KỸ THUẬT GIEO ƯƠM BẠCH ĐÀN ĐỎ
Tên Việt Nam: BẠCH ĐÀN ĐỎ
Tên khoa học: Eucalyptus robusta
Họ: Myrtaceae
I. Đặc điểm hình thái
- Cây gỗ lớn, nơi nguyên sản có thể cao 20 – 30 m, đường kính 1 m. Thân
hình trụ thẳng. Vỏ màu xám, dày, nứt dọc sâu, nhiều sơ. Cành non màu đỏ
tím.
- Lá đơn mọc cách. Phiến lá hình trứng đến ngọn giáo rộng nhọn dài về phía
đầu, gốc gần tròn hoặc hình nêm.
- Hoa màu trắng vàng, gồm 4 – 12 hoa hợp thành tán ở nách lá.
- Quả nang hình trụ hay hình trứng ngược.
II. Phân bố địa lý
- Cây nguyên sản ở Australia. Cây được nhâp trồng vào Việt Nam trồng ở
Nghệ An (Cầu Cấm), Quảng Ninh (Cửa Ông), và các tỉnh Nam Bộ.
- Cây ưa khí hậu nóng, ẩm, đất tính acid, tầng đất sâu, độ phì cao, thoát
nước. Trên đất nghèo xấu sinh trưởng rất kém. Cây sinh trưởng nhanh trong
10 – 15 năm đầu, sau chậm dần.
III. Giá trị kinh tế
Gỗ có dác lõi phân biệt, dác màu đỏ nhạt, lõi màu đỏ sẫm, vòng năm không
rõ ràng, rộng hẹp không đều, cứng, thớ vặn. Gỗ dùng trong xây dựng, làm
cột điện, trụ mỏ, thùng xe, đóng thuyền, ván sàn và đồ dùng thông thường.
Gỗ dưới 15 tuổi có thể làm giấy, lá và cành non chứa 0,1% tinh dầu. Vỏ thân
có nhiều tanin (20,5%).
IV. Một số thông số kỹ thuật về hạt giống
- Phương thức bảo quản:
+ Điều kiện thông thường, khô, thoáng mát, ở nhiệt độ 25 – 30oC, giữ hạt
được khoảng 1 năm.
+ Bảo quản khô mát ở nhiệt độ 5 – 10oC, hạt giữ được 2 – 3 năm.
Không để hạt nơi ẩm, thấp, dễ thấm nước.
- Số hạt trong 1 kg khoảng 400.000 hạt.
V. Kỹ thuật thu hái, chế biến, bảo quản, gieo ươm tạo cây con
1. Thu hái, chế biến và bảo quản hạt giống
- Thu hái hạt giống trên những cây mẹ từ 8 tuổi trở lên. Cây mẹ được chọn
phải có hình dáng đẹp, thân thẳng, chiều cao dưới cành từ 6 m trở lên, tán lá
đều, không sâu bệnh, cụt ngọn, cây có sức sinh trưởng khá, chỉ thu hái
những quả đã chín. Mùa ra hoa tháng 9 – 12, quả chín tháng 7 – 10 năm sau,
thường ra hoa không đồng loạt.
- Quả sau khi thu hái đem về phải chế biến ngay. Phân loại quả, những quả
chưa chín được ủ lại thành từng đống (đống cao không quá 50 cm và phải
thông gió) từ 2 – 3 ngày cho quả chín đều, mỗi ngày đảo 1 lần. Quả chín
đem rải đều phơi dưới nắng nhẹ (2 -3 nắng) để tách hạt ra khỏi quả. Sau khi
hạt tách ra khỏi quả phải thu ngay để tránh ảnh hưởng của nhiệt độ cao, loại
bỏ tạp chất. Khi phơi phải đảo trộn nhiều lần trong ngày. Không phơi quả
trên nền xi măng; chỉ phơi trên vải, cót, nong, nia, … Hạt sau khi thu tiếp tục
được phơi 1 – 2 nắng cho khô, đem sàng sảy hết tạp vật, thu hạt tốt cho vào
bao vải hoặc chum, vại đem đi bảo quản.
2. Tạo cây con
2.1Làm đất gieo
Chọn đất cát pha nhẹ, mịn, kích thước hạt dưới 2 mm, mặt luống rộng 1m,
gờ luống cao 15 – 20 cm, chân luống rộng 1,2 m. Sau khi sang phẳng mặt
luống, tưới nước cho đất đủ ẩm để gieo hạt. Khử trùng đất trước khi gieo hạt
1 ngày bằng Benlat (6g Benlat hòa tan trong 10 lít nước phun đều cho 100
m2) hoặc dung dịch Boocđo 1% để phun lên mặt luống ươm cây với liều
lượng 1 lít/4 m2.
2.2 Xử lý hạt giống
Hạt giống trước khi gieo được ngâm trong thuốc tím (KMnO4) nồng độ
0,05% trong 10 phút, sau đó vớt ra rửa sạch và cho vào túi vải ủ (mỗi túi từ
20 – 30 gram), mỗi ngày rửa lại trong nước ấm 1 lần và ủ lại, sau 3 – 4 ngày
hạt nứt nanh đem gieo vào luống đã chuẩn bị sẵn.
2.3 Gieo hạt
Trộn đều hạt với cát khô theo tỷ lệ: 1 phần hạt + 3 phần cát. Khi gieo phải
gieo từ từ, nhẹ nhàng để đảm bảo hạt được rải đều trên mặt luống. Sau khi
gieo xong phủ 1 lớp (3 – 4 mm) cát mịn phủ lên trên. Tưới nhẹ một ít nước
bằng bình có gắn vòi hoa sen cho đủ ẩm để hạt nảy mầm. Dùng rơm (hoặc
cỏ khô, lá khô) đã qua khử trùng bằng nước vôi trong để che phủ mặt luống.
Hàng ngày tưới nước đều (sáng sớm và chiều tối), đủ ẩm. Sau 3 – 4 ngày,
cây mạ mọc đều thì bỏ lớp vật liệu che phủ (rơm, rạ, cỏ, lá khô).
2.4 Chuẩn bị bầu đất
Dùng túi bầu PE 7 x 12 cm đựng hỗn hợp ruột bầu, thành phần ruột bầu gồm
80% đất tầng AB + 20% phân hữu cơ đã hoai. Đất làm ruột bầu được đập
sàn nhỏ trộn đều với phân và tiến hành đóng bầu. Bầu đất đóng xong được
xếp đứng, thẳng hàng theo từng luống có chiều rộng 0,8 – 1 m, chiều dài tùy
ý, khoảng cách giữa 2 luống là 0,4 m.
2.5 Cấy cây và chăm sóc cây con
Sau khi gieo 4 – 5 tuần, cây mạ cao 5 – 7 cm thì nhổ để cấy vào bầu. Trước
khi nhổ cây cấy vào bầu cần tưới đẫm nước cho luống gieo và luống bầu
trước 1 giờ. Cấy xong che nắng 100% từ 4 – 5 ngày. Khi cây con bén rễ thì
tháo dỡ dần dàn che ra, đến khi cây con được 1 – 1,5 tháng thì dỡ bỏ hoàn
toàn và tiến hành đảo bầu.
Chăm sóc cây: Luôn đảm bảo cho cây đủ ẩm trong 03 tháng đầu, mỗi ngày
tưới 4 – 5 lít/m2/1 lần, 15 ngày làm cỏ phá váng 1 lần và tưới nước phân
chuồng hoai hoặc phân NPK pha loãng 1%. Nếu cây bị vàng còi hoặc bạc lá
dùng sulphát đạm và supe lân để tưới cho cây, pha nồng độ 0,1% - 0,2% tưới