BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ MÔI TRƢỜNG
GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN
TẠO ONG CHÚA, CHIA ĐÀN VÀ NHẬP ĐÀN
MÃ SỐ: 06
NGHỀ: NUÔI ONG VÀ KHAI THÁC,
TIÊU THỤ MẬT AN TOÀN SINH HỌC
Trình độ: Sơ cấp nghề
Hà Nội - Năm 2025
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN:
i liệu này thuộc loại ch giáo trình n c nguồn thông tin thể
được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo
tham khảo.
Mọi mc đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh
doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
MÃ TÀI LIỆU: MĐ 06
LỜI GIỚI THIỆU
Hiện nay, công tác đào tạo nghề cho lao động nói chung, đặc biệt là lao
động nông tn, lao động vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đang
được các cấp, các ngành toàn hội quan tâm, bước đầu đã đạt nhiều kết
quả tích cực. Tuy nhiên, việc triển khai đào tạo vẫn còn gặp khó khăn như:
sở vật chất phục vụ giảng dạy và học tập còn hạn chế, đội ngũ giáo viên chưa
đáp ứng đầy đủ yêu cầu, đặc biệt nhiều nghề mới còn thiếu tài liệu, giáo trình,
ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng đào tạo.
Để mrộng ngành nghề đào tạo phù hợp với nhu cầu phát triển kinh tế
địa phương, gắn đào tạo với giải quyết việc làm chuyển dịch cấu lao
động, Cục Kinh tế hợp tác Phát triển nông thôn tổ chức biên soạn Giáo
trình sơ cấp ngh Nuôi ong và khai thác, tiêu thụ mt an toàn sinh hc”. Giáo
trình này nhằm trang bị cho giáo viên học viên những kiến thức, kỹ năng
cơ bản, thiết thực, chú trọng rèn luyện thực hành gắn với sản phẩm cụ thể.
Nội dung giáo trình đưc biên soạn ngn gọn, c ch, phù hợp với điu
kin thực tế nhu cầu học ngh của ngưi lao động. Trên sở tham kho, kế
tha mt số tài liu đã bannh, đồng thời gn vi thực tiễn t nhn, kinh tế
hi củac địa pơng, nhóm biên soạn xây dng go tnhy với mong muốn
góp phn phát triển kinh tế tại chỗ, to vic m bền vững cho ngưi lao động.
Giáo trình gồm 09 mô đun:
MĐ 01: Khảo sát và thiết lập trại ong
MĐ 02: Chuẩn bị dụng cụ, vật tư nuôi ong
MĐ 03: Lựa chọn giống ong
MĐ 04: Chămc, quản lý đàn ong theo hướng an toàn sinh học
MĐ 05: Quản lý tình huống bất thường
MĐ 06: Tạo ong chúa, chia đàn và nhập đàn ong
07: Quản lý sâu, bệnh và địch hại đàn ong đảm bảo an toàn sinh học
MĐ 08: Khai thác, chế biến và bảo quản sản phẩm ong an toàn sinh học
MĐ 09: Tiêu thụ sản phẩm từ ong
Trong quá trình biên soạn, nhóm tác giả nhận được sự quan tâm, hỗ trợ
của Cc Kinh tế hp tác và Phát trin nông thôn, các doanh nghiệp, cơ sở giáo
dục nghề nghiệp và đồng nghiệp. Nhóm xin trân trọng cảm ơn sự giúp đỡ quý
báu này.
Giáo viên thể tham khảo thêm các tài liệu khác, điều chỉnh, bổ sung
nội dung và thời gian giảng dạy sao cho phù hợp thực tiễn. Dù đã có nhiều c
gắng, song đây lần đầu giáo trình được xuất bản, khó tránh khỏi thiếu sót.
Nhóm biên soạn mong nhận được ý kiến đóng góp của các nhà quản lý, giáo
viên, học viên và bạn đọc để giáo trình ngày càng hoàn thiện hơn.
Xin trân trng cảm ơn!
Tham gia biên soạn
1. Lê Trung Hưng: Chủ biên
2. Nguyễn Mậu Thái
3. Phùng Hữu Chính
4. Phùng Trung Hiếu
5. Lê Công Hùng
6. Nguyễn Linh
7. Nguyễn Xuân Hiền
MỤC LỤC
1. Vị trí, tính chất của mô đun ................................................................................. 1
2. Mục tiêu của mô đun ........................................................................................... 1
3. Nội dung của mô đun: ......................................................................................... 2
Bài 1: Chọn đàn nhân giống và tạo ong chúa ......................................................... 2
1. Chọn đàn nhân giống ........................................................................................... 2
1.1. Khái niệm ...................................................................................................... 2
1.2. Tiêu chí chọn đàn nhân giống ....................................................................... 2
1.3. Các bước chọn đàn nhân giống ..................................................................... 3
2. Tạo ong chúa ....................................................................................................... 4
2.1. Mục đích ....................................................................................................... 4
2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng ong chúa ........................................... 4
3. Các phương pháp tạo chúa .................................................................................. 5
3.1. Sử dụng mũ chúa chia đàn tự nhiên .............................................................. 5
3.2. Tạo chúa theo phương pháp cấp tạo ............................................................. 8
3.3. Tạo chúa di trùng ........................................................................................ 12
Bài 2. Chia đàn, sát nhập đàn ong ......................................................................... 18
1. Khái niệm và mục đích ...................................................................................... 18
1.1. Chia đàn ong ............................................................................................... 18
1.2. Sát nhập đàn ong ......................................................................................... 18
2. Các yếu tố ảnh hưởng đến chia đàn, nhập đàn .................................................. 18
2.1. Thời vụ, nguồn hoa, điều kiện thời tiết ....................................................... 18
2.2. Sức mạnh đàn ong, chất lượng ong chúa .................................................... 19
2.3. Kỹ thuật và kinh nghiệm của người nuôi ................................................... 19
3. Quy trình chia đàn ong ...................................................................................... 19
3.1. Chuẩn bị thùng ong, cầu ong, nguồn thức ăn ............................................. 19
3.2. Chọn đàn mẹ để chia ................................................................................... 20
3.3. Tiến hành chia đàn ...................................................................................... 21
3.4. Chăm sóc đàn sau khi chia .......................................................................... 23
4. Quy trình sát nhập đàn ong ................................................................................ 23
4.1. Chuẩn bị đàn và thùng ................................................................................ 23
4.2. Kiểm tra ong chúa ....................................................................................... 24
4.3. Thực hiện sát nhập ...................................................................................... 24
4.4. Theo dõi sau khi sát nhập ........................................................................... 24
Bài 3: Giới thiệu mũ chúa, ong chúa vào trong đàn ............................................ 27
1. Đặc điểm và vai trò............................................................................................ 27
1.1. Mũ chúa ...................................................................................................... 27
1.2. Ong chúa ..................................................................................................... 28
2. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc giới thiệu mũ chúa, ong chúa .......................... 28