LUAÄN AÙN TOÁT NGHIEÄP
Trang - 1 -
GIAÙO VIEÂN HÖÔÙNG DAÃN TRAÀN MINH CHAÙNH
CHÖÔNG MOÄT
COÂNG NGHEÄ CHEÁ TAÏO MAÏCH TÖØ
LUAÄN AÙN TOÁT NGHIEÄP
Trang - 2 -
GIAÙO VIEÂN HÖÔÙNG DAÃN TRAÀN MINH CHAÙNH
CHÖÔNG 1
COÂNG NGHEÄ CHEÁ TAÏO MAÏCH TÖØ
I . NHIEÄM VUÏ CUÛA MAÏCH TÖØ :
Trong caáu taïo maùy bieán aùp maïch töø ñoùng moät nhieäm vuï quan troïng .
Coâng duïng cuûa maïch töø ñoái vôùi maùy bieán aùp goàm hai coâng duïng chính laø :
• Daãn töø
• Ñoùng vai troø khung laøm choã töïa cho caùc cuoän daây
Do ñoù maø maïch töø caàn phaûi ñaûm baûo caùc yeâu caàu kyõ thuaät töông öùng laø :
- Daãn töø toát
- Coù toån hao do doøng ñieän xoaùy nhoû nhaát
- Keát caáu chaéc chaén , ñaûm baûo khi naâng haï , vaän chuyeån maø khoâng laøm xeâ
dòch vò trí caùc cuoän daây
II. VAÄT LIEÄU CHEÁ TAÏO MAÏCH TÖØ :
1. THEÙP KYÕ THUAÄT ÑIEÄN :
Maïch töø maùy bieán aùp thöôøng ñöôïc cheá taïo baèng theùp kyõ thuaät ñieän . Theùp
kyõ thuaät ñieän laø kim loaïi ña tinh theå do nhieàu tinh theå daïng khoái taïo thaønh .
Tuyø thuoäc vaøo cheá ñoä caùn maø caáu truùc tinh theå cuûa theùp cuõng khaùc nhau
H.1 H.2a
LUAÄN AÙN TOÁT NGHIEÄP
Trang - 3 -
Hình 1 : cho thaáy caáu truùc tinh theå cuûa theùp caùn noùng . Caùc tinh theå
khoâng naèm theo höôùng , maø naèm loän xoän cho neân töø trôû theo taát caû caùc
höôùng laø nhö nhau .
GIAÙO VIEÂN HÖÔÙNG DAÃN TRAÀN MINH CHAÙNH
Hình 2a : cho thaáy keát caáu tinh theå cuûa theùp caùn nguoäi ñöôïc saép xeáp theo
qui luaät . Cho neân töø trôû theo moãi höôùng seõ khaùc nhau
Comment [ MeMeX1]:
H2.b
Hình 2b : laø hình veõ qui öôùc höôùng saép xeáp
- Höôùng 100 : laø höôùng doïc theo chieàu caùn , coù töø trôû laø nhoû nhaát
- Höôùng 110 : laø höôùng vuoäng goùc vôùi höôùng caùn , coù töø trôû trung bình
- Höôùng 111 : laø höôùng cheùo goùc 55 , coù töø trôû lôùn nhaát
Vieäc duøng toân caùn nguoäi thay cho toân caùn noùng cho pheùp naâng töø caûm
trong maïch leân töø 1,45 ñeán 1,65 1,72 T . Giaûm ñöôïc khoái löôïng maïch töø
ñoàng thôøi giaûm ñöôïc toån hao vaø doøng ñieän khoâng taûi . Toån hao trong caùc maùy
duøng toân caùn nguoäi chieám töø 0,1 0,2 % coâng suaát maùy , trong khi toån hao
khoâng taûi khi duøng toân caùn noùng ñaït tôùi 0,3 % .
÷
÷
0
Trong khi laøm vieäc thì theùp kyõ thuaät ñieän bò giaø hoaù theo thôøi gian . Söï
giaø hoùa naøy ñöôïc ñaùnh giaù baèng heä soá giaø hoaù tính baèng % taêng toån hao rieâng
. Heä soá naøy ño baèng thí nghieäm . Cho giaø hoaù nhaân taïo ñöôïc thöïc hieän baèng
giöõ maåu theùp trong loø coù nhieät ñoä 1200c ñoái vôùi toân caùn nguoäi , 150 c ñoái vôùi
toân caùn noùng trong thôøi gian 120 giôø . Heä soá naøy thöôøng khoâng quaù 3% ñoái
vôùi toân caùn noùng vaø 6% ñoái toân caùn nguoäi .
Ñoái vôùi theùp kyõ thuaät ñieän thì tính daãn töø cuûa noù chòu söï aûnh höôûng cuûa
taùc ñoäng cô hoïc vaø nhieät ñoä .
Aûnh höôûng cuûa caét vaø ñoät loã trong quaù trình pha toân vaø ñoät loã seõ chòu taùc
ñoäng cuûa cô khí . Keát caáu tinh theå cuûa theùp taïi meùp caét hoaëc loã ñoät seõ bò bieán
cöùng . Söï bieán cöùng seõ laøm giaûm töø caûm cuûa theùp vaø taêng toån hao . Söï bieán
cöùng chæ xaûy ra ôû meùp caét nôi chòu öùng suaát cô khí maïnh neân möùc ñoä giaûm
chaát löôïng phuï thuoäc vaøo chieàu daøi meùp caét vaø chaát löôïng duïng cuï caét .
LUAÄN AÙN TOÁT NGHIEÄP
Trang - 4 -
Khi caét hoaëc ñoät loã caàn phaûi laøm cho ñoä ba via laø nhoû nhaát . Nhoû hôn 2
laàn chieàu daøy lôùp sôn giöõa caùc laù theùp . Neáu ba via quaù lôùn seõ laøm giaûm khaû
naêng daãn töø cuûa theùp .
Aûnh höôûng cuûa vieäc eùp maïch töø : khi eùp maïch töø ñaët bieät ñoái vôùi toân caùn
nguoäi caàn xaùc ñònh ñöôïc löïc eùp toái öu . Neáu löïc eùp khoâng ñuû lôùn thì keát caáu
maïch töø seõ loûng leûo deã bieán daïng . Neáu löïc eùp quaù lôùn , tính daãn töø cuûa theùp
kyõ thuaät ñieän caùn nguoäi seõ giaûm , toån hao doøng khoâng taûi seõ taêng . Thöïc teá
neân choïn löïc eùp sao cho aùp suaát treân beà maët laù theùp giöõa truï hoaëc goâng naèm
trong khoaûng töø 1 2
3cm
kg
0
830790 ÷
÷ .
Aûnh höôûng nhieät : söï bieán cöùng seõ laøm giaûm tính daãn töø cuûa theùp kyõ thuaät
ñieän . Ñeå khaéc phuïc ngöôøi ta söû duïng phöông phaùp uû laù toân . Sau khi gia coâng
cô ôû nhieät ñoä . Giaûi phaùp naøy ñaït hieäu quaû cao khi chieàu roäng caùc
laù toân ñeán 300mm vaø duøng ôû maät ñoä töø thoâng 1
c
÷
2 T . Khi chieàu roäng laù toân
lôùn hôn vaø ôû maät ñoä töø thoâng 1,8 T thì hieäu quaû uû giaûm maïnh .
Aûnh höôûng do va ñaäp , cuoán , beû vaø chaát naëng trong quaù trình vaän chuyeån
laép gheùp cheá taïo seõ laøm taêng toån hao . Do ñoù caàn haïn cheá nhöõng söï vieäc treân
.
2. THEÙP KEÁT CAÁU :
Theùp keát caáu ñeå laøm caùc chi tieát nhö xaø eùp goâng , ty treo , boulon , caùc
taám theùp hai beân truï vaø goâng . Caùc loaïi theùp naøy thöôøng laø theùp hôïp kim thaáp
, haøm löôïng cacbon trong theùp khoaûng 0,1
÷
0,4 % . Trong caùc maùy lôùn ñaët
bieät ñeå giaûm khoái löôïng theùp keát caáu ngöôøi ta duøng theùp coù tính chaát cô khí
cao nhö hôïp kim niken nheï , croâm , molipden . Nhöõng loaïi theùp naøy coù giôùi
haïn beàn cao maø tính chaát töø trong thöïc teá khoâng khaùc maáy so vôùi theùp keát caáu
hôïp kim thaáp .
III. COÂNG NGHEÄ CHEÁ TAÏO MAÏCH TÖØ :
1. KEÁT CAÁU MAÏCH TÖØ MAÙY BIEÁN AÙP :
Maïch töø cuûa maùy bieán aùp ñöôïc gheùp laïi töø nhieàu laù theùp kyõ thuaät ñieän .
Caùc laù theùp naøy ñöôïc gheùp theo nhieàu kieåu tuyø theo loaïi ba pha hoaëc moät pha
, theo coâng duïng vaø ñieàu kieän laøm vieäc cuûa maùy bieán aùp . ÔÛ ñaây luaän aùn giôùi
thieäu hai kieåu gheùp laø ñoái vôùi maùy bieán aùp ba pha ngöôøi ta choïn kieåu laép
hình tim caùc laù theùp cheùo goùc 450 . Ñoái vôùi maùy bieán aùp moät pha choïn kieåu
laép laù toân cuoán .
1.1 Maïch Töø Maùy Bieán Aùp Moät Pha :
GIAÙO VIEÂN HÖÔÙNG DAÃN TRAÀN MINH CHAÙNH
LUAÄN AÙN TOÁT NGHIEÄP
Trang - 5 -
Taän duïng öu ñieåm cuûa theùp caùn nguoäi laø toån hao nhoû , ñöôøng söùc töø
chaïy coù höôùng neân ngöôøi ñaõ taän duïng tính chaát naøy vaøo loõi theùp kieåu cuoán
vöøa ñaûm baûo ñöôïc phöông höôùng tính daãn töø cuûa theùp , vöøa traùnh ñöôïc caùc
khe hôû do laép gheùp . Ñieàu naøy laøm giaûm ñöôïc ñaùng keå doøng khoâng taûi vaø
naâng cao naêng suaát . Tuy nhieân coøn coù nhöôïc ñieåm laø quaán khoù chaët , khoù laép
raép cuoän daây .
Moâ taû keát caáu maïch töø maùy bieán aùp moät pha : goàm hai loõi toân cuoán gheùp
saùt nhau vaø ñöôïc giöõ bôûi moät goâng eùp loõi ñeå baûo veä cuõng nhö ñeå laép chaët vôùi
voû thuøng khi laép raép .
1.2 Maïch Töø Maùy Bieán Aùp Ba Pha :
Loõi saét hình tim vaãn laø keát caáu coå ñieãn ñöôïc choïn laøm kieåu laép gheùp cho
maùy bieán aùp ba pha vì coù caùc öu ñieåm:
- Keát caáu ñôn giaûn , laøm vieäc chaéc chaén .
- Coâng ngheä cheá taïo ít phöùc taïp .
Moâ taû keát caáu maïch töø maùy bieán aùp ba pha :
- Truï coù ñaët cuoän daây
- Goâng phaàn khoâng ñaët cuoän daây duøng ñeå kheùp kín maïch töø . Goâng thöôøng
ñöôïc eùp chaët baèng saét U .
- Xaø keïp treân vaø döôùi lieân keát vôùi nhau baèng caùc ty ñöùng vaø ty eùp xaø . Ñeå
giöõ cho loõi toân ñöùng vöõng ta laép theâm thanh saét keâ loõi toân .
GIAÙO VIEÂN HÖÔÙNG DAÃN TRAÀN MINH CHAÙNH