Hàn điện hồ quang tay: Kỹ thuật, thiết bị và ứng dụng [A-Z]

M C L CỤ Ụ
BÀI 1............................................................................................................................. 8
NHỮNG KIẾN THỨC CƠ BẢN KHI HÀN ĐIỆN HỒ QUANG TAY.................8
1.Khái niệm chung về hàn hồ quang......................................................................8
1.1. Giới thiệu về phương pháp hàn hồ quang tay.............................................8
1.2. Yếu tố cơ bản của quá trình hàn.................................................................9
1.3. Ưu, nhược điểm và lĩnh vực sử dụng..........................................................9
1.3.1. Ưu điểm:............................................................................................................11
1.3.2. Nhược điểm:......................................................................................................11
1.3.3.Ứng dụng............................................................................................................11
1.4 Khả năng đáp ứng kỹ thuật hàn tại các vị trí:............................................12
1.5. Các kim loại có thể hàn được....................................................................13
2.Phân loại, công dụng của các phương pháp hàn..............................................13
2.1. Ký hiệu mối hàn theo tiêu chuẩn..............................................................13
2.1.1. Theo tiêu chuẩn Châu Âu – EN 24063:1992......................................................13
2.1.2.Tiêu chuẩn Anh BS.4871.....................................................................................14
2.1.3.Tiêu chuẩn Nhật JIS Z3201.................................................................................14
2.1.4.Tiêu chuẩn Mỹ ASME, AWS D11 – 92.................................................................16
2.2. Những ký hiệu hàntiêu chuẩnTCVN 3746-83 (tương ứng với tiêu chuẩn 
Quốc tế ISO 2553-1992)..............................................................................................14
2.3.Vị trí, ý nghĩa của các ký hiệu mối hàn:....................................................15
2.1.4. Kí hiệu mối hàn trong xây dựng........................................................................16
2.4. Phân loại mối hàn......................................................................................17
2.4.1. Phân loại mối hàn theo lắp ghép.......................................................................17
2.4.2. Phân loại mối hàn theo vị trí trong không gian.................................................18
2.4.3.Phân loại theo hướng tác dụng của lực.............................................................18

3. Thiết bị hàn hồ quang........................................................................................21
3.1.Máy hàn điện có bộ tự cảm riêng:..............................................................21
3.2. Máy hàn có lõi từ di động.........................................................................22
3.3 Máy hàn..................................................................................................... 23
3.4.Kính hàn.....................................................................................................23
3.5 Kìm hàn......................................................................................................25
3.6 Cáp hàn:.....................................................................................................25
3.7 Búa gõ xỉ....................................................................................................25
3.8 Búa nguội...................................................................................................26
3.9. Đục nguội..................................................................................................26
3.10. Bàn chải sắt............................................................................................. 27
3.11 Máy mài cầm tay......................................................................................27
3.12. Các loại vam...........................................................................................27
3.13. Những trang thiết bị bảo hộ cá nhân.......................................................28
4. Sự vận chuyển kim loại lỏng vào vùng hàn......................................................28
4.1.Trọng lực của các giọt kim loại.................................................................29
4.3. Sức căng bề mặt........................................................................................30
4.4. Lực từ trường............................................................................................30
5. Tính toán chế độ hàn hồ quang que hàn có thuốc bọc....................................31
5.1. Đường kính que hàn (dqh)..........................................................................31
5.2.Cường độ dòng điện hàn (Ih)......................................................................32
5.3.Điện áp hồ quang.......................................................................................33
1.4.Tốc độ hàn..................................................................................................34
6 Ảnh hưởng của Lhq, Ih, Vh tới quá trình hàn.....................................................35
6.1. Ảnh hưởng của chế độ hàn........................................................................35
6.1.1. Ảnh hưởng của dòng điện hàn..........................................................................36
6.2. Ảnh hưởng của các yếu tố công nghệ.......................................................39
6.2.1. Góc nghiêng của vật hàn...................................................................................39

6.2.2. Loại dòng điện hàn............................................................................................39
6.2.3. Loại thuốc hàn...................................................................................................39
6.3. Ảnh hưởng của các yếu tố kết cấu............................................................39
7. Các loại điện cực hàn.........................................................................................40
7.1. Cấu tạoque hàn..........................................................................................40
7.1.1. Lõi que hàn.......................................................................................................40
7.1.2. Thuốc bọc que hàn:..........................................................................................40
7.2. Những yêu cầu đối với thuốc bọc que hàn................................................40
7.2.1. Nâng cao tính ổn định của hồ quang hàn.........................................................40
7.2.2.Tính bảo vệ........................................................................................................41
7.2.3.Khả năng khử oxy và tạp ch\t............................................................................41
7.2.4. Khả năng hợp kim hóa kim loại mối hàn..........................................................42
7.2.5. Khả năng tạo xỉ.................................................................................................42
7.2.6. Đảm bảo độ bám chặt của thuốc bọc lên lõi que hàn......................................43
7.2.7. Nhiệt độ nóng chảy của thuốc bọc que hàn.....................................................43
7.2.8. Đảm bảo điều kiên an toàn lao động và vệ sinh môi trường...........................43
7.3. Chọn que hàn cho hàn hồ quang tay.........................................................43
7.4.Ký hiệu que hàn theo tiêu chuẩn Việt Nam...............................................44
Không nhỏ hơn.......................................................................................................45
7.5 Que hàn thép chịu nhiệt.............................................................................46
7.6. Ký hiệu que hàn theo hiệp hội que hàn Mỹ (AWS) (Americal Welding 
Society)........................................................................................................................47
7.6.1.Ký hiệu que hàn thép các bon theo AWS A5.1...................................................49
7.6.2.Que hàn hồ quang thép cácbon th\p AWS A5.5................................................52
8. Ảnh hưởng của các thành phần hóa học có trong thép đến tính hàn............55
8.1. Nguyên tố Các bon....................................................................................55
8.2. Mangan..................................................................................................... 56
8.3. Silic...........................................................................................................56
8.4. Crôm.........................................................................................................57
8.5. Niken.........................................................................................................57

8.6. Mo, V, W..................................................................................................57
8.7. Phốt pho và lưu huỳnh..............................................................................57
8.8. Ảnh hưởng của Hyđrô...............................................................................58
9. Các biện pháp giảm ứng suất và biến dạng.....................................................59
9.1. Về phương diện kết cấu..................................................................................59
9.2.Về phương diện công nghệ........................................................................60
9.2.1. Sử dụng đồ gá....................................................................................................60
* Mục đích và ứng dụng khi sử dụng đồ gá...................................................................60
9.2.2. Phương pháp hàn..............................................................................................61
9.2.3. Các phương pháp khác......................................................................................64
10.Các khuyết tật của mối hàn..............................................................................64
10.1.Nứt...........................................................................................................65
10.2 Lỗ hơi.......................................................................................................66
10.3. Lẫn xỉ......................................................................................................67
10.4. Hàn chưa thấu.........................................................................................69
10.5. Khuyết cạnh............................................................................................70
10.6. Đóng cục.................................................................................................70
10.7. Sai lệch hình dáng hình học....................................................................71
11. Những ảnh hưởng của hồ quang hàn tới sức khoẻ công nhân hàn..............72
11.1. Những cảnh báo an toàn..........................................................................72
11.2. Khí hàn....................................................................................................74
11.3. Điện giật..................................................................................................74
11.4 Cháy nổ....................................................................................................75
11.5. Nhiệt và tiếng ồn.....................................................................................75
12. Bài tập................................................................................................................75
BÀI 2........................................................................................................................... 97
VẬN HÀNH THIẾT BỊ HÀN...................................................................................97
1.Cấu tạo và nguyên lý làm việc của máy hàn điện hồ quang tay.....................97

2 .Máy hàn điện xoay chiều...................................................................................98
2.1 Cấu tạo máy hàn điện xoay chiều có tự cảm riêng....................................98
2.2. Nguyên lý hoạt động.................................................................................99
2.3 Điều chỉnh dòng điện...............................................................................100
2.4 Máy hàn điện một chiều...........................................................................100
2.5. Đấu nối thiết bị hàn.................................................................................101
2.5.1. Đ\u máy hàn với nguồn điện..........................................................................101
2.5.2. Đ\u cáp hàn với máy.......................................................................................101
2.5.3. Kỹ thuật an toàn phòng tránh điện giật khi hàn và cắt kim loại bằng hồ quang:
................................................................................................................................................102
3. Vận hành sử dụng thiết bị dụng cụ hàn.........................................................102
4. Các hỏng hóc thông thường của máy hàn và biện pháp khắc phục............104
5.Thực hành bảo dưỡng máy hàn.......................................................................105
6. An toàn lao động và vệ sinh công nghiệp.......................................................106
BÀI 3......................................................................................................................... 107
GÂY HỒ QUANG, XỬ LÝ CÁC ĐIỂM ĐẦU, NỐI VÀ ĐIỂM CUỐI MỐI HÀN
...................................................................................................................................107
1. Que hàn:............................................................................................................107
1.1.Cấu tạo que hàn........................................................................................107
1.2. Tác dụng của lớp thuốc bọc que hàn:.....................................................107
1.3. Cách bảo quản que hàn:..........................................................................108
2. Kỹ thuật gây hồ quang.....................................................................................108
2.1. Phương pháp gõ thẳng............................................................................108
2.2. Phương pháp mồi hồ quang ma sát.........................................................109
3. Kỹ thuật bắt đầu đường hàn...........................................................................109
4. Kết thúc đường hàn..........................................................................................110
5. Điểm nối mối hàn..............................................................................................110
6. Các chuyển động chính của que hàn..............................................................112
6.1. Chuyển động dọc trục que hàn................................................................112