét hết cỡ, vì sợ hãi hoặc để chào mừng… tạo nên
hình ảnh của một linh hồn được giải phóng đang bay tự do..."