Giải đáp thắc mắc về thuốc và sức khỏe – Kỳ 2
Có nên phối hợp thuốc?
Người tăng huyếp áp và bệnh gout cần dùng thuốc theo sự chỉ dẫn của bác
sĩ để tránh những tai biến.
Bố tôi bị tăng huyết áp và mới phát hiện bị bệnh gout, hiện đang dùng
nifedipin để hạ huyết áp, tuy nhiên gần đây huyết áp thường dao động, không
ổn định. Tôi hỏi ở quầy thuốc gần nhà, được tư vấn dùng thêm cho bố thuốc lợi
tiểu hypothyazid để hạ huyết áp, tuy nhiên tôi chưa dám cho bố dùng ngay. Xin
bác sĩ cho biết dùng 2 loại thuốc như vậy có được không, tôi mong nhận được
trả lời sớm. Tôi xin cảm ơn!
Nifedipin và hypothiazid đều là những thuốc thường dùng trong điều trị
tăng huyết áp dù theo những cơ chế tác dụng khác nhau. Nifedipin làm giãn mạch
máu, chủ yếu làm giãn động mạch, dẫn đến làm giảm sức cản ngoại vi nên hạ
huyết áp. Gần đây, người ta thấy thuốc còn làm tăng lưu lượng máu tới thận, tăng
sức lọc cầu thận nên lợi niệu, góp phần làm hạ huyết áp. Cho tới nay, nifedipin
được coi là một trong những thuốc điều trị tăng huyết áp an toàn và hiệu quả.
Thuốc có ưu điểm: làm giãn mạch nhiều; không làm ảnh hưởng đến dẫn truyền
thần kinh tim; cải thiện được chức năng thận do tăng lượng máu vào thận, không
làm ứ muối và nước; không ảnh hưởng đến chuyển hóa glucose và lipid. Tác dụng
không mong muốn của thuốc là gây rối loạn tiêu hóa (buồn nôn, đầy bụng, tiêu
chảy); tăng enzym gan, tăng sản lợi, đau cơ, rối loạn thị giác. Không dùng thuốc
trong trường hợp mẫn cảm, thận trọng trong suy gan, người mang thai và thời kỳ
cho con bú. Hypothiazid là một thuốc lợi niệu do làm tăng thải trừ muối. Thuốc
làm giảm huyết áp thông qua việc giảm thể tích huyết tương dẫn đến giảm cung
lượng tim; ngoài ra thuốc còn ức chế tại chỗ tác dụng của chất co mạch như
vasopressin, nor-adrenalin. Trong điều trị tăng huyết áp, thuốc lợi niệu được phối
hợp với thuốc hạ huyết áp, làm tăng tác dụng của thuốc hạ huyết áp. Hypothiazid
thuộc nhóm thuốc được sử dụng nhiều nhất và hiệu quả nhất trong các thuốc lợi
niệu để điều trị tăng huyết áp nhẹ và trung bình khi tim, thận bình thường; là thuốc
thường được lựa chọn cho người cao tuổi. Tuy nhiên, trường hợp bố bạn thì không
nên sử dụng hypothiazid do hypothiazid làm giảm bài tiết acid uric qua ống thận,
gây tăng acid uric máu nên làm cho bệnh gout nặng thêm. Vì vậy, bạn cần đưa bố
đi gặp bác sĩ chuyên khoa để được khám và cho phác đồ điều trị hợp lý, không tự
ý sử dụng thuốc vì sẽ gây nguy hiểm cho sức khỏe và cả tính mạng.
Hạ thân nhiệt
Lâu nay chúng ta mới chỉ quan tâm đến vấn đề tăng thân nhiệt (sốt) và các
biện pháp dự phòng điều trị tăng thân nhiệt. Tuy nhiên khi thời tiết ngày một lạnh
hơn, bạn bắt đầu mất nhiệt nhiều hơn lượng nhiệt cơ thể sản sinh. Giá lạnh kéo dài
sẽ dẫn đến việc cơ thể phải sử dụng năng lượng dự trữ. Và hậu quả là bạn bị mất
dần thân nhiệt. Thân nhiệt quá thấp sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng tới não khiến
người bệnh khó có thể suy nghĩ và di chuyển. Điều này khiến bệnh giảm thân
nhiệt trở nên nguy hiểm bởi người bệnh sẽ có thể không biết được điều gì đang
diễn ra xung quanh và không thể làm bất cứ việc gì... Trong phạm vi bài viết này
chỉ đề cập đến hạ thân nhiệt bị động và các hậu quả xấu có thể xảy ra do hạ thân
nhiệt
Hạ thân nhiệt là gì?
Được gọi là hạ thân nhiệt khi nhiệt độ trung tâm dưới 35oC (đo ở trực
tràng). Hạ nhiệt độ trung bình khi nhiệt độ từ 35-32oC, nặng 32-28oC, rất nặng
khi nhiệt độ dưới 27oC. Khi nghi ngờ hạ thân nhiệt, nhất thiết rằng các nhiệt kế
phải có khả năng đo nhiệt độ trung tâm một cách chính xác. Nhiều nhiệt kế có giới
hạn dưới ở mức 35oC. Nhiệt độ đo ở trực tràng là chuẩn, mặc dầu có thể chậm so
với nhiệt độ trung tâm. Lý tưởng là ống nhiệt nên được đưa vào trong trực tràng
15cm và không nên đặt trong phân lạnh.
Hạ thân nhiệt bất ngờ nguyên phát (primary accidental hypothermia) là do
tiếp xúc trực tiếp với lạnh.
Hạ thân nhiệt thứ phát (secondary hypothermia) là một biến chứng tự nhiên
của nhiều rối loạn toàn thân, gồm có nhiễm khuẩn, phẫu thuật tim, bệnh lý rối loạn
chuyển hóa (suy giáp, suy tuyến yên), do cơ địa (trẻ nhỏ, người già không thích
nghi được khi thay đổi thời tiết), do ngộ độc: gardenal, rượu, thuốc chống trầm
cảm, heroin, ethylen glycol...), do tai nạn: đuối nước, leo núi... Tỷ lệ tử vong của
hạ nhiệt thứ phát cao hơn.
Biểu hiện của hạ thân nhiệt
Da và cơ: Khi thân nhiệt giảm ít: rét run toàn thân, da lạnh, tím. Khi nhiệt
độ dưới 32oC, không còn tình trạng rét run, thay thế bằng tình trạng cứng cơ và
phù dưới da.
Thần kinh: u ám, rối loạn định hướng, đôi khi có kích thích vật vã. Dưới
28oC dẫn đến hôn mê sâu, ngừng thở kéo dài. Phản xạ gân xương tăng; Đồng tử
giãn, mất phản xạ đồng tử với ánh sáng và phản xạ giác mạc khi thân nhiệt dưới
26oC.
Hô hấp: rối loạn hô hấp rất thường gặp. Triệu chứng thay đổi nhưng
thường gặp giảm thông khí phế nang, thở chậm sâu, có thể gặp phù phổi cấp.