ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH THANH HÓA
TRƯỜNG CAO ĐẲNG NÔNG NGHIỆP THANH HÓA
GIÁO TRÌNH
MÔN HỌC/MÔ ĐUN: BỆNH CÂY CHUYÊN KHOA
NGÀNH/NGHỀ: TRỒNG TRỌT – BẢO VỆ THỰC VẬT
TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP
Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-… ngày…….tháng….năm .........
…………........... của……………………………….
Thanh Hóa, năm 2025
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng
nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu
lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
LỜI GIỚI THIỆU
Bệnh cây chuyên khoa là môn học dành cho học sinh -sinh viên chuyên
ngành Cao đẳng Khoa học cây trồng; Cao đẳng Bảo vệ thực vật và trung
cấp Trồng trọt -Bảo vệ thực vật
– Trường cao đẳng Nông nghiệp Thanh Hóa.
Sau giáo trình bệnh cây đại cương - giáo trình bệnh cây chuyên khoa này giúp
các em học sinh - sinh viên tìm hiểu về bệnh hại trên từng cây trồng cụ thể;
nhờ đó sẽ gắn kết được các kiến thức của bệnh cây đại cương với nội dung
nghiên cứu và phòng trừ bệnh cây với các đối tượng biến ñổi khác nhau
phục vụ trực tiếp cho việc nâng cap chất lương đào tạo của nhà trường
Trong giáo trình này, học sinh sinh viên có thể vận dụng các kiến thức
đã học về đặc điểm sinh vật học của nguyên nhân gây bệnh - đặc điểm sinh
thái học của các bệnh hại ñể tìm ra các phương án tối ưu trong phòng trừ.
Bệnh cây chuyên khoa biên tập lần này là một tài liệu ngắn gọn và súc tích
- làm cơ sở để các sinh viên mở thêm kiến thức tìm kiếm các nội dung chi
tiết trong nhiều tài liệu khác.
Chúng tôi hy vọng cuốn sách ra đời có thể giúp cho cáchọc sinh- sinh
viên và cả các bạn đồng nghiệp trong ngành và các cán bộ có chuyên môn
gần với khoa học bệnh cây tham khảo và sử dụng trong công việc nghiên
cứu và sản xuất có liên quan đến bệnh hại thực vật ở Việt Nam. Cuốn sách
mới biên soạn lần đầu, do vậy không tránh khỏi những thiếu sót. Chúng tôi
xin chân thành nhận các ý kiến đóng góp của các độc giả.
Tác giả
Lê Thị Huệ
4
MỤC LỤC
GIÁO TRÌNH....................................................................................................................................................1
Tác giả 3
Lê Thị Huệ 3
1.1. Triệu chứng bệnh 10
a) Bệnh trên mạ:.......................................................................................................................................10
b) Vết bệnh trên lá lúa:.............................................................................................................................10
1.2. Nguyên nhân gây bệnh 10
1.3. Quy luật phát sinh phát triển của bệnh 12
1.4. Biện pháp phòng trừ 13
a. Triệu chứng bệnh 14
b. Nguyên nhân gây bệnh 15
a. Đặc điểm phát sinh, phát triển bệnh 15
b. Biện pháp phòng trừ 17
b. .Nguyên nhân gây bệnh 18
- Vi khuẩn xâm nhập có tính chất thụ động, có thể xâm nhập qua thủy khổng, lỗ khí ở trên
mút lá, mép lá, đặc biệt qua vết thương sây sát trên lá. 18
d.Biện pháp phòng trừ 18
- Biện pháp canh tác: Làm đất kỹ, bón phân cân đối hợp lý....................................................................18
- Biện pháp hóa học phòng trừ bệnh bạc lá lúa: thuốc có hoạt chất Streptomicin sulfate, Kasugamicin,
Gentamicin sulfate, nhưng phải phun sớm, nhất là trước hoặc ngay sau đợt mưa giông, kết hợp chăm
sóc lúa cân đối, hợp lý để phòng ngừa và hạn chế bệnh. y.......................................................................18
4 Bệnh vàng lùn, lùn xoắn lá....................................................................................................................18
- Các chồi lúa bị bệnh giảm chiều cao và bệnh cũng làm giảm số chồi trên bụi lúa mắc bệnh...............19
- Rầy nâu truyền virus gây bệnh, có khả năng truyền bệnh trong suốt quá trình sống của nó sau khi tiếp
nhận mầm bệnh khoảng 1 giờ.................................................................................................................. 19
- Thời gian lưu tồn bệnh vàng lùn: 3 – 30 ngày.......................................................................................19
a. Triệu chứng bệnh 20
b. Nguyên nhân gây bệnh 20
c. Đặc điểm phát sinh, phát triển bệnh 20
d. Biện pháp phòng trừ 21
a. Triệu chứng bệnh 21
b. Nguyên nhân gây bệnh 21
c. Đặc điểm phát sinh, phát triển bệnh 22
d. Biện pháp phòng trừ 22
3. BỆNH ĐỐM LÁ NGÔ (Helminthosporium turcicum Pass. = Bipolaris turcica (Pass.)
23
a. Triệu chứng bệnh 23
b. Nguyên nhân gây bệnh 24
c. Đặc điểm phát sinh, phát triển bệnh 24
d. Biện pháp phòng trừ 25
a. Triệu chứng bệnh 26
b. Nguyên nhân gây bệnh 26
c. Đặc ñiểm phát sinh phát triển bệnh 27
d. Biện pháp phòng trừ 27
a. Triệu chứng bệnh 28
b. Nguyên nhân gây bệnh 28
5
a. Triệu chứng bệnh 29
b. Đặc điểm phát sinh, phát triển bệnh 29
c. Biện pháp phòng trừ 30
BỆNH HẠI CÂY RAU- THỰC PHẨM..........................................................................................................31
1.1. Triệu chứng bệnh: 31
1.2. Nguyên nhân gây bệnh: 32
1.3. Đặc điểm phát sinh phát triển: 34
c. Ảnh hưởng của phân bón:....................................................................................................................35
d. Tính chống bệnh của các giống cà chua:.............................................................................................35
1.4. Biện pháp phòng trừ: 36
a. Dự tính dự báo thời gian phát sinh ổ bệnh ñầu tiên:............................................................................36
c. Lập hệ thống luân canh thích hợp:.......................................................................................................36
d. PhPhân bón:.........................................................................................................................................36
g. Dùng giống chống bệnh:......................................................................................................................37
h. Dùng thuốc hoá học phòng trừ bệnh có tác dụng rất lớn:....................................................................37
2.1. Triệu chứng bệnh: 37
2.2. Nguyên nhân gây bệnh: 38
2.3. Đặc điểm phát sinh phát triển: 38
2.4. Biện pháp phòng trừ: 39
3.1. Triệu chứng bệnh: 39
3.2. Nguyên nhân gây bệnh: 39
3.3. Đặc ñiểm phát sinh phát triển: 40
3.4. Biện pháp phòng trừ: 40
4.2. Nguyên nhân gây bệnh: 41
4.3. Đặc ñiểm phát sinh phát triển: 41
4.4. Biện pháp phòng trừ: 42
5.1. Triệu chứng 42
5.2. Nguyên nhân gây bệnh 43
5.3. Đặc ñiểm phát sinh phát triển 43
5.4. Biện pháp phòng trừ 44
6. Bệnh đốm nâu cà chua (Stemphilium solani G. F. Weber) 44
6.1. Triệu chứng 44
6.2. Nguyên nhân gây bệnh 45
6.3. Đặc ñiểm phát sinh phát triển 45
6.4. Biện pháp phòng trừ 46
7. BỆNH HÉO XANH VI KHUẨN HẠI CÀ CHUA, KHOAI TÂY 46
7.1. Triệu chứng bệnh 46
7.2. Nguyên nhân gây bệnh 47
7.3. Đặc điểm xâm nhiễm và phát triển bệnh 48
7.4. Biện pháp phòng trừ 50
8.1. Triệu chứng bệnh 50
8.2. Nguyên nhân gây bệnh 51
8.3. Đặc ñiểm phát sinh phát triển bệnh 51
8.4. Biện pháp phòng trừ 52
a. Triệu chứng bệnh 52
b. Nguyên nhân gây bệnh 53
c. Đặc điểm phát sinh phát triển bệnh 54
d. Biện pháp phòng trừ 55
a. Triệu chứng bệnh 55