BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI
TRƯỜNG CAO ĐẲNG ĐẠI VIỆT SÀI GÒN
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC: THỰC HÀNH ĐIỆN TỬ CƠ BẢN
NGÀNH: CÔNG NGHỆ Ô TÔ
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
( Lưu hành nội bộ)
MỤC LỤC
Bài 1. KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ ĐIỆN ............................................................................5
1. Mạch điện...............................................................................................................5 1.1.
Dòng điện ........................................................................................................6 1.2. Điện
áp ............................................................................................................6 1.3. Điện
trở............................................................................................................6 1.4. Mối quan hệ
giữa dòng điện, điện áp và điện trở............................................7 1.5. Mạch nối tiếp và
song song.............................................................................8 1.6. Định luật
Ohm...............................................................................................11 1.7. Điện áp
rơi.....................................................................................................12 2. Công
suất..............................................................................................................13 Bài 2. Điện
tử cơ bản trên ô tô ....................................................................................15 1. Tổng quát
cơ bản về vật liệu và linh kiện điện tử................................................15 1.1. Các ký hiệu
của linh kiện trong mạch điện ô tô ............................................15 1.2. Các chữ viết tắt
thông dụng...........................................................................16 2. Một số linh kiện trong
mạch điện ........................................................................18 2.1. Giắc
nối .........................................................................................................18 2.2. Điện
trở..........................................................................................................18 2.3. Điện trở
nhiệt:(Thermistor)...........................................................................20 2.4. Tụ
điện...........................................................................................................22 2.5. Chất bán
dẫn..................................................................................................24 2.6.
Diode .............................................................................................................25 2.7. Diode
thường.................................................................................................26 2.8. Diode
Zener...................................................................................................29 2.9. Diode phát
sáng (LED) .................................................................................30 2.10. Diode
quang...............................................................................................31 2.11. Các transistor
thường.................................................................................32 3. Đồng hồ vạn
năng ................................................................................................38 Bài 3. CÔNG TẮC,
CẦU CHÌ VÀ RƠ LE ................................................................52 1. Công
tắc ...............................................................................................................52 2. Cầu
chì .................................................................................................................53 3. Rơ
le .....................................................................................................................54 4. Nguyên
lý phát điện .............................................................................................55 Hiệu ứng cảm
ứng tương hỗ.......................................................................................56 Bài 4. PHƯƠNG
PHÁP ĐỌC SƠ ĐỒ MẠCH...........................................................59 1. Các bộ phận của
một mạch điện ..........................................................................60
1
2. Cách đọc số chân giắc..........................................................................................61 3.
Hộp đấu nối và hộp rơ le......................................................................................62 4.
Giắc nối dây dẫn và dây dẫn ................................................................................62 5.
Các điểm chia và điểm nối mát............................................................................63 6. Ký
hiệu màu dây và ký hiệu số............................................................................63 7. Tính
toán chọn dây...............................................................................................65
Bài 5. AN TOÀN KHI LÀM VIỆC VỚI HỆ THỐNG ĐIỆN....................................68 1.
Thao tác với các giắc nối .....................................................................................68 2.
Kiểm tra giắc nối..................................................................................................68 3.
Thao tác với dây điện...........................................................................................68 4. An
toàn với bộ phận điều khiển điện tử...............................................................69
4.1. Các linh kiện điện tử. ....................................................................................69 4.2.
Tháo ra và lắp lại cực Acquy ........................................................................69 4.3. Thao
tác với các chi tiết điện tử ....................................................................70 CÂU HỎI ÔN
TẬP......................................................................................................70
2
BÀI 1. KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ ĐIỆN
Mục tiêu:
Học xong bài này người học có khả năng:
- Giải thích được các khái niệm cơ bản về điện điện tử trên ô tô
- Đọc được các ký hiệu trên các sơ đồ mạch điện của một số hãng xe (Toyota,
Hyundai,...)
- Trình bày được các chức năng của các linh kiện điện tử cơ bản
- Sử dụng thành thạo các tài liệu và chỉ dẫn kỹ thuật có liên quan.
- Thực hành lắp đặt các mạch điện cơ bản
- Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp.
Nội dung:
1. Mạch điện
Mọi chất đều có các nguyên tử, các nguyên tử gồm có hạt nhân và các điện tử. Một
nguyên tử kim loại có các điện tử tự do.
Hình 1. 1 Ba yếu tố cơ bản về mạch điện
Các điện tử tự do là các điện tử có thể chuyển động tự do từ các nguyên tử. Việc
truyền các nguyên tử tự do này trong các nguyên tử kim loại sẽ tạo ra điện. Do đó điện
chạy qua một mạch điện là các điện tử chuyển động trong một dây dẫn.
Khi đặt một điện áp vào cả 2 đầu của một (dây dẫn) kim loại, các điện tử chạy từ cực
3
âm đến cực dương. Chiều chuyển động của dòng điện tử ngược chiều với chiều của dòng
điện.Điện bao gồm ba yếu tố cơ bản:
1.1. Dòng điện
Dòng điện là lượng hoặc dung lượng điện. Điện chỉ chạy theo dòng khi có hiệu điện
Hình
1. 2 Phụ tải là điện trở trọng yếu
thế và có một mạch điện hoàn chinh cho điện di chuyển đi hoặc về ắc quy
Đơn vị: A (Ampe)
1 A = 1000mA
1 kA = 1000A
1.2. Điện áp
Đây là lực điện động làm dòng điện chạy qua một mạch điện. Điện áp càng cao thì
lượng dòng điện càng lớn sẽ chảy qua mạch điện này.
Đơn vị : V (Vôn)
1.3. Điện trở
Đây là phần đối lập với dòng điện, thể hiện sự cản trở dòng điện trong mạch.
Đơn vị : Ω (Ohm)
4
1.4. Mối quan hệ giữa dòng điện, điện áp và điện trở
Điện áp và dòng điện