Giải phẫu thanh quản
(Kỳ 3)
2.3. Các cơ
Cả khối thanh quản được vận động bởi các cơ từ những thành phần xung
quanh đi tới thanh quản (cơ ngoại lai); các sụn thanh quản dịch chuyển lên
nhau nhờ các cơ có cả hai đầu bám vào sụn thanh quản (cơ nội tại).
2.3.1. Các cơ ngoại lai
Đây là nhóm cơ có tác dụng làm thanh quản chuyển động hoặc cố định
thanh quản, không tham gia vào động tác phát âm. Cơ ngoại lai bao gồm các cơ
trên và dưới móng, có tác dụng nâng, hạ và cố định thanh quản.
2.3.2. Các cơ nội tại
Đây là nhóm cơ tham gia vào động tác phát âm. Cơ nội tại có 3 loại cơ
tham gia 3 tác dụng.
- Cơ giáp nhẫn bám từ cung nhẫn tới bờ dưới sụn giáp khi cơ co làm sụn
giáp ngả ra phía trước làm căng dây chằng giáp phễu (căng dây thanh âm).
- Cơ nhẫn phễu sau bám từ mặt sau sụn nhẫn tới mỏm cơ sụn phễu. Khi
cơ co làm xoay 2 mỏm cơ của sụn phễu kéo ra sau và xuống dưới gần lại nhau.
Đồng thời hai mỏm thanh âm đưa ra trước và lên trên xa nhau, do đó thanh
môn được mở rộng.
- Cơ nhẫn phễu bên bám từ cung nhẫn tới mỏm cơ sụn phễu. Khép thanh
môn do xoay trong các sụn phễu.
- Cơ giáp phễu từ mặt trong góc sụn giáp bám tận vào bờ ngoài sụn phễu.
Làm khép thanh môn và phần nào làm trùng dây thanh âm.
- Cơ phễu chéo và ngang. Phần ngang là cơ đơn nằm ngang gắn ở mặt
sau hai sụn phễu, phần chéo cơ đôi từ mỏm cơ sụn phễu này đến đỉnh sụn
phễu kia. Khi co làm khép thanh môn.
1. Cơ phễu nắp thanh quản
2. Cơ giáp nắp thanh quản
3. Cơ giáp phễu
4. Cơ nhẫn phễu bên
5. Cơ nhẫn giáp
6. Cơ nhẫn phễu sau
7. Cơ trên phễu
Hình 4.61. Các cơ của thanh quản
- Cơ phễu nắp là bó nhỏ bất thường đi từ cơ phễu chéo theo nếp phễu nắp
gắn vào mảnh tứ giác và bờ sụn giáp. Có tác dụng đóng nắp thanh quản khi nuốt.
- Cơ thanh âm có thể coi đây là phần trong cùng của cơ giáp phễu. Sợi cơ
đi từ góc sụn giáp ở phía trước tới mỏm thanh âm của sụn phễu. Khi co làm
hẹp thanh môn.
- Cơ giáp nắp bám từ mặt trong mảnh sụn giáp và dây chằng nhẫn giáp
tới bờ ngoài sụn nắp và nếp phễu nắp. Làm hạ sụn nắp, giống như một cơ
vòng của thanh quản.
3. HÌNH THỂ TRONG CỦA THANH QUẢN
Mặt trong thanh quản nhẵn, được phủ bởi một lớp niêm mạc của hầu.
Lấy hai dây thanh âm làm mốc thanh quản được chia làm 3 tầng:
3.1. Tầng trên (hay tiền đình thanh quản)
Là phần ở phía trên 2 dây thanh âm trên, loe rộng ra như một cái phễu, ở
phía trước là sụn thanh thiệt, phía sau thông với hầu.
3.2. Tầng giữa (thanh môn)
Là một khe ở giữa hai dây thanh âm trên và dưới. Ở hai bên của tầng thanh
môn còn có 2 ngách gọi là buồng thanh quản (hay buồng Morganni).
3.3. Tầng dưới (hạ thanh môn)
Là phần thông với khí quản.
3.4. Các dây thanh âm
Có 4 dây hai trên và hai dưới:
- Dây thanh âm trên: được cấu tạo bởi niêm mạc hầu là chủ yếu và trong bề
dầy của nó có dây chằng giáp phễu trên.
- Dây thanh âm dưới: cũng có niêm mạc che phủ lên dây chằng giáp
phễu dưới và bó sâu cơ giáp phễu dưới.
Nhưng thực sự chỉ có hai dây thanh âm dưới mới phát ra âm.
4. HÌNH SOI THANH QUẢN
Nhìn từ trên xuống khi thanh môn khép nó chỉ là một khe rất hẹp, khi thanh
môn mở nó là một hình tam giác có đáy ở sau đỉnh ở trước và lúc này nhìn thấy rõ
cả 4 dây thanh âm. Vì 2 dây trên ở xa đường giữa, 2 dây dưới ở gần đường giữa
hơn. Các dây thanh âm lúc bình thường giống như một thừng trắng nhẵn, cử động
dễ dàng khi phát âm ta thấy dây thanh âm dưới chạy ra chạy vào Trường hợp
bệnh lý có thể thấy niêm mạc xung huyết, hoặc chảy máu hoặc u sùi. hoặc liệt
dây thanh âm.