BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI
TRƯỜNG CAO ĐẲNG ĐẠI VIỆT SÀI GÒN
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC: THỰC HÀNH ĐIỆN ĐỘNG CƠ Ô TÔ
NGÀNH: CÔNG NGHỆ Ô TÔ
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
( Lưu hành nội bộ)
MỤC LỤC
BÀI 1: HỆ THỐNG CUNG CẤP
ĐIỆN ....................................................................................7 1.1. Khái quát hệ thống cung cấp
.....................................................................................7 1.1.1. Nhiệm
vụ.............................................................................................................7 1.1.2. Yêu
cầu ...............................................................................................................7 1.1.3. Những
thông số cơ bản hệ thống cung cấp điện .................................................7 1.1.4. Sơ đồ tổng
quát và phân bố tải............................................................................7 1.2. Ắc
quy........................................................................................................................9 1.2.1. Nhiệm
vụ, phân loại ............................................................................................9 1.2.2. Cấu tạo,
nguyên lý hoạt động của ắc quy chì axit ............................................10 1.2.3. Các thông số sử
dụng ắc quy ............................................................................16 1.2.4. Nạp điện cho ắc
quy..........................................................................................16 1.2.5. Sai hỏng thường gặp,
nguyên nhân và biện pháp phòng tránh .........................18 1.2.6. Kiểm tra ắc
quy.................................................................................................19 1.3. Máy phát
điện ..........................................................................................................20 1.3.1. Nhiệm
vụ...........................................................................................................20 1.3.2. Phân
loại............................................................................................................20 1.3.3. Nguyên lý
phát điện và cấu tạo máy phát điện xoay chiều...............................21 1.4. Bộ điều chỉnh điện
áp (Tiết chế IC).........................................................................26 1.4.1. Nhiệm vụ, yêu cầu và
phân loại........................................................................26 1.4.2. Nguyên lý làm
việc ...........................................................................................27 1.4. Một số hiện tượng,
nguyên nhân hư hỏng của máy phát điện xoay chiều ................38 1.5. Kiểm tra hệ thống cung
cấp điện trên xe .................................................................39 1.5.1. Kiểm tra sơ
bộ...................................................................................................39 1.6. Tính năng hệ thống
nạp trên xe ...............................................................................40 BÀI 2: HỆ THỐNG KHỞI
ĐỘNG ..........................................................................................43 2.1. Khái quát về hệ thống
khởi động.............................................................................43 2.1.1. Nhiệm
vụ...........................................................................................................43 2.1.2. Cấu tạo và
nguyên lý hoạt động........................................................................43 2.2. Các phương pháp
điều khiển hệ thống khởi động trên ô tô .....................................52 2.2.1. Điều khiển trực tiếp
với máy khởi động ...........................................................52 2.2.2. Nối với rơ
le ......................................................................................................52
2.3. Một số hiện tượng hư hỏng và phương pháp kiểm tra, sửa chữa của hệ thống khởi
động..............................................................................................................................53
2.3.1. Một số hiện tượng và nguyên nhân hư hỏng của hệ thống khởi động ..............53 2.3.2.
Phương pháp kiểm tra và sửa chữa hệ thống khởi động...................................55 3. Câu hỏi ôn
tập .............................................................................................................56 BÀI 3: HỆ
THỐNG ĐÁNH LỬA............................................................................................57 3.1. Khát
quát hệ thống đánh lửa ....................................................................................57 3.1.1. Nhiệm
vụ: ..........................................................................................................57 3.1.2. Quá trình cháy
của hòa khí .................................................................................57 3.1.3. Yêu
cầu .............................................................................................................58 3.1.4. Nguyên lý
tạo điện cao áp.................................................................................59 3.1.5. Phân loại hệ thống
đánh lửa..............................................................................60 3.2. Hệ thống đánh lửa má
vít.........................................................................................61 3.2.1. Sơ đồ nguyên
lý ................................................................................................61 3.2.1. Cấu tạo các bộ phận
hệ thống ...........................................................................63 3.2.2. Kiểm tra, sửa chữa hệ thống
đánh lửa thường ..................................................67 3.3. Hệ thống đánh lửa điện
tử........................................................................................74 3.3.1. Phân loại và cấu
tạo ..........................................................................................74 3.3.2. Hệ thống đánh lửa điện
tử.................................................................................74 3.3.3. Hệ thống đánh lửa điện tử sử
dụng cảm biến đánh lửa loại điện từ..................80 3.3.4. Kiểm tra và sửa chữa hệ thống đánh
lửa điện tử...............................................85 3.4. Hệ thống đánh lửa lập
trình......................................................................................89 3.4.1. Khái quát đánh lửa
lậptrình ................................................................................89 3.4.2. Cơ bản về đánh lửa lập
trình................................................................................90 3.4.3. Các loại hệ thống đánh lửa
lập trình.....................................................................92 4. Câu hỏi ôn
tập ...........................................................................................................116
BÀI 1: HỆ THỐNG CUNG CẤP ĐIỆN
1.1. Khái quát hệ thống cung cấp
Để cung cấp năng lượng cho các phụ tải trên ôtô, cần phải có bộ phận tạo ra nguồn năng
lượng có ích. Nguồn năng lượng này được tạo ra từ máy phát điện trên ôtô. Khi động cơ hoạt
động, máy phát cung cấp điện cho các phụ tải và nạp điện cho Ac quy. Để bảo đảm toàn bộ
hệ thống hoạt động một cách hiệu quả, an toàn, năng lượng đầu ra của máy phát (nạp vào Ac
quy) và năng lượng yêu cầu cho các tải điện phải thích hợp với nhau. Yêu cầu đặt ra cho máy
phát phụ thuộc vào kiểu và cấu trúc máy phát lắp trên xe hơi, được xác định bởi việc cung
cấp năng lượng điện cho các tải điện và Ac quy. Có hai loại máy phát: máy phát một chiều
(generator) và máy phát điện xoay chiều (alternator). Các máy phát một chiều được sử dụng
trên xe thế hệ cũ nên trong quyển sách này không đề cập đến.
1.1.1. Nhiệm vụ
Máy phát điện xoay chiều là nguồn năng lượng chính trên ôtô. Nó có nhiệm vụ cung cấp
điện cho các phụ tải và nạp điện cho Ac quy trên ôtô. Nguồn điện phải bảo đảm một hiệu
điện thế ổn định ở mọi chế độ phụ tải và thích ứng với mọi điều kiện môi trường làm việc.
1.1.2. Yêu cầu
Máy phát phải luôn tạo ra một hiệu điện thế ổn định (13,8V – 14,2V đối với hệ thống
điện 14V) trong mọi chế độ làm việc của phụ tải. Máy phát phải có cấu trúc và kích thước
nhỏ gọn, trọng lượng nhỏ, giá thành thấp và tuổi thọ cao. Máy phát cũng phải có độ bền cao
trong điều kiện nhiệt độ và độ ẩm lớn, có thể làm việc ở những vùng có nhiều bụi bẩn, dầu
nhớt và độ rung động lớn. Việc duy tu và bảo dưỡng càng ít càng tốt.
1.1.3. Những thông số cơ bản hệ thống cung cấp điện
Hiệu điện thế định mức: Phải bảo đảm Uđm = 14V đối với những xe sử dụng hệ thống
điện 12V, Uđm = 28V đối với những xe sử dụng hệ thống điện 24V. Công suất máy phát: Phải
đảm bảo cung cấp điện cho tất cả các tải điện trên xe hoạt động. Thông thường, công suất của
các máy phát trên ôtô hiện nay vào khoảng Pmf = 700 – 1500W.
Dòng điện cực đại: Là dòng điện lớn nhất mà máy phát có thể cung cấp Imax = 70 –
140A. Tốc độ cực tiểu và tốc độ cực đại của máy phát: nmax, nmin phụ thuộc vào tốc độ của
động cơ đốt trong.
1.1.4. Sơ đồ tổng quát và phân bố tải
- Sơ đồ tổng quát
thời gian ngắn. Trên hình 4.2 trình bày sơ đồ phụ tải điện trên xe. MÁY
ong hờ g an ngắn Tả hoạ động g án đoạn Tả hường ự ong hờ g an dàACCU
Tả hoạ động g án
đoạn
Đ n ương mù 2 x W H hống đ nh ử
Đ n b o 4 x 2 W C d o 0 W
Khở động đ n 00 000W H hống phun nh n u 70 00W Mo o g nướ 60 90W Bơm nh n u 0 70W Đ n ù 2 x 2 W
20WĐ n o b n ố 2 x W Mo o phun nướ ử k nh 0 60W Đ n ph 4 x 60W Xông k nh 20W Đ n ố 4 x W Qu đ u ho nh độ 2 x 0W Đ n đ u 4 x W Mo o đ u kh n k nh 4 x 0W Đ n k h hướ 4x 0W Đ n
n W Đ n b o n b u x2W Đ n op 2 x 2 W
Qu m m động ơ 2 x 00W Mồ huố
00W
H hống xông m y động ơ d 00W
40W Mo o đ u kh n n n 60W
Cò 2
Hình 1.1: Sơ đồ hệ thống cung cấp điện tổng quát
- Phân bố tải: Phụ tải điện trên ôtô có thể chia làm 3 loại: tải thường trực là những phụ tải liên tục hoạt
động khi xe đang chạy, tải gián đoạn trong thời gian dài và tải gián đoạn trong
PHÁT
Hình 1.2: Sơ đồ phụ tải điện trên ôtô
1.2. Ắc quy
1.2.1. Nhiệm vụ, phân loại
1.2.1.1. Nhiệm vụ
Ac quy trên ô tô thường được gọi
là ac