TRƢỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG - XÃ HỘI
GIÁO TRÌNH
TIN HỌC CƠ BẢN I
(Dùng đào tạo trình độ Đại học)
Ban biên soạn:
1. Đồng chủ biên: TS. Vũ Thị Tuyết Lan
TS. Nguyễn Hoài Phƣơng
2. Thành viên: TS. Nguyễn Thị Sinh Chi
ThS. Nguyễn Sao Mai
ThS. Phạm Hồng Nhung
HÀ NỘI 2021
2
LỜI NÓI ĐẦU
Hiện nay, trong thời đại công nghệ 4.0 với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học
công nghệ, ngày càng có nhiều doanh nghiệp, tổ chức đòi hỏi sinh viên ra trƣờng phải
sử dụng thành thạo tin học văn phòng. Đây đƣợc xem nhƣ một yêu cầu cần thiết cho
tất cả các sinh viên ở các trƣờng cao đẳng, đại học trên cả nƣớc là chuẩn bị kiến thức
về tin học căn bản, biết các sử dụng các công cụ cần thiết.
Cuốn giáo trình Tin học cơ bản 1 đƣợc bộ môn Công nghệ thông tin, trƣờng đại
học Lao động – Xã hội biên soạn với mục đích giúp cho sinh viên các ngành trong
Nhà trƣờng học tập, rèn luyện, trang bị các kiến thức cơ bản về tin học nói chung và
các kiến thức chuyên sâu về tin học văn phòng, nhƣ Word, Excel, Powerpoint tiến đến
đạt điểm cao trong môn học và đạt đƣợc các mức chuẩn đầu ra về CNTT theo yêu cầu
của Nhà trƣờng.
Giáo trình Tin học cơ bản 1 đƣợc biên soạn một cách có chọn lọc và có hệ
thống với các nội dung cơ bản nhất đƣợc vận dụng nhiều trong thực tế. Bộ Microsoft
Office hiện nay có nhiều phiên bản. Tuy nhiên, trong phạm vi nội dung cuốn giáo trình
này, phần lý thuyết và các ví dụ minh họa liên quan đƣợc ban biên soạn sử dụng bộ
Microsoft Office 2016. Cuốn giáo trình Tin học cơ bản 1 đƣợc biên soạn thành 5
chƣơng, trong đó:
TS. Vũ Thị Tuyết Lan biên soạn chƣơng 1 và chƣơng 5;
TS. Nguyễn Thị Sinh Chi biên soạn chƣơng 2;
TS. Nguyễn Hoài Phƣơng và ThS. Phạm Hồng Nhung biên soạn chƣơng 3;
ThS. Nguyễn Sao Mai biên soạn chƣơng 4.
Ban biên soạn chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu Trƣờng đại học Lao động –
Xã hội, các giảng viên và đồng nghiệp trong Bộ môn đã tạo điều kiện và giúp đỡ để
chúng tôi hoàn thành cuốn giáo trình này. Cuốn giáo trình là kết quả của quá trình lao
động nghiêm túc, ban biên soạn đã cố gắng hoàn thành cuốn sách với nội dung kết cấu
hợp lý và phù hợp với nội dung chƣơng trình đào tạo các ngành tại trƣờng đại học Lao
động – Xã hội. Ban biên soạn rất mong nhận đƣợc những ý kiến đóng góp chân thành
của các đồng nghiệp và bạn đọc để cuốn giáo trình đƣợc hoàn thiện hơn. Mọi ý kiến
đóng góp xin gửi về Bộ môn Công nghệ thông tin qua địa chỉ email
bomoncntt@ulsa.edu.vn.
NHÓM BIÊN SOẠN
3
MỤC LỤC
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀ HỆ ĐIỀU
HÀNH....................................................................................................................... 6
1.1. Tổng quan về công nghệ thông tin ......................................................... 6
1.1.1. Thông tin và biểu diễn thông tin ............................................................ 7
1.1.2. Phần cứng, phần mềm......................................................................... 19
1.2. Hệ điều hành Windows ........................................................................ 22
1.2.1. Tổng quan hệ điều hành Windows....................................................... 22
1.2.2. Hệ điều hành WINDOWS 10 ............................................................... 24
BÀI TẬP CHƢƠNG 1......................................................................................24
Chƣơng 2: MICROSOFT WORD 2016 ............................................................... 28
2.1. Các thao tác cơ bản .............................................................................. 28
2.1.1. Khởi động và thoát ............................................................................. 28
2.1.2. Các thành phần trong màn hình Word ................................................ 29
2.1.3. Soạn thảo văn bản chữ Tiếng Việt ....................................................... 35
2.1.4. Các thao tác đối với khối văn bản ....................................................... 36
2.1.5. Các thao tác đối với tệp văn bản ......................................................... 38
2.2. Định dạng văn bản................................................................................ 43
2.2.1. Định dạng ký tự .................................................................................. 43
2.2.2. Định dạng đoạn văn bản ..................................................................... 45
2.2.3. Đóng khung và định dạng màu nền cho đoạn văn bản ....................... 48
2.2.4. Định khoảng cách Tab stop................................................................. 49
2.2.5. Chia cột cho văn bản .......................................................................... 51
2.2.6. Thiết lập Bullets and Numbering ......................................................... 52
2.3. Bảng biểu .............................................................................................. 56
2.3.1. Chèn bảng vào văn bản ....................................................................... 56
2.3.2. Nhập dữ liệu và di chuyển con trỏ trong bảng..................................... 58
2.3.3. Hiệu chỉnh bảng biểu .......................................................................... 58
2.3.4. Hiệu chỉnh các đường kẻ cho bảng biểu .............................................. 67
2.3.5. Định dạng màu nền cho bảng biểu ...................................................... 69
2.3.6. Sắp xếp dữ liệu trong bảng ................................................................. 73
2.3.7. Tính toán trong bảng .......................................................................... 74
2.4. Chèn các đối tƣợng vào văn bản .......................................................... 74
2.4.1. Chèn dòng chữ nghệ thuật nhờ WordArt ............................................. 74
2.4.2. Chèn chữ cái lớn đầu đoạn văn bản .................................................... 77
2.4.3. Chèn hình ảnh ................................................................................... 77
2.4.4. Chèn ký tự đặc biệt và công thức toán học .......................................... 92
2.4.5. Chèn tiêu đề đầu trang, cuối trang ...................................................... 94
2.5. In ấn văn bản ...................................................................................... 968
4
2.5.2. Đánh số trang ..................................................................................... 96
2.5.3. Thiết lập trang in ................................................................................ 97
2.5.4. In ấn văn bản ...................................................................................... 98
2.6. Các công cụ tiện ích ............................................................................ 100
2.6.1. Định nghĩa gõ tắt bằng AutoCorrect ................................................. 100
2.6.2. Tìm kiếm và thay thế ......................................................................... 101
2.6.3. Tạo chú thích ở cuối trang hoặc ở cuối văn bản ................................ 102
2.6.4. Bảo vệ văn bản ................................................................................. 102
2.6.5. Tạo mục lục ...................................................................................... 103
BÀI TẬP CHƢƠNG 2 ..................................................................................... 109
CHƢƠNG 3: MICROSOFT EXCEL 2016 ........................................................ 115
3.1. Các thao tác cơ bản ............................................................................ 115
3.1.1. Khởi động và thoát khỏi Excel .......................................................... 115
3.1.2. Các thành phần chính của cửa sổ làm việc ....................................... 117
3.1.3. Các thao tác trên tệp bảng tính (Workbook)...................................... 123
3.1.4. Các thao tác với bảng tính (worksheet) ............................................. 126
3.1.5. Các kiểu dữ liệu và cách nhập dữ liệu............................................... 128
3.1.6. Các thao tác với ô, vùng ................................................................... 135
3.1.7. Các thao tác với ô, hàng, cột ............................................................ 140
3.1.8. Điền dãy số tự động .......................................................................... 143
3.1.9. Bảo vệ bảng tính ............................................................................... 144
3.2. Định dạng dữ liệu ............................................................................... 145
3.2.1. Định dạng dữ liệu số ......................................................................... 145
3.2.2. Định dạng dữ liệu chữ ...................................................................... 147
3.2.3. Qui định vị trí của dữ liệu trong các ô .............................................. 147
3.2.4. Tạo các đường kẻ theo vùng ô đã chọn ............................................. 148
3.2.5. Định dạng màu nền cho ô ................................................................. 149
3.2.6. Sắp xếp dữ liệu ................................................................................. 150
3.3. Các hàm thông dụng trong Excel....................................................... 150
3.3.1. Giới thiệu công thức và hàm ............................................................. 150
3.3.2. Các hàm thông dụng trong Excel ...................................................... 153
3.4. Khai thác cơ sở dữ liệu ....................................................................... 157
3.4.1. Khái niệm cơ bản về cơ sở dữ liệu .................................................... 157
3.4.2. Thao tác tìm kiếm, rút trích, xoá ....................................................... 158
3.4.3. Nhóm hàm cơ sở dữ liệu ................................................................... 165
3.4.4. Tổng hợp dữ liệu ............................................................................... 167
3.5. Biểu đồ bảng tính và chèn hình ảnh .................................................. 174
3.5.1. Biểu đồ ............................................................................................. 174
3.5.2. Chèn hình ảnh................................................................................... 178
5
3.6. In ấn .................................................................................................... 179
3.6.1. Định dạng trang in............................................................................ 180
3.6.2. Thiết lập thông số hộp thoại in và in ................................................. 183
BÀI TẬP CHƢƠNG 3 ..................................................................................... 185
CHƢƠNG 4: MICROSOFT POWERPOINT 2016 ........................................... 192
4.1 Tổng quan giao diện PowerPoint 2016 ..................................................... 192
4.1.1 Khởi động và thoát khỏi PowerPoint .................................................... 192
4.1.2 Màn hình PowerPoint 2016 .................................................................. 193
4.1.3 Thao tác với trang trình chiếu (Presentation) ....................................... 196
4.1.4 Thao tác với slide ................................................................................. 197
4.1.5 Chèn và định dạng các đối tượng trong Slide ....................................... 200
4.1.6 Vẽ hình với công cụ Shape .................................................................... 202
4.1.7 Liên kết và nhúng dữ liệu ...................................................................... 204
4.2 Thiết lập hiệu ứng cho trang trình chiếu (Presentation).......................... 204
4.2.1 Hiệu ứng cho các đối tượng trong Slide ................................................ 205
4.2.2 Trình diễn Presentation ........................................................................ 207
BÀI TẬP CHƢƠNG 4 ........................................................................................ 210
CHƢƠNG 5: MẠNG MÁY TÍNH VÀ INTERNET .......................................... 213
5.1. Các khái niệm cơ bản về mạng máy tính............................................216
5.1.1. Kiến trúc Client-Server ................................................................... 2137
5.1.2. Địa chỉ IP ..................................................................................... 21418
5.1.3. Tên miền (Domain name) và Hosting ............................................ 21820
5.1.4. World Wide Web ............................................................................. 2192
5.2. Mạng Internet ................................................................................. 21323
5.2.1. Lịch sử phát triển của mạng internet ............................................. 22223
5.2.2. Vai trò của mạng internet ............................................................. 22325
5.2.3. Những khác biệt cơ bản giữa Internet và mạng máy tính/network . 22326
5.3. Thƣ điện tử - Email ............................................................................ 224
5.3.1. Khái niệm Thư điện tử ...................................................................... 224
5.3.2. Mở tài khoản, gửi và nhận thư điện tử .............................................. 224
5.4. Mạng xã hội ........................................................................................ 225
5.4.1. Đặc điểm của mạng xã hội ................................................................ 226
5.4.2. Một số mạng xã hội phổ biến ở Việt Nam .......................................... 226
5.4.3. Lợi ích của mạng xã hội .................................................................... 226
BÀI TẬP CHƢƠNG 5....................................................................................230
Tài liệu tham khảo ............................................................................................... 233