ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA Y DƯỢC
----------
NGUYỄN THỊ TRANG
ĐÁNH GIÁ TÁC DỤNG HỖ TRỢ
ĐIỀU TRỊ BỆNH TIỂU ĐƯỜNG TÍP 2 CỦA
CAO CHIẾT HẠT CÀ PHÊ XANH (Coffea canephora)
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
NGÀNH DƯỢC HỌC
Hà Nội – 2020
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA Y DƯỢC
----------
NGUYỄN THỊ TRANG
ĐÁNH GIÁ TÁC DỤNG HỖ TRỢ
ĐIỀU TRỊ BỆNH TIỂU ĐƯỜNG TÍP 2 CỦA
CAO CHIẾT HẠT CÀ PHÊ XANH (Coffea canephora)
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
(NGÀNH DƯỢC HỌC)
Khóa: QH.2015.Y
Người hướng dẫn 1: PGS.TS Bùi Thanh Tùng
Người hướng dẫn 2: PGS.TS Vũ Mạnh Hùng
Hà Nội – 2020
LỜI CẢM ƠN
Để thực hiện và hoàn thành đề tài nghiên cứu khoa học này, tôi đã nhận
được sự hỗ trợ, giúp đỡ cũng như là quan tâm, động viên từ gia đình, bạn bè và
toàn thể thầy cô trong khoa. Nghiên cứu khoa học cũng được hoàn thành dựa
trên sự tham khảo, học tập kinh nghiệm từ các kết quả nghiên cứu liên quan,
các sách, báo chuyên ngành của nhiều tác giả ở các cơ quan, các tổ chức nghiên
cứu, tổ chức chính trị của Việt Nam và các nước khác trên thế giới…Đặc biệt
hơn nữa là sự hỗ trợ của cán bộ giảng viên các trường đại học và sự giúp đỡ,
tạo điều kiện về vật chất và tinh thần từ phía gia đình, bạn bè và các đồng
nghiệp.
Lời đầu tiên, tôi xin trân trọng cảm ơn hai thầy đã hướng dẫn tôi trong
khóa luận này là PGS.TS Bùi Thanh Tùng và PGS.TS Vũ Mạnh Hùng và
các thầy cô trong Bộ môn Dược lý – Dược lâm sàng khoa Y Dược. Các thầy
cô là người trực tiếp hướng dẫn khoa học đã luôn dành nhiều thời gian, công
sức hướng dẫn em trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu và hoàn thành đề
tài nghiên cứu khoa học. Thầy cô cũng là người luôn quan tâm, tận tình chỉ bảo
những kĩ năng, kiến thức không chỉ trong khóa luận này mà còn định hướng
cho tôi trên con đường tương lai sắp tới, giúp tôi vững tin trên con đường phía
trước.
Tôi xin trân trọng cám ơn Ban chủ nhiệm Khoa Y Dược cùng toàn thể
các thầy cô giáo công tác trong khoa đã tận tình truyền đạt những kiến thức quý
báu, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu.
Tuy có nhiều cố gắng, nhưng trong đề tài nghiên cứu khoa học này không
tránh khỏi những thiếu sót. Em kính mong quý thầy cô, các chuyên gia, những
người quan tâm đến đề tài, đồng nghiệp, gia đình và bạn bè tiếp tục có những
ý kiến đóng góp, giúp đỡ để đề tài được hoàn thiện hơn.
Một lần nữa em xin chân thành cám ơn!
Hà Nội, ngày 5 tháng 5 năm 2020
Sinh viên
Nguyễn Thị Trang
MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN
DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ VÀ ĐỒ THỊ
DANH MỤC CÁC BẢNG
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
Chương I: TỔNG QUAN ............................................................................... 2
1. Bệnh tiểu đường ....................................................................................... 2
1.1 Khái niệm .............................................................................................. 2
1.2 Phân loại ................................................................................................ 2
1.3 Các yếu tố nguy cơ của bệnh tiểu đường típ 2 ..................................... 3
1.3.1 Thừa cân và béo phì ....................................................................... 3
1.3.2 Tuổi ................................................................................................. 3
1.3.3 Tiền sử gia đình .............................................................................. 4
1.3.4 Yếu tố gen ....................................................................................... 4
1.3.5 Chế độ dinh dưỡng và hoạt động thể lực ....................................... 4
1.4 Cơ chế bệnh sinh của tiểu đường típ 2 ................................................. 4
1.5 Các biến chứng bệnh tiểu đường .......................................................... 6
1.6 Phương pháp điều trị bệnh tiểu đường.................................................. 6
1.6.1 Phương pháp điều trị tiểu đường típ 1 .......................................... 6
1.6.2 Phương pháp điều trị tiểu đường típ 2 ........................................... 7
1.7 Dịch tễ học ............................................................................................ 7
2. Mô hình gây tiểu đường .......................................................................... 8
2.1 Tác nhân hóa học .................................................................................. 9
2.2 Phẫu thuật gây tiểu đường .................................................................. 12
2.3 Tiểu đường do di truyền ..................................................................... 12
3. Tổng quan về enzym α–glucosidase và chất ức chế enzym α-
glucosidase .................................................................................................. 12
3.1 Enzym và chất ức chế enzym ............................................................. 12
3.2 Enzym α–glucosidase ......................................................................... 13
3.3 Các chất ức chế enzym α-glucosidase ................................................ 14
4. Quá trình oxy hóa, chất chống oxy hóa và phương pháp đánh giá
hoạt tính chống oxy hóa in vitro ................................................................ 16
4.1 Quá trình oxy hóa trong cơ thể ........................................................... 16
4.2 Cơ chế chống oxy hóa ......................................................................... 17
4.3 Các chất chống oxy hóa ...................................................................... 17
4.4 Phương pháp đánh giá hoạt tính chống oxy hóa in vitro .................... 19
5. Quan niệm về tiểu đường của đông y ................................................... 21
6. Cây cà phê vối (Coffea canephora )– hạt cà phê xanh ........................ 22
6.1 Cây cà phê vối (Coffea canephora ) ................................................... 22
6.2 Đặc điểm thực vật và phân bố cây cà phê vối .................................... 23
Đặc điểm thực vật của cây cà phê vối ...................................................... 23
6.3 Thành phần hóa học của hạt cà phê .................................................... 24
6.4 Tác dụng dược lý ................................................................................ 26
Chương II: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ............ 28
1. Đối tượng nghiên cứu ............................................................................ 28
1.1 Mẫu nghiên cứu .................................................................................. 28
1.2 Chuẩn bị mẫu nghiên cứu ................................................................... 29
1.3 Động vật thí nghiệm ........................................................................... 29
2. Phương tiện nghiên cứu ......................................................................... 30
2.1 Hóa chất và thuốc thử ......................................................................... 30
2.2 Thiết bị và dụng cụ ............................................................................. 30
3. Phương pháp nghiên cứu ...................................................................... 31
3.1 Xây dựng mô hình chuột tiểu đường típ 2 .......................................... 31
3.2 Đánh giá tác dụng hạ glucose của dịch chiết hạt cà phê xanh ............ 32
3.3 Đánh giá tác tác dụng chống oxy hóa của dịch chiết hạt cà phê xanh
theo phương pháp DPPH .......................................................................... 33
3.4 Đánh giá tác dụng ức chế enzym α–glucosidase in vitro của dịch chiết
hạt cà phê xanh .......................................................................................... 35