
ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
TRƯỜNG CAO ĐẲNG Y TẾ HÀ ĐÔNG
*************
GIÁO TRÌNH
VI SINH 1
(GIÁO TRÌNH ĐÀO TẠO NGÀNH KỸ THUẬT XÉT NGHIỆM Y HỌC)
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
(Ban hành kèm theo Quyết định số:430a/QĐ-CĐYT ngày 29 tháng 10 năm
2020 của Trường Cao đẳng Y tế Hà Đông)
(Lưu hành nội bộ; Cấm mọi hành vi sao chép)

Năm 2020
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được
phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham
khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh
doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
LỜI GIỚI THIỆU
Thực hiện theo Thông tư số Thông tư số: 03/2017/TT-BLĐTBXH ngày
01/03/2017 của Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội Quy định về
quy trình xây dựng, thẩm định và ban hành chương trình; tổ chức biên soạn, lựa
chọn, thẩm định giáo trình đào tạo trình độ trung cấp, trình độ cao đẳng.
Trường Cao đẳng Y tế Hà Đông tổ chức xây dựng, biên soạn tài liệu, giáo trình
các môn học theo chương trình chi tiết cho Cao đẳng kỹ thuật xét nghiệm Y
học.
Giáo trình: “VI SINH 1” cho Cao đẳng Kỹ thuật xét nghiệm y học được
tập thể giảng viên Bộ môn Y học cơ sở, trường Cao đẳng Y tế Hà Đông biên
tập, chỉnh sửa tổng thể và đã được Hội đồng Thẩm định chương trình giáo dục,
giáo trình Cao đẳng kỹ thuật xét nghiệm Y học góp ý hoàn chỉnh.
Giáo trình VI SINH 1 được biên soạn và điều chỉnh về nội dung và bài
học cho phù hợp với chương trình đào tạo nghề của Bộ Lao động - Thương
binh và Xã hội, chúng tôi mong nhận được ý kiến đóng góp của các thầy cô
trong và ngoài trường để Giáo trình: “VI SINH 1” cho Cao đẳng Kỹ thuật xét
nghiệm y học được hoàn thiện hơn.

BIÊN SOẠN
BỘ MÔN Y HỌC CƠ SỞ
TRƯỜNG CAO ĐẲNG Y TẾ HÀ ĐÔNG
CHỦ BIÊN: Ths. Nguyễn Thị Bích Liên
THAM GIA BIÊN SOẠN
1. Ts. Đặng Thị Tuyết Minh
2. Ths. Đặng Thu Thanh
3. Ths. Nguyễn Thị Trang

MỤC LỤC
TRAN
G
PHẦN LÝ THUYẾT
Bài 1. Đối tượng nghiên cứu và lịch sử phát triển của vi sinh vật 2
Bài 2. Hình thể và cấu trúc vi khuẩn 9
Bài 3. Sinh lý của vi khuẩn 35
Bài 4. Di truyền vi khuẩn 44
Bài 5. Đại cương virus 56
Bài 6. Bacteriophage 66
Bài 7. Kháng nguyên kháng thể vi sinh vật 70
Bài 8. Vacxin và huyết thanh 80
Bài 9. Các phản ứng miễn dịch dùng trong chẩn đoán vi sinh vật 93
Bài 10. Vi sinh vật trong tự nhiên và kí sinh ở người, các đường
truyền bệnh
103
Bài 11. Nhiễm trùng và các yếu tố độc lực của vi sinh vật 111
PHẦN THỰC HÀNH
Bài 1. Sử dụng và bảo quản kính hiển vi quang học 124
Bài 2. Quan sát hình thể vi khuẩn 133
Bài 3. Phương pháp nhuộm đơn 137
Bài 4. Phương pháp nhuộm kép 142
Bài 5. Các phương pháp khảo sát trực tiếp vi sinh vật 153
Bài 6. Các phương pháp chẩn đoán vi khuẩn 156
ĐÁP ÁN LƯỢNG GIÁ 161
TÀI LIỆU THAM KHẢO 163

GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN
Tên môn học: Vi sinh 1
Mã môn học: MĐ14
Thời gian thực hiện môn học: 3 tín chỉ - 60 giờ; (Lý thuyết: 30 giờ; Thực
hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập: 28 giờ; Kiểm tra 2 giờ).
I. Vị trí, tính chất của môn học:
- Vị trí: Trong xét nghiệm, vi sinh 1 cung cấp cho sinh viên kiến thức về
đặc điểm sinh lý, cấu trúc kháng nguyên, tính chất sinh vật hóa học của vi
khuẩn và những kỹ thuật cơ bản được sử dụng trong các xét nghiệm vi sinh vật.
- Điều kiện tiên quyết: Kỹ thuật xét nghiệm cơ bản, Sinh lý bệnh, Dược
lý.
- Tính chất: Là môn học tích hợp giữa lí thuyết và thực hành.
II. Mục tiêu môn học:
- Về kiến thức:
+ Trình bày được đặc điểm cấu tạo, sinh lý và những quy luật phát triển
của vi khuẩn trong các loại môi trường.
+ Trình bày được các các kỹ thuật miễn dịch sử dụng trong chẩn đoán vi
sinh vật.
+ Trình bày được nguyên lý sử dụng, phân loại và nguyên tắc sử dụng
vaccin và huyết thanh trong phòng và điều trị một số bệnh do vi sinh vật gây
bệnh thường gặp gây nên
- Về kỹ năng:
+ Pha chế được một số dung dịch chuẩn, thuốc nhuộm, thuốc thử, môi
trường, sử dụng các bộ thuốc thử (Kit) phục vụ cho công tác xét nghiệm.
+ Thực hiện được các kỹ thuật cơ bản được sử dụng trong các xét
nghiệm vi sinh.
- Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:
+ Rèn luyện cho sinh viên kỹ năng tư duy, kỹ năng tự học, kỹ năng làm
việc độc lập và theo nhóm nhỏ.
+ Rèn luyện cho sinh viên tính thận trọng, tỉ mỉ, chính xác, khoa học, cẩn
thận trong khi thực hiện nhiệm vụ.
+ Thực hiện đúng nguyên tắc, quy trình kĩ thuật xét nghiệm, bảo đảm an
toàn sinh học trong phòng xét nghiệm. Đảm bảo an toàn về trang thiết bị

