Kịch bản - Bước đầu tiên làm nên một tác
phẩm điện ảnh
Kịch bản là một công cụ làm việc dành cho diễn viên và kỹ thuật viên, nó
không chỉ mô tả tính liên tục của hành động mà còn đưa ra lời thoại, chỉ dẫn
bối cảnh, ánh sáng, phục trang, kỹ xảo…Vì vậy, kịch bản còn được gọi là
“phân cảnh kỹ thuật”. Một kịch bản chặt chẽ, chi tiết, rành mạch, rõ ràng sẽ
góp phần thành công cho một bộ phim.
Vào thời hầu hết các bộ phim được quay hoàn toàn trong trường quay thì
đạo diễn phải viết những kịch bản mô tả tất cả các vị trí máy quay, chuyển
động của diễn viên và cỡ cảnh lần lượt cho từng cảnh một. Công việc tỉ mẩn
này được phối hợp chặt chẽ với họa sỹ thiết kế bối cảnh. Còn hiện nay, vì
những lý do tài chính và nghệ thuật nên phần lớn các bộ phim được quay
trong bối cảnh tự nhiên, vậy nên kịch bản cũng mang hình thức khác.
1. Kịch bản “story – bord” và những hình vẽ
Một ví dụ về story-board phân cảnh
Có một số kịch bản được thể hiện giống như truyện tranh, người ta gọi
những kịch bản này là “story – board”. Nhiều nhà điện ảnh như Chaplin
thường vẽ hoặc nguệch ngoạc vài ba nét ký họa mà đôi khi chỉ mình họ hiểu.
Một số không biết vẽ thì nhờ tới các họa sĩ thể hiện như trường hợp danh
họa Richard Mac Donal cộng tác với đạo diễn Joseph Losey.
Công việc tỉ mẩn này giúp những người làm phim nhìn thấu suốt kịch bản,
đồng thời cho thấy cụ thể hơn chuyển động của nhân vật và độ dài của mỗi
trường đoạn. Một sự chuẩn bị khẩn trương về dàn dựng cho phép đạo diễn
được tự do sán
2. Kịch bản đánh số theo trường đoạn
Đây là hình thức kịch bản phổ biến nhất. Theo đúng tên gọi hình thức này
nhằm đặt tên, đánh số cho mỗi trường đoạn và đồng thời đưa ra các chỉ dẫn
về bối cảnh, bối cảnh phụ nếu có và ánh sáng.
Trường đoạn là một loạt cảnh tạo thành một thể thống nhất về cấu trúc trong
một bộ phim. Đối với điện ảnh, trường đoạn còn có nghĩa là bao gồm tất cả
những gì diễn ra tại cùng một địa điểm vào cùng một thời điểm. Nếu thay
đổi bối cảnh thì có nghĩa ta đã chuyển sang trường đoạn khác. Trong trường
hợp nhiều trường đoạn diễn ra trong cùng một bối cảnh, thì có nghĩa hành
động diễn ra vào những thời điểm khác nhau của câu chuyện. Có trường hợp
đặc biệt là một trường đoạn chỉ gồm một cảnh quay duy nhất, được gọi
là”cảnh trường đoạn”
3. Kịch bản “Monte-Cristo”: Kịch bản chuyển thể từ tiểu thuyết
Toàn bộ kịch bản được xem là mục đích kỹ thuật nên nhất thiết phải chuyển
thể từ kịch bản văn học thành kịch bản kỹ thuật điện ảnh.
Chuyển thể là tác giả kịch bản kể lại câu chuyện của nhà văn bằng ngôn ngữ
điện ảnh và quan niệm riêng của họ; là sáng tác lần thứ hai trên tác phẩm của
người khác. Tác giả kịch bản bao giờ cũng muốn giữ nguyên tác phẩm
nhưng điều đó rất khó. Vì chuyển thể không có nghĩa là minh họa bằng hình
ảnh cho tác phẩm văn học Mọi chuyển thể đều mang tính diễn giải, chính vì
vậy mà các đạo diễn thường kiêm luôn vai trò biên kịch cho các phim của
mình.
So về “tuổi tác”, văn học xuất hiện rất lâu trước điện ảnh. Vì thế văn học
luôn là nguồn cảm hứng vô tận cho các nhà biên kịch và nhà làm phim cày
xới.