Kỹ thuật nhân giống lan
căn bản và nâng cao
Cách này chỉ áp dụng được cho loại đa thân như Cattleya… nhưng rất chậm.
Còn với loại đơn thân như Hồ điệp… thì không làm được.
Bạn có một cây Hồ điệp hoa đẹp hoặc loại hoa thơm, muốn có cây thứ 2, thứ
3, … ?
Bạn có một người bạn có giống Hoàng thảo bạn rất thích, nhưng khó tìm mua,
hoặc nó đắt, mà bạn chỉ có thể xin được một đoạn thân giả hành của cây đó
thôi ?
Có cách để tự nhân giống tại vườn nhà mình: Kích thích, tạo cây Ky (cây con
mọc từ mắt ngồng hoa, hoặc từ mắt thân cây mẹ).
Và còn một cách nữa cho Hồ điệp: Kích thích, ép cây mẹ đẻ cây con từ…..
nách.
Các bạn chơi Lan lâu năm thường dùng thủ pháp này để nhân giống lan tại
vườn nhà. Tôi cũng đã áp dụng phương pháp này, kết quả rất khả quan, xin
chia xẻ chút kinh nghiệm này cùng các bạn yêu Lan.
1 – Phương pháp cho Hồ điệp sinh cây ky trên các mắt của ngồng hoa:
- Hồ điệp là loại đơn thân, thường cứ cao dần tiếp. Nhưng nó có khả năng đẻ
cây con từ nách lá, và mọc cây Ky từ mắt ngồng hoa. Nếu có kế hoạch chăm
sóc tốt, biết dùng thêm chất kích thích hợp lý, thì khả năng sinh cây con và
cây ky (keiky) rất cao.
- Vào khoảng tháng 2 đến tháng 6, giai đoạn từ khi hoa tàn độ 3/4 ngồng cho
đến khi hoa tàn gần hết. (Vì bạn còn muốn để ngắm hoa một thời gian, nhưng
nếu để muộn quá thì ngồng hoa sẽ sớm khô, có thể không kịp cho mọc cây ky
nữa).
- Bạn hãy cắt ngồng hoa, bỏ từ khúc có phân nhánh hoặc có hoa trở lên.
Thường chỉ để lại 4-5 khúc của ngồng hoa (tính từ gốc lên). Vết cắt nên cách
mắt độ 1-3cm. Bôi Daconil hoặc thuốc chống bệnh vào vết cắt, để khô vết cắt
2-3 ngày.
- Bạn bồi bổ cho cây mẹ bằng phân bón lá 20-20-20 độ 3-4 tuần, để cây được
hồi sức sau đợt nuôi hoa.
- Bạn lấy bông hoặc vải mềm quấn nhẹ, xốp, quanh các mắt ngồng(thường
thành công ở các mắt thứ 3-4-5, tính từ gốc lên), rộng độ 5-7mm, dày độ 2-
4mm.
Rồi cách nhật, theo trình tự này, bạn nhỏ các thuốc kích thích vào chổ bông
đó, như sau:
- Từ khi bắt đầu cho đến khi các mắt sưng lên (xung dịch), mới hơi nhú đầu rễ
hoặc chồi cây ky (Khoảng 2-4 tuần): Antonic 1/500 (độ 4 giọt/100cc nước).
Hoặc thay bằng B1 Thái.
Thường nó mọc chồi trước, rễ sau. Nhưng đôi khi ngược lại. Có lần tôi làm,
giữa mùa hè nó vừa mọc cây ky, vừa ra hoa, sau đấy nó mới mọc rễ.
- Khi mắt đã sưng, hơi nhú chồi hoặc rễ thì tháo băng ra, đổi phun thuốc ngay
(nếu tiếp tục thuốc đó, nó sẽ làm “cháy” chồi và rễ non.)
Chuyển sang: Rootplex (hoặc Kelpak) 1/1000, cộng thêm chút xíu B1 Thái và
chút xíu Antônic. Phun như bón lá.
Chỉ 2-3 tuần sau, bạn đã có cây ky xinh xắn nhú ra từ những mắt ngồng hoa
cũ đó.
- Nhưng, bạn đừng vội tách 2 mẹ con nó. Tiếp theo, bạn chăm bón bình
thường, đợi khi có nhiều rễ cây ky dài độ 4-6cm trở lên hãy cắt trồng riêng,
cho an toàn.
Bạn nên xếp thêm than cho cao lên đón rễ, cho rễ bám vào than, thì cây ky
phát triển nhanh, và khi cắt cây ky trồng xuống, nó phát triển tiếp ngay,
không bị chột lại.
Nếu thích, bạn cứ để cây ky ở cùng mẹ 1 năm, cây ky vẫn có thể ra hoa, rồi
lại cho mọc cây ky cháu, rồi lại…. Rất ngộ nghĩnh.
Nếu cây mẹ có hoa sớm, bạn kích thích mọc cây ky sớm, thì bạn được “hoa
cháu” giữa mùa hè năm đó luôn.
Mẹ sinh cây ky trên cành hoa, cây ky trên cành hoa lại ra cành hoa nữa. Tạm
gọi là “Hoa cháu” vậy:
ĐỂ CÓ HIỆU QUẢ CAO, CÁC BẠN CẦN CHÚ Ý:
- Chỉ nên làm khi cây đã gần tàn hết hoa. (Nếu cắt ngồng khi đang còn nở
hoa, thì nó lại ra nhánh hoa khác. Nếu cắt muộn quá, ngồng có thể khô héo,
không ra keyki nữa.)
- Bồi bổ cây mẹ trước khi kích thích và trong quá trình cây sinh sản bằng
phân bón 20-20-20, hoặc 30-10-10, thêm chút ít Antonic và Rootlex (kích
thích sinh trưởng), ngay từ trước lúc sắp cắt cành hoa cho đến khi có cây ky.
- Phải để chậu ở thấp nơi mát ẩm, tuyệt đối tránh ánh nắng gắt (chỉ cần 20-
40% ánh sáng, tức là hơi âm u) trong giai đoạn kích thích. (Nắng nhiều thì nó
có thể héo keyki hoặc mọc nhánh hoa tiếp)
- Thuốc pha không nên để lâu sẽ biến chất, mất hiệu lực. Bạn nên đong thuốc
bằng giọt, với tiêu chuẩn tính là 20 giọt = 1cc (với côngtơhút y tế).
2- Phương pháp ép cho Hồ điệp đẻ cây con:
Để HĐ đẻ cây con có khó hơn tạo cây ky một chút:
- Để tạo cây ky chỉ cần cây có ngồng hoa là làm được, dù là cây còn rất non,
mới bói hoa.
- Để HĐ đẻ cây con thì rất khó thành công khi cây còn non, thường chỉ tiến
hành được trên cây lớn hơn 3 năm tuổi, thân phải đủ cao để tiến hành thủ
thuật: Cây con thường được sinh ra ở phần dưới thấp của gốc, thậm chí là ở
phần đang có rễ của cây.
Bạn nên chọn thời điểm mùa Xuân, sau khi đã cắt ngồng hoa sớm, bồi bổ cho
cây sung mãn trước khi tiến hành thủ thuật độ 1 tháng. Bằng phân 30-10-10
hoặc 20-20-20, gia thêm chút thuốc kích thích sinh trưởng.
Chậu Hồ điệp thơm này kết hợp cả 2 phương pháp nhân giống nói trên: Vừa
mọc keyki trên ngồng hoa cũ, vừa đẻ cây con bên nách: