Giải phẫu vùng mông
(Kỳ 3)
Bài giảng Giải phẫu học
Chủ biên: TS. Trịnh Xuân Đàn
2.4.2. Bó mạch thần hình dưới cơ hình lê
- Thần kinh đùi bì sau (n. cutaneus femoralis posterior) hay thần kinh hông
bé tách từ dây sống cùng I, II và III thuộc đám rối thần kinh cùng, qua bờ dưới cơ
hình lê, xuống vùng đùi sau, ở bờ dưới cơ mông lớn tách ra các nhánh chi phối
cảm giác cho da vùng mông và cơ quan sinh dục ngoài.
- Thần kinh ngồi (n. ischiadicus) là nhánh cùng lớn nhất của đám rối
cùng nói riêng và của cơ thể nói chung, chi phối cảm giác và vận động phần lớn
chi dưới.
Nguyên uỷ tách ra từ thân thần kinh thắt lưng cùng (LIV, LV) và dây sống
cùng SI, II, III. Thần kinh ngồi đi ở bờ dưới cơ hình lê, trước cơ mông lớn và
sau nhóm cơ chậu hông mấu chuyển để đi xuống vùng đùi sau.
Ở vùng mông thần kinh ngồi không tách ra nhánh bên nào. Bó mạch thần
kinh mông dưới
+ Động mạch mông dưới (a. glutea inferior): là một ngành cùng của
động mạch chậu trong, từ trong chậu hông đi qua lỗ mẻ hông to ra khu mông, ở
dưới cơ hình lê rồi chia thành 2 ngành: ngành lên đi vào nuôi dưỡng cho các cơ
mông và nối với động mạch mông trên; ngành xuống đi vào các cơ đùi sau và nối
với động mạch mũ đùi, các nhánh xiên của động mạch đùi sâu.
+ Thần kinh mông dưới (n. glutea inferior) là một nhánh của đám rối
thần kinh cùng. Từ trong chậu hông, qua khuyết ngồi lớn ra mông, ở bờ dưới cơ
hình lê tách nhánh chi phối vận động cho cơ mông lớn.
- Bó mạch thần kinh thẹn
+ Động mạch thẹn trong (a. pudenda interna) là một nhánh của động mạch
chậu trong ra ngoài qua khuyết hông to, bờ dưới cơ hình lê, sau đó lại vòng qua
gai hông, khuyết ngồi bé đi trong ống thẹn (Alcook) vào vùng đáy chậu, hậu môn
và cơ quan sinh dục ngoài.
+ Thần kinh thẹn (n. pudendus) xuất phát từ nhánh trước của thần kinh
cùng II, III, IV, rồi sau đó đi như động mạch thẹn đến vùng đáy chậu và bộ phận
sinh dục ngoài.
* Tóm lại: bó mạch thần kinh dưới cơ hình lê phức tạp hơn và có thể chia
thành 3 lớp từ nông và sâu
- Lớp nông gồm thần kinh đùi bì sau
- Lớp giữa gồm thần kinh ngồi, bó mạch thần kinh mông dưới và bó
mạch thần kinh thẹn.
- Lớp sâu gồm các nhánh nhỏ từ đám rối cùng tới vận động trực tiếp cho
các cơ sâu của mông.
1. Động mạch chủ bụng
2. Động mạch chậu chung phải
3. Động mạch chậu ngoài
4. Động mạch mông trên
5. Động mạch rốn
6. Động mạch tử cung
7. Động mạch bàng quang dưới
8. Động mạch trực tràng dưới
9. Động mạch thẹn trong
10. Động mạch mông dưới
11. Động mạch mông trên
12. Động mạch chậu trong
Hình 3.14. Các nhánh của động mạch chậu trong