Bé th−¬ng m¹i
§Ò tµi khoa häc cÊp bé
M· sè: 2004-78-008
B¸o c¸o tæng hîp
Mét sè gi¶i ph¸p nh»m ph¸t triÓn th−¬ng m¹i
hµng ho¸ vµ dÞch vô cña ViÖt Nam víi c¸c n−íc
tiÓu vïng s«ng mª k«ng më réng
5896
21/6/2006
Hµ Néi 12/2005
Bé th−¬ng m¹i
§Ò tµi khoa häc cÊp bé
M∙ sè: 2004-78-008
Mét sè gi¶i ph¸p nh»m ph¸t triÓn th−¬ng m¹i
hµng ho¸ vµ dÞch vô cña ViÖt Nam víi c¸c n−íc
tiÓu vïng s«ng mª k«ng më réng
C¬ quan qu¶n lý: Bé Th−¬ng m¹i
C¬ quan chñ tr× thùc hiÖn: ViÖn Nghiªn cøu Th−¬ng m¹i
Chñ nhiÖm ®Ò tµi: PGS.TS. NguyÔn V¨n Nam
C¸c thµnh viªn:
- ThS. NguyÔn L−¬ng Thanh
- CN. NguyÔn V¨n Toµn
- CN. Lª Huy Kh«i
C¬ quan chñ tr× thùc hiÖn Chñ tÞch héi ®ång nghiÖm thu C¬ quan qu¶n lý
Danh môc c¸c tõ viÕt t¾t
GMS: TiÓu vïng s«ng Mª K«ng më réng
WTO: Tæ chøc Th−¬ng m¹i thÕ giíi
EU: Liªn minh ch©u ¢u
UNDP: Ch−¬ng tr×nh ph¸t triÓn cña Liªn hîp quèc
ASEAN: HiÖp héi c¸c quèc gia §«ng Nam ¸
ASEM: DiÔn ®µn hîp t¸c ¸ - ¢U
AFTA: Khu vùc th−¬ng m¹i tù do ASEAN
ASEAN-CCI: Phßng Th−¬ng m¹i vµ C«ng nghiÖp ASEAN
ASEAN-BAC: Héi ®ång T− vÊn kinh doanh ASEAN
AICO: HiÖp ®Þnh vÒ ch−¬ng tr×nh hîp t¸c c«ng nghiÖp ASEAN
WEF: DiÔn ®µn kinh tÕ thÕ giíi
ADB: Ng©n hµng ph¸t triÓn ch©u ¸
WB: Ng©n hµng thÕ giíi
IMF: Quü tiÒn tÖ quèc tÕ
AC-FTA: HiÖp ®Þnh khung Khu vùc th−¬ng m¹i tù do ASEAN-Trung Quèc
FTA: Khu th−¬ng m¹i tù do
RTA: Tho¶ thuËn th−¬ng m¹i khu vùc
MFN: Quy chÕ tèi huÖ quèc
GSP: Quy chÕ thuÕ quan −u ®·i phæ cËp
PTA: HiÖp ®Þnh −u ®·i thuÕ quan
BTA: HiÖp ®Þnh th−¬ng m¹i tù do song ph−¬ng
AIA: HiÖp ®Þnh khung vÒ khu vùc ®Çu t− ASEAN
EWEC: Hµnh lang §«ng-T©y
NDT: Nh©n d©n tÖ
USD: §« la Mü
Baht: TiÒn B¹t cña Th¸i
Kyat: TiÒn cña Mianma
UBND: Uû ban nh©n d©n
KH-CN: Khoa häc - c«ng nghÖ
TP.HCM: Thµnh phè Hå ChÝ Minh
VCCI: Phßng Th−¬ng m¹i vµ C«ng nghiÖp ViÖt Nam
VDC: C«ng ty §iÖn to¸n vµ TruyÒn sè liÖu
Môc lôc
Néi dung Trang
Më ®Çu 1
Ch−¬ng I: tiÓu vïng s«ng Mª K«ng më réng (GMS) - C¬ héi vµ
th¸ch thøc cña ViÖt Nam trong hîp t¸c ph¸t triÓn
th−¬ng m¹i víi c¸c n−íc GMS
4
I. §Æc ®iÓm kinh tÕ - x· héi TiÓu vïng s«ng Mª K«ng më réng 4
1.1. Vµi nÐt vÒ s«ng Mª K«ng 4
1.2. §Æc ®iÓm cña l−u vùc Mª K«ng 5
1.3. §Æc ®iÓm kinh tÕ th−¬ng m¹i cña GMS 10
II. LÞch sö h×nh thµnh, nguyªn t¾c vµ néi dung hîp t¸c cña GMS 17
2.1. LÞch sö h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña GMS 17
2.2. Nguyªn t¾c hîp t¸c 19
2.3. Nh÷ng néi dung hîp t¸c cña GMS 21
III. Vai trß t¸c ®éng cña GMS 28
3.1. §èi víi thÕ giíi vµ khu vùc 28
3.2. §èi víi c¸c n−íc thuéc TiÓu vïng 30
IV. C¬ héi vµ th¸ch thøc cña ViÖt Nam trong ph¸t triÓn th−¬ng m¹i víi c¸c
n−íc trong GMS
35
4.1 C¬ héi 35
4.2. Th¸ch thøc 37
Ch−¬ng II: Thùc tr¹ng quan hÖ th−¬ng m¹i hµng ho¸ vµ
dÞch vô gi÷a ViÖt nam vµ c¸c n−íc GMS
39
I. Thùc tr¹ng hîp t¸c kinh tÕ cña GMS trong thêi gian qua 39
II. Thùc tr¹ng vÒ th−¬ng m¹i hµng ho¸ gi÷a ViÖt Nam víi c¸c n−íc GMS 41
2.1. Thùc tr¹ng xuÊt nhËp khÈu hµng ho¸ 41
2.1.1 T×nh h×nh xuÊt nhËp khÈu hµng ho¸ víi toµn GMS 42
2.1.2. T×nh h×nh xuÊt nhËp khÈu hµng ho¸ gi÷a ViÖt Nam víi c¸c thµnh viªn GMS 44
2.1.2.1. §èi víi V©n Nam - Trung Quèc 44
2.1.2.2. §èi víi CHDCND Lµo 48
2.1.2.3. XuÊt nhËp khÈu hµng ho¸ gi÷a ViÖt Nam víi Campuchia 52
2.1.2.4. XuÊt nhËp khÈu hµng ho¸ gi÷a ViÖt Nam víi Th¸i Lan 56
2.1.2.5. XuÊt nhËp khÈu hµng ho¸ gi÷a ViÖt Nam víi Mianma 59
2.2. ChÝnh s¸ch th−¬ng m¹i hµng ho¸ víi c¸c n−íc GMS cña ViÖt Nam 60
III. Thùc tr¹ng vÒ th−¬ng m¹i dÞch vô gi÷a ViÖt Nam víi c¸c n−íc GMS 64
3.1. XuÊt nhËp khÈu dÞch vô gi÷a ViÖt Nam víi c¸c n−íc GMS 64
3.2. ChÝnh s¸ch th−¬ng m¹i dÞch vô cña ViÖt Nam víi c¸c n−íc GMS 67
IV. §¸nh gi¸ chung vµ nh÷ng bµi häc b−íc ®Çu 70
4.1. Nh÷ng mÆt ®· ®¹t ®−îc vµ nh÷ng mÆt cßn h¹n chÕ 70
4.2. Nguyªn nh©n cña nh÷ng thµnh c«ng vµ h¹n chÕ 73
Ch−¬ng III: §Þnh h−íng vµ mét sè gi¶i ph¸p nh»m ph¸t triÓn
th−¬ng m¹i hµng ho¸ vµ dÞch vô cña viÖt nam víi c¸c
n−íc GMS
76
I. YÕu tè thêi ®¹i vµ xu thÕ hîp t¸c ph¸t triÓn quan hÖ th−¬ng m¹i cña ViÖt
Nam víi c¸c n−íc GMS
76
II. Quan ®iÓm vµ ph−¬ng h−íng ph¸t triÓn hîp t¸c GMS 79
2.1. Quan ®iÓm ph¸t triÓn hîp t¸c GMS 79
2.2. Ph−¬ng h−íng ph¸t triÓn hîp t¸c th−¬ng m¹i trong khu«n khæ GMS 82
2.3. Ph¸t triÓn hîp t¸c c¸c lÜnh vùc kh¸c thuéc TiÓu vïng s«ng Mª K«ng më réng 86
2.4. TËp trung ph¸t triÓn c¸c hµnh lang kinh tÕ trong TiÓu vïng 93
III. Mét sè gi¶i ph¸p chung cho GMS 94
3.1. TËp trung triÓn khai, thùc hiÖn c¸c ch−¬ng tr×nh, dù ¸n hîp t¸c ®· ®Ò ra 94
3.2. CÇn cã chÝnh s¸ch ®Ó thu hót nguån vèn ®Çu t− vµo c¸c ch−¬ng tr×nh, dù ¸n
cöa TiÓu vïng
96
3.3. CÇn ph¶i cã biÖn ph¸p ®Ó n©ng cao tÝnh thùc thi c¸c cam kÕt gi÷a c¸c thµnh viªn 97
IV. Mét sè gi¶i ph¸p chñ yÕu nh»m ph¸t triÓn quan hÖ th−¬ng m¹i hµng ho¸
vµ dÞch vô cña ViÖt Nam víi c¸c n−íc GMS
98
4.1. §èi víi Trung quèc 98
4.2. §èi víi Céng hoµ d©n chñ nh©n d©n Lµo (CHDCNDL) 102
4.3. §èi víi Campuchia 103
4.4. §èi víi Th¸i Lan 107
4.5. §èi víi Mianma 109
V. Mét sè kiÕn nghÞ 110
5.1. §èi víi c¸c thµnh viªn GMS 110
5.2. §èi víi n−íc ta 111
KÕt luËn 114
Danh môc tµi liÖu tham kh¶o 115