ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH GIA LAI
TRƯỜNG CAO ĐẲNG GIA LAI
GIÁO TRÌNH
MÔ ĐUN: BỆNH CÂY ĐẠI CƯƠNG
NGHỀ: BẢO VỆ THỰC VẬT
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG/TRUNG CẤP
(Ban hành kèm theo Quyết định số 943/QĐ-TCĐGL ngày 25 tháng 10 năm 2022
của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Gia Lai)
`
Gia Lai, tháng 11 năm 2022
- 1 -
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép
dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu
lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
- 2 -
LỜI NÓI ĐẦU
T thời thượng cổ, với đời sống hái lượm sau đó tiến bộ hơn là du canh, du cư, con
người khôngànhn r tác hại ca bệnh cây mà luôn cho rằng cây bị héo, bị chết, sản
xuấtànông nghiệp bị phá hoại là do trời,... mà không phát hiện được nguyên nhân gây bệnh.
X hội ngày càng phát triển và nhn thức về bệnh ngày càng rõ rệt hơn.
T cuối thế kỷ 20 đến nay, nông nghiệp thế giới đ đạt được nhng thành tựu to lớn,
sản lượng và năng suất cây trồng không ngng ổn định và nâng cao. Tuy vy, do nhng tác
động ca biến đổi khí hu sự biến động ca dịch hại đ dẫn đến nhng thiệt hại đáng kể về
năng suất và phẩm chất cây trồng ở nhiều vựng trên thế giới. Trong điều kiện khí hu nhiệt
đới gió mùa và mưa nhiều quanh năm ở nước ta, bệnh cây gây ra nhiều thiệt hại đáng kể.
Khoa học bệnh cây được hình thành t nhu cầu ca sản xuất nông nghiệp. Khoa học
bệnh cây là môn khoa học nghiên cứu về các cây bị bệnh. Trong đó ký sinh gây bệnh và môi
trường luôn là nhng điều kiện sinh thái quan trọng để vi sinh vt gây bệnh có thể phát triển
thun lợi hoặc bị ức chế không phát triển và gây hại. Đồng thời tính độc cao hay thấp ca vi
sinh vt gây bệnh đ ảnh hưởng r đến mức độ nhiễm bệnh ca cây. Chính vì vy đối tượng
nghiên cứu cụ thể ca môn bệnh cây là bản chất nguyên nhân gây bệnh cây, các ảnh hưởng
ca môi trường tới phát triển bệnh, các biện pháp phòng tr có hiệu quả kinh tế nhất và bảo
vệ môi trường.
Bệnh cây đại cương nhằm trang bị nhng kiến thức cơ bản, các khái niệm, định nghĩa,
cácânội dung ch yếu ca khoa học bệnh cây. Đay là môn học cơ sở cơ sở chuyên ngành cho
bệnh cây chuyên khoa. Mô đun này giúp sinh viên nhn biết được triệu chứng bệnh cây,
chẩn đoán được các nguyên nhân gây ra bệnh. T đó đề ra các biện pháp phòng tr bệnh cây.
Do trình độ có hạn nên chắc chắn cuốn giáo trình này không tránh khỏi nhng thiếu
sótcần được chỉnh sửa, bổ sung và hoàn chỉnh. Vì vy tác giả mong nhn được sự chia sẻ,
quan tâm góp ý ca các đồng nghiệp gần xa và người sử dụng.
Gia Lai, ngày 01 tháng 5 năm 2021
Biên soạn
Võ Thị Hoài Cảm
- 3 -
MỤC LỤC
Tuyên bố bản quyền............................................................................................................. 1
Lời nói đầu ........................................................................................................................... 2
Giáo trình mô đun ................................................................................................................ 7
Vị trí, tính chất ca mô đun ................................................................................................. 7
Mục tiêu mô đun .................................................................................................................. 7
Nội dung mô đun ................................................................................................................. 8
Bài mở đầu: Giới thiệu môn học ....................................................................................... 10
1. Khái niệm về bệnh cây ................................................................................................. 10
2. Vị trớ tớnh chất và yêu cầu ca môn học ...................................................................... 11
3. Kết cấu nội dung môn học ............................................................................................ 11
Bài 1: Khái niệm chung về bệnh cây ................................................................................ 12
1. Khoa học bệnh cây và sản xuất nông nghiệp ................................................................ 12
1.1 Đối tượng nghiên cứu ......................................................................................... 12
1.2 Lịch sử tóm tắt về khoa học bệnh cây ................................................................. 12
1.3 Tác hại ca bệnh cây ........................................................................................... 14
1.4 Nhng thay đổi trong cây khi bị bệnh ............................................................... 16
2. Triệu chứng bệnh cây .................................................................................................... 18
2.1 Khái niệm ............................................................................................................ 18
2.2 Phân loại triệu chứng cơ bản ............................................................................... 19
3. Chẩn đoán bệnh cây ....................................................................................................... 21
3.1. Mục đích ........................................................................................................... 21
3.2. Các điều kiện cần thiết để chẩn đoán bệnh cây ................................................ 21
3.3 Các bước chẩn đoán bệnh cây ............................................................................ 22
3.4 Các phương pháp chuẩn đoán bệnh cây ............................................................. 22
4. Tam giác bệnh ............................................................................................................... 28
5. Thực hành ...................................................................................................................... 29
Bài 2: Bệnh do môi trường ................................................................................................ 33
1. Khái niệm và đặc điểm .................................................................................................. 34
1.1 Khái niệm ............................................................................................................ 34
1.2 Đặc điểm ............................................................................................................. 34