Kỹ thuật rút ngắn thời
gian nhân giống Lan Hồ
Điệp
- Nghiên cứu tái sinh là mục tiêu hàng đầu của những nhà nuôi cấy mô, giúp
gia tăng hệ số nhân giống cây trồng. Tuy nhiên việc này không dễ thành công
do mô cấy chịu sự chi phối mạnh mẽ thành phần môi trường và vị trí tác kích
trong quá trình cấy. Đối với cây lan Hồ Điệp, thị hiếu luôn cao trong và ngoài
nước do hoa có kiểu dáng đẹp, đa dạng về màu sắc, lâu tàn, sang trọng và có
giá trị cao trong giới hoa lan. Vì vậy, công tác nhân giống cho hệ số nhân cao
luôn cần thiết cho một giống ưng ý. Thực tế, qui trình vi nhân giống lan Hồ
Điệp khó hơn nhiều so với các giống lan khác. Đây cũng là một trong những
nguyên nhân kích thích những nhà nuôi cấy mô khám phá chu trình phát triển
của chúng.
- Cho đến nay, các báo cáo trong và ngoài nước trên loài hoa này sử dụng
nguyên liệu cho nghiên cứu tái sinh gồm: đỉnh sinh trưởng, phát hoa (Rotor,
1949; Sagawa, 1961; Arditti và Ernst, 1993; Part và cộng sự 1996; Tanaka,
1987…), lá non (Part và cộng sự 2002; Ishii và cộng sự 1998…), chóp rễ
(Ichihashi, 1997; Tanaka và cộng sự 1976; Kobayashi và cộng sự 1991…).
Trong đó phát hoa được nghiên cứu nhiều nhất do khi cắt phát hoa không ảnh
hưởng đến sức sống của cây mẹ, ngoài ra phần gốc phát hoa còn có các đốt
chứa mắt ngủ nên rất thuận tiện cho kích thích tạo chồi.
- Thông thường các phát hoa có từ 3 – 4 hoa nở rất thích hợp cho bước vô
mẫu. Giai đoạn này phần gốc phát hoa cứng cáp, các mắt ngủ phình to, khỏe
thuận tiện cho việc khử trùng mẫu. Các đoạn phát hoa có chiều dài 50 –
60mm có chứa mắt ngủ được cấy lên môi trường giàu khoáng (Murashige và
Skoog, 1962) bổ sung kích thích tố BA từ 0,5 – 2.0 mg l – 1. Sau 30 ngày
nuôi cấy, mắt ngủ mọc dài, tạo lá non và phát triển thành chồi, khi chồi có từ
3 – 4 lá sẽ ra rễ. Để có hệ số nhân cao, các lá non từ chồi đang nuôi trong điều
kiện in vitro được cắt nhỏ theo kích thước khoảng 10x10mm nuôi cấy tái
sinh. Từ 3 – 4 tháng, các tế bào xung quanh mép lá cảm ứng tạo PLBs. Các
PLBs phát triển thành chồi và cũng là nguồn mẫu để sản xuất cây con sau
này. Một qui trình như vậy phải mất gần 1 năm để tạo cây con hoàn chỉnh.
- Nếu tạo được cụm chồi hoặc PLBs từ mắt ngủ phát hoa sẽ rút ngắn rất nhiều
thời gian, giảm chi phí vật tư và hạ đáng kể giá thành con giống. Điều này
đồng nghĩa với việc cải tiến phương pháp nhân giống cũng như sự kết hợp
nhiều loại chất điều hòa sinh trưởng thực vật lên sự cảm ứng mẫu cấy.
- Phalaenopsis malibu heart là giống Hồ Điệp làm đối tượng nghiên cứu. Một
loạt các nghiệm thức được tiến hành nhằm so sánh sự cảm ứng của mẫu cấy.
Trong vòng 50 ngày, các cấu trúc tương tự PLBs được hình thành từ mắt ngủ
trên đoạn phát hoa. Sự tái sinh PLBs đòi hỏi phải có Cytokinin và Auxin
trong môi trường nuôi cấy: MS bổ sung Kinetin 2,2 mg l – 1, IAA 2.0 mg l –
1. Còn các mẫu cấy tạo cụm chồi hình thành sớm hơn, chỉ sau 40 ngày,
khoảng 5chồi/cụm. Thành phần môi trường tối ưu cho thấy BA 3.0 mg l – 1
và NAA 0,5 mg l – 1 được kết hợp với môi trường khoáng MS. Qua thí
nghiệm này thu được các PLBs và các chồi đồng nhất khỏe mạnh giúp cho
việc tái sinh chồi tạo cây con nhanh chóng.