ỦY BAN NHÂ N DÂ N TỈNH ĐỒNG THÁ P
TRƯỜNG CAO ĐẲNG CỘNG ĐỒNG ĐỒNG THÁ P
GIÁ O TRÌNH
MÔ N HỌC: KỸ THUẬT ĐIỆN – ĐIỆN TỬ
NGÀ NH, NGHỀ: CÔ NG NGHỆ Ô TÔ
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
(Ban hà nh kèm theo Quyết định số 628/QĐ-CĐCĐ-ĐT, ngày 18 tháng 12 năm 2024
của Hiệu trưởng trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp)
Đồng Tháp, năm 2024
i
TUYÊ N BỐ BẢN QUYỀN
Tà i liệu nà y thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thô ng tin có thể được
phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh
thiếu là nh mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
ii
LỜI GIỚI THIỆU
Nghề Cô ng nghệ ô tô dạy tại trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp đào
tạo các kiến thức cơ bản về động cơ xăng, động cơ diesel, điện động cơ, điện thâ n
xe, điện điều khiển động cơ.
Giáo trình được biên soạn nhằm cung cấp cho người đọc các kiến thức cơ
bản về lý thuyết mạch điện và các phương pháp phân tích mạch điện. Nội dung giáo
trình chủ yếu dựa và o giáo trình kỹ thuật điện của Trường ĐH Sư Phạm Kỹ Thuật
TP HCM, Trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long và Trường ĐH Đà Lạt.
Giáo trình được viết thành 07 chương:
Chương 1: Mạch điện một chiều và các phương pháp giải mạch điện một chiều
Chương 2: Dòng điện xoay chiều hình sin
Chương 3: Mạch điện xoay chiều ba pha và các loại máy điện
Chương 4: Một số linh kiện điện tử thụ động thô ng dụng
Chương 5: Diode và ứng dụng
Chương 6: Transistor và Thyristor
Chương 7: Các cổng logic cơ bản và mạch nguồn
Vì thời gian nghiên cứu viết giáo trình có hạn nên khô ng thể tránh khỏi những
thiếu só t. Tác giả mong được sự đóng góp quý báu từ Quý Thầy cô và bạn đọc.
Đồng Tháp, ngà y 22 tháng 10 năm 2024
Tham gia biên soạn
1. Chủ biên: ThS Nguyễn Thà nh Nhâ n
2. Thà nh viên: ThS Võ Thị Mai Hồng
iii
MỤC LỤC
TUYÊ N BỐ BẢN QUYỀN ................................................................................... i
LỜI GIỚI THIỆU .................................................................................................. ii
MỤC LỤC ............................................................................................................ iii
PHẦN 1: KỸ THUẬT ĐIỆN ................................................................................ 4
CHƯƠNG 1: MẠCH ĐIỆN MỘT CHIỀU VÀ CÁC PHƯƠNG PHÁP GIẢI
MẠCH ĐIỆN MỘT CHIỀU ................................................................................. 4
1.1. Mô hình và các đặc trưng của mạch điện ...................................................... 5
1.1.1. Khái niệm về mạch điện .............................................................................. 5
1.1.2. Cấu trúc của mạch điện ............................................................................... 6
1.1.3. Các đại lượng đặc trưng của mạch điện ...................................................... 7
1.1.4. Các phần tử của mạch điện ......................................................................... 9
1.1.4.1. Phần tử nguồn ........................................................................................... 9
1.1.4.2. Phần tử tải ............................................................................................... 11
1.2. Các định luật cơ bản của mạch điện ............................................................. 14
1.2.1. Định luật Kirchhoff 1 (ĐL 1) .................................................................... 14
1.2.2. Định luật Kirchhoff 2 (ĐL 2) .................................................................... 14
1.2.3. Phép biến đổi tương đương ....................................................................... 17
1.2.4. Các phương pháp giải mạch ...................................................................... 19
1.2.4.1. Điện trở đấu nối tiếp ............................................................................... 19
1.2.4.2. Điện trở đấu song song và cầu phâ n dò ng ............................................. 21
1.2.4.3. Biến đổi điện trở từ dạng sao sang tam giác và ngược lại ..................... 23
1.2.4.4. Phương trình điện thế nút – phương trình nút ........................................ 26
CHƯƠNG 2: DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU HÌNH SIN .................................... 36
2.1. Định nghĩa và các đại lượng đặc trưng ........................................................ 37
2.1.1. Biểu thức tức thời ...................................................................................... 37
2.1.2 Độ lệch pha ................................................................................................. 38
2.1.3 Giá trị hiệu dụng ......................................................................................... 39
iv
2.1.4. Quan hệ dò ng áp trên các phần tử R, L, C ................................................ 39
2.2. Cô ng suất của dòng điện hình sin. Bà i tập vận dụng ................................... 40
2.2.1. Cô ng suất của dòng điện hình sin ............................................................. 40
2.2.2. Bà i tập vận dụng ........................................................................................ 41
CHƯƠNG 3: MẠCH ĐIỆN XOAY CHIỀU BA PHA ...................................... 45
3.1. Mạch điện xoay chiều ba pha ....................................................................... 46
3.1.1. Cách nối mạch điện ba pha – quan hệ giữa đại lượng dâ y và pha ............ 46
3.1.2. Cô ng suất mạch điện ba pha ...................................................................... 48
3.2. Các loại máy điện ......................................................................................... 50
3.2.1. Máy biến áp ............................................................................................... 50
3.2.2. Máy điện đồng bộ ...................................................................................... 55
3.2.3. Máy điện một chiều ................................................................................... 59
PHẦN II: KỸ THUẬT ĐIỆN TỬ ....................................................................... 76
CHƯƠNG 4: MỘT SỐ LINH KIỆN ĐIỆN TỬ THỤ ĐỘNG THÔ NG DỤNG 76
4.1. Điện trở ......................................................................................................... 77
4.1.1. Khái niệm chung ....................................................................................... 77
4.1.2. Cách đọc điện trở ...................................................................................... 77
4.1.3. Ứng dụng ................................................................................................... 79
4.2. Tụ điện .......................................................................................................... 79
4.2.1. Cấu tạo của tụ điện .................................................................................... 79
4.2.2. Tính chất nạp và phóng điện của tụ điện .................................................. 80
4.2.3. Cách đọc giá trị điện dung trên tụ điện ..................................................... 80
4.2.4. Ứng dụng của tụ điện ................................................................................ 81
4.3. Cuộn dâ y ...................................................................................................... 81
4.3.1. Khái niệm và cấu tạo của cuộn dâ y ........................................................... 81
4.3.2. Tính chất của cuộn dâ y ............................................................................. 82
4.3.3. Ứng dụng của cuộn dâ y ............................................................................. 82
4.4. Rơ le ............................................................................................................. 82
4.4.1. Cấu tạo chính ............................................................................................. 83
4.4.2. Nguyên lý hoạt động ................................................................................. 83