HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ CỦA HCG
TÓM TẮT
Mục tiêu: Lượng giá hiệu quả của hCG trong khởi phát và duy trì quá trình sinh tinh
ở những bệnh nhân vô sinh nam suy hạ đồi - tuyến yên (suy sinh dục do suy trung
tâm- hypogonadotropic hypogonadism).
Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang được thực
hiện tại khoa hiếm muộn, bệnh viện Từ Dũ từ 5/2006- 12/2008. Tổng số 11 bệnh
nhân được xác định suy sinh dục do suy hạ đồi - tuyến yên dựa trên các đặc điểm sinh
dục thứ phát, thể tích tinh hoàn (tinh hoàn teo nhỏ) và xét nghiệm nội tiết (nồng độ
FSH và LH huyết thanh thấp dưới mức bình thường, đặc biệt là nồng độ testosterone
huyết thanh nhỏ hơn 100 ng/dL hay nhỏ hơn 3,5 nmol/L). Tất cả bệnh nhân đều
không có tinh dịch hoặc tinh trùng khi xuất tinh. Những bệnh nhân này được tiêm bắp
hCG (Pregnyl) 1500 IU/lần x 3 lần/tuần. Trong suốt quá trình điều trị các bệnh nhân
được khám mỗi 3- 6 tháng để đo thể tích tinh hoàn và làm tinh dịch đồ. Thời gian
điều trị kéo dài cho đến khi mật độ tinh trùng đạt được tối đa hoặc là bệnh nhân có
thai.
Kết quả: Trong số 11 bệnh nhân có 2 trường hợp là suy sinh dục mắc phải, số còn lại
là suy sinh dục bẩm sinh. Tuổi trung bình của các bệnh nhân là 33,3 ± 7,6. Thời gian
điều trị trung bình là 13 ± 4,5 tháng. Thể tích tinh hoàn tăng, từ thể tích trung bình
ban đầu là 4,9 ± 2,4 ml đến 11,8 ± 3,0 ml tại thời điểm cuối của quá trình điều trị. Bên
cạnh đó, tất cả bệnh nhân đều cải thiện rõ rệt về đặc tính sinh dục thứ phát. 10 bệnh
nhân có tinh trùng khi xuất tinh (mật độ tinh trùng trung bình là 9,5 ± 8,8 million/ml).
Bệnh nhân còn lại bị tinh hoàn ẩn một bên không có tinh trùng. Có 4 trường hợp có
thai trong đó 2 trường hợp là có thai tự nhiên (tỉ lệ 18%), 1 trường hợp có thai sau IUI
(tỉ lệ 9%) và 1 trường hợp có thai sau ICSI (tỉ lệ 9%).
Kết luận: So với các phác đồ chuẩn trên thế giới kết hợp hMG và hCG thì điều trị
bằng hCG đơn thuần cho bệnh nhân vô sinh nam suy hạ đồi - tuyến yên cũng cho
hiệu quả không kém và rẻ tiền hơn.
ABSTRACT
Objective: To evaluate the efficacy of hCG on induction and maintenance of
spermatogenesis in male infertility with hypogonadotropic hypogonadism.
Subjects and methodology: The cross- sectional study was performed at infertility
deparment, Tu Du hospital from May 2006 to December 2008. A total of 11 patients
who were determined of hypogonadptropic hypogonadism based on the secondary
sex characteristics, testicular volume (testicular atrophy) and hormonal detection
(both serum FSH and LH level were lower than normal range, especially serum
testosterone less than 100 ng/dL equivalent to 3.5 nmol/L). All of them have no either
semen or sperm in the ejaculation. These patients received 1500 IU hCG (Pregnyl)
three times per week intramuscularly. During the course of treatment, the
examinations were performed every 3 to 6 months including testicular volume
measurement and semen analysis. The duration of each patients’s therapy prolonged
until the value of spermatozoa concentration reached maximum or achieving
pregnancy.
Results: Among 11 patients, there were 2 men with acquired hypogonadotropic
hypogonadism, the remaining was congenital hypogonadotropic hypogonadism.
Mean age of the patients was 33.3 ± 7.6 years. Mean duration of treatment was 13 ±
4.5 months. Tetiscular volumes increased from an initial mean of 4.9 ± 2.4 ml to 11.8
± 3.0 ml at the endpoint of treatment. Beside that, all patients improved obviously the
secondary sex characteristics. 10 patients have sperm in the ejaculation (mean
spermatozoa concentration was 9.5 ± 8.8 million/ml). The other who had uni-
crytochidism remained azoospermia. Pregnancies occurred in four cases which
included two naturally achieved pregnancies (18%), one by IUI (9%) and one by ICSI
(9%).
Conclusion: In comparison to the stardard protocol with the combination of hMG-
hCG, therapy with hCG alone is effective and cheaper in male hypogonadotropic
hypogonadism.
ĐẶT VẤN ĐỀ
Suy hạ đồi- tuyến yên là một bệnh lý gây ra bởi tổn thương vùng hạ đồi, tuyến yên là
nơi sản sinh ra các gonadotropin giúp duy trì chức năng sinh dục bao gồm các đặc
tính sinh dục thứ phát và chức năng sinh sản. Bệnh có tần suất 1/10000 ở nam, có thể
là do bẩm sinh hay mắc phải(Error! Reference source not found.). Về lâm sàng bệnh có biểu hiện
giảm hoặc không có râu, lông, suy giảm khả năng tình dục, một số trường hợp có vú
to ở nam, loãng xương, không xuất tinh hoặc xuất tinh ít và không có tinh trùng. Về
điều trị có nhiều lựa chọn tùy thuộc nhu cầu có con của bệnh nhân:
Điều trị bằng testosterone đơn thuần: có thể cải thiện đặc tính sinh dục thứ phát và
khả năng tình dục nhưng nếu điều trị lâu dài sẽ làm thể tích tinh hoàn giảm, ức chế
quá trình sinh tinh(Error! Reference source not found.).
Điều trị bằng bơm tiêm GnRH dưới da: kích thích sản sinh FSH và LH nội sinh, dẫn
đến kích thích và duy trì sự sinh tinh, Hoffman và Crowley (1982) đã cấy dưới da
máy bơm GnRH cho những bệnh nhân suy hạ đồi tuyến yên. Kết quả sau 1 tuần điều
trị, gonadotropin đã gia tăng đến mức bình thường và sự sinh tinh đã được hồi
phục(Error! Reference source not found.).
Điều trị bằng FSH phối hợp với hCG.
Điều trị bằng hCG đơn thuần.
Trong các phác đồ trên thì phác đồ điều trị bằng hCG đơn thuần thì đơn giản và rẻ
tiền nhất và nhiều báo cáo trên thế giới cũng cho thấy hiệu quả trong khởi phát và duy
trì quá trình sinh tinh(3). Do đó chúng tôi làm nghiên cứu này để chứng minh hiệu quả
điều trị của hCG đơn thuần trên bệnh nhân vô sinh nam suy hạ đồi- tuyến yên.
TỔNG QUAN Y VĂN
Nam giới bị suy sinh dục do suy hạ đồi nguyên phát thường là do bẩm sinh, đặc trưng
bởi không phát triển hoặc phát triển một cách không đầy đủ về sinh dục ở tuổi 18.
Bệnh gây ra bởi sự khiếm khuyết trong sự chế tiết GnRH của hạ đồi lên tuyến yên
dẫn đến tuyến yên không bị kích thích bởi GnRH nên không tiết các gonadotropin
(FSH và LH) là các hormon có tác dụng điều khiển chi phối sự sản xuất hormon
steroid sinh dục testosterone và quá trình sinh tinh trùng tại tinh hoàn. Do đó bệnh có
kiểu hình hoàn toàn không dậy thì ở nam giới. Dương vật và tiền liệt tuyến kém phát
triển, lông mu thưa thớt hoặc không có, bìu nhỏ, tinh hoàn nhỏ (khoảng 3ml trong khi
tinh hoàn ở người bình thường > 12 ml), một số trường hợp có tinh hoàn ẩn 1 bên
hoặc 2 bên, trường hợp có vú to ở nam giới thì hiếm gặp(Error! Reference source not found.).
Một số triệu chứng lâm sàng khác như mất khứu giác (hội chứng Kallmann), hở hàm
ếch, giảm thính giác(Error! Reference source not found.). Những bệnh nhân suy sinh dục do suy
hạ đồi nếu không điều trị thì sẽ không có hoặc giảm khả năng quan hệ tình dục, xuất
tinh không có tinh dịch hoặc không có tinh trùng, biến chứng lâu dài của việc không
điều trị là loãng xương(Error! Reference source not found.). Về xét nghiệm nội tiết thì FSH, LH,
testosterone đều giảm (nồng độ testosterone huyết thanh < 100 ng/dL hoặc < 3,5
nmol/l)(Error! Reference source not found.).
Về điều trị có thể dùng GnRH ngoại sinh theo nhịp để kích thích tuyến yên sản sinh
các gonadotropin nội sinh, hoặc cung cấp hẳn các gonadotropin ngoại sinh. Hai cách
điều trị này có thể khôi phục sự phát triển dậy thì bình thường trong khi liệu pháp
androgen chỉ có thể làm phát triển biểu hiện nam tính ở bề ngoài, nhưng nếu điều trị
androgen trong thời gian dài sẽ ức chế sinh tinh.
Đối với bệnh nhân suy tuyến yên hoặc suy hạ đồi thì nhiều tác giả đề nghị phác đồ
phối hợp hCG 1000 - 2500 IU/lần x 2 lần/tuần với 150 IU hMG hoặc với 150 IU
rFSH x 3 lần/tuần(Error! Reference source not found.). Riêng với bệnh nhân suy hạ đồi còn có