ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH GIA LAI
TRƯỜNG CAO ĐẲNG GIA LAI
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC: PHƯƠNG PHÁP THÍ NGHIỆM
NGHỀ: BẢO VỆ THỰC VẬT
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG/TRUNG CẤP
(Ban hành kèm theo Quyết định số 943/QĐ-TCĐGL ngày 25 tháng 10 năm 2022
của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Gia Lai)
`
Gia Lai, tháng 11 năm 2022
- i -
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép
dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu
lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
- ii -
LỜI NÓI ĐẦU
Từ xa xưa, con người đã luôn tìm tòi nhằm khám phá bản chất của sự vật và hiện
tượng và tìm kiếm giải pháp cải tạo thế giới. Tuỳ theo từng đối tượng nghiên cứu khác
nhau mà người nghiên cứu sử dụng các phương pháp nghiên cứu khác nhau. Thí nghiệm
là một trong các phương pháp nghiên cứu khoa học thông dụng được áp dụng nhiều trong
lĩnh vực. Trên nền tảng các số liệu, tài liệu, kiến thức đã đạt được từ các thí nghiệm khoa
học con người dần khám phá được bản chất của sự vật, về thế giới tự nhiên và xã hội. Từ
đó, con ngườiđã sáng tạo ra phương pháp, phương tiện kỹ thuật mới cao hơn, giá trị hơn
nhằm phục vụ ngày càng tốt hơn lợi ích của con người.
Để có kết quả nghiên cứu đúng, khách quan cần có phương pháp nghiên cứu đúng
đắn. Đó chính là cách thức, con đường, phương tiện để giải quyết các nhiệm vụ nghiên
cứu nhằm đạt được mục đích đặt ra. Phương pháp nhiên cứu khoa học là điều kiện tiên
quyết của nghiên cứu khoa học. Phương pháp đúng, phù hợp là điều kiện cơ bản quyết
định thành công của công trình nghiên cứu.
Giáo trình “Phương pháp thí nghiệm” nhằm cung cấp cho sinh viên chuyên ngành
Nông – Lâm một số kiến thức cơ bản về phương pháp thiết kế và bố trí thí nghiệm cũng
như các thuật toán thống kê mô tả các tham số, các tiêu chuẩn kiểm định thống kê trong
xử lý kết quả nghiên cứu và cách trình bày một báo cáo khoa học. Để nắm được kiến thức
của môn học sinh viên cần phải nắm vững kiến thức xác suất thống kê, tin học, phương
pháp luận nghiên cứu khoa học và một số môn khoa học liên quan đến chuyên ngành.
Trong quá trình soạn thảo, in ấn chắc chắn sẽ còn nhiều thiếu sót. Mong nhận được
sự góp ý kiến của bạn đọc để tài liệu được hoàn chỉnh, phục vụ tốt hơn cho công tác
nghiên cứu khoa học và học tập.
Xin chân thành cảm ơn!
Gia Lai, ngày 01 tháng 5 năm 2021
Biên soạn
Võ Thị Hoài Cảm
- 3 -
MỤC LỤC
Tuyên bố bản quyền ........................................................................................................................ 1
Lời nói đầu ...................................................................................................................................... 2
Giáo trình mô đun ........................................................................................................................... 6
Vị trí, tính chất của mô đun............................................................................................................. 6
Mục tiêu mô đun ............................................................................................................................. 6
Nội dung mô đun............................................................................................................................. 6
CHƯƠNG 1: CÔNG TÁC NGHIÊN CỨU KHOA HỌC TRONG NÔNG NGHIỆP .......... 10
1. Vị trí công tác nghiên cứu khoa học nông nghiệp ở nước ta..................................................... 10
2. Các bước trong công tác nghiên cứu khoa học nông nghiệp .................................................... 11
2.1 Thu thập thông tin .......................................................................................................... 11
2.2 Xây dựng giả thuyết khoa học ....................................................................................... 12
2.3 Chứng minh giả thuyết khoa học ................................................................................... 12
2.4 Biện luận để rút ra kết luận và xây dựng lý thuyết khoa học ........................................ 13
3. Các khái niệm cơ bản trong nghiên cứu khoa học nông nghiệp ............................................... 13
3.1 Thí nghiệm ..................................................................................................................... 13
3.2 Thể thức thí nghiệm ....................................................................................................... 13
3.3 Yếu tố thí nghiệm, phi thí nghiệm và đối chứng ........................................................... 13
3.3.1 Yếu tố thí nghiệm................................................................................................... 14
3.3.2 Yếu tố phi thí nghiệm ............................................................................................ 14
3.3.3 Đối chứng ............................................................................................................... 14
3.4 Mức độ ........................................................................................................................... 14
3.5 Nghiệm thức .................................................................................................................. 14
3.6 Ô thí nghiệm .................................................................................................................. 15
3.7 Lặp lại ............................................................................................................................ 15
3.8. Đặc tính và chỉ tiêu theo dõi ........................................................................................ 15
Tóm tắt chương 12.01 ................................................................................................................... 16
Câu hỏi ôn tập chương 12.01 ........................................................................................................ 18
CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ VÀ TIẾN HÀNH THÍ NGHIỆM ĐỒNG RUỘNG ...................... 19
1. Yêu cầu khi thiết kế thí nghiệm đồng ruộng ............................................................................ 19
1.1 Yêu cầu về tính đại diện ................................................................................................ 19
1.2 Yêu cầu về nguyên tắc “sai khác duy nhất” .................................................................. 19
1.3 Yêu cầu về độ chính xác ................................................................................................ 20