UỶ BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
TRƯỜNG CAO ĐẲNG Y TẾ HÀ ĐÔNG
*********
GIÁO TRÌNH
DƯỢC LÝ
ĐIỀU DƯỠNG, KỸ THUẬT XÉT NGHIỆM Y HỌC,
KỸ THUẬT VẬT LÝ TRỊ LIỆU VÀ PHỤC HỒI CHỨC NĂNG,
HỘ SINH, Y HỌC CỔ TRUYỀN
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
(Ban hành kèm theo Quyết định số: 372a/QĐ-CĐYT, ngày 16 tháng 6 năm 2025
của Trường Cao đẳng Y tế Hà Đông)
Hà Nội, năm 2025
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể
được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo
và tham khảo.
Nghiêm cấm mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với
mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh.
LỜI GIỚI THIỆU
Thực hiện theo Thông tư số: 01/2024/TT-BLĐTBXH ngày
19/02/2024 của Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, Trường
Cao Đẳng Y tế Hà Đông đã xây dựng chương trình đào tạo Điều dưỡng, Kỹ
thuật xét nghiệm y học, Kỹ thuật vật lý trị liệu và phục hồi chức năng, Hộ
sinh, Y học cổ truyền trình độ cao đẳng và chương trình đã được phê duyệt.
Môn Dược lý được thực hiện sau khi sinh viên đã học xong mô đun Giải
phẫu sinh lý.
Giáo trình Dược lý cung cấp cho sinh viên những các kiến thức về
dược động học, tác dụng, chỉ định, tác dụng không mong muốn, chống chỉ
định, chế phẩm và cách dùng, liều dùng của các thuốc thông dụng để có thể
sử dụng và hướng dẫn sử dụng thuốc hợp lý, an toàn và hiệu quả cho người
bệnh.
Tham gia biên soạn gồm tập thể giảng viên có trình độ tiến sỹ, thạc sỹ
có kinh nghiệm giảng dạy nhiều năm, có tham khảo tài liệu trong nước và
nước ngoài. Trong quá trình sử dụng, giáo trình sẽ được chỉnh lý, bổ sung
và cập nhật hàng năm. Trong quá trình biên soạn không tránh khỏi những
thiếu sót, chúng tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp của quý đồng
nghiệp, các bạn sinh viên và độc giả để năm sau giáo trình được hoàn thiện
hơn.
Tham gia biên soạn
1. Chủ biên: TS. Lê Thị Thanh Thảo
2. Ths. Dư Quốc Đông
3. Ths. Nguyễn Thị Ngọc
4. DSCK I Nguyễn Thị Nga
MỤC LỤC
LỜI GIỚI THIỆU
Bài 1. Đại cương về thuốc và các yếu tố ảnh hưởng tới tác dụng của
thuốc …………….…….……..….……......….……......…...... 1
Bài 2. Thuốc an thần, gây ngủ, chống co giật......... ……………….. 17
Bài 3. Thuốc gây mê, gây tê…………………………………….….. 26
Bài 4. Dịch truyền ………………………………………….………. 34
Bài 5. Thuốc giảm đau trung ương ..…………………………....….. 42
Bài 6. Thuốc giảm đau, hạ sốt, chống viêm ....……….……………. 49
Bài 7. Thuốc kháng sinh.................................................………….... 58
Bài 8. Thuốc kháng nấm ………………………………………........ 80
Bài 9. Thuốc kháng virus ..………………………………………… 85
Bài 10. Vaccin................... ……………………………………..…… 90
Bài 11. Thuốc điều trị giun sán ……………………………................ 94
Bài 12. Thuốc chữa bệnh tim mạch, thuốc lợi tiểu .........……………. 100
Bài 13. Thuốc tác dụng trên hệ tiêu hóa …………………………….. 112
Bài 14. Thuốc điều trị dị ứng……………....................................…… 126
Bài 15. Thuốc điều trị ho, hen phế quản ...……………………...…… 133
Bài 16. Hormon và thuốc điều chỉnh rối loạn nội tiết .....………..….. 142
Bài 17. Vitamin ....…………………………………………………… 161
Bài 18. Thuốc chữa thiếu máu .……………………………………… 173
Bảng nhận thức thuốc
HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG GIÁO TRÌNH
TÀI LIỆU THAM KHẢO
GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN
Tên mô đun: Dược lý
Mã mô đun: MĐ12
Vị trí, tính chất và vai trò của mô đun:
- Vị trí: Dược lý đóng vai trò là một mô đun chuyên môn bắt buộc cho
sinh viên ngành Điều dưỡng, Kỹ thuật xét nghiệm y học, Kỹ thuật vật lý trị
liệu và phục hồi chức năng, Hộ sinh, Y học cổ truyền trình độ cao đẳng.
Điều kiện tiên quyết là sinh viên đã phải học xong học phần Giải phẫu sinh
lý.
- Tính chất: Là môn học tích hợp giữa lí thuyết và thực hành.
- Vai trò của mô đun trong chương trình: Mô đun dược lý cung cấp
cho sinh viên kiến thức về dược động hoc, tác dụng, chỉ định, tác dụng
không mong muốn, chống chỉ định, chế phẩm, liều dùng và cách dùng của
các thuốc, là nền tảng kiến thức căn bản cho việc sử dụng và hướng dẫn sử
dụng thuốc cho người bệnh sau này.
Mục tiêu mô đun:
- Về kiến thức:
+ Trình bày được quá trình dược động học, các cách tác dụng của
thuốc và những yếu tố ảnh hưởng tác dụng của thuốc.
+ Trình bày được tên thuốc, dạng bào chế, tác dụng, chỉ định, tác dụng
không mong muốn, chống chỉ định, cách dùng và liều dùng của một số
thuốc thường dùng.
- Về kỹ năng:
+ Nhận biết được các thuốc: tên thuốc (tên hoạt chất, tên biệt dược),
dạng bào chế, tác dụng, chỉ định, tác dụng không mong muốn, chống chỉ
định, cách dùng và liều dùng.
+ Hướng dẫn sử dụng được một số thuốc thường dùng an toàn, hiệu
quả
- Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:
+ Nhận thức được đúng vai trò của mô đun Dược lý đối với chương
trình đào tạo
+ Ứng dụng được kiến thức đã học vào học tập, nghiên cứu các mô
đun, môn học liên quan và vào thực tiễn.
+ Hình thành và rèn luyện được tác phong nghiêm túc, thận trọng,
chính xác, khoa học khi học tập, nghiên cứu.
Nội dung của mô đun
BÀI 1
ĐẠI CƯƠNG VỀ THUỐC
VÀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TÁC DỤNG CỦA THUỐC
GIỚI THIỆU
Bài 1 giới thiệu tổng quan quá trình hấp thu, phân bố, chuyển
hóa,
thải trừ của thuốc, các cách tác dụng của thuốc và các yếu tố
ảnh hưởng tới tác dụng của thuốc để người học có được kiến thức nền
tảng và vận dụng được kiến thức đã học vào giải thích quá trình dược
động học của thuốc, các yếu tố ảnh hưởng tới tác dụng của thuốc khi
sử dụng và hướng dẫn sử dụng thuốc cho bệnh nhân.
MỤC TIÊU
- Trình bày được khái niệm về thuốc
- Trình bày được quá trình dược động học, các cách tác dụng của thuốc và
những yếu tố ảnh hưởng tác dụng của thuốc
- Nhận biết, phân loại được các dạng thuốc, hướng dẫn sử dụng đúng các
dạng thuốc thông thường
NỘI DUNG CHÍNH
1. KHÁI NIỆM VỀ THUỐC
Thuốc là chế phẩm có chứa dược chất hoặc dược liệu dùng cho
người nhằm mục đích phòng bệnh, chẩn đoán bệnh, chữa bệnh, điều trị
bệnh, giảm nhẹ bệnh. Điều chỉnh chức năng sinh lý cơ thể người.
Bao gồm thuốc hóa dược, thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền, vaccin
và sinh phẩm.
Thuốc có nhiều nguồn gốc khác nhau:
- Thực vật: Morphin lấy từ nhựa cây thuốc phiện, Artemisinin từ cây
Thanh hao hoa vàng, Atropin từ cây Cà độc dược…
- Động vật: Insulin từ hormon tuyến tụy, Progesteron từ hormon tuyến
sinh dục, huyết tương khô, các vaccin, huyết thanh và globulin miễn dịch,
các Vitamin A, D từ dầu gan cá thu,...
- Khoáng vật: Kaolin, Iod, Magnesi Sulfat....
- Các thuốc tổng hợp: Sulfamid, Ether, Novocain, Thiamin
hydroclorid....
2. DƯỢC ĐỘNG HỌC CỦA THUỐC
Dược động học của thuốc là nghiên cứu các cơ thể xử lý thuốc qua 4
giai đoạn chính: Hấp thu, phân bố, chuyển hóa và thải trừ
1